09:35 29 Yanvar 2018
1689 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin yaratdığı ibtidai məktəb və  yaxud Bugünkü bəzi məmurların pedaqoji tariximizə etinasızlığı 

 

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin elm və maarif sahəsində gördüyü əzəmətli işləri dünyanın ən böyük xeyriyyəçilərinin fəaliyyəti ilə müqayisə edəndə, qeyri-ixtiyari olaraq, birinci yerdə həmişə H.Z.Tağıyev durur. 
 
7 oktyabr 1901-ci ildə Bakıda fəaliyyətə başlayan H.Z.Tağıyevin qızlar məktəbi hələ açılmamışdan məşhurlaşmışdı. Məktəbin açılışı günü Bakıya Rusiya müsəlmanlarından, dini idarə rəhbərlərindən onlarla təbrik teleqramı gəlmişdi. 
 
Qonşu ölkələrin dövlət başçıları və ömrünü məktəb və maarif işinə həsr edən ziyalılar bu məktəbin uğurları ilə tanış olmaq istəyirdilər.

1902-ci ilın sentyabrında İran şahı Müzəffərəddin şah (1853-1907) Avropa səfərindən öz ölkəsinə qayıdarkən zövcəsi ilə bərabər yolüstü Hacı Zeynalabdin Tağıyevin və Bakının mötəbər din xadimlərinin müşayiəti ilə qızlar məktəbinə ziyarət edir. Məktəb şahın çox xoşuna gəlir. O,burada oxuyan qızların hərəsinə hədiyyə olaraq medalyonlu qızıl zəncir bağışlayır. Heç kəsə borclu olmaq istəməyən H.Z.Tağıyev şaha öz ləyaqətini göstərmək fikrinə düşür.
 
H.Z.Tağıyev 1902-ci il noyabrın 13-də Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsinin direktoruna rəsmi şəkildə müraciət edərək, Əhmədli kəndində ona məxsus olan  toxuculuq fabriki fəhlələrinin uşaqlarının yaxşı təhsil almaları, cəmiyyət üçun faydalı vətəndaş olmaları məqsədilə onlar üçün ibtidai məktəb açmasına icazə istəyir. O, bu məktubunda məktəbə İran şahı Müzəffərəddinin adının verilməsini xahiş edir. 
 
Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsindən Qafqaz Təhsil Dairəsinin popeçitelinə (hamisinə - N.N.) göndərilən 4 mart 1904-cü il tarixli məktubda da bu xahişlər təkrar olunur.
 
 

Tədqiqatçı Marat Cəfər oğlu İbrahimov yazır ki, H.Z.Tağıyev Lifli Materiallar və Pambıq Məhsulları Səhmdar Cəmiyyəti yaratmaq üçün çar hökumətinə 1897-ci ilin əvvəllərində müraciət etmiş, həmin ilin iyun ayının 27-də onun xahişinə əməl olunmuşdur . Çox güman ki, H.Z.Tağıyev bu addımı Səhmdar Cəmiyyəti fabrikinin gələcəyini daha etibarlı,savadlı insanlara etibar etmək məqsədilə atmışdır.
Xalq Məktəbləri İdarəsinin direktoru H.Z.Tağıyevin xahiş məktubunun məzmununu Qafqaz Tədris Dairəsinə xüsusi məktubla xəbər verir. Qafqaz Tədris Dairəsinin hamisi 1903-cü ilin martında 
 
381 nömrəli məktubu ilə məktəbin açılışına öz razılığını bildir , lakin nədənsə məktəbə İran şahının adının verilməsi xahişinə məktəbin açılış məqamında məhəl qoyulmur. Çox güman ki, bu, ölkədə gündən-günə qüvvətlənən qarışıqlıq və hərc-mərcliklə əlaqədar idi. 
 
İran şahı Müzəffərəddin şah bəzi mənbələrdə yazıldığına görə, 1900-cü ildə Osmaniyyədə rəsmi səfərdə olarkən Sultan Əbdülhəmiddən Cənubi Azərbaycan məktəblərində türk dili tədrisinin bərpa olunmasını xahiş etmişdi. Görünür, İran şahının Bakıdakı qızlar məktəbinə səfəri də məktəb və maarif məsələlərinin tərəqqisi yolunda görmək istədiyi yeni layihələrlə bağlı olmuşdur.
 
 

H.Z.Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbinin rəsmi açılışını Müzəffərəddin şahın Bakı səfərindən iki il sonra - 1904-cü il oktyabrın 1-də keçirmək qərara alınsa da, bu iş bir az ləngiyir. 
9 dekabr 1904-cü ildə H.Z.Tağıyevin adından Bakı-Dağıstan Xalq Məktəbləri İdarəsinin direktoruna göndərilən məktubda göstərilir ki, dərslər 1904-cü il dekabrın 4-dən başlasa da, ibtidai məktəbin rəsmi açılışı 1905-ci ilin aprelində olacaqdır. 
 
17 dekabr 1904-cü ildə H.Z.Tağıyevin adından Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsinə göndərilən bir məktubdan məlum olur ki, məktəbin 46 şagirdi var; onlardan 10-u rus, 2-si alman, qalanları müsəlmandır. 
 
 
 
O vaxtlarda Bakıda rus və başqa əcnəbi dillərdə çıxan qəzetlərdən məktəbin açılışı haqqında ətraflı məlumat toplamaq mümkündür. Rəsmi sənədlərdə bu məktəbin H.Z.Tağıyevin Əhmədlidəki toxuculuq fabriki işçilərinin uşaqları üçün açıldığı xüsusi qeyd edilir. Lakin burada yaxın kəndlərdə yaşayan yoxsul balaları da təhsil alırdılar.
Məktəbin Nizamnaməsində burada üç müəllimin işləməsi nəzərdə tutulurdu. Müəllim əməyinin qiymətləndirilməsində nədənsə çox böyük fərqlər var idi: elmi fənlər müəlliminin əmək haqqı ildə 600 rubl, Azərbaycan dili və şəriət müəlliminin maaşı isə ildə 300 rubl müəyyənləşdirilmişdi. 
 
 
 Məktəbin kadr siyasəti ilə təsisçi şəxsən özü məşğul olurdu. 
 
H.Z.Tağıyev  tanıdığı, bilik və bacarığına inandığı müəllimlərin işə qəbul olunmasına üstünlük verirdi. 
 
1904-cü il oktyabrın 27-də Yelizavetpol quberniyasının Gülablı kənd məktəbinin direktoru Əbdülkərim bəy Vəlibəyov H.Z.Tağıyevin ibtidai məktəbinə direktor vəzifəsinə dəvət olunur.
 

Əbdülkərim bəy Vəlibəyovun kənddən paytaxtın kənd məktəbinə rəhbər vəzifəyə dəvət edilməsi heç də təsadüfi deyildi. Əbdülkərim müəllimin qardaşı Əbdüləli bəy Bakıdakı 8 nömrəli rus-tatar məktəbində direktor vəzifəsində işləyirdi, o, paytaxt ictimaiyyətinin tanıdığı, pedaqoji fəaliyyətinə və savadına güvəndiyi ziyalılardan idi.
 

Görkəmli maarif xadimi Əlməmməd Əbdüləli oğlu Mustafayev (1883-1976) xatirələrində Əbdüləli bəy Vəlibəyovun maarifçilik fəaliyyətini çox yüksək qiymətləndirmişdir: 
 
 
"Səkkizinci rus-tatar məktəbinin müdiri Əbdüləli bəy Vəlibəyovdur. Qori seminariyasının məzunlarındandır. Özü də bir qədər lovğadır. Buna görə də onu "qraf Vəlibəyov" çağırırlar. Bu adam seminariyanı bitirdikdən sonra xeyli müddət Stavropol şəhərində rus dili müəllimi işləmişdir. 
 
Bakıda onun məktəbi nümunəvi hesab olunur. Çünki Vəlibəyov qaydaları gözəlcəsinə bilir. Baxmayaraq ki, onun məktəbi "Güllü dərə" rayonundadır (müəllif etik qaydalara görə söz birləşməsinin birinci tərəfini dəyişmişdir - N.N.), şəhərin geridə qalmış yerindədir, ancaq məktəbdə səliqə-sahman, təmizlik, təzəlik yarada bilmişdir. İctimai işlərdə iştirak etmir. Sənəti məktəbdarlıqdır”.
 

"Qraf Vəlibəyov"- Əbdüləli bəy Vəlibəyov 1904-cü il oktyabrın 27-də H.Z.Tağıyevin xahişini teleqramla Gülablıda yaşayan qardaşına xəbər vermiş, onun Bakıya gəlişini tezləşdirmişdi. Bakıya dəvət olunan qardaş - Əbdülkərim bəy Vəlibəyov ölkə təhsilinin tanınmış nümayəndələrindən biri idi. 
 
 
Əbdülkərim əli bəy Vəlibəyov  1896-cı ildə Qoridəki Zaqafqaziya (Cənubi Qafqaz) Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş, təyinatla Yelizavetpol quberniyasının Gülablı kənd məktəbinə direktor (smotritel) vəzifəsinə göndərilmişdi. Əbdülkərim bəy Vəlibəyov burada səkkiz il kənd məktəbinə başçılıq etmişdir.
Əbdülkərim bəy Vəlibəyov Əlahəzrət Cənab Hacı Zeynalabdin Tağıyevə (Eqo Vısokorodiö Qospodinu Qadji Zeynal Abdinu Taqievu - N.N.) 20 noyabr 1903-cü ildə yazdığı məktubunda şəhərin yeni kənd məktəbində işləmək təklifini məmnuniyyətlə qəbul edir, məktubunun sonunda tapşırılan işin məsuliyyətini dərk etdiyinə görə ailəli olduğunu xüsusilə vurğulayır (1,v.9).
8 il Xalq Maarif Nazirliyi sistemində səmərəli fəaliyyət göstərən kənd məktəbi müdiri Əbdülkərim bəy Vəlibəyovun Bakıya məktəb rəhbəri vəzifəsinə dəvət edilməsi H.Z.Tağıyevin yaxınlarından biri olan, Vəlibəyovları həmyerli kimi yaxşı tanıyan, mühəndis Fərrux bəy Vəzirovun təklifi də ola bilərdi.
 

Məktəbə Azərbaycan dili və şəriət müəllimi vəzifəsinə o vaxtlar Bakıdakı şəhər məktəblərində ehtiyat şəriət müəllimi və ana dili müəllimi kimi fəaliyyət göstərən Mirzə Abdulla Talıbzadə (Abdulla Şaiq - N.N.) dəvət olunmuşdu. 
 
Hacı Zeynalabdin Tağıyev Talıbzadələri yaxşı tanıyırdı. Axund Molla Mustafa Talıbzadə uzun illər Cənubi Qafqaz Şiə Ruhani İdarəsində işləmiş, anadilli dərsliklərin hazırlanmasında, onların metodiki hazırlığında fəal iştirak etmişdir. Ailənin böyük oğlu - Mirzə Yusif Talıbzadə (1877-1922) H.Z.Tağıyevin dini maarifçilik və mədəni siyasət ideyalarının həyata keçirilməsində fərqlənən ziyalılardan idi. 
 
 
Yusif və onun kiçik qardaşı Xorasanda təhsilini başa vurandan sonra ailəyə maddi kömək göstərmək məqsədilə Bakıya gəlmiş, burada pedaqoji işlə məşğul olmuşlar.
Mirzə Abdulla Talıbzadə 20 noyabr 1903-cü il tarixli ərizəsində sənədlərinin yeni məktəb rəhbərliyinə təqdim etdiyini göstərir. Lakin o, məktəb açılanacan Sabunçudakı üçsinifli kənd məktəbində işə düzəldiyinə görə H.Z.Tağıyevin Əhmədli kənd məktəbində işləməmişdir. 
 
 
İkinci təklif Əlauddin Əfəndiyə olmuş və o, 1906-cı il sentyabrın 17-dək - Bakı Kommersiya Məktəbinə keçənədək burada Azərbaycan dili və şəriət dərslərini keçmişdir.
 
 

Məktəbdə bir müddət Azərbaycan dili və şəriət dərsləri boş keçmiş, sonralar bu iş Rza bəy Lətifbəyova həvalə olunmuşdur. 
 
 
Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsinin müfəttişi S.M.Qəniyevin H.Z.Tağıyevə ünvanladığı 5 sentyabr 1915-ci il tarixli 1887 nömrəli məktubundan məlum olur ki, Rza bəy Lətifbəyovdan sonra Əhmədli kənd məktəbində Azərbaycan dili dərslərinin tədrisi
 
01 sentyabr 1915-ci ildən əmrlə Aleksandra məktəbi (H.Z.Tağıyevin qızlar məktəbinin rəsmi adı İmperatriçə Aleksandra Fyodorovna adına Bakı rus-müsəlman qız məktəbi olduğundan bəzi mənbələrdə Aleksandra məktəbi kimi də qeyd olunurdu – N.N.) nəzdindəki kursların məzunu Törə xanım Zamanovaya tapşırılmışdır.
 

Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, məktəbin ilk direktoru Əbdülkərim bəy Vəlibəyov olmuşdur. Sənədlərdən məlum olur ki, o, Əhmədli kənd məktəbində 4 il işləmişdir. Əbdülkərim bəy Vəlibəyovdan sonra - 1908 -ci ilin sonunda R.Cəfərov soyadlı müəllim məktəbə direktor təyin olunmuşdur.
 
 
R.Cəfərov Əhmədli kənd məktəbinə Şuşadan gəlmişdi. Görünür, onun namizədliyini şuşalı Əbdülkərim müəllim vermişdir. 
 
 
 R.Cəfərov Əhmədli kənd məktəbində bir neçə ay işləyir. R.Cəfərovdan sonra direktorluq vəzifəsi Vera Stefanovskaya adlı bir müəlliməyə tapşırılır. Cəmi bir neçə aydan sonra o da rəhbərlikdən uzaqlaşdırılır.
 
 
Vera Stefanovskayanın yerini M.Reyn tutur . M.Reyn hər il yay tətilini Kiyevdə keçirirdi. Onun valideynləri Kiyevin 8-ci Jitomir küçəsindəki 15 nömrəli evin 4-cü mənzilində yaşayırdı. Fonddakı sənədlərin məlumatına görə, M.Reyn H.Z.Tağıyevin Əhmədli kənd məktəbinin orijinal təklifləri ilə yadda qalan direktoru olmuşdur.
 
  O, Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəblər İdarəsinin müfəttişi S.M.Qəniyevə ünvanladığı 24 oktyabr 1914-cü il tarixli məktubunda Əhmədli kənd məktəbində ondan qabaq işləyənlərin fəaliyyətini pisləyir. Yaranmış vəziyyətdən çıxış yolunu ikinci qrupla üçüncü qrupu birləşdirməkdə görür.
 

Əhmədli kənd məktəbi ilə ilgili maraqlı faktlardan biri də burada M.Reynin direktor olduğu vaxtlarda yaşlılar üçün axşam kurslarını açmasıdır. Məktəbin direktoru M.Reyn 18 yanvar 1916-cı ildə H.Z.Tağıyevə yazdığı məktubda Xalq Maarif Nazirliyinin axşam məktəblərinə aid 20 mart 1907-ci il qərarına əsasən ona Əhmədli kənd məktəbində yaşlılar üçün axşam kurslarının açılmasına icazə verilməsini xahiş edir. Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsinin 
 
25 fevral 1916-cı il tarixli 2093 nömrəli məktubunda kurslarda müəllimlik vəzifəsi müvəqqəti olaraq əmrlə Bakı Şəhər Məktəbinin məzunu Abdullayev Mirməcidə tapşırılır. Məktubda yeni dərs ili üçün (1916/1917-ci dərs ili üçün - N.N.) yaşlıların axşam qrupuna daha münasib müəllim tapılacağına ümid bəslənilir.
1909-cu il yanvarın 1-nə aid siyahıdan öyrənirik ki, məktəbin 4 şöbəsində oxuyan 34 şagirdin 24-ü müsəlman, 10-u isə rus idi. Müsəlman şöbəsində oxuyanların sayı 7 nəfər idi.  Tarixi dəyərləndirmə üçün onların hamısının ad və soyadını tədqiqatçılara təqdim edirik:
1.Abdullayev Əlisəftər
2.Babayev Məmmədtağı
3.Həcıyev İbad
4.Dadaşov Heydər
5.Cəlalov Əbülfəz
6.İsayev İsa
7.Salmanov Salman.
 
 

Digər müsəlmanlar (azərbaycanlılar - N.N.) beynəlmiləl siniflərdə oxuyurdular.
 

H.Z.Tağıyevin Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsinin Direktoruna yazdığı 13 noyabr 1903-cü il tarixli 253 nömrəli məktubunda Əhmədli kənd məktəbində həm oğlanların, həm də qızların bir yerdə təhsil alacağı göstərilsə də, 1 yanvar 1909-cu ilə aid siyahıya görə məktəbdə əsasən oğlanların oxuduğu göstərilmişdir.  
 
 
Fikrin təsdiqi üçün birinci şöbədə oxuyanların siyahısını təqdim edirik:
 

1.Ağazamanov Ağa İbrahim oğlu
2.Aslanov Hacı Baba oğlu
3.Atamoğlanov İbrahim
4.Həsənov Qüdrət
5.Zeynalov Zeynal
6.Koşelyov Konstantin
7.Nəsirov Əli
8.Popov Andrey
9.Samoletov Aleksandr
10.Şəfiyev İsmayıl
11.ŞEMİXİNA VARVARA
12.Şibayev Konstantin .
 

1909-cu ilin sentyabrında H.Z.Tağıyevin ibtidai məktəbinin dörd şöbəsində oxuyanların sayı 80 nəfərə çatmışdı. Burada "xalqın böyük ehtiyacı olan, bilməyəcəyi təqdirdə əlacı olmayan" (S.Ə.Şirvani - N.N.) rus dili ilə yanaşı, Azərbaycan dilinin tədrisinə də böyük qayğı göstərilirdi. Şagirdlər əsas fənlərdən başqa, əl əməyi, nəğmə, hüsnxətt dərsləri də keçir, islam dininin tarixini öyrənirdilər.


H.Z.Tağıyevin Əhmədli kənd ibtidai məktəbinin 1914-cü ilə aid həftəlik dərs cədvəli də arxiv sənədləri kimi diqqəti cəlb edir. Cədvəli Bakı Quberniyası və Dağıstan Vilayəti Xalq Məktəbləri İdarəsinin müfəttişi, məktəbin tədris işləri üzrə direktor müavini xanım V.Ottomar Şteyn imzalamışdır. Cədvəldən məlum olur ki, birinci şöbədə hər gün 4 saat dərs keçmək planlaşdırılmışdır. Dərslərin çoxunu direktor özü keçmişdir. 24 saatlıq dərs həftəsinin 19 saatlıq dərs yükü direktora həvalə olunmuşdur. Həftənin birinci günü keçirilən şəriət dərslərində sinif iki qrupa bölünmüş, dərsləri xristian tələbələrə M.Reyn, müsəlmanlara isə R.Lətifbəyov keçmişdir . 
 
 

Təlimi Azərbaycan dilində olan hazırlıq sinfində gündə 3 saat dərs keçirilir.1914-cü ildə 18 saatlıq dərs həftəsinin 6 saatı tatar dili adı ilə keçirilən Azərbaycan dili dərsləridir. Bu dərslər üç gün dərs gününün birinci saatında, üç gün isə ikinci saatında keçirilmişdir. Hazırlıq kurslarında hər həftə rus dilində 8-9 saat leksik dərslərin keçirilməsi də hakim dili yaxşı öyrənmək siyasətinə əsaslanırdı.
 


Dərs cədvəlinə görə, şəriət dərsinə həftədə cəmi bir saat vaxt ayrılmışdır. Hazırlıq şöbəsinin şagirdlərinə həftədə 6 dəfə sistemli rus dili dərsi keçirilməsi planlaşdırılmışdır. 
 
Məktəbdə şagirdlərin yazı savadına da xüsusi fikir verilmişdir: yazı vərdişlərinə yiyələnmək üçün şagirdlərə hər dərs gününün sonunda ayrıca dərs keçirilmişdir.
 
 
1910-cu ildən hazırlıq şöbəsinin bütün dərslərini Rza bəy Lətifbəyov tədris etmişdir ,
 
 

H.Z.Tağıyevin ibtidai məktəbinə aid tədrislə ilgili son sənədlər 1917-ci il iyulun 27-də imzalanıb. Sənədlər içərisində pedaqogika tariximiz üçün maraqlı görünən materiallar çoxdur.
 
 
Məktəbdə keçirilən ədəbi-bədii gecələrin proqramları ), dərs bölgüsü və cədvəllər, müxtəlif yazışmalar bu qəbildəndir. Məktəbdə şagirdlərin bədii-estetik tərbiyəsinə, vətənpərvərlik uğrunda böyümələrinə həmişə xüsusi diqqət verilmişdir. 
 
25 mart 1916-cı ildə məktəbdə Novruz bayramı ilə ilgili ədəbi-bədii uşaq axşamı keçirilmişdir. Tədbirin iki hissəli proqramından məlum olur ki, uşaqların ifasında səslənən materiallar diqqətlə seçilmiş, onların hamısı gənc nəslin bədii və idraki zövqünün formalaşdırılmasına yönəldilmişdir.
 
 
Tədbirdə rusdilli şagirdlərlə yanaşı, Azərbaycan bölməsinin uşaqları da fəal iştirak etmişlər; Rəhimov rus dilində "Quşların şikayəti" şeirini oxumuş, Bagiyev isə Abdulla Talıbzadənin tolerantlığın təbliğinə yönəlmiş "Hamımız bir günəşin zərrəsiyik" ("Həpimiz bir günəşin zərrəsiyik" - N.N.) şeirini Azərbaycan dilində ifa etmişdir.
 

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, H.Z.Tağıyevin maarifçilik fəaliyyəti Bakının sərhədlərindən xeyli uzaqlarda da geniş vüsət alırdı. Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarix Arxivində 372 nömrəli fondda saxlanılan bir məktubdan məlum olur ki, maarif və mədəniyyət məsələlərinə müntəzəm və operativ qayğı göstərən H.Z.Tağıyevin Petrovskidə də (indiki Mahaçqala - N.N.) qız pansionu var imiş. 
 
 
Tağıyevlər ailəsinə yaxın olan Heydər Tarkovski H.Z.Tağıyevdən ona məxsus olan qız pansionunda oxuyan qızı Şirni xanımın 1914-1915-ci tədris ilinin ikinci yarısı üçün 100 rubl təhsil haqqını ödəməsini xahiş edir. Əlbəttə, 100 rubl səxavətdə Hatəm Taidən geri qalmayan H.Z.Tağıyev üçün o qədər də böyük məbləğ deyildi. 
 
 
 
(Yeri gəlmişkən qeyd etmək istəyirəm ki, məni 372 nömrəli fonddakı bu faktları öyrənməyə istiqamətləndirən tarix üzrə fəlsəfə doktoru, H.Z.Tağıyevin irsini, həyat və fəaliyyətini ardıcıl öyrənən, qatı açılmamış arxiv fondlarından zərrə-zərrə topladıqlarını elmi ictimaiyyətə qalın-qalın kitablarla çatdıran  ftarix üzrə fəlsəfə doktoru  Fərhad Cabbarovdur. Ona öz minnətdarlığımı bildirirəm).
 

İşinin çoxluğuna, əhatə dairəsinin genişliyinə baxmayaraq, H.Z.Tağıyev himayədarlıq etdiyi və yardım göstərdiyi təhsil ocaqlarının bütün problemlərinə atalıq qayğısı göstərir, təhsil uğurlarını milli mədəniyyətimizin göstəricisi kimi dəyərləndirirdi.
 

H.Z.Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbində keçirilən tədbirlərdə şəhərin adlı-sanlı adamları, o cümlədən təsisçinin özü də fəal iştirak edirdi. Məktəbin bir şox məzunları sonrakı təhsillərini şəhərin rusdilli məktəblərində uğurla davam etdirmişlər. Onların adlarını tapıb üzə çıxarmaq, maarifçilik tariximizdə özünə şərəfli yer tutan bu nümunəvi təhsil ocağının tarixini hərtərəfli öyrənmək, onun unudulmuş yubileyini keçirmək pedaqoji ictimaiyyətimizi ciddi düşündürməlidir.
 


Müəllifin digər yazıları

  1. Atamın türkdilli məktubları
  2. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  3. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  4. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  5. Bu dünyanın qızıl günü
  6. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  7. Papaq və qalstuk məsələsi
  8. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  9. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  10. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  11. Atamın şəkli
  12. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  13. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  14. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  15. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  16. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  17. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  18. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  19. Qara qoçun nağılı
  20. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  21. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  22. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  23. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  24. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  25. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  26. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  27. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  28. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  29. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  30. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  31. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  32. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  33. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  34. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  35. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  36. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  37. Nüktələr və nöqtələr....
  38. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  39. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  40. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  41. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  42. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  43. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  44. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  45. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  46. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  47. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  48. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  49. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  50. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  51. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  52. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  53. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  54. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  55. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  56. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  57. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  58. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  59. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  60. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  61. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  62. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  63. Doğma yurdun qış lövhələri...
  64. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  65. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  66. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  67. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  68. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  69. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  70. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  71. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  72. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  73. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  74. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  75. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  76. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  77. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  78. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  79. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  80. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  81. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  82. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  83. Təbrizdən kənd məktubları
  84. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  85. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  86. Dünya yaman dünyadır
  87. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  88. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  89. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  90. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  91. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  92. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  93. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  94. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  95. Göz görür,ağıl kəsir....
  96. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  97. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  98. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  99. Mənim nəğməli bibim - Foto
  100. Sən yazmasan,mən yazaram
  101. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  102. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  103. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  104. Qulam Məmmədli-120
  105. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  106. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  107. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  108. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  109. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  110. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  111. SÖZ KİMİNDİR?
  112. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  113. Mənim dualarım
  114. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  115. Təzadlar, ay təzadlar....
  116. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  117. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  118. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  119. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  120. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  121. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  122. Testdən qəsdən danışmırıq
  123. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  124. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  125. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  126. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  127. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  128. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  129. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  130. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  131. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  132. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  133. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  134. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  135. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  136. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  137. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  138. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  139. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  140. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  141. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  142. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  143. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  144. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  145. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  146. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  147. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  148. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  149. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  150. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  151. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  152. Bu yaz bir başqa yazdır
  153. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  154. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  155. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  156. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  157. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  158. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  159. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  160. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  161. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  162. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  163. Dərgahdan başlanan yol
  164. Fikrin ifadə formalarından biri
  165. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  166. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  167. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  168. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  169. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  170. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  171. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  172. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  173. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  174. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  175. "Əkinçi" qəzeti-140
  176. Mustafanın Çanakkala məktubu
  177. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  178. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  179. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  180. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  181. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  182. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  183. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  184. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  185. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  186. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  187. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  188. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  189. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  190. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  191. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  192. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  193. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  194. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  195. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  196. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  197. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  198. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  199. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  200. Kasıblığın üzü qara olsun
  201. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  202. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  203. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  204. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  205. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  206. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  207. İlk hesab dərsliyimiz
  208. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  209. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  210. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  211. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  212. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  213. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  214. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  215. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  216. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  217. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
21-05-2018
21.05.2018 Neft bahalaşdı
20-05-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
2.7183 san