09:23 30 Yanvar 2018
2831 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

 Sizə maraqlı həyat yolu keçmiş bir ziyalı haqqında söz açmaq istəyirəm. O, 1887-ci ildə Şamaxıda anadan olub. Atası o vaxtlar Şamaxıda yerləşən Bakı Əhli-Təsənni İdarəsində kargüzar işləyirdi- Adil bəy Cəbrayılbəyov. Adil bəy Cəbrayılbəyov Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin müftisi şamaxılı Hacı Əbdülhəmid Əfəndi Mustafa Əfəndizadə ilə əqidə və məslək dostu idi. Əbdülhəmid Əfəndi 1872-ci ildə, Şamaxı qaziliyindən Tiflisə təyinat alandan sonra onun Şamaxıdakı vəzifəsinə Səid Əfəndi Ünsizadəni təyin edirlər. Şərq dillərini, eləcə də dövrünün məcburi dili olan rus dilini ana dili kimi  bilən Adil bəy yenə kargüzarlığında qalır, şəhərin və quberniyanın ictimai - siyasi və ədəbi həyatında fəal iştirak edir. O, övladlarını yaxşı oxutdurmaq üçün əlindən gələni edir. XIX əsrin ensiklopedik nəşrlərindən biri olan "Кавказский календарь"ın hər nəşrində ünvanlar bölməsində Adil bəyin adı təkrar olunmuşdur. 

Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarix Arxivinin 291 nömrəli fondunda Adil bəy Cəbrayılbəyov haqqında çoxlu arxiv sənədləri vardır. Fondun 848 nömrəli saxlama vahidindəki materiallardan məlum olur ki, 1887-ci ilin dekabrında Adil bəyin yerinə -kargüzar vəzifəsinə Sultan Murad bəy Əfəndiyev təyin olunmuşdur. Fikrimizcə, bu, Bakı Əhli - Təsənni İdarəsi tərəfindən aparılan açması uzun vaxt tələb edən qərəzli yoxlama ilə ilgilidir. Sözün qısası budur ki, Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin Adolf Berje tərəfindən vəzifəyə gətirilən, müdafiə olunan, dəstəklənən başçısı Hüseyn Əfəndi Qayıbov 1883-cü ilin dekabrında Tiflisdən Şamaxıya qazı vəzifəsinə göndərilən Səid Əfəndi Ünsizadə ilə yersiz ədavətini davam etdirir, onun tərəfdarlarını sıradan çıxarırdı. 

Səid Əfəndi ilə Molla Hüseyn Qayıbov 1879-cu ilin sentyabrına qədər bir yerdə -Zaqafqazya Əhli Təsənni İdarəsində işləmişlər. Müddətdən sonra-1889-cu il fevral ayının 20-də Səid Ünsizadə də vəzifəsindən uzaqlaşdırılır. Molla Hüseyn Qayıbov idarədə katib, Səid Əfəndi isə idarə heyətinin üzvü vəzifəsində işləyirdi. Molla Hüseyn Qayıbov 1879-cu ilin sentyabrında Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsindəki vəzifəsindən Qoriyə Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasına müəllim vəzifəsinə göndərilir. 1881-ci ilin dekabrında Zaqafqaziya müftisi beyninə qan sızması nəticəsində vəfat edəndən sonra  müftilik vəzifəsi uğrunda aşıq və gizli mübarizə gedir.Bu vəzifəyə ən layiqli namizəd kimi Səid Əfəndi Ünsizadənin adı çəkilir. İki il müfti vəzifəsini idarənin üzvü  şəkili Əhməd Əfəndi icra edir. 1883-cü ilin dekabrında heç kəsin gözləmədiyi halda, ZMS-nın müəllimini Tiflisə müfti vəzifəsinə dəvət olunur. Onun Səid Əfəndi Ünsizadə ilə bir yerdə işəyə bilməyəcəyini nəzərə alan ölkə rəhbərliyi Səid Ünsizadəni Tiflisdən uzaqlaşdırır. O, Şamaxıdakı Əhli Təsənni İdarəsinə müdir və quberniya qazısı vəzifəəsinə təyin edilir.

 S.Ünsizadə Şamaxıya qayıdandan sonra  burada  da geniş maarifçilik fəaliyyətini davam etdirir, əqidə və məslək dostlarını ətrafına toplayır. Bu, onun Tiflisdəki rəqibləri və bədxahları narahat edir, onlar Səid Əfəndinin Şamaxıda gördüyü işlərə mane olurlar. Bədxahları nə yolla olursa olsun, Səid Əfəndin hökumətin nəzərindən salmaq istəyirlər; onun əleyhinə müvafiq təşkilatlara imzalı və imzasız məktublar göndərir, böhtançılıqla məşğul olurlar. Lakin hökumət dairələrində  bu böhtanlara inanmır, hər dəfə S.Ünsizadənin mövqeyini müdafiə edirlər.

Çətin şəraitdə işləməyin çətin olduğunu görən S.Ünsizadə öz ərizəsi ilə tutduğu vəzifədən uzaqlaşır.  

O, Şamaxıda yaşaya bilmədiyindən neft və milyonlar şəhəri kimi formalaşan Bakıya gəlir, burada 1884-cü ildə Tiflisdə nəşri dayandırılan "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetinin nəşrinin davam etdirilməsinə hökumətdən icazə istəyir. Lakin müxtəlif bəhanələrlə onun xahişinə müsbət cavab verilmir.

 

Səid Ünsizadə böyük maarifçilik işlərini davam etdirmək üçün  İstanbula üz tutur və burada, çox güman ki, hələ Tiflisdən-"Ziya" qəzetində işlədiyi vaxtdan qiyabi tanıdığı Münif Paşanın köməyi ilə  maarif və  təhsil sahəsindəki fəaliyyətini  davam etdirir. Bir müddətdən sonra onun ortancıl qardaşı  Cəlaləddin Əfəndi də Tiflisdən  İstanbula köçür. Kiçik qardaş Kamal Ünsizadə isə  Bakıda qalır, burada,əsasən, nəşriyyat işləri ilə məşğul olur, müəyyən gecikmələrlə  "Məzhər" adlə qəzet çap etdirir.

   Bu uzun gedişlərdən  sonra yenidən  Səid Ünsizadənin  əqidə dostlarından biri olan Adil bəy Cəbrayılbıyov haqqındakı söhbətimizi davam etdiririk. Adil bəylə ilgili son arxiv sənədlərəri 60 vərəqdən ibarət olmuşdur.  Təəssüf ki, bu sənədlər hansı səbəbdənsə makulaturaya verilmiş,tarixi istifadədən uzaqlaşdırılmışdır.  Saxlama vahidinin adından məlum olur ki,buradakı sənədlər 1891-ci il fevralın 27-dən aprelin 29-na qədərki dövrü əhatə edirmiş.   Bu sənədlər Adil  bəy Cəbrayılbəyovun dörd yaşlı oğlu Cəmo bəyin yaş kağızı ilə igilidir.
  
   Bir məsələ hələ də qaranlıq qalır: görəsən, Adil bəy  oğlu Cəmo bəyə yaş kağızı (metrika-N.N.) alddımı?

   Bu barədə təqqiqatçılar hələ heç nə deyə biməyivlər. Cəmo bəydən yazırlar,söhbət açırlar, amma ortalıqda hələ, demək olar ki,  tutarlı  ilkin  elmi- bioqrafik məlumat  yoxdur. Yeganə mənbə kimi Cəmo bəyin ölümündən bir il sonra nəşr olunan Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin "Xatilərim" adı ilə nəşr olunan  əsərdir.
    Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin ömür payına   iki əsrdən  78 il düşüb: 1887-1965. Atasının ölüm tarixi bilinmir (Hər halda adını cəkdiyimiz arxiv sənədlərinə görə 1891-ci ilin iyun  ayı da daxil olmaqla hələ sağ imiş). Adil bəyin böyük qızı şamaxılı  şair  Ağali bəy Nasehin həyat yoldaşı idi.  Ağali bəy Naseh   Şamaxıda dövlət idarəsində dilmanc işləyirdi. O, M.Ə.Sabir, A.Səhhət,M.Mahmudbəyov   kimi   ziyalıların ən yaxın, səmimi  dostlarından idi. 
   Cəmo bəy Şamaxı şəhər məktəbində oxuyub. Həsən bəy Zərdabi də bu məktəbdə oxuyub. 
  Bu məktəbdə Cəmo bəyin ana dili  və şəriət müəllimi Seyid Əzim Şirvaninin oğlu  Mir Cəfər idi.  Bir sıra tədqiqatçılar  Cəmo bəyin  dövlət hesabına oxumasında Mir Cəfərin xidmətlərini  yüksək qiymətləndirirlər. 
  Şamaxı şəhər məktəbi  təlimi rus dilində olan təhsil oşağı idi.Burada Avropa təhsilli  rus və Avropa təhsilli,  universitet bitirmiş müəllimlər dərs deyirdi.

Şamaxı  Şəhər  Məktəbi şagirdləri ali məktəbə daxil  olmağa  hazırlayan   təhsil ocağı idi.  Tədqiqatçıların yazdığına görə,  Cəmo bəy burada  1896-1901-ci illərdə oxumuşdur.  1908-ci ildə  xüsusi komissiya  üzvlərinə imtahan verərək müəllimlik attestatı  almış,1919-cu ilədək Şamaxıda müəllimlik etmişdir. Sonralar Bakıya köçmüş, bir sıra məktəblərdə müəllimlik etmişdir. Cəmo bəyin müəllimlik   fəaliyyətində S.M.Qənizadənin  ona göstərdiyi  qayğı  xüsusi qeyd edilməlidir.  Qori şəhərində yaradılan Zaqafqaziya Müəllimlər Seminaruiyasına 1905-ci il avqust ayının 3-də   inspektor təyin edilən  S.M.Qənizadə  3 ildən sonra əmrlə  işdən çıxarılır. Bu əmr  direktor M.Miropiyev ilə  S.M.Qənizadənin   aralarında tədris layihəsi ilə əlaqədar  olan   fikir müxtəlifliyi  bağlı  idi.   S.M.Qənizadə  Qafqaz Təhsil Dairəsinin popeçiteli  N.Rudolfa müraciət edərək,günahkar olmadığını sübut edir və  ona Qoridəki vəzifəsindən daha üstün olan  vəzifə verilir. O, Bakı-Dağıstan  Xalq Məktəbləri İdarəsinin inspektoru vəzifəsinə təyin olunur. Cəmo bəyin Bakı məktəblərindəki  nümunəvi  müəllimlik fəaliyyəti məhz  bu dövrün başlanğıcı ilə əlaqədardır.  Cəmo bəy Cəbrayılbəyli   Xalq Maarif Komissarlığının xətti ilə bir  sıra irimiqyaslı tədbir və layihələrdə  fəal iştirak edir, uşaq pedaqoji mətbuatının  formalaşmasında  S.M.Qənizadə ,Ə.Cəfərzadə, A.İsrafilbəyli, A.Talıbzadə,Q.Mirzəzadə, K.İsmayılov,  F.Ağayev və başqaları ilə birlikdə  nümunəvi işlər görür; layihələrlə çıxış edir,  rus   və Avropa ədəbiyyatından etdiyi tərcümə və tədilləri ilə məktəblilərin  mütaliə mədəniyyətinin yüksəldilməsinə çalışır. Onun  "Maarif","Qızıl yıldız","Qırmızı günəş" və sair uşaq mətbuatındakı müxtəlif imzalarla çap etdirdiyi  təbiət hekayələri, şeir və marşları bu gün də maraqla oxunur. Cəmo bəyin bir sıra hekayələrinin qəhrəmanı geniş maraq dünyası olan  Adildir. 
   Cəmo bəy oğluna atasının adını vermişdir. Nəvə Adil Cəbrayılbəyli (1924-1991) Bakıda Bülbül prospektində yerləşən Respublika Dəri-Zöhrəvi  Xəstəxananın baş həkimi olmuşdur.
  Atam hər dəfə  Bakıya gələndə mütləq  qohum-əqrəbalarına, dostlarına baş çəkərdi;atasının xalası oğlu  professor Emin Əfəndiyev, müəllimləri Püstəxanım Yüzbaşinskaya, Cəmo bəy Cəbrayılbəyov, ADU-nun müəllimləri-Yusif Şirvan , Hidayət Əfəndiyev,bir də  Adil Cəbrayılbəyli.Mən onlardan  yalnız  üç nəfərini ziyarət etmişəm.Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin "Xatirələrim" kitabını birnəfəsə oxuyandan sonra  doktor  Adil   Cəbrayılbəylinin  ziyarətinnə getmədiyimin indi peşmançılığını çəkirəm;fəhlə həyatından yazılar yazmaqdansa, 20-30-cu illərin ziyalıları haqqında nə qədər yazı yazmaq olarmış...Təəssüf, səd təəssüf...
   Yenə də, yaxşı ki,arxiv  və  bəzi kitabxanalarda  bu  dövrə aid   makulatura olmaqdan  qaça bilən materiallar  az da olsa qalmışdır.

     GoogLe.az-da  " Biologiya elmləri- Milli Elektron Kitabxana "

sözlərini yazmaqla  Cəmo  bəy Cəbrayılbəyliyə aid bir neçə kitab və proqramların adına rast gəldim. Burada xoşuma gəlməyən bircə o oldu ki, bu materialları  oxumaq üçün mütləq  M.F.Axundov  adına  Milli Kitabxanaya getməlisən. Mənə elə gəlir ki, Milli Məslisdə  elektron kitabların  distant oxusu haqqında müzakirələr aparılmalıdır. 


 Cəbrayılbəyli C. Akvarium və terrarium [Mətn] C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr 1930.- 69, [1] s.

 

 Cəbrayılbəyli C. Bitkilər fiziolojisi terminləri /C.Cəbrayılbəyli; Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutu Dil və Ədəbiyyat Şöbəsi Terminoloji Komitəsi.- B.: Azərnəşr, 1931.- 16 s.; 21 sm. 

 Cəbrayılbəyli C. Fito-sosioloji terminləri /C.Cəbrayılbəyli; Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutu Terminoloji şöbəsi.- Bakı: Azərnəşr, 1931.- 8 s. ; 23 sm.

 

  Cəbrayılbəyli Cəmo. Heyvanat dərsləri [Mətn]: birinci dərəcə məsai məktəblərinə görə yazılmışdır /C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1924.- 102, [4] s.

 

 Cəbrayılbəyli Cəmo. Heyvanat dərsləri [Mətn]: [əmək məktəbləri üçün tədris və pedaqoji kitabları] /C.Cəbrayılbəyli; red. Ə.Əbdürrəhimzadə.- B.: Azərnəşr, 1929.- 91, [1] s.

  

 Cəbrayılbəyli Cəmo. Heyvanat dərsləri [Mətn]: birinci dərəcəli məktəblər üçün /C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1928.- 100 s.

 

 Cəbrayılbəyli Cəmo. Müxtəsər nəbatat [Mətn]: birinci dərəcə məktəblərə görə yazılmışdır /C. Cəbrayılbəyli; məxəzlər: Troyanski, Vaqner, Traçevski, Kalugin, Harun ər-Rəşid.- B.: Azərnəşr, 1924.- 75, [2] s.

  Cəbrayılbəyli Cəmo. Müxtəsər nəbatat [Mətn]: birinci dərəcə məktəblərə görə yazılmışdır/C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1926.- 75 s.

 

 Cəbrayılbəyli Cəmo. Müxtəsər nəbatat [Mətn]: [əmək məktəbləri üçün tədris və pedaqoji kitablar] /C. Cəbrayılbəyli; red. Ə. Əbdürrəhimzadə.- B.: Azərnşr, 1929.- 64 s.

 

  Cəbrayılbəyli Cəmo. Təbiətə ilk addım [Mətn]: birinci dərəcə məktəblərin ikinci və üçüncü qruplarına görə yazılmışdır /C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1924.- 126, [4] s.
   

        Burada elə ilk baxışdan öyrənilməli nə qədər material var.
        Cəmo bəy Cəbrayılbəyli 1942-ci ildə -55 yaşında alimlik dərəcəsi alıb. Kataloqa baxın,akademiyanın müvafiq institutları biologiya elmləri namizədi C.Cəbrayılbəylinin hər kitabına aid  bir dissertasiya işini ortaya çıxara bilər. Bəlkə         də mən gecikmişəm ; kimsə Cəmo bəyin  elmi üslubuna aid məqalə yazıb. Amma hər halda mən də bu mövzuda sanballı bir yazı  hazırlayacağam.
Mətbuat tarixinə aid  layihə üzərində işləyərkən Cəmo Cəbrayılbəylinin  Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti dövründə və 1920-ci illərdə  uşaq mətbuatı   səhifələrində   həm  pasportdakı adı  ilə,  həm də "CƏMO" ("CAMO" yox-N.N.) təxəllüsü ilə xeyli  bədii, elmi-bədii,elmi-publisistik  əsər,ən başlıcası siyasi nəğmə-marş   yazdığının  şahidi oluruq.  Hələ də bəzi alimlər  " Cəmo"  təxəllüsünün kimə aid olması  yəqinləşdirməkdə çətinlik çəkirlər: “Cəmo”nu  

 CAVAD AXUNDOV MƏMMƏDƏLİ  OĞLU

  kimi oxuyurlar. Bir az gülməli çıxır: görəsən ,  "axund" sözünü  incə saitlə oxuyan  varmı?

   ”Cəmo”nu  Camo Hacinski, Əhməd Cavad kimi  açıqlamaq istəyənlər  bilməlidirlər ki, rusdilli Hacinski heç vaxt nə rusca, nə də Azərbaycan dilində şeir yazmayıb,   Əhməd Cavad kimi nəğməkar şair  də  adını  düz yazanlardandır. 
 
                                                                             ***
Cəmo bəy Cərayılbəylinin 1930-cu illərdə pedqoji və uşaq mətbuatındakı fəaliyyəti haqqında ayrıca bir yazı hazırladığımız üçün bu  dövrün  materiallarının incələnməsini sonraya saxlayırıq. İndilikdə isə  "Yeni yıldız"ın  1922-ci ilə aid  2-ci nömrəsində Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin  "Cəmo" təxəllüsü ilə yazdığı "Sənsən" şeirini oxuculara təqdim edirik. 
Yeri gəlmişkən onu da deyək ki, ayda bir dəfə nəşr olunan ədəbi, fənni, siyasi  məcmuə olan "Yeni yıldız"ın  bu nömrəsində Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin  "İctimai  hifzi-səhhət” adlı maraqlı bir  elmi yazısı da çap olunmuşdur. Bu barədə sonrakı yazılarımızda ayrıca söz açmaq niyyətindəyik.


                                       
                                         Sənsən

   Ey dilbərim,ey güllərcəm, ey cahcəlalım,
   Sənsən  bana dirilik  gətirən, ey pəri , sənsən!
   Ey eşq səmasında gəzən  şanlı hilalım,   
   Şu cürmlərin  (günahların-N.N.)cümləsinin dilbəri sənsən!


   Bin dərdə ,bəla  atəşi sövq edən sənsən,
   Bin dürlü  səfa məninin  məzhəri sənsən.
   Qan ağlatub,aşiqlərə  baş gəzənsən
   Bir baq  yenə hər aşiqinin əzbəri sənsən!

   Ey nur saçan, gün kibi  afaqı işıqlat, 
   Ruh aləminin nur saçan əxtəri sənsən.
   Bu kəsələtdə (kefsizlikdə-N.N.) bənim ruhumi ilham ilə  anlat,
   Sənət yaratan    qüvvələrin  gövhəri sənsən!

    Bir şeiri- məlahətsən,aman  bəndən  uzaşma, 
   Əşara yaqın qalblərin rəhbəri sənsən,

   Aşiqin işini etsə yürəklərdə təcəlli.
   Həp anlar odum : xilqətin hər dəftəri sənsən!

   Cəmo

                                          ***

        Hər dəfə Şamaxıya gedəndə  "Yeddi günbəz"qəbirstanlığında  M.Ə.Sabiri də, onun qəbrinin ayaq tərəfində dəfn olunmuş babamın   atası Nəsrəddin İsmayılovu da, Yusif Şirvanı da,  eləcə də  Cəbrayılbəyovları  da  ziyarət edirəm. Bunlar  qohum-əqrəbalarımızın hər gün salam-kəlamı olan  şamaxılılardır, qohumlardır,dostlardır...
                                                   ***

...Şamaxıda M.Ə.Sabirin məqbərəsindən 20-25 metr aralıda üzü Bakıya tərəf bayramdan bayrama yada düşən 
 3 qəbir var:

 Cəmo Cəbrayılbəyli (1887-1965) 

       Şəfiqə Əliəşrəf qızı Cəbrayılbəyli (22.03.1900-10.05.1982)
       Adil Cəmo oğlu Cəbrayılbəyli (1924-1991)

 

Bunların hər üçü tariximizdə izi və sözü olan insanlardır.


Müəllifin digər yazıları

  1. Atamın türkdilli məktubları
  2. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  3. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  4. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  5. Bu dünyanın qızıl günü
  6. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  7. Papaq və qalstuk məsələsi
  8. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  9. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  10. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  11. Atamın şəkli
  12. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  13. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  14. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  15. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  16. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  17. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  18. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  19. Qara qoçun nağılı
  20. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  21. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  22. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  23. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  24. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  25. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  26. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  27. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  28. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  29. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  30. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  31. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  32. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  33. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  34. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  35. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  36. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  37. Nüktələr və nöqtələr....
  38. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  39. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  40. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  41. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  42. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  43. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  44. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  45. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  46. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  47. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  48. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  49. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  50. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  51. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  52. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  53. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  54. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  55. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  56. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  57. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  58. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  59. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  60. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  61. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  62. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  63. Doğma yurdun qış lövhələri...
  64. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  65. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  66. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  67. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  68. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  69. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  70. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  71. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  72. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  73. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  74. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  75. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  76. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  77. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  78. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  79. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  80. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  81. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  82. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  83. Təbrizdən kənd məktubları
  84. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  85. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  86. Dünya yaman dünyadır
  87. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  88. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  89. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  90. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  91. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  92. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  93. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  94. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  95. Göz görür,ağıl kəsir....
  96. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  97. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  98. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  99. Mənim nəğməli bibim - Foto
  100. Sən yazmasan,mən yazaram
  101. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  102. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  103. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  104. Qulam Məmmədli-120
  105. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  106. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  107. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  108. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  109. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  110. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  111. SÖZ KİMİNDİR?
  112. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  113. Mənim dualarım
  114. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  115. Təzadlar, ay təzadlar....
  116. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  117. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  118. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  119. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  120. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  121. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  122. Testdən qəsdən danışmırıq
  123. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  124. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  125. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  126. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  127. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  128. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  129. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  130. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  131. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  132. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  133. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  134. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  135. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  136. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  137. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  138. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  139. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  140. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  141. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  142. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  143. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  144. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  145. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  146. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  147. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  148. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  149. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  150. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  151. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  152. Bu yaz bir başqa yazdır
  153. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  154. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  155. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  156. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  157. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  158. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  159. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  160. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  161. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  162. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  163. Dərgahdan başlanan yol
  164. Fikrin ifadə formalarından biri
  165. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  166. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  167. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  168. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  169. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  170. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  171. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  172. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  173. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  174. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  175. "Əkinçi" qəzeti-140
  176. Mustafanın Çanakkala məktubu
  177. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  178. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  179. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  180. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  181. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  182. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  183. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  184. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  185. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  186. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  187. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  188. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  189. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  190. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  191. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  192. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  193. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  194. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  195. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  196. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  197. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  198. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  199. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  200. Kasıblığın üzü qara olsun
  201. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  202. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  203. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  204. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  205. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  206. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  207. İlk hesab dərsliyimiz
  208. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  209. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  210. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  211. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  212. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  213. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  214. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  215. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  216. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  217. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
21-05-2018
21.05.2018 Neft bahalaşdı
20-05-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.9129 san