08:26 25 İyun 2014
17972 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

        "Azərbaycan tarixi" dərsliyinin  tarixi və filoloji səhvləri

 (Azəbaycan tarixi.X sinif üçün dərslik. Bakı,2012-ci il,"Çaşıoğlu" nəşriyyatı, 240 səhifə) 
                                                          


          Təlim prosesində fənlərarası əlaqənin əhəmiyyətini nəzərə alaraq, "Azərbaycan tarixi" dərsliyini (Azərbaycan tarixi,X sinif.Bakı, "Çaşıoğlu" nəşriyyatı,2012-ci il,240 səhifə)   vərəqləməli oldum.Bəri başdan deyim ki, dərslik gözəl və nəfis tərtibatı, rəsmləri, müxtəlif xəritələri və tarixi fotoları ilə diqqəti cəlb edir. Dərslik  formatına və həcminə görə də əvvəlki nəşrlərdən fərqlənir. 6 müəllifin  kollektiv işi olan bu dərslik tarix elmləri doktoru,professor Tofiq Vəliyevin ümumi redaktəsi ilə çap olunmuşdur. Dərsliyə 5 mütəxəssis rəy vermişdir.
   Tarix mütəxəssisi olmadığım üçün sırf tarixə aid məsələlərdən yox,dərslikdə təsadüf etdiyim bir sıra filoloji məsələlərin işıqlandırılmasında təsadüf etdiyim  uyğunsuzluqlardan söz açmaq istəyirəm. Bunlar eləsəhvlərdirki, deməmək olmur.Bu nöqsanlara göz yumsaq,şagirdlərdə müəyyən bir mövzunun başa düşülməsində, anlanımasında etimadsızlıq və deyilən sözə qayğısızlıq yarana bilər.Müəlliflər bu faktları müvafiq mənbələrdən əxz etdikləri üçün uyğunsuzluqların çoxu  məhz həmin mənbələrdən gəlir.
Dərslikdə  "Kəşkül" qəzetindən danışılan yerdə (səh.120) bu mətbu orqanın 1880-ci ildə işıq üzü gördüyü yazılır. Halbuki  "Kəşkül"ün jurnal fopmatlı tarixi  31 yanvar 1883-cü ildən başlayır.Bu barədə son illərdə bir sıra elmi əsərlərdə, ali məktəb dərsliklərində  ətraflı olmasa da , kifayət qədər söz açılmış, tarixi faktlar ilkin mənbəyi göstərilməklə tədqiqatçıların diqqətinə çatdırılmışdır.
   
  Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin üzvü, "Ziya" qəzetinin naşiri  və sahibi-imtiyazı  Səid Əfəndi Ünsizadənin ortancıl qardaşı, "Ziya" qəzetinin  redaktoru və mühərriri Cəlaləddin (Cəlal)  Əfəndi Ünsizadə Qafqaz Senzor Komitəsinə  göndərdiyi  12 may 1882-ci il tarixli məktubu ilə  1882-ci il sentyabr ayından Tiflisdə ayda bir dəfə  "Kəşkül" adlı məcmuə çıxarmağa icazə istəmişdir. Qafqaz Senzor Komitəsi  1882-ci ilin oktyabrında Cəlal Ünsizadəyə "Kəşkül" adlı jurnal çıxarmağa icazə vermişdir.
   Cəlal  Ünsizadə  əqidəsinə, ağıl və fərasətinə inandığı ziyalıları öz ətrafına toplayaraq, əvvəlcədən müəyyənləşdirdiyi  və dostları ilə məsləhətləşdirdiyi  proqram əsasında  1883-cü il yanvarın 31-də  28 səhifəlik "Kəşkül" jurnalını  qardaşı Səid Ünsizadənin  Tiflisdəki "Ziya" mətbəəsində çap etdirir. "Kəşkül" on bir nömrə jurnal kimi nəşr olunur,12-ci nömrədən sonra isə hətəlik qəzet kimi fəaliyyətə başlayır.
    Sözümüzün təsdiqi və inandırıcı olması üçün "Kəşkül"ün ilk nömrəsi haqqında məlumat vermək istəyirik.Məsələ burasındadır ki,şagirdlər faktlarla birbaşa tanış olanda mövzunu daha yaxşı qavrayırlar.Tarixə düşən bə bu yolla tatixləşən səhvləri faktsız sübut etmək həmişə çətinlik törədir.
"Kəşkül" jurnalının birinci nömrəsində həm  Azərbaycan dilində,həm də rus dilində yeni mətbu orqan haqqında ətraflı məlumat verilmişdir.
Ərəb əlifbalı nəşrlər soldan sağa oxunduğu üçün əvvəlcə Azərbaycan dilində yazılmış səhifəni oxuyuruq.

                                                                                           Kəşkül


                                                    1883 (miladi tarixlə-N.N.)-1300(islam tarixi ilə-N.N.) 
                                 ədəbiyyat və siyasiyatdan bahis(Səhv deyil.Bəhs yox, "bahis yazılıb.
                                                              Bahis -bəhs edən mənasını   verir.-N.N.)

                                                             (türki və farsi və ərəbi məqaləti dərc edər)
                                                                           Aylıq məcmuədir.
                                                        Birinci sənə.    Mah rəbiüləvvəl -1300.    Ədəd  1.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                            Birinci cüzvinin(burada: nömrəsinin-N.N.)mündəricatı 
                                                         Duayi-mənzumə
                                                         "Kəşkül"ün müqəddiməsi
                                                          Hekayə
                                                          S.Atamalıbəyovun vərəqəsi
                                                          Əlifba məsələsi
                                                         "İttilah" ğəzetəsi  və İran xanı
                                                          A.Bakıxanovun  müəllifatından 
                                                          Tağıstan ixtişaşı
                                                          Mütənəvviyə və  ixtilat
                                                          "Kəşkül"ün proqramı
                                                           Elanat

Mühərrir və naşiri Ünsizadə Cəlaləddin .                "Ziya" mətbəəsində təb olunmuşdur.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                            Дозволено цензурою.Тифлисъ.  31-го  января 1883 года
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
         Bu səhifənin materialları rus dilində  müəyyən əlavələrlə jurnalın 28.ci-sonuncu səhifəsində verilmişdir.
*********************************************************************************************
   Bizə elə gəlir ki,"Azərbaycan tarixi" dərsliyinin yeni nəşrlərinə mütləq ictimai-fikir tariximizdə fundamental yeri olan mətbuat məsələlərinə  bu işi bilən filoloqlar, mətbuat tariximizin biliciləri də cəlb olunmalıdırlar.
Burada bir məsələ xüsusilə vurğulanmalıdır:  ali məktəblərə 
TQDK-nın xətti ilə  keçirilən  qəbul imtahanlarında məktəb və maarifçilik məsələlərini  öyrənməyə məxsusi önəm verilmir. Lakin bu, heç də  o demək deyil ki,məktəb və maarifçilik məsələləri kölgədə qalmalıdır.Otra məktəb hər nəsnədən əvvəl  Vətənə layiq  vətəndaş yetişdirməlidir.Təbii ki, hər bir vətəndaş  da  öz ölkəsinin keçdiyi inkişaf yolunu hərtərəfli öyrənməlidir.
Başqa bir mə
sələni də vurğulamaq istərdik.Dərsliklərin mütləq  müəllif səviyyəli məsul redaktoru olmalıdır.Redaktorun haqlı iradları müəlliflər tərəfindən hörmət və həssaslıqla qarşılanmalı,orta məktəb auditoriyalarına bir səhv belə yol tapmamalıdır.Bəzən haqlı olaraq düşünürsən ki,100 il bundan qabaqkı tariximizin  bəzi faktlarında  qeyri-dəqiqlik varsa,  təbii ki,  əsrlərlə yaşı olan tariximizin  bəzi faktları da dəqiqləşdirməli,xalqımızın tarıxi  keçmişi  daha düzgün, dəqiq yanaşma ilə, elmi  əsaslarla öyrənilməlidir.
  Məsələ burasındadır ki,dərsliklərimizdəki bəzi uyğunsuzluqların tarixi  dünəndən, sırağa gündən başlamır.Mən TQDK-nınAzərbaycan dili və ədəbiyyatı seminarının ilk rəhbəri olmuşam.1995-1996-cı ilin qəbul imtahanlarına aid
 bunkerdə bu iş  üçün səriştəsi olmayan  mütəxəssislərin yarıtmaz işinə görə  seminar rəhbərliyindən getməli oldum. (Bu gedişin səbəbkarları ilk növbədə  Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasından və Bakı Şəhər Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutundan bunkerə dəvətolunmuş mütəxəssislərin seminarımız haqqında  yaratdıqları aldadıcı təəssürat oldu. Öz sahələrinin yaxşı mütəxəssisləri olan bu kadrları, görünür, etik davranış baxımından hələ də kadr arxasında saxlamaq lazım gələcəkdir). Biz o vaxt  ədəbiyyat və tarix kitablarındakı  bəzi uyğunsuzluqları aradan qaldırmaq üçünTQDK-nın tarix seminarının rəhbəri professor Yaqub Mahmudova müraciət etdik.Təəssüf ki,onun  daha məsul işlərə cəlb ediməsi bu işləri-gözlənilən əməkdaşlığı səngitdi.
  Mövzuya aydınlıq üçün yazıda məcbur olduğumuz  lirik olmayan ricətlərdən sonra yenidən X sinif üçün hazırlanan "Azərbaycan tarixi" dərsliyini vərəqləyirik.
1911-1912-ci illərdə Bakıda nəşr edilən "İşıq" adlı mətbuat orqanı şagirdlərə  jurnal adı ilə tanıdılır. (səh.214).Halbuki Tiflisdəki Olqa Mamalıq İnstitutunun məzunu Xədicə xanım Əlibəyovanın redaktoru olduğu  "İşıq" - həftəlik qəzet idi.Ərəb qrafikası ilə çıxarılan bu mətbu orqanın birinci səhifəsində  rus qrafikası ilə  "еженедельная газета"  olduğu xüsusilə  nəzərə çatdırılırdı. 
    Dərslikdə  Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının   "Cənubi Qafqaz (Qori) Müəllimlər Seminariyası " kimi  təqdim olunması ( səh.117) yanlışlıq  kimi başa düşülməlidir.
   S.Ə.Şirvaninin şagirdlərə nasir kimi təqdim olunması da elmi cəhətdən düzgün deyil (səh.121 ). 
   Doğrudur , S.Ə.Şirvaninin  bədii nəsrdə də  müəyyən izləri vardır: onun "Rəbiül-ətfal"dərsliyinə daxil edilmiş əsərlərinin  müəyyən hissəsi kişik həcmlə hekayələrdir. Amma S.Ə.Şirvanı ədəbiyyat  tarıximizdə M.Füzuli irsinin layiqli davamçısi kimi daha çox  tanınır.
   Abdulla Şaiqin "Uşaq gözlüyü "(1910)  dərslikdə  "Uşaq çeşməyi" adı ilə göstərilmişdir (səh.208).
    S.Ə.Şirvanin Şamaxıda məktəb açdığı barədə  verilən informasiya düzfgün deyil. (114).Pedaqoji ədəbiyyatda S.Ə.Şirvaniyə aid edilən  "Məclis məktəbi"nin yaradıcısı  Səid Əfəndi  Ünsizadədir Bu il həmin məktəbin 140 yaşı tamam olur.  Görkəmli maarifçi Səid Ünsizadənin təşəbbüsü,  Bakı qubernatoru D.S Staroselskinin razılığı ilə açılan, təhsil sistemimizdə yenilik olan  bu  məktəbin yerində indi Şamaxı Avropa Litseyi  fəaliyyət göstərir. 
M.Ə.Sabir mollaxana təhsilindən sonra   bu məktəbdə iki il  S.Ə.Şirvanidən dərs almışdır.

  Ədəbiyyat tariximizdə uzun müddət "Kitab yüklü Eşşək" romanı  səhvən  Mirzə Əbdürrəhim  oğlu  Talıbova (1834-1911) aid edilmişdir. Halbuki bu alleqorik əsəri fransız yazıçısı Şarl Pol  de Kok
(fr.Charles Paul de Koks,1793-1871) yazmışdır. O,"Zövcəmin oğlu"  (L'Enfant  de ma femme) adlı romanını on dörd yaşında yazmıçdır. Fransız dilini öyrənən əcnəbilər əsas dil materialı kimi adətən Pol de Kokun əsərlərinə müraciət edirlər.
   Artıq bir neçə ildir ki,  Azərbaycanın orta ümumtəhsil məktəblərinin  ədəbiyyat dərsliklərində M.Ə.Talıbovun  həyat və yaradıcılığından bəhs olunmur.  Ədəbiyyat dərsliklərindəki  məşhur  tarixi səhv isə tarix dərsliklərində (səh.132) hələ də  qalmaqdadır. 

  Dərslikdə "Ziya" və onun davamı olan "Ziyayi -Qafqasiyyə" (Qafqaziyyə" yox- N.N.) qəzetləri haqqında verilən məlumatlar da dəqiqləşdirilməlidir. 1879-1884-cü illərdə nəşr edilən  "Ziya"("Ziyayi-Qafqasiyyə")  qəzetinin, dərslikdə iddia edildiyi kimi 104 yox,  (səh.120) 200-ə yaxın nömrəsi dərc olunmuşdur. Dərslikdə XIX əsrin 80-90-cı illərində Bakıda nəşr olunan rusdilli qəzetlərin sırasında "Baku"nun da adı çəkilir. ( səh.120).  Halbuki,  rusdilli "Baku" qəzetinin  ilk nömrəsi 18 oktyabr 1902-ci ildə , son nömrəsi isə  1918-ci ilin martında çıxmışdır.
 Dərslikdə ədəbi janrların müəyyənləşdirilməsində də  qarmaqarışıqlıqlar görünür, növlə janr qarışdırılır. M.F.Axundovun komediyalarından danışan müəllif belə bir nəticəyə gəlir ki,"o, Azərbaycan ədəbiyyatında  dram janrının bünövrəsini qoymaqla təkcə ölkəmisdə deyil, bütün Yaxın Şərqdə özünə ədəbi şöhrət qazandırmışdır"(səh.121).Məsələ burasındadır ki,   orta ümumtəhsil məktəbləri üçün tərtib edilmiş  "Ədəbiyyat" dərsliyində  M.F.Axundzadənin  1851-ci ildə yazılmış cəmi bir dramatik əsərindən-" Hekayəti- xırs quldurbasan"dan  danışırlar. Özü də ehtiyatla. Əlbəttə, mübahisəli  məsələnin  dərsliyə  düşməsi yolveriməzdir.
  Tarix dərsliyində C.Məmmədqulusadənin doğum tarixi  30-40 il bundan əvvəlki kimi 1866-cı il göstərilir. Sonrakı tədaqiqatlarda   bu tarix dəqiqləşdirilmiş, dərsliklərdə 1869-cu il kimi  qəbul olunmuşdur.
   Tarix dərsliyində  bəzi sözlərin yazılışında da müəyyən səhvlər buraxılmışdır:   "Nəşri Maarif " izafəti (alınma söz birləşməsi )bir neçə yerdə defissiz yazılmışdır.(səh.174,176 ).Qasım bəy Zakirin qız nəvəsinin adı da dərslikdə  " Abdulla  bəy "  əvəzinə, "Abdullabəy"  yazılmışdır.(səh.122). S.M.Qənizadənin XIXəsrin 80-90-cı illərinə aid edilən  kitabı "Tarix" dərsliyində göstərildiyi kimi  dərslik yox, lüğətdir.Bu kitab  X  sinif şagirdlərinə "İslahi-Azərbaycan" adı ilə təqdim olunur. 
( səh.116).  Əslində isə C.M.Qənizadənin  nəzərdə tutulan bu kitabı 1890-cı ildə Bakı Quberniya İdarəsinin mətbəəsində nəşr olunan "İstilahi-Azərbaycan" (Azərbaycan dilinin istilahları) adlı  terminlər   lüğətidir. 

  "Tarix" (X sinif)  dərsliyində II Dövlət Dumasının  deputatlarının cərgəsində Mustafa Mahmudovun şəklinin verilməməsi də oxujuya yaxşı təsir bağışlamır.  O, II Dövlət Dumasının ən fəal deputatlarından biri olmuşdur. ADR Parlamentinin  üzvü olan M.Mahmudov  repressiya qurbanı olmuş, 1937-ci ilin dekabrın 19-dan 20-nə keçəh gecə üçlüyün 8773 nömrəli qərarı ilə güllələnmışdir.
  Dərslikdə ilk Azərbaycan filminin 1916-cı ildə   yarandığı göstərilir.  Əslində isə ilk  filmimizin   tarixi    XX əsrin sonlarından başlayır.
  "Tarix" (X sinif) dərsliyini ötəri  vərəqləməklə ortaya çıxan bu çatışmazlıqlar  redaktə zamanı asanlıqla düzəldilə bilərdi. Bu dərsliyin isə elmi redaktoru yoxdur.240-cı səhifədə adı nəşriyyat və mətbəə direktorundan sonra  redaktor kimi göstərilən,çox güman ki, nəşriyyat redaktorudur.
Əgər o, elmi redaktordusa,  onda adı dərsliyin ikinci səhifəsində-rəyçılərin adından  əvvəldə yazılmalı idi.
   Dərsliyin  5 rəyçisi var.Onlardan biri professor, biri dosent,  ikisi   lisey müəllimi,  biri isə orta ümumtəhsil  məktəbinin müəllimidir. Güvəniləsi  mütəxəssislərdir.       
   İnanırıq ki, dərslik müəllifləri   faktlara əsaslanan deyilən fikirlərlə razılaşacaq  və  növbəti nəşrdə  haqlı bildikləri  uyğunsuzluqları aradan qaldıracaqlar .



Müəllifin digər yazıları

  1. Dünyanın ən işıqlı günlərindən birinin adamı - türkologiyanın Fərhadı
  2. Söz oyunu və yaxud nüktədanlara xitab
  3. Şamaxıda Seyid Əzim Şirvaninin Ev-Muzeyini açmaq çətindirmi?
  4. Kırımda monastrda gizlədilən Xaçmazlı Reyhan haqqında nə biliik ?
  5. "Xamsu-qasaid" kitabında Hacı Zeynalabdin Tağıyev cənablarına həsr olunmuş qəsidə-mədhiyyə
  6. Atamın türkdilli məktubları
  7. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  8. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  9. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  10. Bu dünyanın qızıl günü
  11. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  12. Papaq və qalstuk məsələsi
  13. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  14. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  15. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  16. Atamın şəkli
  17. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  18. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  19. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  20. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  21. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  22. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  23. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  24. Qara qoçun nağılı
  25. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  26. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  27. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  28. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  29. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  30. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  31. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  32. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  33. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  34. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  35. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  36. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  37. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  38. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  39. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  40. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  41. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  42. Nüktələr və nöqtələr....
  43. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  44. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  45. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  46. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  47. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  48. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  49. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  50. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  51. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  52. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  53. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  54. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  55. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  56. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  57. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  58. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  59. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  60. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  61. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  62. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  63. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  64. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  65. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  66. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  67. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  68. Doğma yurdun qış lövhələri...
  69. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  70. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  71. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  72. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  73. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  74. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  75. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  76. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  77. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  78. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  79. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  80. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  81. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  82. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  83. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  84. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  85. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  86. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  87. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  88. Təbrizdən kənd məktubları
  89. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  90. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  91. Dünya yaman dünyadır
  92. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  93. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  94. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  95. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  96. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  97. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  98. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  99. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  100. Göz görür,ağıl kəsir....
  101. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  102. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  103. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  104. Mənim nəğməli bibim - Foto
  105. Sən yazmasan,mən yazaram
  106. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  107. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  108. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  109. Qulam Məmmədli-120
  110. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  111. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  112. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  113. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  114. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  115. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  116. SÖZ KİMİNDİR?
  117. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  118. Mənim dualarım
  119. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  120. Təzadlar, ay təzadlar....
  121. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  122. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  123. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  124. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  125. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  126. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  127. Testdən qəsdən danışmırıq
  128. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  129. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  130. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  131. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  132. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  133. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  134. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  135. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  136. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  137. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  138. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  139. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  140. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  141. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  142. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  143. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  144. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  145. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  146. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  147. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  148. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  149. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  150. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  151. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  152. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  153. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  154. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  155. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  156. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  157. Bu yaz bir başqa yazdır
  158. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  159. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  160. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  161. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  162. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  163. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  164. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  165. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  166. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  167. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  168. Dərgahdan başlanan yol
  169. Fikrin ifadə formalarından biri
  170. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  171. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  172. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  173. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  174. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  175. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  176. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  177. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  178. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  179. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  180. "Əkinçi" qəzeti-140
  181. Mustafanın Çanakkala məktubu
  182. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  183. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  184. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  185. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  186. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  187. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  188. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  189. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  190. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  191. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  192. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  193. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  194. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  195. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  196. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  197. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  198. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  199. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  200. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  201. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  202. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  203. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  204. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  205. Kasıblığın üzü qara olsun
  206. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  207. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  208. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  209. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  210. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  211. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  212. İlk hesab dərsliyimiz
  213. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  214. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  215. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  216. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  217. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  218. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  219. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  220. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  221. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  222. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
18-08-2018
17-08-2018
17.08.2018 Ağdaşda yanğın
17.08.2018 Bakıda yanğın
16-08-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.9922 san