09:22 02 İyul 2014
4483 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

  M.Ə.Sabir haqqında yazdığım məqalələrin birində XIX əsrin ikinci yarısında Tiflisdə yaşayan görkəmli rus pedaqoqu Lev Nikolayeviç Mozdalevski (14.02.1837-12.05.1896) haqqında söz içində söz açmışdım.
  Lev Nikolayeviç Modazalevski Sankt-Peterburq Universitetinin tarix-filologiya fakültəsini bitirəndən sonra paytaxt məktəblərində müəllimlik etmişdir. Bir müddətdən sonra onu Tiflisə Qafqaz rəhbəri knyaz Mixail Nikolayeviçin uşaqlarına - Rusiya çarı I Nikolayın nəvələrinə Avropa yönümlü təlim və tərbiyə vermək üçün  müəllimliyə dəvət etmişlər.
  Məsələ burasındadır ki, L.N.Modzalevski Sankt-Peterburq Universitetini qurtarandan sonra xariciə ezam olunmuş, Qeydelberq və Vena şəhərlərində görkəmli rus cərrahı N.İ.Piroqovla bir yerdə Avropanın  pedaqoji, fundamental işlərini öyrənmişdi.

  L.M.Modzalevski Tiflisdəki hami-tərbiyəçilik işindən sonra Tiflis Gimnaziyasında müfəttiş və direktor vəzifələrində çalışmışdır. O, 1881-1883 cü illərdə Qafqaz Senzura Komitəsinə rəhbərlik etmişdir. Harada işləməsindən asılı olmayaraq, L.N.Modzalevski hər yerdə müəllim idi. Həyatda onun əsas amalı insanları elmə, maarifə çağırmaq idi.
  L.N.Modzalevski - K.D.Uşinski ilə əqidə və məslək dostu idi. L.N.Modzalevski K.D.Uşinskinin çağırışı ilə "Xalq Maarif Nazirliyinin Jurnalı"nda fəal əməkdaşlıq etmişdir. O, K.D.Uşinskinin "Rodnoe slovo" dərsliyində "Məktəbə dəvət", "Kəpənək", "İlin fəsilləri" adlı şeirlərlə çıxış etmişdir. Dahi şairimiz M.Ə.Sabir L.N.Modzalevskinin "Приглашение в школу" şeirini rus dilindən Azərbaycan dilinə təbdil etmişdir.  

  Görkəmli pedaqoqun "Приглошение  в школу"  şeiri ilə eyni vaxtda -1864-cü ildə - düz yüz il bundan əvvəl  yazılmış  "Мoтылек" şeiri də rus uşaq ədəbiyyatının ən maraqlı incilərindəndir. "Məktəbə çağırış" şeirinin K.D.Uşinskinin "Rodnoe slovo" dərsliyindən seçərək tərcümə etdiyini nəzərə alsaq, əminliklə deyə bilərik ki, M.Ə.Sabir - L.N.Modzalevskinin "Rodnoe slovo"dakı  "Мотылек" şeirini də oxumuşdur. Bəlkə də  M.Ə.Sabir bu şeiri də tərcümə etmişdir. Hər halda axtarışlar davam etdirilməli, M.Ə.Sabirin uşaq şeirlərinin mövzu mənbəyi, təsir obyektləri hərtərəfli öyrənilməlidir. 

L.N.Modzalevskinin "kəpənək", "pərvanə" mənasını verən üç bəndlik "Мотылек" şeirinin orijinalını və cəsarət edərək onun Azərbaycan dilinə tərcümə etdiyimiz veriyasıyasını (melodik variantını) oxuculara təqdim edirik.

                                                                                   
             Л.Н Модзалевский 

                      Мотылек
              
Расскажи,мотылек,
Чем живешь ты, дружок?
Как тебе не устать
День- денской все порхать?

 -Я живу сред лугов
В блеске летного дня;
Араматы цветов...
Вот вся пища моя!

Но короток мой век-
Он не долее дня;
Будь  же добр, человек,
И не трогай меня!  
                                (1864)

                                                              ***
          Kəpənək
   
Söylə,ey kəpənək, söylə görək sən
Necə dolanırsan, halın necədir?
Bu düzü, dünyanı dolanırsan hey, 
Demirsən gündüzdür, yoxsa gecədir?

Kəpənək söylədi: "Yurdum çəmənlik,
Yay günü oradır mənə güvənlik.
Güllərin ətrindən mən məst oluram,
Çox yemək, çox içmək deyildir mənlik.

Gödəkdir,qısadır həyatım mənim,
Vardır bu dünyada ömrüm -bir günlük.
İnsanlar,  nə olar rəhmli olun,
Qoy mənsiz qalmasın güllük,çəmənlik!"

                                           (2014)
                           ***

Bunlar bir şeirin təəssüratlarıdır. Diqqətli araşdırmaların daha dərin təəssüratlar  yaradacağına inanıram.


Müəllifin digər yazıları

  1. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  2. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  3. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  4. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  5. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  6. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  7. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  8. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  9. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  10. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  11. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  12. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  13. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  14. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  15. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  16. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  17. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  18. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  19. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  20. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  21. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  22. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  23. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  24. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  25. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  26. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  27. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  28. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  29. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  30. Bu yaz bir başqa yazdır
  31. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  32. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  33. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  34. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  35. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  36. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  37. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  38. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  39. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  40. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  41. Dərgahdan başlanan yol
  42. Fikrin ifadə formalarından biri
  43. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  44. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  45. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  46. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  47. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  48. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  49. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  50. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  51. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  52. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  53. "Əkinçi" qəzeti-140
  54. Mustafanın Çanakkala məktubu
  55. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  56. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  57. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  58. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  59. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  60. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  61. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  62. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  63. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  64. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  65. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  66. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  67. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  68. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  69. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  70. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  71. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  72. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  73. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  74. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  75. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  76. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  77. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  78. Kasıblığın üzü qara olsun
  79. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  80. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  81. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  82. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  83. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  84. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  85. İlk hesab dərsliyimiz
  86. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  87. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  88. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  89. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  90. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  91. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  92. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  93. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  94. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  95. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Код информера готов: SELECTORNEWS - покупка, обмен и продажа трафика
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
PARLAQ MƏFKURƏLİ İNSAN
14:24 20.12/2016
Tələsin insanlar...
11:06 23.11/2016
 
Xəbər başlıqları
19-01-2017
18-01-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.4548 san