16:13 25 Aprel 2015
3871 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Halil Fikrətin (1892-1974) Berlin Universitetindəki müəllimi professor Hans Stumme (1864-1936) ilə birlikdə 1916-cı ildə latın qrafikası ilə Leipziqdə çap etdirdiyi kitabdan səhifələr:


                           Mustafanın Çanakkala məktubu

  Halil Fikret  (1892-1974 )  görkəmli türk professorudur. O,Avropada ali təhsil alan ilk türk psixologiya və pedaqogika alimidir. Əsərlərinin bir çoxu  TƏRBİYƏ DOKTORU  imzası ilə işıq üzü görmüşdür.

 Halil Fikret 1923-1926-cı illərdə Azərbaycan  Xalq Maarif Komissarlığının dəvəti ilə Azərbaycana gəlmiş,burada Azərbaycan Ali Pedaqoji İnstitutunda   babalarımıza pedaqogika və psixologiyadan dərs demişdir.Xalq Maarif Komissarının əmri ilə o, komissarlığın  məktəbəqədər  tərbiyə şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Halil Fikret Azərbaycanın bir çox mətbuat orqanlarında, eləcə də  elmi,elmi-kütləvi  nəşrlərində onlarla məqalələr çap etdirmişdir.  
 Halil Fikret 1926-cı ildə  Bakıda iri həcmli, iki hissədən ibarət olan  TƏRBİYƏ  VƏ TƏDRİS TARİXİ adlı monoqrafiyasını çap edilmişdir.
   Halil Fikret haqqında  "Strategiya.az" ın oxucularına  dəfələrlə müxtəlif səpkili yazılar ünvanlamışıq.Çanaqqala savaşının 100 illiyi  tədbirləri ilə ilgili göründüyünə görə Mustafa adlı Çanaqqala döyüşçüsünün anasına yazdığı məktubu oxuculara tam şəkildə,latın əlifbalı yazısına əl gəzdirmədən oxuculara  çatdırırıq.
  

Anaforta 18 kanun ewwel 1915.
Sewgili anağyğym !

Bilmem, batyrynda-my-dyr? sana son bir mektubumda ingiliz we fransyzlary allahyn iznile jakynda büsbütün kogağağymyzy, hepsini denize atağağymyzy jazmys idim. bak, söiledijim ne kadar doğru eykdy ! bir ğum’a-günü şabahy idi.
zabytymyz jeni bir huğuma hazyr olmamyzy bizlere sert we kalyn bir sesle emr eiledi. sabah namazjmy toplarymyzyn bombardemany ile kyldyk. toplarymyz düsmanyn mewzi’lerini toz we dumana boğdukdan sonra birdenbire her köseden huğum borusu isidildi. biz derhal siperlerimizden basymyzy cykardyk. allah ! allah! dejerek huğuma kojulduk. aman, ja rabbi ! o ne güzel we unudulmaz bir dakyka idi ! askerlerimiz her tarafdan juwalaryndan cykmys tepeji asagy doğru koşarak enijorlardy. derken düşmen makinaly tüfe(n)kler ile, karadan atylan we gemilerden şawrylan top gülleleri ile üzerimize jağmur gibi kursun jağdyrmağa baslady. halbuki biz “ölmek war, dönmek jok !” dejerek we kursuna gülleje hiç  bir sei’e aldyrmajarak ileriledik, düşmenin handaklaryna (sprich hendeklerine) atladyk. iste bu dakykadaki manzara hic ta’rif edilemez ! biz silah arkadaslarymyzle “allah ! allah !” deje, süngülerle, jumruklarla, dipliklerle, tepme ile, düşmeni öile bir paraladyk-ki handak (hendek) düsmenin lesleri ile doldu we her taraf kana bojandy. ikinği handakda-da (hendekde-da) jine jüzlerğe ingiliz we fransyzy gebertdik.

derken düsmen dört tarafdan kaçmağa baslady. lakin domuzlar ne kadar-da çabuk kacyjorlar! fekat kacmak para etmez ; zira gideğekleri jer deniz-dir. biz-da derhal arkalaryna kojuldıık. önümüze geleni tutduk, esir etdik. kaçmak istejeni jumrukla, dipcikle jere dewirdik. bize wurmak istejeni derhal öldürdük, iste bu dakykada idi-ki şağ kolumdan kan akdyğyny hiss etdim. mejer bir kara ingiliz beni arkamdan hanğerle jaralamys. jüzümü ona cewirdim we anladym-ki bana ikinği bir hanğer şaplamak istejor. şol elimi kaldyrup kafasyna bir dipçik wurmak istedim, lakin buna muwaffak olamadan kara ingiliz kesilmiş tawuk gibi jere juwarlanub geberdi. anağyğym ! onu arkadan kim öldürdü bilirmisin? dostlarymyzdan şary şacly, mawy  gözlü, kalyn kemikli, iri we kuwwetli bir alaman askeri ! o bana anlajamadyğym bir seiler söiledikden sonra ellerimizi şykarak selamlasdyk we öpüsdük.

ismi-da Stein ! o-da alnyndan hafifğe jaralanmys, jüzü we alny kan icinde! fekat jarasyna benim gibi hic aldyrdyğy jok! ben bu gün alty rengii ingiliz ile üc fransyz tepeledim. dostum Stein-da zann edersem jedi ingilizin hakkyndan gelmiş. — tam bu esnada idi-ki her köseden türküler cağyrylmağa baslandy. mejer düşmen kamilen toprağymyzdan koğulmus. bu türküler-da sewinğ alameti ! biz-da bu sewinğe iştirak etdik we türkü cağyrmağa basladyk. ben milli marsymyzy ötmeje, dostum Stein-da kalyn bir sesle “Deutschland, Deutschland!” deje galiba kendi milli marsyny ötmeje baslady, bundan sonra dijer silah arkadaslarymyzle beraber ordu mahallyne geldik we jaralarymyzy – güzelğe şardyrdyk. anağyğym! şimdilik sana bu kadar jazyjorum. jaramyn eji olmasy icün beni Istanbola göndereğekler. burada kalmak we şol elimle düşmene karsy durmak icün zabytyme cok jalwardym, fekat zabytym eji olub daha güzel ğeng etmek icün beni Istanbola gönderteğek. lakin sana reğa ederim, jaralandym deje düsünüb durma! bil’akis allaha du’a et-ki bir hafta sonra eji olajym-da, ğenub tarafynda bulunan rengli ingilizleri kogmak icün tekrar arkadaslaryma kawusajym. sana, anağyğym, sunu-da söilemek isterim : sajed ileride sehid olursam, karymy, oğlum Osmany we seni allaha emanet edijorum. benim icün hic gam jemejiniz ! watanymyzy, milletimizi we dinimizi kurtarmak icün burada, san we namus meidanynda düşmenle carpysmak we, iğabederse, ölmek sen-da bilirsin-ki bizim icün en mukaddes bir wazife-dir. we allah-i-te’ala bunu bize Kur’ân-i-kerimde bir cok defa emr eilemis-dir. bu defalyk senin ellerinden we karymyn, oğlumun-da gözlerinden öperim. sewgili anagygym !


Oglun Mustafa





Müəllifin digər yazıları

  1. Mənim nəğməli bibim - Foto
  2. Sən yazmasan,mən yazaram
  3. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  4. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  5. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  6. Qulam Məmmədli-120
  7. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  8. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  9. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  10. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  11. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  12. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  13. SÖZ KİMİNDİR?
  14. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  15. Mənim dualarım
  16. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  17. Təzadlar, ay təzadlar....
  18. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  19. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  20. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  21. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  22. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  23. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  24. Testdən qəsdən danışmırıq
  25. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  26. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  27. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  28. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  29. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  30. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  31. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  32. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  33. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  34. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  35. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  36. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  37. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  38. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  39. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  40. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  41. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  42. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  43. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  44. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  45. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  46. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  47. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  48. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  49. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  50. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  51. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  52. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  53. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  54. Bu yaz bir başqa yazdır
  55. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  56. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  57. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  58. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  59. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  60. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  61. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  62. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  63. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  64. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  65. Dərgahdan başlanan yol
  66. Fikrin ifadə formalarından biri
  67. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  68. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  69. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  70. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  71. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  72. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  73. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  74. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  75. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  76. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  77. "Əkinçi" qəzeti-140
  78. Mustafanın Çanakkala məktubu
  79. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  80. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  81. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  82. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  83. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  84. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  85. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  86. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  87. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  88. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  89. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  90. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  91. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  92. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  93. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  94. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  95. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  96. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  97. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  98. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  99. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  100. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  101. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  102. Kasıblığın üzü qara olsun
  103. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  104. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  105. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  106. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  107. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  108. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  109. İlk hesab dərsliyimiz
  110. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  111. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  112. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  113. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  114. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  115. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  116. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  117. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  118. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  119. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
Qızıl fond- Habil Əliyev
20:47 28.05/2017
 
Xəbər başlıqları
30-05-2017
29-05-2017
29.05.2017 Zibillikdə sursat
29.05.2017 Neft ucuzlaşdı
29.05.2017 Abşeronda yanğın
28-05-2017
28.05.2017 "Volkswagen" yanıb

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.2269 san