16:13 25 Aprel 2015
4272 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Halil Fikrətin (1892-1974) Berlin Universitetindəki müəllimi professor Hans Stumme (1864-1936) ilə birlikdə 1916-cı ildə latın qrafikası ilə Leipziqdə çap etdirdiyi kitabdan səhifələr:


                           Mustafanın Çanakkala məktubu

  Halil Fikret  (1892-1974 )  görkəmli türk professorudur. O,Avropada ali təhsil alan ilk türk psixologiya və pedaqogika alimidir. Əsərlərinin bir çoxu  TƏRBİYƏ DOKTORU  imzası ilə işıq üzü görmüşdür.

 Halil Fikret 1923-1926-cı illərdə Azərbaycan  Xalq Maarif Komissarlığının dəvəti ilə Azərbaycana gəlmiş,burada Azərbaycan Ali Pedaqoji İnstitutunda   babalarımıza pedaqogika və psixologiyadan dərs demişdir.Xalq Maarif Komissarının əmri ilə o, komissarlığın  məktəbəqədər  tərbiyə şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Halil Fikret Azərbaycanın bir çox mətbuat orqanlarında, eləcə də  elmi,elmi-kütləvi  nəşrlərində onlarla məqalələr çap etdirmişdir.  
 Halil Fikret 1926-cı ildə  Bakıda iri həcmli, iki hissədən ibarət olan  TƏRBİYƏ  VƏ TƏDRİS TARİXİ adlı monoqrafiyasını çap edilmişdir.
   Halil Fikret haqqında  "Strategiya.az" ın oxucularına  dəfələrlə müxtəlif səpkili yazılar ünvanlamışıq.Çanaqqala savaşının 100 illiyi  tədbirləri ilə ilgili göründüyünə görə Mustafa adlı Çanaqqala döyüşçüsünün anasına yazdığı məktubu oxuculara tam şəkildə,latın əlifbalı yazısına əl gəzdirmədən oxuculara  çatdırırıq.
  

Anaforta 18 kanun ewwel 1915.
Sewgili anağyğym !

Bilmem, batyrynda-my-dyr? sana son bir mektubumda ingiliz we fransyzlary allahyn iznile jakynda büsbütün kogağağymyzy, hepsini denize atağağymyzy jazmys idim. bak, söiledijim ne kadar doğru eykdy ! bir ğum’a-günü şabahy idi.
zabytymyz jeni bir huğuma hazyr olmamyzy bizlere sert we kalyn bir sesle emr eiledi. sabah namazjmy toplarymyzyn bombardemany ile kyldyk. toplarymyz düsmanyn mewzi’lerini toz we dumana boğdukdan sonra birdenbire her köseden huğum borusu isidildi. biz derhal siperlerimizden basymyzy cykardyk. allah ! allah! dejerek huğuma kojulduk. aman, ja rabbi ! o ne güzel we unudulmaz bir dakyka idi ! askerlerimiz her tarafdan juwalaryndan cykmys tepeji asagy doğru koşarak enijorlardy. derken düşmen makinaly tüfe(n)kler ile, karadan atylan we gemilerden şawrylan top gülleleri ile üzerimize jağmur gibi kursun jağdyrmağa baslady. halbuki biz “ölmek war, dönmek jok !” dejerek we kursuna gülleje hiç  bir sei’e aldyrmajarak ileriledik, düşmenin handaklaryna (sprich hendeklerine) atladyk. iste bu dakykadaki manzara hic ta’rif edilemez ! biz silah arkadaslarymyzle “allah ! allah !” deje, süngülerle, jumruklarla, dipliklerle, tepme ile, düşmeni öile bir paraladyk-ki handak (hendek) düsmenin lesleri ile doldu we her taraf kana bojandy. ikinği handakda-da (hendekde-da) jine jüzlerğe ingiliz we fransyzy gebertdik.

derken düsmen dört tarafdan kaçmağa baslady. lakin domuzlar ne kadar-da çabuk kacyjorlar! fekat kacmak para etmez ; zira gideğekleri jer deniz-dir. biz-da derhal arkalaryna kojuldıık. önümüze geleni tutduk, esir etdik. kaçmak istejeni jumrukla, dipcikle jere dewirdik. bize wurmak istejeni derhal öldürdük, iste bu dakykada idi-ki şağ kolumdan kan akdyğyny hiss etdim. mejer bir kara ingiliz beni arkamdan hanğerle jaralamys. jüzümü ona cewirdim we anladym-ki bana ikinği bir hanğer şaplamak istejor. şol elimi kaldyrup kafasyna bir dipçik wurmak istedim, lakin buna muwaffak olamadan kara ingiliz kesilmiş tawuk gibi jere juwarlanub geberdi. anağyğym ! onu arkadan kim öldürdü bilirmisin? dostlarymyzdan şary şacly, mawy  gözlü, kalyn kemikli, iri we kuwwetli bir alaman askeri ! o bana anlajamadyğym bir seiler söiledikden sonra ellerimizi şykarak selamlasdyk we öpüsdük.

ismi-da Stein ! o-da alnyndan hafifğe jaralanmys, jüzü we alny kan icinde! fekat jarasyna benim gibi hic aldyrdyğy jok! ben bu gün alty rengii ingiliz ile üc fransyz tepeledim. dostum Stein-da zann edersem jedi ingilizin hakkyndan gelmiş. — tam bu esnada idi-ki her köseden türküler cağyrylmağa baslandy. mejer düşmen kamilen toprağymyzdan koğulmus. bu türküler-da sewinğ alameti ! biz-da bu sewinğe iştirak etdik we türkü cağyrmağa basladyk. ben milli marsymyzy ötmeje, dostum Stein-da kalyn bir sesle “Deutschland, Deutschland!” deje galiba kendi milli marsyny ötmeje baslady, bundan sonra dijer silah arkadaslarymyzle beraber ordu mahallyne geldik we jaralarymyzy – güzelğe şardyrdyk. anağyğym! şimdilik sana bu kadar jazyjorum. jaramyn eji olmasy icün beni Istanbola göndereğekler. burada kalmak we şol elimle düşmene karsy durmak icün zabytyme cok jalwardym, fekat zabytym eji olub daha güzel ğeng etmek icün beni Istanbola gönderteğek. lakin sana reğa ederim, jaralandym deje düsünüb durma! bil’akis allaha du’a et-ki bir hafta sonra eji olajym-da, ğenub tarafynda bulunan rengli ingilizleri kogmak icün tekrar arkadaslaryma kawusajym. sana, anağyğym, sunu-da söilemek isterim : sajed ileride sehid olursam, karymy, oğlum Osmany we seni allaha emanet edijorum. benim icün hic gam jemejiniz ! watanymyzy, milletimizi we dinimizi kurtarmak icün burada, san we namus meidanynda düşmenle carpysmak we, iğabederse, ölmek sen-da bilirsin-ki bizim icün en mukaddes bir wazife-dir. we allah-i-te’ala bunu bize Kur’ân-i-kerimde bir cok defa emr eilemis-dir. bu defalyk senin ellerinden we karymyn, oğlumun-da gözlerinden öperim. sewgili anagygym !


Oglun Mustafa





Müəllifin digər yazıları

  1. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  2. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  3. Təbrizdən kənd məktubları
  4. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  5. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  6. Dünya yaman dünyadır
  7. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  8. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  9. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  10. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  11. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  12. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  13. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  14. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  15. Göz görür,ağıl kəsir....
  16. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  17. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  18. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  19. Mənim nəğməli bibim - Foto
  20. Sən yazmasan,mən yazaram
  21. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  22. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  23. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  24. Qulam Məmmədli-120
  25. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  26. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  27. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  28. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  29. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  30. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  31. SÖZ KİMİNDİR?
  32. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  33. Mənim dualarım
  34. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  35. Təzadlar, ay təzadlar....
  36. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  37. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  38. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  39. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  40. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  41. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  42. Testdən qəsdən danışmırıq
  43. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  44. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  45. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  46. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  47. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  48. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  49. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  50. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  51. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  52. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  53. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  54. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  55. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  56. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  57. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  58. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  59. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  60. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  61. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  62. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  63. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  64. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  65. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  66. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  67. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  68. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  69. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  70. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  71. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  72. Bu yaz bir başqa yazdır
  73. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  74. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  75. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  76. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  77. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  78. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  79. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  80. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  81. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  82. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  83. Dərgahdan başlanan yol
  84. Fikrin ifadə formalarından biri
  85. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  86. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  87. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  88. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  89. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  90. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  91. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  92. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  93. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  94. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  95. "Əkinçi" qəzeti-140
  96. Mustafanın Çanakkala məktubu
  97. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  98. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  99. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  100. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  101. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  102. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  103. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  104. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  105. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  106. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  107. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  108. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  109. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  110. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  111. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  112. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  113. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  114. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  115. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  116. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  117. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  118. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  119. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  120. Kasıblığın üzü qara olsun
  121. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  122. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  123. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  124. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  125. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  126. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  127. İlk hesab dərsliyimiz
  128. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  129. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  130. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  131. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  132. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  133. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  134. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  135. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  136. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  137. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
22-09-2017
22.09.2017 Sabahın havası
21-09-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.4655 san