16:13 25 Aprel 2015
4070 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Halil Fikrətin (1892-1974) Berlin Universitetindəki müəllimi professor Hans Stumme (1864-1936) ilə birlikdə 1916-cı ildə latın qrafikası ilə Leipziqdə çap etdirdiyi kitabdan səhifələr:


                           Mustafanın Çanakkala məktubu

  Halil Fikret  (1892-1974 )  görkəmli türk professorudur. O,Avropada ali təhsil alan ilk türk psixologiya və pedaqogika alimidir. Əsərlərinin bir çoxu  TƏRBİYƏ DOKTORU  imzası ilə işıq üzü görmüşdür.

 Halil Fikret 1923-1926-cı illərdə Azərbaycan  Xalq Maarif Komissarlığının dəvəti ilə Azərbaycana gəlmiş,burada Azərbaycan Ali Pedaqoji İnstitutunda   babalarımıza pedaqogika və psixologiyadan dərs demişdir.Xalq Maarif Komissarının əmri ilə o, komissarlığın  məktəbəqədər  tərbiyə şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Halil Fikret Azərbaycanın bir çox mətbuat orqanlarında, eləcə də  elmi,elmi-kütləvi  nəşrlərində onlarla məqalələr çap etdirmişdir.  
 Halil Fikret 1926-cı ildə  Bakıda iri həcmli, iki hissədən ibarət olan  TƏRBİYƏ  VƏ TƏDRİS TARİXİ adlı monoqrafiyasını çap edilmişdir.
   Halil Fikret haqqında  "Strategiya.az" ın oxucularına  dəfələrlə müxtəlif səpkili yazılar ünvanlamışıq.Çanaqqala savaşının 100 illiyi  tədbirləri ilə ilgili göründüyünə görə Mustafa adlı Çanaqqala döyüşçüsünün anasına yazdığı məktubu oxuculara tam şəkildə,latın əlifbalı yazısına əl gəzdirmədən oxuculara  çatdırırıq.
  

Anaforta 18 kanun ewwel 1915.
Sewgili anağyğym !

Bilmem, batyrynda-my-dyr? sana son bir mektubumda ingiliz we fransyzlary allahyn iznile jakynda büsbütün kogağağymyzy, hepsini denize atağağymyzy jazmys idim. bak, söiledijim ne kadar doğru eykdy ! bir ğum’a-günü şabahy idi.
zabytymyz jeni bir huğuma hazyr olmamyzy bizlere sert we kalyn bir sesle emr eiledi. sabah namazjmy toplarymyzyn bombardemany ile kyldyk. toplarymyz düsmanyn mewzi’lerini toz we dumana boğdukdan sonra birdenbire her köseden huğum borusu isidildi. biz derhal siperlerimizden basymyzy cykardyk. allah ! allah! dejerek huğuma kojulduk. aman, ja rabbi ! o ne güzel we unudulmaz bir dakyka idi ! askerlerimiz her tarafdan juwalaryndan cykmys tepeji asagy doğru koşarak enijorlardy. derken düşmen makinaly tüfe(n)kler ile, karadan atylan we gemilerden şawrylan top gülleleri ile üzerimize jağmur gibi kursun jağdyrmağa baslady. halbuki biz “ölmek war, dönmek jok !” dejerek we kursuna gülleje hiç  bir sei’e aldyrmajarak ileriledik, düşmenin handaklaryna (sprich hendeklerine) atladyk. iste bu dakykadaki manzara hic ta’rif edilemez ! biz silah arkadaslarymyzle “allah ! allah !” deje, süngülerle, jumruklarla, dipliklerle, tepme ile, düşmeni öile bir paraladyk-ki handak (hendek) düsmenin lesleri ile doldu we her taraf kana bojandy. ikinği handakda-da (hendekde-da) jine jüzlerğe ingiliz we fransyzy gebertdik.

derken düsmen dört tarafdan kaçmağa baslady. lakin domuzlar ne kadar-da çabuk kacyjorlar! fekat kacmak para etmez ; zira gideğekleri jer deniz-dir. biz-da derhal arkalaryna kojuldıık. önümüze geleni tutduk, esir etdik. kaçmak istejeni jumrukla, dipcikle jere dewirdik. bize wurmak istejeni derhal öldürdük, iste bu dakykada idi-ki şağ kolumdan kan akdyğyny hiss etdim. mejer bir kara ingiliz beni arkamdan hanğerle jaralamys. jüzümü ona cewirdim we anladym-ki bana ikinği bir hanğer şaplamak istejor. şol elimi kaldyrup kafasyna bir dipçik wurmak istedim, lakin buna muwaffak olamadan kara ingiliz kesilmiş tawuk gibi jere juwarlanub geberdi. anağyğym ! onu arkadan kim öldürdü bilirmisin? dostlarymyzdan şary şacly, mawy  gözlü, kalyn kemikli, iri we kuwwetli bir alaman askeri ! o bana anlajamadyğym bir seiler söiledikden sonra ellerimizi şykarak selamlasdyk we öpüsdük.

ismi-da Stein ! o-da alnyndan hafifğe jaralanmys, jüzü we alny kan icinde! fekat jarasyna benim gibi hic aldyrdyğy jok! ben bu gün alty rengii ingiliz ile üc fransyz tepeledim. dostum Stein-da zann edersem jedi ingilizin hakkyndan gelmiş. — tam bu esnada idi-ki her köseden türküler cağyrylmağa baslandy. mejer düşmen kamilen toprağymyzdan koğulmus. bu türküler-da sewinğ alameti ! biz-da bu sewinğe iştirak etdik we türkü cağyrmağa basladyk. ben milli marsymyzy ötmeje, dostum Stein-da kalyn bir sesle “Deutschland, Deutschland!” deje galiba kendi milli marsyny ötmeje baslady, bundan sonra dijer silah arkadaslarymyzle beraber ordu mahallyne geldik we jaralarymyzy – güzelğe şardyrdyk. anağyğym! şimdilik sana bu kadar jazyjorum. jaramyn eji olmasy icün beni Istanbola göndereğekler. burada kalmak we şol elimle düşmene karsy durmak icün zabytyme cok jalwardym, fekat zabytym eji olub daha güzel ğeng etmek icün beni Istanbola gönderteğek. lakin sana reğa ederim, jaralandym deje düsünüb durma! bil’akis allaha du’a et-ki bir hafta sonra eji olajym-da, ğenub tarafynda bulunan rengli ingilizleri kogmak icün tekrar arkadaslaryma kawusajym. sana, anağyğym, sunu-da söilemek isterim : sajed ileride sehid olursam, karymy, oğlum Osmany we seni allaha emanet edijorum. benim icün hic gam jemejiniz ! watanymyzy, milletimizi we dinimizi kurtarmak icün burada, san we namus meidanynda düşmenle carpysmak we, iğabederse, ölmek sen-da bilirsin-ki bizim icün en mukaddes bir wazife-dir. we allah-i-te’ala bunu bize Kur’ân-i-kerimde bir cok defa emr eilemis-dir. bu defalyk senin ellerinden we karymyn, oğlumun-da gözlerinden öperim. sewgili anagygym !


Oglun Mustafa





Müəllifin digər yazıları

  1. Dünya yaman dünyadır
  2. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  3. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  4. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  5. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  6. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  7. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  8. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  9. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  10. Göz görür,ağıl kəsir....
  11. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  12. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  13. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  14. Mənim nəğməli bibim - Foto
  15. Sən yazmasan,mən yazaram
  16. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  17. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  18. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  19. Qulam Məmmədli-120
  20. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  21. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  22. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  23. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  24. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  25. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  26. SÖZ KİMİNDİR?
  27. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  28. Mənim dualarım
  29. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  30. Təzadlar, ay təzadlar....
  31. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  32. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  33. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  34. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  35. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  36. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  37. Testdən qəsdən danışmırıq
  38. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  39. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  40. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  41. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  42. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  43. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  44. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  45. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  46. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  47. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  48. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  49. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  50. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  51. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  52. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  53. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  54. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  55. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  56. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  57. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  58. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  59. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  60. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  61. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  62. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  63. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  64. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  65. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  66. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  67. Bu yaz bir başqa yazdır
  68. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  69. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  70. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  71. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  72. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  73. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  74. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  75. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  76. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  77. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  78. Dərgahdan başlanan yol
  79. Fikrin ifadə formalarından biri
  80. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  81. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  82. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  83. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  84. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  85. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  86. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  87. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  88. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  89. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  90. "Əkinçi" qəzeti-140
  91. Mustafanın Çanakkala məktubu
  92. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  93. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  94. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  95. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  96. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  97. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  98. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  99. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  100. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  101. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  102. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  103. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  104. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  105. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  106. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  107. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  108. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  109. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  110. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  111. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  112. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  113. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  114. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  115. Kasıblığın üzü qara olsun
  116. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  117. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  118. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  119. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  120. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  121. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  122. İlk hesab dərsliyimiz
  123. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  124. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  125. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  126. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  127. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  128. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  129. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  130. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  131. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  132. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
21-07-2017
20-07-2017
20.07.2017 Neft ucuzlaşıb
19-07-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.3505 san