08:35 29 Aprel 2015
5632 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

"ƏKİNÇİ" qəzetinin Həsən Məlikzadə Zərdabi tərəfindən hazırlanan 57-ci nömrəsinin materialları haradadır?  

  Sərlövhənin uzunluğuna dözün. Başqa əlac yoxdur. Sözün belə deyilişlə düşündüyüm fikrə çevrilməsini daha münasib bildim.

  Arxivimdə Həsən bəy Zərdabinin həyat və fəaliyyəti ilə ilgili materiallar çoxdur. Onlardan biri daha maraqlı görünür. Bu, Həsən Məlikovun (onda hələ bəylik iddiasında deyilmiş-N.N.). Şamaxı dördsinifli Ali məktəbin I və II siniflərində oxuyarkən ayrı-ayrı fənlərdən aldığı qiymətlərin aylıq cədvəlləridir. Aydınlıq üçün həmin cədvəllərdən birinin sərlövhəsinin rusca yazılmış variantını diqqətinizə çatdırıram:

Ведомость об успехах и поведении учеников 1-го и 2-го классов высшаго Шемахинскаго училища по предметам Арифметикi, географiи и зоологиi за апрель месяц 1854 г. 

 161 yaşlı saralmış bu cədvəllərdə Həsən Məlikovun hamıdan yaxşı ( bəlkə də yaxşı yox, əla!) oxuduğunu görmək nə qədər sevindiricidir!!!

  Təsəvvür edin, Zərdabdan gələn kənd uşağı Azərbaycanın o vaxtkı paytaxt şəhərində  təlimi rusca olan 33 nəfərlik sinfin əlaçısıdır.Təkcə bir nəfər- rus Timofey Kuzmin onu qarabaqara izləyir.

 Yeri gəlmişkən qeyd edim ki, onların hər ikisini Tiflisdəki Real Məktəbinə oxumağa göndəriblər.
  O zamanlar  şəhər məktəblərinin məzunları ali məktəbə daxil olmaq   istəyən hər bir iddiaçı  mütləq ölkənin müxtəlif yerlərində yaradılmış Real Məktəblərdə hazırlıq mərhələsi keçməli idi.Bunsuz ali məktəblərə sənəd qəbul olunmurdu.
  Məsələ burasındadır ki, Həsən Məlikov Tiflis Real Məktəbində dövlət hesabına oxuyub. H.Məlikovun   Şamaxı şəhər məktəbindəki sinif yoldaşı T.Kuzmin isə bilik səviyyəsinə görə ondan aşağı olduğunu üçün  Tiflis  Real Məktəbində öz hesabına oxumaq məcburiyyətində qalmışdır. 

   Kimlərəsə bu  söz körpüsü yorucu görünə bilər.  Məqsədimiz Həsən Məlikovun sinif yoldaşlarının hamısından üstün olduğunu göstərməkdir. 
  Həsən Məlikov həmişə birincilik iddiasında olan  şəxslərdəndir.Bu,eqoizm kimi yox,özünütəsdiq kimi qəbul edilməlidir.Ümumiyyətlə, 
Həsən Məlikovun  həyatının hər bir səhifəsi  onu  gözlərimiz  önündə ucaldır. 

  Bakı Real Gimnaziyasının müəllimi Həsən Məlikovun  Azərbaycan dilində qəzet nəşrinə başlaması  XIX əsr Azərbaycan ictimai-siyasi həyatının ən böyük hadisələrindəndir. O, bu   fəaliyyətə  sıfırdan-heçdən başlamışdı. Qəzetə elə ad seçmişdi ki, bunu müxtəlif cür yozmaq,incələmək,çözmək olardı. 
"Əkinçi",əslində ölkənin birinci əkinçisi deyildi. Ondan 14 il əvvəl Tiflisdə  A.P.Purseladze (1839-1913) tərəfindən  iki həftədə bir dəfə çıxmağı qərarlaşdırılan  "QUTNİS DEDA"  (əkinçi) adı ilə kənd təsərrüfatını işıqlandıran qəzet  öz nəşrinə başlamışdı.
   Həsən bəy Zərdabinin "Əkinçi" adı ilə çıxarılan qəzetinin  tarixi 22 iyul 1875-ci ildən  (islam tarixi ilə  fi 1 pəcəbülmürəccəb,sənə 1292) başlayır. Qəzetdəki ilk cümlə hamını əməkdaşlığa dəvət edən çağırışdır:" Hər kəs bu qəzetdə hər bir qism əhvalat barəsində məktublar basdıra bilər".  
  Rusdilli milli ziyalımız  Həsən  Məlikzadə  Zərdabi 
"Əkinçi" qəzeti vasitəsi ilə  türk xalqları ilə Azərbaycan dilində danışır,onları elmə,təhsilə,maariflənməyə dəvət edirdi.
  H.Zərdabi  "Əkinçi"nin cəmi 56 nömrəsini çıxara bildi.  Qəzetin 1877-ci il  sentyabrın 29-da çıxan  20-ci (ümumi sayına görə 56-cı) nömrəsindən sonrakı sayı həmin vaxtdan 15 gün sonra çıxmalı idi, amma çıxmadı. Növbəti nömrənin oktyabrın 14-də  oxuculara göndərilməsi üçün bütün işlər görülsə də,  qəzetin işıq üzü görməsinə  yolunda maneə yaranır.  Moskvadan göndərilən müxbir yazısındakı fikirlər siyasi cəhətdən müəmmalı göründüyü üçün "Əkinçi"nin 57-ci nömrəsinin  çapında    müəyyən problemlər yaradır.

  Çuğulçu,xəbərçi sası dinli mürəttib senzora pıçıldayır ki, bəs nömrədə rus siyasətinə zidd material gedir. Senzor da Həsən Məlikovdan xahiş edir ki, (Həsən Məlikovdan məhz xahiş etmək olardı-N.N) o yazını dəyiş. Həsən bəy razılaşmır və təbii ki, 57 - ci nömrə cıxmır. 
  Maraqlıdır ki,  "Əkinçi" qəzeti iki il dövlət sənədlərində fəaliyyətdə olan qəzet kimi göstərilmişdir.  Deməli, H.Məlikov bu iki il ərzində istənilən gün qəzeti çıxara bilərdi.Bəs nə üçün çıxarmır? Çox güman ki, bu,Həsən Məlikovun pedaqqoji fəaliyyətinin ağırlığı ilə ilgilidir.

   Burada Həsən Məlikovun xarakterindəki əyilməzlik də öz sözünü deyə bilərdi. Uzun sözün qısası, Həsən Məlikovun hazırladığı 57-ci nömrənin materiallarl haradadır?


Müəllifin digər yazıları

  1. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  2. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  3. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  4. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  5. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  6. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  7. Göz görür,ağıl kəsir....
  8. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  9. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  10. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  11. Mənim nəğməli bibim - Foto
  12. Sən yazmasan,mən yazaram
  13. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  14. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  15. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  16. Qulam Məmmədli-120
  17. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  18. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  19. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  20. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  21. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  22. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  23. SÖZ KİMİNDİR?
  24. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  25. Mənim dualarım
  26. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  27. Təzadlar, ay təzadlar....
  28. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  29. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  30. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  31. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  32. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  33. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  34. Testdən qəsdən danışmırıq
  35. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  36. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  37. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  38. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  39. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  40. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  41. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  42. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  43. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  44. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  45. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  46. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  47. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  48. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  49. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  50. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  51. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  52. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  53. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  54. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  55. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  56. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  57. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  58. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  59. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  60. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  61. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  62. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  63. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  64. Bu yaz bir başqa yazdır
  65. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  66. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  67. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  68. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  69. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  70. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  71. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  72. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  73. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  74. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  75. Dərgahdan başlanan yol
  76. Fikrin ifadə formalarından biri
  77. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  78. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  79. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  80. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  81. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  82. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  83. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  84. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  85. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  86. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  87. "Əkinçi" qəzeti-140
  88. Mustafanın Çanakkala məktubu
  89. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  90. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  91. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  92. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  93. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  94. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  95. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  96. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  97. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  98. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  99. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  100. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  101. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  102. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  103. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  104. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  105. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  106. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  107. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  108. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  109. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  110. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  111. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  112. Kasıblığın üzü qara olsun
  113. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  114. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  115. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  116. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  117. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  118. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  119. İlk hesab dərsliyimiz
  120. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  121. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  122. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  123. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  124. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  125. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  126. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  127. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  128. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  129. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
23-06-2017
22-06-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.9127 san