15:53 21 Fevral 2014
9180 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

   

Dərslik  məsələsi çətin məsələlərdəndir. Azəbaycanın bir sıra ziyalıları   dərslik məsələsinə ictimai  fəaliyyətin əsas meyarlardan biri kimi yanaşmış, öz şəxsi nümunələri ilə  bu cəhətdən də tarixə düşmüşlər. M.Ş.Vazeh, M.F.Axundov, H.Zərdabi(Məlikzadə) millətin mədəni inkişafında  mətbu sözə, mütaliəyə, dərslik məsələlərinə  dəfələrlə  müraciət etmiş, tarixdə izi qalan  işlər görmüşlər. Səid Əfəndi Ünsizadə nəşriyyat fəaliyyətində  dərsliklərin çapı və yayılması yolunda iri addımlar ataraq, hər bir azərbaycanlının  mütaliə mədəniyyətini yüksəltmək üçün  "başqa yerdən qazandıqlarını" nəşriyyatın genişləndirilməsinə sərf etmiş, gördüyü bu işlərə görə yüksək qürur hissi ilə öyünmüşdür. Onun 1882-ci  ildən başlayaraq, Tiflisdə öz şəxsi mətbəəsində  çap etdirdiyi  dərslik-müntəxəbatlar indi də öz əhəmiyyətini itirməmişdir.1884-cü ilin yanvarında Səid Ünsizadənin kiçik qardaşlarından biri-Cəlaləddin Ünsizadə  Axund Cəlal imzası ilə  öz mətbəəsində- "Kəşkül" qəzetinin mətbəəsində  rus və Şərq alimlərinin  dərsliklərinə əsaslanaraq, "Hesab" dərsliyi yazmışdır. "Ziya" qəzetinin 1879-cu ilin dekabrında  verdiyi xəbərə görə, Moskvada  N.B.Vəzirovla  bir yerdə  ali məktəbdə oxuyan, Bakı Real Gimnaziyasında  Həsən bəy Məlikzadədən dərs alan Əsgər Ağa Gorani  Adıgözəlzadə "Coğrafiya" dərsliyi yazmışdır.     
     ( Təəssüf ki, həmin dərslik hələ tapılmamışdır).
    Dərslik məsələsi sonralar da milli ziyalılarımızın diqqət mərkəzində olmuşdur.
     Məktəb dərsliklərinin ən başlıca vəzifəsi şagirdlərə müəyyən elmi biliklər verməkdir.

Azərbaycanın dərslik tarixində yadda qalan,uzun illər boyu şagirdlərin təfəkkür fəaliyyətini zənginləşdirən dərsliklərimiz çoxdur. 

 
    Bu cəhətdən milli dərslik və dərs vəsaitlərinin hazırlanmasında R.Əfəndizadə , A.Şaiq, M.Mahmudbəyov, Ağa bəy     İsrafilbəyli, S.M.Qənizadə,C.Cəbrayılbəyli, F.Ağazadə kimi ziyalıların  xidmətləri təqdirəlayiqdir.  Bu tarixi dərsliklərdə əsas yeri tərbiyə və davranış məsələləri tutur. Müəlliflər  nədən yazırlarsa yazsınlar,söhbəti milli tərbiyəyə gətirib çıxarırlar. Adları çəkilən müəlliflərin dərslik və dərs vəsaitlərində  mövzular elə işlənmişdir ki, nəticəni şagird özü çıxarır.
    Mövzuya keçid kimi dediyim bu sözlər dərslik yazmaq fikrinə düşən hər bir ziyalını ciddi düşündürməlidir. 
    Bu gün dərslik yazmaq fikrinə düşən və asanlıqla istədiyinə nail olanlar çoxdur. Təbii ki, bu dərsliklərin hamısı tarixdə qalmaq hüququ qazana bilmir.  Mən bu gün üstündə 2003-cü ildən  "İlin ən uğurlu dərsliyi" damğasını gəzdirən bir dərslikdən  söz açmaq istəyirəm.

   Bu damğanı dərsliyə kim vurub, hələ heç kəs bilmir.Deyəsən, müəlliflərin özləri də bilmirlər. Bu, bəlkə də naşirlərin kommersiya üsuludur.Hər halda Azərbaycan müəllimlərinin by dərsliyə marağı və alternativ dərsliklər  seçimində  ona üstünlük verilməsi faktdır.
  Söhbət  müəllifləri professor Qəzənfər Kazımov, docent Faiq Şahbazlı, orta məktəb müəllimi Aygün Mikayılova  kimi göstərilən 8-ci sinfə aid "Azərbaycan dili " dərsliyindən gedir. Sonungu dəfə 2012-ci ildə nəşr edilmişdır.  Həcmi  144 səhifədir.  Dərslikdə yaxşı nə varsa, bəyəniləndir. Yaxşı nə yoxsa, söhbət elə onların haqqındadır.   Bu da təbiidir.
  Orta məktəb dərsliklərində elə mövzular var ki, uzun müddətdir   ki, onların düzgün yanaşma üsulu tapılmır.  Bunlardan biri də tabelilik əlaqələrinin bir növü olan idarə əlaqəsidir.Dərslikdə idarə əlaqəsinin tərifi belə verilmişdir:

"Əsas tərəfin  tələbi ilə  asılı tərəfin  müəyyən hallara  düşməsinə  idarə deyilir".
  ( Burada, çox güman ki, söhbət söz birləməsinin II  tərəfindən və  ya   xəbərdən gedir . Məsələn:  sənin kitabın;  məktəbə gedirəm; evdən gəlirəm və s.-N.N.) 
  İdarənin tərifindən (qaydasından) sonrakı sətirlər:

"İdarə əlaqəsi ismin halları ilə  bağlıdır .(əlaqədardır-N.N.).Adlıq haldan başqa, qalan beş halda olan sözlər  idarə əlaqəsində asılı tərəf kimi  çıxış edir"

  Belə çıxır ki, "Göyçay  torpağı", "Sən kitab oxuyursan" nümunələrindəki qeyri-müəyyən halda olan sözlər  ( "Göyçay"  və "kitab" sözləri də idarə olunan sözlərdir.Birinci söz  "torpaq" ismi ilə, II söz "kitab" sözü isə "oxumaq"    feli ilə idarə olunmuşdur.
  Təəssüf ki, dərslikdə adi məntiqi  nəticəyə əsaslanan bu fikri təsdiq edən  nümunə yoxdur.
   Dərslikdə kimin hansı bölməni yazması  göstərilmədiyinə görə   sözü bəzən ünvanına çatdırmaq   mümkün olmur.

  Azərbaycan dilində ismin iki halı həm müəyyənlik, həm də qeyri -müəyyənlik bildirdiyinə  görə fikrimizi başqa  nümunələrlə izah etmək istərdik. Qeyri-müəyyən yiyəlik hal  da, qeyri -müəyyən təsirlik hal da şəkilçisiz olur.  Onların hər ikisini formal olaraq, müəyyən hala gətirmək mümkündür. 



"Sən dərslik müəllifisən"    cümləsindəki  "dərslik" sözünü  "dərsliyin" şəklində,  " Sən kitab oxuyursanmı? cümləsindəki  kitab" sözünü isə  "kitabı" şəklində işlətmək müümkündür.
   Deməli, tərifə görə mübahisə obyekti olan  hər iki söz idarə olunan sözdür: məntiqə görə də , elə görüntüyə görə də.  Bu fikrə dilçilikdə aydın münasibət yoxdur. Bu beş-on ilin elmi mübahisəsi deyil. Elmdə mübahisəli olan nəsnə dərsiyə yaxın gəlməməlidir.  Dərslikdə  hamı  və ya  əksər alimlərin ,  elmə ,elmi fikrə elmi yanaşması olan  metodistlərin fikri işıqlandırılmalıdır. Dərslik  elmi mübahisə meydanı deyil. Elmi mübahisə üçün AMEA var, bizim söhbətimizlə əlaqəsi olan  AMEA-nın Dilçilik İnstitutu  var.  Yeri gəlmişkən qeyd edək ki,dərsliyin müəlliflərindən biri - professor  Qəzənfər Kazımov son illərdə Pedaqoji Universitetdəki iş yerini AMEA-ya dəyişıb, deməli,  o , araşdırma işlərinin  aparıldığı ən ali elm  ocağında işləyir.

  Söz birləşməsinə aid sualların cərgəsində   həm elmi, həm də pedaqoji ictimaiyyəti narahat edən bir məsələ də var.  
III növ təyini söz birləşməsinin daxili üzvü- tərəflərin arasına daxil olan söz və ya sözlər sintaktik təhlildə necə təhlil olunmalıdır ? Dərslikdə buna da birbaşa , mübahisəsiz görünən cavab yoxdur.Fikrimizi nümunələrlə izah edək .





 Vəlinin Ucarda  evi var;  Əhmədin  yüz kitabı  var.

  Birinci cümlədəki  "Ucarda" sözü  söz birləşməsinin ikinci tərəfinə aid deyil ,onu təbii ki,söz  birləşəsindən ayırıb, söz          birləşməsinin ilk sözündən əvvələ keçirmək olar:  Ucarda Bəlinin evi var. 
  İkinci cümlədəki söz birləməsinin arasına daxil  olan söz isə söz birləməsinin ikinci tərəfinə aiddir,  onu  (buradakı
 " yüz " sözünü  birləşmənin ilk sözündən əvvələ keçirmək olmaz., "  Yüz  Əhmədin kitabı var" burada başqa məna daşıya bilər.
   Dərslikdə    bu məsələyə,  demək olar ki, toxunulmayıb.  Şəxssiz cümlədən danışılan yerdə (səh 128) buna işarə olsa da,  texniki  qüsura yol verilib,  "Cavanşirin ona yazığı gəldi"; "Kişinin ona bərk acığı tutdu"  cümlələrinin xəbəri aydın göstərilsə də, birinci cümlədəki "ona" sözünün, ikinci cümlədəki "ona"   və  "bərk"  sözlərinin hansı cümlə üzvü olduğu göstərilmir. Amma buna ehtiyac  var idi.
    Dərslikdə yaxşı niyyətlə verilmiş çalışmalar bəzən şərtin nahamarlığına görə yaxşı alınmayıb.301 nömrəli çalışmada  şəxssiz cümlə ilə ilgili 7 cümlə var. Cümlələrin hamısı təkcə xəbərdən ibarətdir. Bu cümlələrə tamamlıq və zərflik
  ( müəlliflər, yəqin ki, tamamlıq və zərflik yerində  işlənə biləcək sözləri nəzərdə tuturlar) artırıb genişləndirmək istəyirlər.
 Yaxşı, artırdıq.  "Mənim xoşum gəlmir " cümləsinə "səndən " sözünü  "MƏNİM" sözündən əvvəl yazaq, yoxsa sonra?


  Dərslikdə "Adlıq cümlə" havadan asılı qalıb, ona yiyə duran yoxdur.

  Əvvəllər adlıq cümlə mübtəda əsasında formalaşan  sadə cümlə kimi izah olunurdu. İndi adlıq cümləni SADƏ CÜMLƏNİN ŞƏXSƏ GÖRƏ növlərinə aid etmirlər. Niyəsi budur ki, xəbəri yoxdur.  Xəbəri olmayan dil vahidi də proqram müəlliflərinə görə, cümlə üzvü ola bilməz. .Dərslik də proqram əsasında yazılır. Bəlkə başqa səbəb də var. Hər halda  indiki şagirdlərin suallarına cavab vermək lazımdır.   
  Söz - cümləni cümlə yerinə qoyuruqsa,onda gəlin onu  304- cü çaışmadakı kimi  4 qrupa ayıraq:  təsdiq söz-cümlələr, inkar söz-cümlələr, sual söz-cümlələp, emosional (nidalardan ibarət olan) söz-cümlələr. (səh.132-133).

  Ara sözlərin  ancaq  modal sözlərlə ifadə olunması  fikri də da mübahisəli görünür  (səh.112).
  Dərsliyin təzə  (2012-ci il) nəşrində köhnə nəşrdəki    "frazeoloji birləşmələr sadə üzv hesab olunur"   fikrinə düzəliş verilib.İndi frazeoloji birləşmələr mürəkkəb üzv hesab olunur. Bu , belədirmi? Gəlin fikirləşək.
   Neçə illərdir ki ,  III növ təyini söz birləşməsinin  II tərəfi say olacağı təqdirdə  , belə birləşmələrin  təyini olub olmaması mübahısə doğurur. Mübahısə bu gün də var, bəlkə YARIN da olacaq. Dərslikdə  "ustalardan ikisi",  "əlaçılardan beşi" tipli birləşmələr  hələ də III növ təyini söz birləşməsi kimi təqdim olunur (səh.18). Bu  da belədiirmi? Əgər belədirsə, 51- ci çalışmadan imtina etməliyik. Burada III növ təyini söz birləşməsi   1 T  yiyəlik hal+ II tərəf  m    (hər üç şəxsə aid  mənsubiyyət şəkilçisi - N.N.) kimi göstərilir.
  Dərslikdə bəzən mübahisədən  qaçmaq məqsədilə  "əksərən", "bir qayda olaraq"  kimi   müəllifləri məsuliyyətdən uzaqlaşdiran sözlərdən istifadə olunur.. 53- səhifədə oxuyuruq:  "Başlamaq, istəmək,  bilmək, olmaq, etmək  felləri ƏKSƏRƏN başqa sözlərə birləşərək, xəbər vəzifəsində işlənir. Məsələn:  Nazim  oxumağa başladı.Mən yatmaq istəmirdım..." Bu nümunələr inandırıcı görünmür.  Belə ki, Nazim oxumağa da, yazmağa da başlaya bilər. Eləcə də mən yatmaq da istəyərəm, oyanmaq da...
   Dərslikdə bugün üçün yaxşı səslənməyən cümlələri asanlıqla yeni nəşrdə dəyişmək arzu və tövsiyə  olunur. Cümlənin tərbiyəvi əhəmiyyəti olmalıdır. Mən demirəm ki, dərslik müəllifləri sığallı cümlələrdən istifadə etsinlər. Hər halda  "Səlim ağanın başına çomaq vurmaq"   (Nümunə  M.İbrahimovdandır -N.N.)kimi  insanlığa uyğun olmayan tarixi vərdişləri yada salmayaq. (səh.122, çalışma 279/3). 284 -cü və 285-ci  çalışmalarda da yaxşı səslənmədiyinə görə bir -iki cümlə daha münasib sözlü cümlələrlə  dəyişdirilməlidir.
   Dərslikdə  üzvlənən və üzvlənməyən cümlələrə  aid bir  neçə cümləlik yer ayrılmalıdır. Məqsəd və intonasiyaya görə cümlə növlərinə aydınlıq gətirilməlidir.  Bu, sadə cümlənin, yoxsa  ümumiyyətlə həm sadə quruluşlu, həm də mürəkkəb quruluşlu cümlənin növləridir?  Yaxşı ki,uzun illərin səhvindən sonra  buradakı uyğunsuzluğa  son qoyuldu və seminar iştirakçılarından birinin (kimliyini qəsdən demirəm) təklifi ilə səhv düzəldildi.  Məqsəd və intonasiyaya görə cümlə növlərinin həm sadə , həm də mürəkkəb cümləyə aid olması faktı təsdiq olundu.Təzə nəşrdə bu fikrin təsdiqinə bir cümlə ayrılmasna ehtiyac duyulur.
    41-ci səhifədə "Dövlət himnimizi kim yazıb" cümləsi redaktə olunmalıdır. Şagird ona məlum olan cavabı verməkdə çətinlik çəkir.(Şagirdlərin hamısı bilir ki, himnimizin musiqisini Ü.Hacıbəyov yazıb. Mətnin müəllifi isə Əhməd Cavaddır ). Burada sualın kimə -  himnin bəstəkarına, yoxsa sözlərinin  müəllifinə  aid olması  bilinmir.
    Dərslik haqqında  qeydlərimi yazarkən  mətbuatda  bir neçə ay bundan əvvəl  oxuduğum bir xəbər - müsahibə  mənə çox maraqlı göründü. Sərlövhə belə idi:

   Azərbaycan dilinin qrammatikası yenidən yazılacaq

      Maraqlıdır, biz  orta məktəb dərsliklərinin daha da  təkmilləşdirilməsi üçün monitorinq  aparırıq,  AMEA-nın  Dilçilik İnstitutu isə Azərbaycan dilinin qrammatikasını yenidən yazmağı,  sən demə, çoxdan planlaşdırıbmış.


 Xəbər-müsahibənin bəzi  yerlərini olduğu kimi oxucuların diqqətinə çatdırıram: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının  (AMEA)  Dilçilik İnstitutu  respublikanın ən görkəmli  dilçi alimlərinin iştirakı ilə Azərbaycan dilinin qrammatikasını yendən yazacaq.
    İnstitutun direktor əvəzi .....bildirib ki,  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin tapşırığı ilə  Azərbaycan dilinin  fundamental və  monoqrafik tədqiqatları davam etdiriləcəkdir. Buna görə də respublikamızın görkəmli  alimlərini cəlb etməklə  vahid normaya uyğun  müasir Azərbaycan dilinin  fundamental, funksional  qrammatikasının  yazılması planlaşdırılıb.
   Yeni yazılacaq "Azərbaycan dilinin qrammatikası"nda  Azərbaycan dilinin bütün aspektləri ...sırf nəzəri planda yazılacaq.



   Bu xəbərdən  bir neçə ay sonra  institutun pəhbərliyi dəyişdirilmişdir.Yeni rəhbərliyin əvvəlki qərara münasibətini  bilmək, hər halda maraqlıdır.

      Adı çəkilən xəbərdə dərslik yazacaq müəlliflərə  tövsiyə edilib ki, yeni qrammatika  köhnə qrammatikanın təsiri altında  yazılmasın.
     
     O vaxt müəlliflərə  yeni qrammatikanı yazanda  köhnə qrammatikanı bir kənara qoymaq tövsiyə olunurdu:
     "Sözsüz ki, onları öyrənmək lazımdır. Ancaq onların təsirindən də xilas olmaq lazımdır.  Bir az (görəsən , çox olmaz-N.N.)  
     dünya dilçiliyinə çıxmaq lazımdır. Öyrənmək lazımdır ki, görək bu məsələlər  dünya dilçiliyində necə öz  əksini tapır".
      

      Nə deyirik, öyrənək də. Dünya dilçiləri  elmi qrammatika yazmağı  Rusiya çarının əlindən  düz  üç  dəfə Demidov mükafatını alan Mirzə Kazım bəydən öyrənirdi,  indi  biz onlardan ( dünya dilçilərindən-N.N.)   öyrənəndə qiyamət  qopmaz ki..
.


Müəllifin digər yazıları

  1. Söz oyunu və yaxud nüktədanlara xitab
  2. Şamaxıda Seyid Əzim Şirvaninin Ev-Muzeyini açmaq çətindirmi?
  3. Kırımda monastrda gizlədilən Xaçmazlı Reyhan haqqında nə biliik ?
  4. "Xamsu-qasaid" kitabında Hacı Zeynalabdin Tağıyev cənablarına həsr olunmuş qəsidə-mədhiyyə
  5. Atamın türkdilli məktubları
  6. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  7. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  8. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  9. Bu dünyanın qızıl günü
  10. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  11. Papaq və qalstuk məsələsi
  12. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  13. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  14. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  15. Atamın şəkli
  16. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  17. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  18. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  19. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  20. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  21. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  22. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  23. Qara qoçun nağılı
  24. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  25. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  26. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  27. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  28. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  29. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  30. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  31. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  32. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  33. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  34. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  35. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  36. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  37. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  38. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  39. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  40. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  41. Nüktələr və nöqtələr....
  42. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  43. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  44. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  45. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  46. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  47. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  48. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  49. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  50. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  51. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  52. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  53. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  54. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  55. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  56. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  57. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  58. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  59. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  60. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  61. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  62. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  63. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  64. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  65. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  66. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  67. Doğma yurdun qış lövhələri...
  68. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  69. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  70. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  71. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  72. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  73. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  74. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  75. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  76. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  77. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  78. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  79. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  80. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  81. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  82. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  83. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  84. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  85. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  86. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  87. Təbrizdən kənd məktubları
  88. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  89. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  90. Dünya yaman dünyadır
  91. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  92. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  93. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  94. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  95. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  96. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  97. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  98. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  99. Göz görür,ağıl kəsir....
  100. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  101. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  102. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  103. Mənim nəğməli bibim - Foto
  104. Sən yazmasan,mən yazaram
  105. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  106. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  107. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  108. Qulam Məmmədli-120
  109. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  110. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  111. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  112. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  113. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  114. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  115. SÖZ KİMİNDİR?
  116. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  117. Mənim dualarım
  118. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  119. Təzadlar, ay təzadlar....
  120. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  121. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  122. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  123. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  124. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  125. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  126. Testdən qəsdən danışmırıq
  127. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  128. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  129. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  130. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  131. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  132. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  133. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  134. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  135. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  136. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  137. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  138. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  139. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  140. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  141. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  142. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  143. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  144. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  145. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  146. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  147. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  148. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  149. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  150. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  151. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  152. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  153. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  154. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  155. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  156. Bu yaz bir başqa yazdır
  157. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  158. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  159. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  160. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  161. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  162. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  163. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  164. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  165. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  166. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  167. Dərgahdan başlanan yol
  168. Fikrin ifadə formalarından biri
  169. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  170. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  171. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  172. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  173. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  174. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  175. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  176. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  177. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  178. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  179. "Əkinçi" qəzeti-140
  180. Mustafanın Çanakkala məktubu
  181. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  182. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  183. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  184. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  185. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  186. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  187. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  188. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  189. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  190. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  191. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  192. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  193. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  194. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  195. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  196. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  197. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  198. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  199. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  200. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  201. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  202. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  203. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  204. Kasıblığın üzü qara olsun
  205. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  206. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  207. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  208. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  209. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  210. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  211. İlk hesab dərsliyimiz
  212. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  213. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  214. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  215. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  216. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  217. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  218. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  219. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  220. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  221. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
“Canlı oyuncaq”
08:36 12.06/2018
Həyatın tablosu
08:32 08.06/2018
Altaylardan gələn Kişi...
08:24 06.06/2018
 
Xəbər başlıqları
21-06-2018
21.06.2018 Neft ucuzlaşıb
21.06.2018 Bakıda yanğın
20-06-2018
20.06.2018 Yay gəlir...

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.8793 san