15:53 21 Fevral 2014
8030 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

   

Dərslik  məsələsi çətin məsələlərdəndir. Azəbaycanın bir sıra ziyalıları   dərslik məsələsinə ictimai  fəaliyyətin əsas meyarlardan biri kimi yanaşmış, öz şəxsi nümunələri ilə  bu cəhətdən də tarixə düşmüşlər. M.Ş.Vazeh, M.F.Axundov, H.Zərdabi(Məlikzadə) millətin mədəni inkişafında  mətbu sözə, mütaliəyə, dərslik məsələlərinə  dəfələrlə  müraciət etmiş, tarixdə izi qalan  işlər görmüşlər. Səid Əfəndi Ünsizadə nəşriyyat fəaliyyətində  dərsliklərin çapı və yayılması yolunda iri addımlar ataraq, hər bir azərbaycanlının  mütaliə mədəniyyətini yüksəltmək üçün  "başqa yerdən qazandıqlarını" nəşriyyatın genişləndirilməsinə sərf etmiş, gördüyü bu işlərə görə yüksək qürur hissi ilə öyünmüşdür. Onun 1882-ci  ildən başlayaraq, Tiflisdə öz şəxsi mətbəəsində  çap etdirdiyi  dərslik-müntəxəbatlar indi də öz əhəmiyyətini itirməmişdir.1884-cü ilin yanvarında Səid Ünsizadənin kiçik qardaşlarından biri-Cəlaləddin Ünsizadə  Axund Cəlal imzası ilə  öz mətbəəsində- "Kəşkül" qəzetinin mətbəəsində  rus və Şərq alimlərinin  dərsliklərinə əsaslanaraq, "Hesab" dərsliyi yazmışdır. "Ziya" qəzetinin 1879-cu ilin dekabrında  verdiyi xəbərə görə, Moskvada  N.B.Vəzirovla  bir yerdə  ali məktəbdə oxuyan, Bakı Real Gimnaziyasında  Həsən bəy Məlikzadədən dərs alan Əsgər Ağa Gorani  Adıgözəlzadə "Coğrafiya" dərsliyi yazmışdır.     
     ( Təəssüf ki, həmin dərslik hələ tapılmamışdır).
    Dərslik məsələsi sonralar da milli ziyalılarımızın diqqət mərkəzində olmuşdur.
     Məktəb dərsliklərinin ən başlıca vəzifəsi şagirdlərə müəyyən elmi biliklər verməkdir.

Azərbaycanın dərslik tarixində yadda qalan,uzun illər boyu şagirdlərin təfəkkür fəaliyyətini zənginləşdirən dərsliklərimiz çoxdur. 

 
    Bu cəhətdən milli dərslik və dərs vəsaitlərinin hazırlanmasında R.Əfəndizadə , A.Şaiq, M.Mahmudbəyov, Ağa bəy     İsrafilbəyli, S.M.Qənizadə,C.Cəbrayılbəyli, F.Ağazadə kimi ziyalıların  xidmətləri təqdirəlayiqdir.  Bu tarixi dərsliklərdə əsas yeri tərbiyə və davranış məsələləri tutur. Müəlliflər  nədən yazırlarsa yazsınlar,söhbəti milli tərbiyəyə gətirib çıxarırlar. Adları çəkilən müəlliflərin dərslik və dərs vəsaitlərində  mövzular elə işlənmişdir ki, nəticəni şagird özü çıxarır.
    Mövzuya keçid kimi dediyim bu sözlər dərslik yazmaq fikrinə düşən hər bir ziyalını ciddi düşündürməlidir. 
    Bu gün dərslik yazmaq fikrinə düşən və asanlıqla istədiyinə nail olanlar çoxdur. Təbii ki, bu dərsliklərin hamısı tarixdə qalmaq hüququ qazana bilmir.  Mən bu gün üstündə 2003-cü ildən  "İlin ən uğurlu dərsliyi" damğasını gəzdirən bir dərslikdən  söz açmaq istəyirəm.

   Bu damğanı dərsliyə kim vurub, hələ heç kəs bilmir.Deyəsən, müəlliflərin özləri də bilmirlər. Bu, bəlkə də naşirlərin kommersiya üsuludur.Hər halda Azərbaycan müəllimlərinin by dərsliyə marağı və alternativ dərsliklər  seçimində  ona üstünlük verilməsi faktdır.
  Söhbət  müəllifləri professor Qəzənfər Kazımov, docent Faiq Şahbazlı, orta məktəb müəllimi Aygün Mikayılova  kimi göstərilən 8-ci sinfə aid "Azərbaycan dili " dərsliyindən gedir. Sonungu dəfə 2012-ci ildə nəşr edilmişdır.  Həcmi  144 səhifədir.  Dərslikdə yaxşı nə varsa, bəyəniləndir. Yaxşı nə yoxsa, söhbət elə onların haqqındadır.   Bu da təbiidir.
  Orta məktəb dərsliklərində elə mövzular var ki, uzun müddətdir   ki, onların düzgün yanaşma üsulu tapılmır.  Bunlardan biri də tabelilik əlaqələrinin bir növü olan idarə əlaqəsidir.Dərslikdə idarə əlaqəsinin tərifi belə verilmişdir:

"Əsas tərəfin  tələbi ilə  asılı tərəfin  müəyyən hallara  düşməsinə  idarə deyilir".
  ( Burada, çox güman ki, söhbət söz birləməsinin II  tərəfindən və  ya   xəbərdən gedir . Məsələn:  sənin kitabın;  məktəbə gedirəm; evdən gəlirəm və s.-N.N.) 
  İdarənin tərifindən (qaydasından) sonrakı sətirlər:

"İdarə əlaqəsi ismin halları ilə  bağlıdır .(əlaqədardır-N.N.).Adlıq haldan başqa, qalan beş halda olan sözlər  idarə əlaqəsində asılı tərəf kimi  çıxış edir"

  Belə çıxır ki, "Göyçay  torpağı", "Sən kitab oxuyursan" nümunələrindəki qeyri-müəyyən halda olan sözlər  ( "Göyçay"  və "kitab" sözləri də idarə olunan sözlərdir.Birinci söz  "torpaq" ismi ilə, II söz "kitab" sözü isə "oxumaq"    feli ilə idarə olunmuşdur.
  Təəssüf ki, dərslikdə adi məntiqi  nəticəyə əsaslanan bu fikri təsdiq edən  nümunə yoxdur.
   Dərslikdə kimin hansı bölməni yazması  göstərilmədiyinə görə   sözü bəzən ünvanına çatdırmaq   mümkün olmur.

  Azərbaycan dilində ismin iki halı həm müəyyənlik, həm də qeyri -müəyyənlik bildirdiyinə  görə fikrimizi başqa  nümunələrlə izah etmək istərdik. Qeyri-müəyyən yiyəlik hal  da, qeyri -müəyyən təsirlik hal da şəkilçisiz olur.  Onların hər ikisini formal olaraq, müəyyən hala gətirmək mümkündür. 



"Sən dərslik müəllifisən"    cümləsindəki  "dərslik" sözünü  "dərsliyin" şəklində,  " Sən kitab oxuyursanmı? cümləsindəki  kitab" sözünü isə  "kitabı" şəklində işlətmək müümkündür.
   Deməli, tərifə görə mübahisə obyekti olan  hər iki söz idarə olunan sözdür: məntiqə görə də , elə görüntüyə görə də.  Bu fikrə dilçilikdə aydın münasibət yoxdur. Bu beş-on ilin elmi mübahisəsi deyil. Elmdə mübahisəli olan nəsnə dərsiyə yaxın gəlməməlidir.  Dərslikdə  hamı  və ya  əksər alimlərin ,  elmə ,elmi fikrə elmi yanaşması olan  metodistlərin fikri işıqlandırılmalıdır. Dərslik  elmi mübahisə meydanı deyil. Elmi mübahisə üçün AMEA var, bizim söhbətimizlə əlaqəsi olan  AMEA-nın Dilçilik İnstitutu  var.  Yeri gəlmişkən qeyd edək ki,dərsliyin müəlliflərindən biri - professor  Qəzənfər Kazımov son illərdə Pedaqoji Universitetdəki iş yerini AMEA-ya dəyişıb, deməli,  o , araşdırma işlərinin  aparıldığı ən ali elm  ocağında işləyir.

  Söz birləşməsinə aid sualların cərgəsində   həm elmi, həm də pedaqoji ictimaiyyəti narahat edən bir məsələ də var.  
III növ təyini söz birləşməsinin daxili üzvü- tərəflərin arasına daxil olan söz və ya sözlər sintaktik təhlildə necə təhlil olunmalıdır ? Dərslikdə buna da birbaşa , mübahisəsiz görünən cavab yoxdur.Fikrimizi nümunələrlə izah edək .





 Vəlinin Ucarda  evi var;  Əhmədin  yüz kitabı  var.

  Birinci cümlədəki  "Ucarda" sözü  söz birləşməsinin ikinci tərəfinə aid deyil ,onu təbii ki,söz  birləşəsindən ayırıb, söz          birləşməsinin ilk sözündən əvvələ keçirmək olar:  Ucarda Bəlinin evi var. 
  İkinci cümlədəki söz birləməsinin arasına daxil  olan söz isə söz birləməsinin ikinci tərəfinə aiddir,  onu  (buradakı
 " yüz " sözünü  birləşmənin ilk sözündən əvvələ keçirmək olmaz., "  Yüz  Əhmədin kitabı var" burada başqa məna daşıya bilər.
   Dərslikdə    bu məsələyə,  demək olar ki, toxunulmayıb.  Şəxssiz cümlədən danışılan yerdə (səh 128) buna işarə olsa da,  texniki  qüsura yol verilib,  "Cavanşirin ona yazığı gəldi"; "Kişinin ona bərk acığı tutdu"  cümlələrinin xəbəri aydın göstərilsə də, birinci cümlədəki "ona" sözünün, ikinci cümlədəki "ona"   və  "bərk"  sözlərinin hansı cümlə üzvü olduğu göstərilmir. Amma buna ehtiyac  var idi.
    Dərslikdə yaxşı niyyətlə verilmiş çalışmalar bəzən şərtin nahamarlığına görə yaxşı alınmayıb.301 nömrəli çalışmada  şəxssiz cümlə ilə ilgili 7 cümlə var. Cümlələrin hamısı təkcə xəbərdən ibarətdir. Bu cümlələrə tamamlıq və zərflik
  ( müəlliflər, yəqin ki, tamamlıq və zərflik yerində  işlənə biləcək sözləri nəzərdə tuturlar) artırıb genişləndirmək istəyirlər.
 Yaxşı, artırdıq.  "Mənim xoşum gəlmir " cümləsinə "səndən " sözünü  "MƏNİM" sözündən əvvəl yazaq, yoxsa sonra?


  Dərslikdə "Adlıq cümlə" havadan asılı qalıb, ona yiyə duran yoxdur.

  Əvvəllər adlıq cümlə mübtəda əsasında formalaşan  sadə cümlə kimi izah olunurdu. İndi adlıq cümləni SADƏ CÜMLƏNİN ŞƏXSƏ GÖRƏ növlərinə aid etmirlər. Niyəsi budur ki, xəbəri yoxdur.  Xəbəri olmayan dil vahidi də proqram müəlliflərinə görə, cümlə üzvü ola bilməz. .Dərslik də proqram əsasında yazılır. Bəlkə başqa səbəb də var. Hər halda  indiki şagirdlərin suallarına cavab vermək lazımdır.   
  Söz - cümləni cümlə yerinə qoyuruqsa,onda gəlin onu  304- cü çaışmadakı kimi  4 qrupa ayıraq:  təsdiq söz-cümlələr, inkar söz-cümlələr, sual söz-cümlələp, emosional (nidalardan ibarət olan) söz-cümlələr. (səh.132-133).

  Ara sözlərin  ancaq  modal sözlərlə ifadə olunması  fikri də da mübahisəli görünür  (səh.112).
  Dərsliyin təzə  (2012-ci il) nəşrində köhnə nəşrdəki    "frazeoloji birləşmələr sadə üzv hesab olunur"   fikrinə düzəliş verilib.İndi frazeoloji birləşmələr mürəkkəb üzv hesab olunur. Bu , belədirmi? Gəlin fikirləşək.
   Neçə illərdir ki ,  III növ təyini söz birləşməsinin  II tərəfi say olacağı təqdirdə  , belə birləşmələrin  təyini olub olmaması mübahısə doğurur. Mübahısə bu gün də var, bəlkə YARIN da olacaq. Dərslikdə  "ustalardan ikisi",  "əlaçılardan beşi" tipli birləşmələr  hələ də III növ təyini söz birləşməsi kimi təqdim olunur (səh.18). Bu  da belədiirmi? Əgər belədirsə, 51- ci çalışmadan imtina etməliyik. Burada III növ təyini söz birləşməsi   1 T  yiyəlik hal+ II tərəf  m    (hər üç şəxsə aid  mənsubiyyət şəkilçisi - N.N.) kimi göstərilir.
  Dərslikdə bəzən mübahisədən  qaçmaq məqsədilə  "əksərən", "bir qayda olaraq"  kimi   müəllifləri məsuliyyətdən uzaqlaşdiran sözlərdən istifadə olunur.. 53- səhifədə oxuyuruq:  "Başlamaq, istəmək,  bilmək, olmaq, etmək  felləri ƏKSƏRƏN başqa sözlərə birləşərək, xəbər vəzifəsində işlənir. Məsələn:  Nazim  oxumağa başladı.Mən yatmaq istəmirdım..." Bu nümunələr inandırıcı görünmür.  Belə ki, Nazim oxumağa da, yazmağa da başlaya bilər. Eləcə də mən yatmaq da istəyərəm, oyanmaq da...
   Dərslikdə bugün üçün yaxşı səslənməyən cümlələri asanlıqla yeni nəşrdə dəyişmək arzu və tövsiyə  olunur. Cümlənin tərbiyəvi əhəmiyyəti olmalıdır. Mən demirəm ki, dərslik müəllifləri sığallı cümlələrdən istifadə etsinlər. Hər halda  "Səlim ağanın başına çomaq vurmaq"   (Nümunə  M.İbrahimovdandır -N.N.)kimi  insanlığa uyğun olmayan tarixi vərdişləri yada salmayaq. (səh.122, çalışma 279/3). 284 -cü və 285-ci  çalışmalarda da yaxşı səslənmədiyinə görə bir -iki cümlə daha münasib sözlü cümlələrlə  dəyişdirilməlidir.
   Dərslikdə  üzvlənən və üzvlənməyən cümlələrə  aid bir  neçə cümləlik yer ayrılmalıdır. Məqsəd və intonasiyaya görə cümlə növlərinə aydınlıq gətirilməlidir.  Bu, sadə cümlənin, yoxsa  ümumiyyətlə həm sadə quruluşlu, həm də mürəkkəb quruluşlu cümlənin növləridir?  Yaxşı ki,uzun illərin səhvindən sonra  buradakı uyğunsuzluğa  son qoyuldu və seminar iştirakçılarından birinin (kimliyini qəsdən demirəm) təklifi ilə səhv düzəldildi.  Məqsəd və intonasiyaya görə cümlə növlərinin həm sadə , həm də mürəkkəb cümləyə aid olması faktı təsdiq olundu.Təzə nəşrdə bu fikrin təsdiqinə bir cümlə ayrılmasna ehtiyac duyulur.
    41-ci səhifədə "Dövlət himnimizi kim yazıb" cümləsi redaktə olunmalıdır. Şagird ona məlum olan cavabı verməkdə çətinlik çəkir.(Şagirdlərin hamısı bilir ki, himnimizin musiqisini Ü.Hacıbəyov yazıb. Mətnin müəllifi isə Əhməd Cavaddır ). Burada sualın kimə -  himnin bəstəkarına, yoxsa sözlərinin  müəllifinə  aid olması  bilinmir.
    Dərslik haqqında  qeydlərimi yazarkən  mətbuatda  bir neçə ay bundan əvvəl  oxuduğum bir xəbər - müsahibə  mənə çox maraqlı göründü. Sərlövhə belə idi:

   Azərbaycan dilinin qrammatikası yenidən yazılacaq

      Maraqlıdır, biz  orta məktəb dərsliklərinin daha da  təkmilləşdirilməsi üçün monitorinq  aparırıq,  AMEA-nın  Dilçilik İnstitutu isə Azərbaycan dilinin qrammatikasını yenidən yazmağı,  sən demə, çoxdan planlaşdırıbmış.


 Xəbər-müsahibənin bəzi  yerlərini olduğu kimi oxucuların diqqətinə çatdırıram: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının  (AMEA)  Dilçilik İnstitutu  respublikanın ən görkəmli  dilçi alimlərinin iştirakı ilə Azərbaycan dilinin qrammatikasını yendən yazacaq.
    İnstitutun direktor əvəzi .....bildirib ki,  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin tapşırığı ilə  Azərbaycan dilinin  fundamental və  monoqrafik tədqiqatları davam etdiriləcəkdir. Buna görə də respublikamızın görkəmli  alimlərini cəlb etməklə  vahid normaya uyğun  müasir Azərbaycan dilinin  fundamental, funksional  qrammatikasının  yazılması planlaşdırılıb.
   Yeni yazılacaq "Azərbaycan dilinin qrammatikası"nda  Azərbaycan dilinin bütün aspektləri ...sırf nəzəri planda yazılacaq.



   Bu xəbərdən  bir neçə ay sonra  institutun pəhbərliyi dəyişdirilmişdir.Yeni rəhbərliyin əvvəlki qərara münasibətini  bilmək, hər halda maraqlıdır.

      Adı çəkilən xəbərdə dərslik yazacaq müəlliflərə  tövsiyə edilib ki, yeni qrammatika  köhnə qrammatikanın təsiri altında  yazılmasın.
     
     O vaxt müəlliflərə  yeni qrammatikanı yazanda  köhnə qrammatikanı bir kənara qoymaq tövsiyə olunurdu:
     "Sözsüz ki, onları öyrənmək lazımdır. Ancaq onların təsirindən də xilas olmaq lazımdır.  Bir az (görəsən , çox olmaz-N.N.)  
     dünya dilçiliyinə çıxmaq lazımdır. Öyrənmək lazımdır ki, görək bu məsələlər  dünya dilçiliyində necə öz  əksini tapır".
      

      Nə deyirik, öyrənək də. Dünya dilçiləri  elmi qrammatika yazmağı  Rusiya çarının əlindən  düz  üç  dəfə Demidov mükafatını alan Mirzə Kazım bəydən öyrənirdi,  indi  biz onlardan ( dünya dilçilərindən-N.N.)   öyrənəndə qiyamət  qopmaz ki..
.


Müəllifin digər yazıları

  1. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  2. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  3. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  4. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  5. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  6. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  7. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  8. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  9. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  10. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  11. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  12. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  13. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  14. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  15. Doğma yurdun qış lövhələri...
  16. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  17. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  18. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  19. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  20. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  21. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  22. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  23. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  24. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  25. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  26. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  27. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  28. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  29. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  30. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  31. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  32. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  33. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  34. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  35. Təbrizdən kənd məktubları
  36. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  37. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  38. Dünya yaman dünyadır
  39. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  40. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  41. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  42. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  43. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  44. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  45. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  46. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  47. Göz görür,ağıl kəsir....
  48. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  49. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  50. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  51. Mənim nəğməli bibim - Foto
  52. Sən yazmasan,mən yazaram
  53. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  54. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  55. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  56. Qulam Məmmədli-120
  57. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  58. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  59. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  60. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  61. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  62. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  63. SÖZ KİMİNDİR?
  64. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  65. Mənim dualarım
  66. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  67. Təzadlar, ay təzadlar....
  68. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  69. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  70. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  71. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  72. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  73. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  74. Testdən qəsdən danışmırıq
  75. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  76. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  77. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  78. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  79. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  80. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  81. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  82. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  83. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  84. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  85. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  86. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  87. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  88. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  89. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  90. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  91. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  92. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  93. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  94. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  95. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  96. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  97. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  98. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  99. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  100. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  101. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  102. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  103. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  104. Bu yaz bir başqa yazdır
  105. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  106. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  107. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  108. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  109. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  110. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  111. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  112. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  113. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  114. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  115. Dərgahdan başlanan yol
  116. Fikrin ifadə formalarından biri
  117. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  118. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  119. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  120. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  121. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  122. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  123. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  124. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  125. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  126. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  127. "Əkinçi" qəzeti-140
  128. Mustafanın Çanakkala məktubu
  129. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  130. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  131. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  132. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  133. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  134. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  135. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  136. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  137. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  138. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  139. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  140. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  141. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  142. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  143. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  144. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  145. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  146. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  147. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  148. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  149. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  150. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  151. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  152. Kasıblığın üzü qara olsun
  153. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  154. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  155. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  156. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  157. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  158. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  159. İlk hesab dərsliyimiz
  160. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  161. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  162. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  163. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  164. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  165. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  166. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  167. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  168. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  169. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
18-01-2018
17-01-2018
17.01.2018 Sabahın havası
17.01.2018 Su kəsiləcək
17.01.2018 Neft ucuzlaşıb
16-01-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.8254 san