09:24 09 Oktyabr 2015
6386 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

1923-1926-cı illərdə Bakıda  Azərbaycan Dövlət  Pedaqoji İnstitutunda  babalarımıza  pedaqogika və psixologiyadan dərs deyən Halil Fikretin həyatı,elmi-pedaqoji fəaliyyəti haqqında  elmi nəşrlərdə və mətbuatda verdiyim materiallar  ciddi araşdırmalar nəticəsində   daha da zənginləşir.

  Halil Fikret 1892 -ci  ildə Serficədə (Yunanistan)  anadan olmuşdur.  O,ilk ve orta eğitim  təhsilini  orada tamamladıqdan sonra 1910-cu ildə Maarif Nezareti tərəfindən Almanyaya gönderilir; Berlin ve Leipzig Üniversitlərində fəlsəfə öğrenimi görür. 1917-ci ildə Leipzig Üniversitesində J.H. Pestalozzi konulu doktora tezini verərək, pedagoji doktoru  kimi  Türkiyəyə  qayıdır.
  Halil Fikret Türkiyənin Pedagoji tarixində doktorluq  mənsəbinə,zirvəsinə çatan  ilk eğitimcisidir.  O,
Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində, eləcə də  Bakı və Almanyada  psixologiyadan və  pedaqogikadan, pedaqogika tarixindən  ali  məktəb tələbələrinə  və orta məktəb şagirdlərinə  mühazirələr oxumuş, pedaqoji təcrübələr aparmışdır.

Gazi Eğitim İnstitunun Pedaqoji Şöbəsinin (bugünkü  Gazi Üniversitetinin - N.N.)  qurucusu olan Halil Fikret  1923-cü ildən etibarən pedaqogika  tarixindən   dərs vermiş ve kitablar yayınlamıştır. Onun ilk geniş pedaqoji fəaliyyəti Azərbaycandan başlamışdır.

Halil Fikrət Bakıda müəllim işləyərkən Azərbaycan Respublikası Xalq Maarif Komissarlığında  məktəbəqədər  tərbiyə şöbəsinə   rəhbərlik etmişdir.   
Halil Hikretin Azərbaycan dilli pedaqoji və elmi  mətbuatdakı  yazıları  oxucu və tədqiqatçılara "Tərbiyə Doktoru Xəlil Fikrət"  imzası ilə təqdim olunmuşdur.

  Bakıdan  Almaniyaya,oradan da Türkiyəyə qayıdandan bir neçə il sonra-  Halil Fikret Kanad  1936 -cı il mayın 26-da  Təlim və Tərbiyə  şöbəsinin müdiri  vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

 Qeyd edək ki, Halil Fikret, Soyadı qanununa görə  1935-ci ildə Kanad soyadını qəbul etmişdir. 

     
  O,1939-cu ilin iyun (haziran) ayında  Gazi Eğitim İnstitutundakı vəzifəsinə qayıtmış  və 17 il burada fasiləsiz  çalışaraq 1956-cı ildə   təqaüdə ( emekliye )çıxmışdır.
  Halil Fikrət Kanad ömrünün sonuna qədər tərbiyə və təlim məsələləri ilə ciddi məşğul olmuş,əhəmiyyətli elmi tədqiqat işləri ilə məşğul olmuşdur.O,gənc nəslin elmə yiyələnməsi yolunda 
 tərbiyəyə ,əxlaqi dəyərlərə üstünlük verirdi.

 Halil Fikrət Kanadın  uşaq  tərbiyəsi, pedagoji, suçlu çocukların tərbiyəsi,  alman filosofu və ədibi  Höte ((1749-1832),

Köy İnstitutları və çox amaçlı okul kavramı ilə ilgili bir çox əsəri və almancadan çevirileri   dünyanın aparıcı mütəxəssisləri tərəfindən çox yüksək qiymətləndirilmişdir.

Onun ən böyük,iri həcmli əsəri  1926-cı ildə Bakıda Hökumət mətbəsində çap olunan 600 səhifəlik iki hissədən ibarət olan  "Tərbiyə və tədris tarixi"  adlı monoqrafiyasıdır.  Təəssüf ki, bəzi tədqiqatçılar   bir-birinin səhv fikirlərini  təkrarlayaraq ,bu kitabı görmədən və oxumadan onun iki cilddən ibarət olduğunu yazırlar.
 Halil Fikrət ilk elmi əsəri isə 1915-ci ilin sonlarında, universitetin sonuncu kurs tələbəsi olarkən Almaniyada öz müəllimi  alman professoru afrikanşünas  və şərqşünas  Hans Stumme (1864-1936) ilə  birlikdə yazmışdır.  31  səhifəlik  " Türkische Lesesoffe..."adlı  bu əsər 1916-cı ilin yanvarında Leipzig şəhərindəki "Otto Harrassowitz " nəşriyyatında çap edilmişdir. Bu kitab çap olunanda   türkdilli ölkələrdə  hələ latın qrafikasından istifadə  edilmirdi. Deməli , bu  əsəri  latın qrafikalı ilk kitablarımızdan biri kimi qiymətləndirə bilərik.
   Halil Fikretin və Hans Stummenin   bu kitabının  100 illik yubileyini keçirmək dilimizin və yazımızın təntənəsi kimi tarixə düşə bilər.
   AMEA-nın müvafiq institutları,elmi ictimaiyyət  bu barədə ciddi düşünməlidir.Mən Avropa Azərbaycan Məktəbində kafedra müdiri işləyərkən  latın qrafikalı ilk elmi əsərlərdən biri olan bu kitab haqqında  ondan artıq məqalə yazıb,Azərbaycanın və Türkiyənin müxtəlif elmi və pedaqoji mətbuatında çap etdirmişdim. Təəssüf ki, o vaxtlar atılan topların səsinə diksinən olmadı.Bəlkə də, hələ gec deyil. 
    
 Halil Fikrət  özü kimi   eğitimçi olan Fazıla Kanad ile evli idi. Nə qədər araşdırmalar aparsaq da, elmi və pedaqoji mənbələrdən Fazila xanımın pedaqoji fəaliyyəti haqqında məlumat  toplaya bilmədik. 

 Halil Fikret Kanad 1974-cü ildə  Ankarada dünyasını dəyişmişdir.

 Bu gün Türkiyənin Qazi Universitetində onlarla azərbaycanlı alim çalışır. Mən  Qazi Universitetində işləyən yaxşı tanıdığım və ya adlarını eşitdiyim  azərbaycanlı alimləri "Halil Fikret və Azərbaycan" mövzusunda maraqlı materiallar toplamağa çağırıram. Bu fəaliyyət Azərbaycan-Türkiyə pedaqoji əlaqələrinin öyrənilməsində əhəmiyyətli iş ola bilər. 
 Azərbaycanın pedaqoji təmayüllü ali məktəblərində əlaçı tələıbələrə Halil Fikrət Kanad təqaüdü verilməsi barədə də düşünməyə dəyər.


              Halil Fikrət  Kanadın başlıca əsərləri


                      Pedagoji ve terbiye

   Tərbiyə və tədris tarixi(Azərbaycan dilində),Bakı,1926.

  • Pedagoji Tarihi, C. I-II, İstanbul, 1930.
  • Terbiye ve Tedris Tarihi, 1930.
  • Muassır Terbiye Ülküleri ve Terbiyede Yenilikler, İstanbul, 1934.
  • Pestalozzi, Ankara, 1936.
  • Pedagoji, C. I. Ankara, 1938.
  • Pedagoji, C. II. Ankara, 1938.
  • Milliyet İdeali ve Topyekûn Terbiye, Ankara, 1942.
  • Ailede Çocuk Terbiyesi, Ankara, 1947.
  • Deneysel Pedagoji, C. I-II, Ankara, 1951.
  • Pedagojinin Tekâmülü ve Pedagoji İlmi, Ankara, 1955.
  • Terbiye Sosyolojisi, Ankara, 1958.
  • Pedagoji Tarihi, Millî Eğitim Basımevi, İstanbul, 1963.
  • Kısaltılmış Pedagoji, Ankara, 1966.


                          

                Tərcümə və digər əsərləri

        İlk mektep Müfettişlerine Rehber, İstanbul, 1929.

    • Coğrafyanın Tedris Usulü, Ankara, 1927.
    • Şiller, İstanbul, 1929.
    • Goethe, İstanbul, 1929.
    • Satranç Kılavuzu, Ankara, 1936.
    • Goethe ve Faust, İstanbul, 1940.
    • Lise, Öğretmen Okulu ve Ortaokulların 1947 Bütçesinde Yapı Esaslı Onarım İhtiyaçları, Ankara, 1947.  
    •  Maraqlıdır ki, Halil Fikretin  Türkiyədə çap olunmuş bir sıra  əsərlərinin ilk  yazıları məqalə şəklində 1923-1926-cı illərdə Bakıda və Şəkidə çap olunmuşdur.

 





     Halil Fikret Kanadın nadir şəkilləri


               Bu şəkillər  araşdırmaçı  Ömer Özcanın


                       Türkiyədə Toplum Kalkınmasına

                        Eğitim Açısından Farklı Bir Bakış: 

 


                             Halil Fikret Kanad" 

 

                                 adlı məqaləsindən 

("Türk yurdu" dərgisi,ekim (oktyabr),yıl-99, 2010, N 278 ) 

seçilmişdir 










Dr. Halil Fikret KANAD'a Ait Bir Kitabın Kapağı




 

                      Terbiye Doktoru Halil Fikret

(bu şəklin 1923-1926-cı illərdə Bakıda çəkildiyini söyləmək olar-N.N.)

    Dr. Halil Fikret KANAD Gazi Terbiye Enstitüsü Önünde

 


Müəllifin digər yazıları

  1. Sən yazmasan,mən yazaram
  2. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  3. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  4. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  5. Qulam Məmmədli-120
  6. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  7. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  8. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  9. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  10. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  11. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  12. SÖZ KİMİNDİR?
  13. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  14. Mənim dualarım
  15. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  16. Təzadlar, ay təzadlar....
  17. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  18. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  19. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  20. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  21. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  22. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  23. Testdən qəsdən danışmırıq
  24. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  25. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  26. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  27. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  28. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  29. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  30. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  31. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  32. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  33. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  34. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  35. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  36. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  37. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  38. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  39. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  40. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  41. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  42. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  43. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  44. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  45. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  46. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  47. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  48. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  49. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  50. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  51. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  52. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  53. Bu yaz bir başqa yazdır
  54. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  55. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  56. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  57. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  58. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  59. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  60. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  61. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  62. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  63. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  64. Dərgahdan başlanan yol
  65. Fikrin ifadə formalarından biri
  66. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  67. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  68. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  69. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  70. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  71. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  72. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  73. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  74. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  75. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  76. "Əkinçi" qəzeti-140
  77. Mustafanın Çanakkala məktubu
  78. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  79. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  80. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  81. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  82. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  83. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  84. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  85. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  86. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  87. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  88. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  89. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  90. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  91. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  92. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  93. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  94. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  95. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  96. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  97. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  98. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  99. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  100. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  101. Kasıblığın üzü qara olsun
  102. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  103. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  104. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  105. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  106. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  107. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  108. İlk hesab dərsliyimiz
  109. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  110. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  111. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  112. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  113. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  114. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  115. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  116. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  117. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  118. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
29-04-2017
28-04-2017
28.04.2017 Bakıda 9 ev yandı

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.1861 san