14:59 08 Fevral 2016
3836 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Bu gün hamı məktəbdən danışır. Bu gün, demək olar ki, bütün valideynlər məktəbə nəzarət edir. Təəssüf ki,hamı təhsilimizə kömək edə bilmir.


"Molla Nəsrəddin " jurnalının sovet dövründə çıxan nömrələrinin birində maraqlı və düşündürücü bir karikatura var: şagirdin belunə, səhv etmirəmsə,18 qalın kitab yüklənib.Karikatura   oxuculara "Orta məktəbdə oxunan elmlər -Дисиплины  для средней школы "adı ilə  təqdim olunmuşdur.

Yazıq şagird bu yükün altında irəliləmək , qabağa yönəlmək istəyir,amma bacarmır. Bu kitabların  cərgəsində birinci yerdə " Арифметика(Hesab -N.N.)" dərsliyidir. 

Yеri gəlmişkən qeyd edək ki,karikaturada bütün dərsliklərn adı rus dilində verilmişdir.
Karikaturadakı  sonrakı  ardıcıllıq  belədir:"Алгебра","История Греци", "История Рима", "История Франции", "Психометрия", "Общая психология", "Психология народов", "Психология толпы", "Психология мужчины", "Психология женшины", "Психология черепах" и др .

 Göründüyü kimi burada  orta təhsil üçün vacib olan fənlərin bir neçəsinin - "Ana dili", "Biologiya" və "Coğrafiya"nın adı  belə  çəkilmir.
Keçilən fənlərin çoxu psixologiyaya aiddir.
Bu dərs kitablarının adının psixologiya ilə bağlılığı hər halda psixoloji məsələdir. 


"Molla Nəsrəddin"in iixtisasca kənd ibtidai məktəb müəllimi olan redaktoru Cəlil  Məmmədquluzadənin  (1869-1932)  bununla nə demək istədiyi müxtəlif fikirlər doğura bilər. Hər halda C.Məmmədquluzadə və onun məsləkdaşları  orta təhsilin təəssübünü çəkir, söz içində söz deyirdilər.

Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, C.Məmmədquluzadənin müəllimlik attestatı ona  ancaq ibtidai məktəblərdə dərs demək hüququ verirdi.
Qori şəhərində açılan Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyası məzunlarının heç birinin  yuxarı siniflərdə  dərs demək səlahiyyəti  yox idi.

Seminariyanı bitirmiş məzunların hamısı ancaq kənd ibtidai məktəbilərindən işləməyə hazırlanmış kadrlar idi. Ancaq seminariyanın Nəriman Nərimanov,Mustafa Mahmudov, Üzeyir Hacıbəyov və bir neçə digər məzunu özlərinə şəhərdə iş tapa bilmişdilər.Bu,özü bir qəhrəmanlıq idi. 
Zaqafqaziya   Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş kənd müəllimləri təhsilimizin tarixində əhəmiyyətli iş görürdülər; onlar müəllim işlədikləri kəndin adət-ənənələrini,dialekt xüsusiyyətlərini,etnoqrfiyasını öyrənir, dövri mətbuatda  ana dilində və rus dilində məqalələrlə çıxış edir, məcmuə və almanaxlarda  oxucuların mütaliə dairəsinə yönələn  yazılarla diqqəti cəlb edirdilər.Seminaristlərin cərgəsində rus və Avropa təhsilindən səmərəli istifadə edərək, Azərbaycan və türkdilli ölkə şagirdləri üçün dərslik və ədəbiyyat müntəxəbatlarıı, tərcümə lüğətləri  yazanlar da  var idi. Bütün bunlar müəllimin cəmiyyətdəki rolunun əhəmiyyətini başa düşməkdən irəli gəlirdi.

Əcəba, bəs ali təhsilli bugünkü müəllim kadrlarımız bu gün təhsilimizin idarə olunmasında, tədrisin ararılmasında niyə  Qori Müəllimlər  Seminariyası məzunlarının  gördüyü işi görə bilmirlər.?

Təhsilin idarə olunmasının birinci, ön sırada getməli olan əsgərləri məhz orta məktəb müəllimləri olmalıdırlar.

Bu gün orta məktəb dərsliklərində şagirdlərimizə lazım olmayan o qədər mövzular var ki,onları sadalamaqla qurtarmaz.Müəllimlərimi,söz yox ki, bunları görürlər,ancaq susurlar. Bəlkə də başlarını ağrıtmaq istəmirlər. Bu gün təhsil  sahəsinin bütün əməkdaşları tutduğu mövqedən asılı olmayaraq, "Molla Nəsrəddin "jurnalının haqqında söz açılan   karikaturasından  nəticə çıxarmalıdırlar. Təhsil ümumxalq işidir. Təhsilin idarə olunmasında hamı iştirak etməlidir.Orta məktəb müəllimlərinin səlahiyyətləri artırılmalı,onların  cəmiyyət üçün həmişə gərəkli ola biləcəyi  dərk olunmalıdır.Yaş senzinə görə onları təhsildən uzaqlaşdırmaq təhsil təşkilatçılarına heç də başucalığı gətirmir.
Bugünkü təhsilimizin ən böyük problemi dərslik problemidir. Bu problemin öyrənilməsi  bu məsələni dərindən öyrənməyi tələb edir. 
Milli təhsilə önəmli yer verilməlidir.

Dünya təhsil sisteminin xeyirli və əhəmiyyətli  təcrübəsi sistemli şəkildə öyrənilməlidir.Təhsiin həyatla  əlaqəsinə ciddi fikir verilməlidir.Fikrimizi bir-iki nümunə ilə aydınlaşdırmaq istəyirik.

Fizika fənnini  öyrənən şagird elektrik ütüsünü təmir edə bilmir.  Mənzildə  su kranı xarab olanda orta məktəbin 10-11 sinif şagirdi ailəyə "kömək edir": evə usta çağırır. Halbuki orta məktəbin yuxarı sinifşagirdi bu işi özü bacarmalıdır. 

Orta məktəbdə biologiya və botanika öyrənən kənd məktəbi şagirdləri praktik təcrübələr aparmaqda şətinlik çəkirlər.Onların çoxu cır meyvə ağaclarını calaq edə bilmir.

İndi orta məktəb şagirdlərimizin çoxunun leksikonundakı sözlərin sayı, bəlkə də 1500-2000-dən çox deyil. Şagirdlərimizin çoxu  elmin inkişafı üçün bizə çox gərəkli olan  rus dilini bilmir.
Orta məktəblərdə ingilis dilinin öyrənilməsi əsasən test tapşırıqlarını düzgün yazmağa yönəldilmişdir.Orta məktəblərimizdə ingiliscə şeir yazan şagirdlərimiz, demək olar ki,yoxdur.(Şeir yazmaq- dili bilmək deməkdir). 


Orta məktəblər üçun yazılan dərsliklər sadələşdirilməlidir.
Dərslik müəllifləri onlara verilən yaxşı imkanlardan səmərəli və təhsilin lazım olan məqsədinə yönəlmiş şəkildə istifadə etməlidirlər.Amma bəzən müəlliflər dərsliyi  elmi mübahisə meydanına çevirirlər.


Unutmaq lazım deyil ki,elmi mübahisənin başqa meydanları var.

Azərbaycanın təhsil tarixində dərsliklərin hazırlanmasında gözəl ənənələr var.

Bu dərsliklərin çoxunu XIX əsrin ikinci yarısında  və XX əsrin əvvəllərində  məhz orta və ibtidai məktəb müəllimləri yazmışlar.Onların bu xidmətləri həmişə dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.Bu münasibər bu gün də özünü göstərməlidir.

Dərslik işində təsadüfi adamlara meydan,özü də geniş meydan verilməməlidir.


Orta məktəb şagirdlərə bir neçə fənnin həyatda hər insana lazım olan məsələlərini öyrətməlidir.

Belə olacağı təqdirdə təhsilimizin üfüqləri hər tərəfdən aydın görünə bilər.


Müəllifin digər yazıları

  1. Dünya yaman dünyadır
  2. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  3. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  4. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  5. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  6. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  7. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  8. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  9. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  10. Göz görür,ağıl kəsir....
  11. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  12. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  13. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  14. Mənim nəğməli bibim - Foto
  15. Sən yazmasan,mən yazaram
  16. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  17. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  18. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  19. Qulam Məmmədli-120
  20. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  21. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  22. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  23. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  24. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  25. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  26. SÖZ KİMİNDİR?
  27. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  28. Mənim dualarım
  29. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  30. Təzadlar, ay təzadlar....
  31. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  32. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  33. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  34. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  35. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  36. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  37. Testdən qəsdən danışmırıq
  38. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  39. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  40. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  41. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  42. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  43. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  44. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  45. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  46. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  47. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  48. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  49. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  50. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  51. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  52. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  53. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  54. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  55. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  56. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  57. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  58. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  59. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  60. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  61. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  62. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  63. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  64. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  65. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  66. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  67. Bu yaz bir başqa yazdır
  68. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  69. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  70. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  71. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  72. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  73. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  74. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  75. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  76. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  77. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  78. Dərgahdan başlanan yol
  79. Fikrin ifadə formalarından biri
  80. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  81. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  82. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  83. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  84. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  85. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  86. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  87. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  88. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  89. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  90. "Əkinçi" qəzeti-140
  91. Mustafanın Çanakkala məktubu
  92. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  93. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  94. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  95. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  96. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  97. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  98. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  99. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  100. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  101. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  102. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  103. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  104. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  105. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  106. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  107. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  108. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  109. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  110. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  111. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  112. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  113. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  114. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  115. Kasıblığın üzü qara olsun
  116. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  117. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  118. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  119. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  120. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  121. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  122. İlk hesab dərsliyimiz
  123. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  124. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  125. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  126. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  127. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  128. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  129. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  130. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  131. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  132. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
22-08-2017
21-08-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.3773 san