14:59 08 Fevral 2016
3118 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Bu gün hamı məktəbdən danışır. Bu gün, demək olar ki, bütün valideynlər məktəbə nəzarət edir. Təəssüf ki,hamı təhsilimizə kömək edə bilmir.


"Molla Nəsrəddin " jurnalının sovet dövründə çıxan nömrələrinin birində maraqlı və düşündürücü bir karikatura var: şagirdin belunə, səhv etmirəmsə,18 qalın kitab yüklənib.Karikatura   oxuculara "Orta məktəbdə oxunan elmlər -Дисиплины  для средней школы "adı ilə  təqdim olunmuşdur.

Yazıq şagird bu yükün altında irəliləmək , qabağa yönəlmək istəyir,amma bacarmır. Bu kitabların  cərgəsində birinci yerdə " Арифметика(Hesab -N.N.)" dərsliyidir. 

Yеri gəlmişkən qeyd edək ki,karikaturada bütün dərsliklərn adı rus dilində verilmişdir.
Karikaturadakı  sonrakı  ardıcıllıq  belədir:"Алгебра","История Греци", "История Рима", "История Франции", "Психометрия", "Общая психология", "Психология народов", "Психология толпы", "Психология мужчины", "Психология женшины", "Психология черепах" и др .

 Göründüyü kimi burada  orta təhsil üçün vacib olan fənlərin bir neçəsinin - "Ana dili", "Biologiya" və "Coğrafiya"nın adı  belə  çəkilmir.
Keçilən fənlərin çoxu psixologiyaya aiddir.
Bu dərs kitablarının adının psixologiya ilə bağlılığı hər halda psixoloji məsələdir. 


"Molla Nəsrəddin"in iixtisasca kənd ibtidai məktəb müəllimi olan redaktoru Cəlil  Məmmədquluzadənin  (1869-1932)  bununla nə demək istədiyi müxtəlif fikirlər doğura bilər. Hər halda C.Məmmədquluzadə və onun məsləkdaşları  orta təhsilin təəssübünü çəkir, söz içində söz deyirdilər.

Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, C.Məmmədquluzadənin müəllimlik attestatı ona  ancaq ibtidai məktəblərdə dərs demək hüququ verirdi.
Qori şəhərində açılan Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyası məzunlarının heç birinin  yuxarı siniflərdə  dərs demək səlahiyyəti  yox idi.

Seminariyanı bitirmiş məzunların hamısı ancaq kənd ibtidai məktəbilərindən işləməyə hazırlanmış kadrlar idi. Ancaq seminariyanın Nəriman Nərimanov,Mustafa Mahmudov, Üzeyir Hacıbəyov və bir neçə digər məzunu özlərinə şəhərdə iş tapa bilmişdilər.Bu,özü bir qəhrəmanlıq idi. 
Zaqafqaziya   Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş kənd müəllimləri təhsilimizin tarixində əhəmiyyətli iş görürdülər; onlar müəllim işlədikləri kəndin adət-ənənələrini,dialekt xüsusiyyətlərini,etnoqrfiyasını öyrənir, dövri mətbuatda  ana dilində və rus dilində məqalələrlə çıxış edir, məcmuə və almanaxlarda  oxucuların mütaliə dairəsinə yönələn  yazılarla diqqəti cəlb edirdilər.Seminaristlərin cərgəsində rus və Avropa təhsilindən səmərəli istifadə edərək, Azərbaycan və türkdilli ölkə şagirdləri üçün dərslik və ədəbiyyat müntəxəbatlarıı, tərcümə lüğətləri  yazanlar da  var idi. Bütün bunlar müəllimin cəmiyyətdəki rolunun əhəmiyyətini başa düşməkdən irəli gəlirdi.

Əcəba, bəs ali təhsilli bugünkü müəllim kadrlarımız bu gün təhsilimizin idarə olunmasında, tədrisin ararılmasında niyə  Qori Müəllimlər  Seminariyası məzunlarının  gördüyü işi görə bilmirlər.?

Təhsilin idarə olunmasının birinci, ön sırada getməli olan əsgərləri məhz orta məktəb müəllimləri olmalıdırlar.

Bu gün orta məktəb dərsliklərində şagirdlərimizə lazım olmayan o qədər mövzular var ki,onları sadalamaqla qurtarmaz.Müəllimlərimi,söz yox ki, bunları görürlər,ancaq susurlar. Bəlkə də başlarını ağrıtmaq istəmirlər. Bu gün təhsil  sahəsinin bütün əməkdaşları tutduğu mövqedən asılı olmayaraq, "Molla Nəsrəddin "jurnalının haqqında söz açılan   karikaturasından  nəticə çıxarmalıdırlar. Təhsil ümumxalq işidir. Təhsilin idarə olunmasında hamı iştirak etməlidir.Orta məktəb müəllimlərinin səlahiyyətləri artırılmalı,onların  cəmiyyət üçün həmişə gərəkli ola biləcəyi  dərk olunmalıdır.Yaş senzinə görə onları təhsildən uzaqlaşdırmaq təhsil təşkilatçılarına heç də başucalığı gətirmir.
Bugünkü təhsilimizin ən böyük problemi dərslik problemidir. Bu problemin öyrənilməsi  bu məsələni dərindən öyrənməyi tələb edir. 
Milli təhsilə önəmli yer verilməlidir.

Dünya təhsil sisteminin xeyirli və əhəmiyyətli  təcrübəsi sistemli şəkildə öyrənilməlidir.Təhsiin həyatla  əlaqəsinə ciddi fikir verilməlidir.Fikrimizi bir-iki nümunə ilə aydınlaşdırmaq istəyirik.

Fizika fənnini  öyrənən şagird elektrik ütüsünü təmir edə bilmir.  Mənzildə  su kranı xarab olanda orta məktəbin 10-11 sinif şagirdi ailəyə "kömək edir": evə usta çağırır. Halbuki orta məktəbin yuxarı sinifşagirdi bu işi özü bacarmalıdır. 

Orta məktəbdə biologiya və botanika öyrənən kənd məktəbi şagirdləri praktik təcrübələr aparmaqda şətinlik çəkirlər.Onların çoxu cır meyvə ağaclarını calaq edə bilmir.

İndi orta məktəb şagirdlərimizin çoxunun leksikonundakı sözlərin sayı, bəlkə də 1500-2000-dən çox deyil. Şagirdlərimizin çoxu  elmin inkişafı üçün bizə çox gərəkli olan  rus dilini bilmir.
Orta məktəblərdə ingilis dilinin öyrənilməsi əsasən test tapşırıqlarını düzgün yazmağa yönəldilmişdir.Orta məktəblərimizdə ingiliscə şeir yazan şagirdlərimiz, demək olar ki,yoxdur.(Şeir yazmaq- dili bilmək deməkdir). 


Orta məktəblər üçun yazılan dərsliklər sadələşdirilməlidir.
Dərslik müəllifləri onlara verilən yaxşı imkanlardan səmərəli və təhsilin lazım olan məqsədinə yönəlmiş şəkildə istifadə etməlidirlər.Amma bəzən müəlliflər dərsliyi  elmi mübahisə meydanına çevirirlər.


Unutmaq lazım deyil ki,elmi mübahisənin başqa meydanları var.

Azərbaycanın təhsil tarixində dərsliklərin hazırlanmasında gözəl ənənələr var.

Bu dərsliklərin çoxunu XIX əsrin ikinci yarısında  və XX əsrin əvvəllərində  məhz orta və ibtidai məktəb müəllimləri yazmışlar.Onların bu xidmətləri həmişə dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.Bu münasibər bu gün də özünü göstərməlidir.

Dərslik işində təsadüfi adamlara meydan,özü də geniş meydan verilməməlidir.


Orta məktəb şagirdlərə bir neçə fənnin həyatda hər insana lazım olan məsələlərini öyrətməlidir.

Belə olacağı təqdirdə təhsilimizin üfüqləri hər tərəfdən aydın görünə bilər.


Müəllifin digər yazıları

  1. Təzadlar, ay təzadlar....
  2. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  3. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  4. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  5. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  6. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  7. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  8. Testdən qəsdən danışmırıq
  9. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  10. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  11. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  12. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  13. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  14. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  15. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  16. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  17. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  18. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  19. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  20. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  21. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  22. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  23. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  24. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  25. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  26. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  27. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  28. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  29. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  30. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  31. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  32. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  33. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  34. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  35. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  36. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  37. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  38. Bu yaz bir başqa yazdır
  39. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  40. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  41. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  42. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  43. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  44. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  45. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  46. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  47. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  48. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  49. Dərgahdan başlanan yol
  50. Fikrin ifadə formalarından biri
  51. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  52. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  53. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  54. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  55. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  56. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  57. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  58. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  59. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  60. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  61. "Əkinçi" qəzeti-140
  62. Mustafanın Çanakkala məktubu
  63. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  64. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  65. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  66. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  67. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  68. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  69. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  70. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  71. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  72. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  73. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  74. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  75. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  76. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  77. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  78. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  79. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  80. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  81. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  82. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  83. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  84. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  85. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  86. Kasıblığın üzü qara olsun
  87. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  88. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  89. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  90. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  91. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  92. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  93. İlk hesab dərsliyimiz
  94. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  95. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  96. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  97. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  98. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  99. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  100. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  101. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  102. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  103. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
20-02-2017
20.02.2017 Sabahın havası
20.02.2017 Xaçmazda ev yanıb
20.02.2017 Ağsuda yanğın
19-02-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.2156 san