10:43 25 Fevral 2016
3813 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Açar sözlər-dərslik, dərs vəsaitləri,dövri mətbuat, məktəb və mədrəsələr


 XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan ziyalıları məktəb və mədrəsılərdə  ana dilində  dərslik və dərs vəsaitlərinin  hazırlanmasını  gündəmə gətirdilər.Bu cəhətdən  Mirzə Kazım bəy,Mirzə Şəfi Vazeh, Səid Ünsizadə,Seyid Əzim Şirvani,Rəşid bəy Əfəndizadə,Nəriman Nərimanov,Sultan Məcid Qənizadə  və başqalarının xidmətləri təhsil tariximizdə önəmli yer tutur.Bu dərslik və dərs vəsaitlərinin əksəriyyəti ibtidai (mübtədi) sinif şagirdləri üçün nəzərdə tutulmuşdu. Adları sadalanan müəlliflərdən Səid Ünsizadənin  və  Seyid Əzim Şirvaninin dərslikləri isə oxu kitabı  (müntəxəbat) kimi nəzərdə tutulmuşdur. Bu dərsliklərdə şagirdlərin əql, fiziki və elmi   tərbiyəsinin yüksəldilməsi məqsədilə klassik və şifahi xalq ədəbiyyatından,xalq pedaqogikasından  şagirdlərin yaş xüsusiyyətinə uyğun əxlaqi və didaktik materiallar seçilib, işlənmişdir.
 XIX əsrin  yeni üsullü  məktəb və mədrəsələrdə ayrı-ayrı fənlərin öyrənilməsi də  diqqət artırılır.  Bu məqsədlə   şagirdlər  üçün ənənəvi dərsliklərdən fərqli dərslik və dərs vəsaitlərinin 
hazırlanması məsələləri gündəmə gəlir.Nəcəf bəy Vəzirov Əkinçi qəzetinin6 noyabr 1876-cı il tarixli21 -ci nömrəsində Moskvadan göndərdiyi məktubunda  yazırdı:" ...məktəbxanada oxunan  Leyli və Məcnun,Hafiz vəqeyrə uşaq kitabı deyil.Onları ki böyük oxuyanda şura gəlir,uşaq başına nə kül töksün,onları oxuyub eşqbaz cürəkeş (cürə-bir  udumda içiləcək şey.Burada əzbərçi mənasına uyğun gəlir-N.N.  ) olmasın və bir də bizi oxudanda  məhz oxuyub yazmağı  öyrədirlər və dəxi səy edən yoxdur ki, bir xeyri olan şey də öyrətsin.Məsələn,Məcnun elədiyi qələti oxudunca elmi-coğrafiya kitabı oxutsaq,həm yazıb, oxumağı öyrənnik,həmi dünya üzündə olan vilayətlərdən xəbərdar olarıq".
  

  Bu sözləri yazan vaxt  Nəcəf bəy Vəzirovun hələ 22 yaşı var idi. Onun hələ o qədər də pedaqoji səriştəsi yox idi. amma təhsil aldığı məktəblərdə ona dərs deyən bacarıqlı müəllimləri var idi.Hələ də onların  pedaqoji ustalıqlarını  unutmamışdı. Danışığı da  məhz  öz müəllimlərinin mövqeyini əks etdirirdi. Nəcəf bəy Vəzirov  məhz  öz müəllimlərinin  pedaqoji ustalıqlarına güvənəırək Moskvadan Azərbaycan müəllimlərinə öyüd-nəsihət verir, məktəblərdə dərslərin, dərsliklərin və dərs vəsaitlərinin dövrün  tələblərə uyğun olmasını  arzulayırdı.Onun bu arzusu tədricən reallaşırdı. "Kəşkül" qəzetinin redaktoru Cəlal Ünsizadə 1884cü ildə özünün "Kəşkül" mətbəəsində ana dilində  Avropa və  Şərq pedoqoji irsinə əsaslanan "Hesab  "dərsliyini çap etdirib, şagirdlərə ərməğan etdi.

 "Ziya" qəzetinin 1879-cu il dekabr ayının  27-də çıxan  dördüncü  nömrəsində "Məmləkət əhvalatı" adlı  daimi  rubrikasındakı bir xəbər  ölkədə dərslik siyasətə marağın artdığını göstərir.Rubrikada 3 cümlədən ibarət kiçik bir məlumat oxucularda xoş təəssürat yaradır:

"Darülfünunda rus təhsilindən qurtarmış və bu halda (1879-cu ildə-N.N.) Gəncədə  sledovatel(müstəntiq) mənsəbiylə məmuriyyətdə olan cənab ƏSGƏR BƏY ADIGÖZƏLOFbizim Azərbaycan dilində bir coğrafiya kitabının tərcümə və tərtibinə hümmət edib.
Mənfəəti-ümumiyyə mənzuri ilə xahişməmddir ki, (xahiş edir ki) mətbəəmizdə çap etdirüb,mühtəşir qıla.
(yayıla-N.N.)

Əsgərin ( kitab müəllifin adı dost və tanış adamın adı kimi çəkilir-N.N.)  məmuriyyətdə məşğul olduğu halda, vətəndaşlarını yadbüd elməgi sayan təhsin və təşəkkürdür( alqışa və təşəkkürə yaraşan işdir,bəyəniləndir)"

Təəssüf ki, Ziya mətbəəsində çap olunan  ərəb əlifbalı ilk coğrafiya  dərsliyimiz hələlik tapılmayıb. Bəlkə də bu dərslik  kimlərinsə köhnə evinin banında və ya zirzəmisində öz tədqiqatçısını gözləyir.

Deməli, bu faktı hələ yoxlamaq,dərslikdə materialların necə yerləçdirilməsindən hələ  də danışmaq olmur.Hər halda  "Ziya" qəzetinin ikinci sənəsinin - 1879-сu ilə aid  dördüncü nömrəsindəki yazı bir çox mətləblərdən xəbər verir.
Mən bu qeydləri yazılarımda dəfələrlə xatırlatsam da, nədənsə cöğrayiyaşünaslarımız bu məsələyə etinasızlıq nümayış etdirmişlər. 
Maraqlıdır,Əsgər ağa Goraninin Tiflisdə   şamaxılı  Səid Ünsizadənin "Ziya" mətbəəsində çap etdirdiyi bu kitab,görəsən, hansı dildən  və ya dillərdən tərcümə olunmuşdur? Bu dərsliyin tərtibində hansı elmi mənbəələrdən istifadə olunmuşdur?

Əsgər ağa Adıgözəlovun bu dərsliyini Bakı,Gəncə, Moskva, Sankt-Peterburq,Tiflis və Odessanın arxivlərində , eləcə də şəxsi arxivlərdə axtarılıb tapmaq və onu latın qrfikalı  əlifba ilə nəşr etmək elmi ictimaiyyətimizi ciddi düşündürməlilidir .Bu  dərsliyin tapılması böyük əqidə və fikir sahibinin- Əsgər ağa Goraninin  gələn il keçirilməsi güman edilən 160 illik yubileyinə layiqli hədiyyə ola bilərdi. 

Məncə,Əsgər ağa Göraninin  "Goğrafiya" dərsliyinə  Bakı Real Gimnaiyasında  təbiət tarixi müəllimi olmuş Həsən bəy Zərdabinin (1842-1907), Azərbaycan dilində coğrafiyaya aid silsiləli coğrafiya dərslikləri  hazırlayan Qafur Rəşad Mirzəzadənin (1884- 1943), görkəmli ədəbiyyatşünas alim, Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının müəllimi  Firudin bəy Köçərlinin (1863-1918) və bir sıra digər  ziyalılarımızın arxivlərində rast gələ bilərik.
 1923-1926-cı illərdə Bakı Dövlət Universitüetində və  Azərbaycan Ali  Pedaqoji İnstitutunda  babalarımıza -
sonralar akademiklik mənsəbinə yüksəlmiş Mehdi Mehdizadəyə,görkəmli uşaq yazıçısı Mikayıl Rzaquluzadəyə, istiqlal şairi Əhməd Cavada və başqalarına   pedaqogika və psixologiyadan mühazirələr oxumuş türkiyəli alim,  Berlin və Leypziq Universitetlərində  təhsil alan  tərbiyə doktoru  Halil Fikretin (1892-1974)  və  dövrün dərslik siyasəti ilə məşğul olan digər milli ruhlu ziyalılarımızın  arxivlərində  də   məzkur (haqqında söz açılan-N.N.) dərsliyin izinə düşə bilərik.

Əsgər afa Adıgözəlov kimdir?

Əsgər ağa Haqverdi bəy oğlu Adıgözəlov 1857-ci il may ayının 3-də Goran-Boyəhmədli kəndində anadan olmuşdur.O, məşhur "Qarabağnamə"lərdən birinin müəllifi  Mirzə Adıgözəl bəyin nəvəsidir.  Əsgər ağa (bəzi mənbələrdə onu Əsgər bəy kimi də tanıdırlar-N.N.)əvvəlcə kənd məktəbində, sonralar isə Bakı Real Gimnaziyasında təhsil almışdır.   Bakı   Gimnaziyasında təbiət tarixi müəllimi Həsən bəy Zərdabidən dərs alan Əsgər ağa Adıgözəlov  gimnaziyanı qızıl medalla bitirəndən sonra  Moskvadakı  Petrovski-Razumovski adına Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının torpaqşünaslıq şöbəsinə daxil olmuşdur. Onun Moskvadan müəllimi Həsən bəy Məlikzadəyə (Zərdabiyə-N.N.) göndərdiyi Azərbaycan və rus dilində yazıdığı məktublar  ədəbi dilimizin epistolyar üslubunun ən gözəl nümunələri kimi dəyərləndirilə bilər.Bu məktubların bir çoxu ilk milli qəzetimiz "Əkinçi"nin səhifələrində işıq üzü görmüşdür.Bu mənada Əsgər ağa Gorani AdıgözəlovAzərbaycanın ilk qüdrətli elmi üsluba daha çox meyilli olan jurnalistlərindən biridir.
  Əsgər ağa Adıgözəlovun (Goranin) bəxti onda gətirmişdir ki, onun yaxşı müəllimləri  çox  olmuşdur. Əlbəttə,onların ən yaxşısı Moskva Universitetinin məzunu Həsən bəy Məlikov idi.
  Əsgər ağa Adıgözəlov Azərbaycan səhnəsinin ilk Hacı Qarasıdır.  M.F.Axundzadənin  "Hekayəti-mərdi -xəsis" əsərinin ilk tamaşasından 32 il sonra H.Zərdabi 1905-ci ildə   "Həyat" qəzetində tamaşanın ən yaxşı ifaçısı kimi Əsgər ağanın aktyorluq məharətini çox yüksək qiymətləndirmişdir.

  Əsgər ağa Adıgözəlov ixtisasca  meşəçi-torpaqşünas idi. O,ixtisasını yaxşı bilirdi.  Əsgər ağa  hələ tələvə ikən "Əkinçi"də dərc etdirdiyi məqalələrində  oxucularla özünü   yüksək elmi düşüncəli  ziyalı kimi tanıda bilmişdi.
 Moskvada ali təhsil alan Əsgər afa Adıgözəlov Vətənə qayıdandan sonra quberniya katibi,kollej asessoru,mülki müşavir,quberniya hakiminin köməkçisi vəzifələrində işləmişdir.Ömrünün son  beş ilini Yelizavetpol (Gəncə) bələdiyyəsinin sədri vəzifəsində tarixdə qalan işlər görmüşdür. Bunlardan biri Nizami Gəncəvinin məqbərəsinin təmiri, ikincisi isə şəhərdə öz hesabına qız məktəbi açması idi. Bu maarif ocağının onlarla məızunu Azərbaycan maarifinin inkişafında, ölkədə təhsilin  idarə olunmasında səmərəli fəaliyyət göstərmişlər.
 Əsgər ağa Adıgözəlov ədəbiyyat bilicisi kimi də ədəbiyyat tariximizdə özünə məxsus yer tutur. Onun "Qocalıqda yorğalıq" pyesi -vodevili ilk dəfə   "Kəşkül" qəzetində dərc olunmuşdur. 
  "Qocalıqda yorğalıq" vodevili 
1892-ci ildə Cəlal Ünsizadənin "Kəşkül" mətbəəsində ayrıca kitab şəklində çap olunaraq,oxucuların mütaliə  dairəsinə ünvanlanmışdır.
  Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Əsgər ağa Adıgğzəlovun rus  və Avropa ədəbiyyatından etdiyi tərcümələrə və təbdillərə həvəslə yaşıl işıq yandırması ədəbi əlaqələr tariximizim maraqlı səhifələri kimi diqqəti cəlb edir. Əsgər ağa Goraninin görkəmli rus şairi  M.Y.Lermontovun  "Yel gəmisi" ("Воздушный Корабль ) şeirinin  ezop manerası ilə etdiyi tərcümə hələ də geniş və hərtərəfli tədqiqata cəlb edilməyib.   Bu təcümənin  incələmə  və yozumu ədəbi əlaqələrimizin maraqlı məqamlarını    ortalığa çıxara bilər. 
  ...Yenə də Əsgər ağa Adıgğzəlova yaşıl işıq yandıran "Kəşkül"ə qayıdırıq.
 "Kəşkül"mətbu fəaliyyətinə 1883-cü il yanvarın 31-də   jurnal formasında başlamışdır.1884-cü ilin martından  qəzet formasında çıxan  "Kəşkül"  1891-ci ilin oktyabr ayında  öz nəşrini dayandırmışdır. "Kəşkül"  əvvəllər "Ziya" mətbəəsində çıxmışdır. Bir müddətdən sonra Cəlal Ünsizadə  öz şəxsi mətbəəsini yaratmış, ona mətbuat işlərində böyüklük edən böyük  qardaşı Səid Ünsizadədən ayrıca fəaliyyət göstərmişdir. Əslində Ünsizadə qardaşları öz mətbu fəaliyyətlərini daha geniş şəkildəhəyata keçirmək üçün hökumət nəzərində  belə görünməyi gərəkli bilmişlər.
 "Kəşkül"  qəzeti bağlanandan sonra  Cəlal Ünsizaə Tiflisdə  öz mətbəəsində  naşirlik, şəhər məktəblərinin birində  isə müəllimlik fəaliyyəti  ilə məşğul olmuş,sonralar İstanbula- böyük qardaşı Səid Ünsizadənin yaşadığı şəhərə köçmüşdür.
  Ə.Adıgözəlovun  "Ziya" qəzetində imzalı heç bir yazısına rast gəlinmir. "Ziya" qəzetində Əsgər ağa Goraninin "Coğrafiya" kitabı haqqında məlumat verilməsi göstərir ki, onun Ünsizadə qardaşları ilə - həm "Ziya"nın naşiri və redaktoru  Səid Ünsizadə ilə,  həm də  "Kəşkülül" redaktoru Cəlal Ünsizadə ilə  onun işgüzar münasibətləri,əqidə və məslək birliyi olmuşdur.
  Əsgər ağa Goraninin həyat və yaradıcılığının  hərtərəfli öyrənilməsi ictimai fikir tariximizin hələ də qaranlıq qalan bir bir sıra məqamlarını işıqlandıra bilər.Bu məqsədlə AMEA-nın müvafiq institutlarının xətti ilə hərtərəfli  elmi araşdırılmalar aparılması çox gərəkli görünür.


  Ədəbiyyat

1.Axundov Nazim.  Azərbaycanda dövri mətbuat(1882-1920).Bakı,1965.
2.Axundov Nazim.  Sənədlərin dili ilə. Bakı,1980.
3.Qurbanov Şamil.  Lermontov və Azərbaycan ədəbiyyatı.Bakı,1976.
4.Zeynalov A. "Kəşkül"də bədii ədəbiyyat.Bakı,1978.
5.Nəsrəddinov Nazim. İlk "Hesab" dərsliyimiz // "Kurikulum" jurnalı, 2010, N 3,səh.36-41

6."Əkinçi" qəzeti. (1875-1877).  Bakı.
7."Ziya" qəzeti.    (1879-1880),  Tiflis.
8."Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzeti.(1880-1884). Tiflis.
9."Kəşkül" jurnalı və qəzeti. (1883-1891).  Tiflis.



Müəllifin digər yazıları

  1. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  2. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  3. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  4. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  5. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  6. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  7. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  8. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  9. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  10. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  11. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  12. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  13. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  14. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  15. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  16. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  17. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  18. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  19. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  20. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  21. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  22. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  23. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  24. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  25. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  26. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  27. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  28. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  29. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  30. Bu yaz bir başqa yazdır
  31. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  32. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  33. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  34. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  35. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  36. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  37. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  38. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  39. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  40. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  41. Dərgahdan başlanan yol
  42. Fikrin ifadə formalarından biri
  43. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  44. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  45. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  46. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  47. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  48. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  49. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  50. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  51. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  52. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  53. "Əkinçi" qəzeti-140
  54. Mustafanın Çanakkala məktubu
  55. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  56. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  57. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  58. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  59. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  60. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  61. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  62. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  63. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  64. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  65. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  66. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  67. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  68. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  69. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  70. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  71. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  72. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  73. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  74. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  75. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  76. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  77. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  78. Kasıblığın üzü qara olsun
  79. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  80. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  81. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  82. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  83. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  84. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  85. İlk hesab dərsliyimiz
  86. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  87. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  88. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  89. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  90. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  91. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  92. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  93. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  94. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  95. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Код информера готов: SELECTORNEWS - покупка, обмен и продажа трафика
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
PARLAQ MƏFKURƏLİ İNSAN
14:24 20.12/2016
Tələsin insanlar...
11:06 23.11/2016
 
Xəbər başlıqları
19-01-2017
18-01-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.4761 san