10:43 25 Fevral 2016
8228 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Açar sözlər-dərslik, dərs vəsaitləri,dövri mətbuat, məktəb və mədrəsələr


 XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan ziyalıları məktəb və mədrəsılərdə  ana dilində  dərslik və dərs vəsaitlərinin  hazırlanmasını  gündəmə gətirdilər.Bu cəhətdən  Mirzə Kazım bəy,Mirzə Şəfi Vazeh, Səid Ünsizadə,Seyid Əzim Şirvani,Rəşid bəy Əfəndizadə,Nəriman Nərimanov,Sultan Məcid Qənizadə  və başqalarının xidmətləri təhsil tariximizdə önəmli yer tutur.Bu dərslik və dərs vəsaitlərinin əksəriyyəti ibtidai (mübtədi) sinif şagirdləri üçün nəzərdə tutulmuşdu. Adları sadalanan müəlliflərdən Səid Ünsizadənin  və  Seyid Əzim Şirvaninin dərslikləri isə oxu kitabı  (müntəxəbat) kimi nəzərdə tutulmuşdur. Bu dərsliklərdə şagirdlərin əql, fiziki və elmi   tərbiyəsinin yüksəldilməsi məqsədilə klassik və şifahi xalq ədəbiyyatından,xalq pedaqogikasından  şagirdlərin yaş xüsusiyyətinə uyğun əxlaqi və didaktik materiallar seçilib, işlənmişdir.
 XIX əsrin  yeni üsullü  məktəb və mədrəsələrdə ayrı-ayrı fənlərin öyrənilməsi də  diqqət artırılır.  Bu məqsədlə   şagirdlər  üçün ənənəvi dərsliklərdən fərqli dərslik və dərs vəsaitlərinin 
hazırlanması məsələləri gündəmə gəlir.Nəcəf bəy Vəzirov Əkinçi qəzetinin6 noyabr 1876-cı il tarixli21 -ci nömrəsində Moskvadan göndərdiyi məktubunda  yazırdı:" ...məktəbxanada oxunan  Leyli və Məcnun,Hafiz vəqeyrə uşaq kitabı deyil.Onları ki böyük oxuyanda şura gəlir,uşaq başına nə kül töksün,onları oxuyub eşqbaz cürəkeş (cürə-bir  udumda içiləcək şey.Burada əzbərçi mənasına uyğun gəlir-N.N.  ) olmasın və bir də bizi oxudanda  məhz oxuyub yazmağı  öyrədirlər və dəxi səy edən yoxdur ki, bir xeyri olan şey də öyrətsin.Məsələn,Məcnun elədiyi qələti oxudunca elmi-coğrafiya kitabı oxutsaq,həm yazıb, oxumağı öyrənnik,həmi dünya üzündə olan vilayətlərdən xəbərdar olarıq".
  

  Bu sözləri yazan vaxt  Nəcəf bəy Vəzirovun hələ 22 yaşı var idi. Onun hələ o qədər də pedaqoji səriştəsi yox idi. amma təhsil aldığı məktəblərdə ona dərs deyən bacarıqlı müəllimləri var idi.Hələ də onların  pedaqoji ustalıqlarını  unutmamışdı. Danışığı da  məhz  öz müəllimlərinin mövqeyini əks etdirirdi. Nəcəf bəy Vəzirov  məhz  öz müəllimlərinin  pedaqoji ustalıqlarına güvənəırək Moskvadan Azərbaycan müəllimlərinə öyüd-nəsihət verir, məktəblərdə dərslərin, dərsliklərin və dərs vəsaitlərinin dövrün  tələblərə uyğun olmasını  arzulayırdı.Onun bu arzusu tədricən reallaşırdı. "Kəşkül" qəzetinin redaktoru Cəlal Ünsizadə 1884cü ildə özünün "Kəşkül" mətbəəsində ana dilində  Avropa və  Şərq pedoqoji irsinə əsaslanan "Hesab  "dərsliyini çap etdirib, şagirdlərə ərməğan etdi.

 "Ziya" qəzetinin 1879-cu il dekabr ayının  27-də çıxan  dördüncü  nömrəsində "Məmləkət əhvalatı" adlı  daimi  rubrikasındakı bir xəbər  ölkədə dərslik siyasətə marağın artdığını göstərir.Rubrikada 3 cümlədən ibarət kiçik bir məlumat oxucularda xoş təəssürat yaradır:

"Darülfünunda rus təhsilindən qurtarmış və bu halda (1879-cu ildə-N.N.) Gəncədə  sledovatel(müstəntiq) mənsəbiylə məmuriyyətdə olan cənab ƏSGƏR BƏY ADIGÖZƏLOFbizim Azərbaycan dilində bir coğrafiya kitabının tərcümə və tərtibinə hümmət edib.
Mənfəəti-ümumiyyə mənzuri ilə xahişməmddir ki, (xahiş edir ki) mətbəəmizdə çap etdirüb,mühtəşir qıla.
(yayıla-N.N.)

Əsgərin ( kitab müəllifin adı dost və tanış adamın adı kimi çəkilir-N.N.)  məmuriyyətdə məşğul olduğu halda, vətəndaşlarını yadbüd elməgi sayan təhsin və təşəkkürdür( alqışa və təşəkkürə yaraşan işdir,bəyəniləndir)"

Təəssüf ki, Ziya mətbəəsində çap olunan  ərəb əlifbalı ilk coğrafiya  dərsliyimiz hələlik tapılmayıb. Bəlkə də bu dərslik  kimlərinsə köhnə evinin banında və ya zirzəmisində öz tədqiqatçısını gözləyir.

Deməli, bu faktı hələ yoxlamaq,dərslikdə materialların necə yerləçdirilməsindən hələ  də danışmaq olmur.Hər halda  "Ziya" qəzetinin ikinci sənəsinin - 1879-сu ilə aid  dördüncü nömrəsindəki yazı bir çox mətləblərdən xəbər verir.
Mən bu qeydləri yazılarımda dəfələrlə xatırlatsam da, nədənsə cöğrayiyaşünaslarımız bu məsələyə etinasızlıq nümayış etdirmişlər. 
Maraqlıdır,Əsgər ağa Goraninin Tiflisdə   şamaxılı  Səid Ünsizadənin "Ziya" mətbəəsində çap etdirdiyi bu kitab,görəsən, hansı dildən  və ya dillərdən tərcümə olunmuşdur? Bu dərsliyin tərtibində hansı elmi mənbəələrdən istifadə olunmuşdur?

Əsgər ağa Adıgözəlovun bu dərsliyini Bakı,Gəncə, Moskva, Sankt-Peterburq,Tiflis və Odessanın arxivlərində , eləcə də şəxsi arxivlərdə axtarılıb tapmaq və onu latın qrfikalı  əlifba ilə nəşr etmək elmi ictimaiyyətimizi ciddi düşündürməlilidir .Bu  dərsliyin tapılması böyük əqidə və fikir sahibinin- Əsgər ağa Goraninin  gələn il keçirilməsi güman edilən 160 illik yubileyinə layiqli hədiyyə ola bilərdi. 

Məncə,Əsgər ağa Göraninin  "Goğrafiya" dərsliyinə  Bakı Real Gimnaiyasında  təbiət tarixi müəllimi olmuş Həsən bəy Zərdabinin (1842-1907), Azərbaycan dilində coğrafiyaya aid silsiləli coğrafiya dərslikləri  hazırlayan Qafur Rəşad Mirzəzadənin (1884- 1943), görkəmli ədəbiyyatşünas alim, Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının müəllimi  Firudin bəy Köçərlinin (1863-1918) və bir sıra digər  ziyalılarımızın arxivlərində rast gələ bilərik.
 1923-1926-cı illərdə Bakı Dövlət Universitüetində və  Azərbaycan Ali  Pedaqoji İnstitutunda  babalarımıza -
sonralar akademiklik mənsəbinə yüksəlmiş Mehdi Mehdizadəyə,görkəmli uşaq yazıçısı Mikayıl Rzaquluzadəyə, istiqlal şairi Əhməd Cavada və başqalarına   pedaqogika və psixologiyadan mühazirələr oxumuş türkiyəli alim,  Berlin və Leypziq Universitetlərində  təhsil alan  tərbiyə doktoru  Halil Fikretin (1892-1974)  və  dövrün dərslik siyasəti ilə məşğul olan digər milli ruhlu ziyalılarımızın  arxivlərində  də   məzkur (haqqında söz açılan-N.N.) dərsliyin izinə düşə bilərik.

Əsgər afa Adıgözəlov kimdir?

Əsgər ağa Haqverdi bəy oğlu Adıgözəlov 1857-ci il may ayının 3-də Goran-Boyəhmədli kəndində anadan olmuşdur.O, məşhur "Qarabağnamə"lərdən birinin müəllifi  Mirzə Adıgözəl bəyin nəvəsidir.  Əsgər ağa (bəzi mənbələrdə onu Əsgər bəy kimi də tanıdırlar-N.N.)əvvəlcə kənd məktəbində, sonralar isə Bakı Real Gimnaziyasında təhsil almışdır.   Bakı   Gimnaziyasında təbiət tarixi müəllimi Həsən bəy Zərdabidən dərs alan Əsgər ağa Adıgözəlov  gimnaziyanı qızıl medalla bitirəndən sonra  Moskvadakı  Petrovski-Razumovski adına Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının torpaqşünaslıq şöbəsinə daxil olmuşdur. Onun Moskvadan müəllimi Həsən bəy Məlikzadəyə (Zərdabiyə-N.N.) göndərdiyi Azərbaycan və rus dilində yazıdığı məktublar  ədəbi dilimizin epistolyar üslubunun ən gözəl nümunələri kimi dəyərləndirilə bilər.Bu məktubların bir çoxu ilk milli qəzetimiz "Əkinçi"nin səhifələrində işıq üzü görmüşdür.Bu mənada Əsgər ağa Gorani AdıgözəlovAzərbaycanın ilk qüdrətli elmi üsluba daha çox meyilli olan jurnalistlərindən biridir.
  Əsgər ağa Adıgözəlovun (Goranin) bəxti onda gətirmişdir ki, onun yaxşı müəllimləri  çox  olmuşdur. Əlbəttə,onların ən yaxşısı Moskva Universitetinin məzunu Həsən bəy Məlikov idi.
  Əsgər ağa Adıgözəlov Azərbaycan səhnəsinin ilk Hacı Qarasıdır.  M.F.Axundzadənin  "Hekayəti-mərdi -xəsis" əsərinin ilk tamaşasından 32 il sonra H.Zərdabi 1905-ci ildə   "Həyat" qəzetində tamaşanın ən yaxşı ifaçısı kimi Əsgər ağanın aktyorluq məharətini çox yüksək qiymətləndirmişdir.

  Əsgər ağa Adıgözəlov ixtisasca  meşəçi-torpaqşünas idi. O,ixtisasını yaxşı bilirdi.  Əsgər ağa  hələ tələvə ikən "Əkinçi"də dərc etdirdiyi məqalələrində  oxucularla özünü   yüksək elmi düşüncəli  ziyalı kimi tanıda bilmişdi.
 Moskvada ali təhsil alan Əsgər afa Adıgözəlov Vətənə qayıdandan sonra quberniya katibi,kollej asessoru,mülki müşavir,quberniya hakiminin köməkçisi vəzifələrində işləmişdir.Ömrünün son  beş ilini Yelizavetpol (Gəncə) bələdiyyəsinin sədri vəzifəsində tarixdə qalan işlər görmüşdür. Bunlardan biri Nizami Gəncəvinin məqbərəsinin təmiri, ikincisi isə şəhərdə öz hesabına qız məktəbi açması idi. Bu maarif ocağının onlarla məızunu Azərbaycan maarifinin inkişafında, ölkədə təhsilin  idarə olunmasında səmərəli fəaliyyət göstərmişlər.
 Əsgər ağa Adıgözəlov ədəbiyyat bilicisi kimi də ədəbiyyat tariximizdə özünə məxsus yer tutur. Onun "Qocalıqda yorğalıq" pyesi -vodevili ilk dəfə   "Kəşkül" qəzetində dərc olunmuşdur. 
  "Qocalıqda yorğalıq" vodevili 
1892-ci ildə Cəlal Ünsizadənin "Kəşkül" mətbəəsində ayrıca kitab şəklində çap olunaraq,oxucuların mütaliə  dairəsinə ünvanlanmışdır.
  Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Əsgər ağa Adıgğzəlovun rus  və Avropa ədəbiyyatından etdiyi tərcümələrə və təbdillərə həvəslə yaşıl işıq yandırması ədəbi əlaqələr tariximizim maraqlı səhifələri kimi diqqəti cəlb edir. Əsgər ağa Goraninin görkəmli rus şairi  M.Y.Lermontovun  "Yel gəmisi" ("Воздушный Корабль ) şeirinin  ezop manerası ilə etdiyi tərcümə hələ də geniş və hərtərəfli tədqiqata cəlb edilməyib.   Bu təcümənin  incələmə  və yozumu ədəbi əlaqələrimizin maraqlı məqamlarını    ortalığa çıxara bilər. 
  ...Yenə də Əsgər ağa Adıgğzəlova yaşıl işıq yandıran "Kəşkül"ə qayıdırıq.
 "Kəşkül"mətbu fəaliyyətinə 1883-cü il yanvarın 31-də   jurnal formasında başlamışdır.1884-cü ilin martından  qəzet formasında çıxan  "Kəşkül"  1891-ci ilin oktyabr ayında  öz nəşrini dayandırmışdır. "Kəşkül"  əvvəllər "Ziya" mətbəəsində çıxmışdır. Bir müddətdən sonra Cəlal Ünsizadə  öz şəxsi mətbəəsini yaratmış, ona mətbuat işlərində böyüklük edən böyük  qardaşı Səid Ünsizadədən ayrıca fəaliyyət göstərmişdir. Əslində Ünsizadə qardaşları öz mətbu fəaliyyətlərini daha geniş şəkildəhəyata keçirmək üçün hökumət nəzərində  belə görünməyi gərəkli bilmişlər.
 "Kəşkül"  qəzeti bağlanandan sonra  Cəlal Ünsizaə Tiflisdə  öz mətbəəsində  naşirlik, şəhər məktəblərinin birində  isə müəllimlik fəaliyyəti  ilə məşğul olmuş,sonralar İstanbula- böyük qardaşı Səid Ünsizadənin yaşadığı şəhərə köçmüşdür.
  Ə.Adıgözəlovun  "Ziya" qəzetində imzalı heç bir yazısına rast gəlinmir. "Ziya" qəzetində Əsgər ağa Goraninin "Coğrafiya" kitabı haqqında məlumat verilməsi göstərir ki, onun Ünsizadə qardaşları ilə - həm "Ziya"nın naşiri və redaktoru  Səid Ünsizadə ilə,  həm də  "Kəşkülül" redaktoru Cəlal Ünsizadə ilə  onun işgüzar münasibətləri,əqidə və məslək birliyi olmuşdur.
  Əsgər ağa Goraninin həyat və yaradıcılığının  hərtərəfli öyrənilməsi ictimai fikir tariximizin hələ də qaranlıq qalan bir bir sıra məqamlarını işıqlandıra bilər.Bu məqsədlə AMEA-nın müvafiq institutlarının xətti ilə hərtərəfli  elmi araşdırılmalar aparılması çox gərəkli görünür.


  Ədəbiyyat

1.Axundov Nazim.  Azərbaycanda dövri mətbuat(1882-1920).Bakı,1965.
2.Axundov Nazim.  Sənədlərin dili ilə. Bakı,1980.
3.Qurbanov Şamil.  Lermontov və Azərbaycan ədəbiyyatı.Bakı,1976.
4.Zeynalov A. "Kəşkül"də bədii ədəbiyyat.Bakı,1978.
5.Nəsrəddinov Nazim. İlk "Hesab" dərsliyimiz // "Kurikulum" jurnalı, 2010, N 3,səh.36-41

6."Əkinçi" qəzeti. (1875-1877).  Bakı.
7."Ziya" qəzeti.    (1879-1880),  Tiflis.
8."Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzeti.(1880-1884). Tiflis.
9."Kəşkül" jurnalı və qəzeti. (1883-1891).  Tiflis.



Müəllifin digər yazıları

  1. "Xamsu-qasaid" kitabında Hacı Zeynalabdin Tağıyev cənablarına həsr olunmuş qəsidə-mədhiyyə
  2. Atamın türkdilli məktubları
  3. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  4. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  5. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  6. Bu dünyanın qızıl günü
  7. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  8. Papaq və qalstuk məsələsi
  9. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  10. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  11. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  12. Atamın şəkli
  13. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  14. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  15. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  16. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  17. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  18. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  19. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  20. Qara qoçun nağılı
  21. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  22. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  23. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  24. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  25. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  26. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  27. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  28. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  29. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  30. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  31. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  32. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  33. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  34. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  35. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  36. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  37. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  38. Nüktələr və nöqtələr....
  39. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  40. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  41. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  42. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  43. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  44. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  45. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  46. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  47. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  48. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  49. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  50. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  51. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  52. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  53. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  54. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  55. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  56. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  57. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  58. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  59. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  60. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  61. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  62. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  63. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  64. Doğma yurdun qış lövhələri...
  65. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  66. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  67. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  68. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  69. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  70. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  71. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  72. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  73. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  74. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  75. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  76. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  77. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  78. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  79. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  80. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  81. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  82. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  83. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  84. Təbrizdən kənd məktubları
  85. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  86. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  87. Dünya yaman dünyadır
  88. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  89. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  90. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  91. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  92. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  93. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  94. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  95. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  96. Göz görür,ağıl kəsir....
  97. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  98. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  99. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  100. Mənim nəğməli bibim - Foto
  101. Sən yazmasan,mən yazaram
  102. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  103. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  104. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  105. Qulam Məmmədli-120
  106. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  107. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  108. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  109. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  110. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  111. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  112. SÖZ KİMİNDİR?
  113. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  114. Mənim dualarım
  115. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  116. Təzadlar, ay təzadlar....
  117. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  118. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  119. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  120. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  121. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  122. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  123. Testdən qəsdən danışmırıq
  124. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  125. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  126. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  127. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  128. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  129. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  130. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  131. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  132. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  133. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  134. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  135. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  136. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  137. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  138. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  139. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  140. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  141. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  142. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  143. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  144. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  145. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  146. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  147. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  148. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  149. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  150. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  151. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  152. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  153. Bu yaz bir başqa yazdır
  154. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  155. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  156. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  157. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  158. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  159. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  160. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  161. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  162. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  163. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  164. Dərgahdan başlanan yol
  165. Fikrin ifadə formalarından biri
  166. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  167. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  168. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  169. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  170. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  171. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  172. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  173. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  174. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  175. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  176. "Əkinçi" qəzeti-140
  177. Mustafanın Çanakkala məktubu
  178. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  179. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  180. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  181. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  182. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  183. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  184. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  185. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  186. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  187. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  188. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  189. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  190. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  191. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  192. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  193. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  194. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  195. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  196. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  197. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  198. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  199. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  200. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  201. Kasıblığın üzü qara olsun
  202. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  203. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  204. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  205. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  206. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  207. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  208. İlk hesab dərsliyimiz
  209. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  210. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  211. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  212. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  213. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  214. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  215. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  216. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  217. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  218. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
DİN və din
17:38 23.05/2018
 
Xəbər başlıqları
26-05-2018
25-05-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.8599 san