12:20 13 May 2016
3836 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Bu yazını kumık dostum tarix elmləri namizədi Dağıstanlı Kamil Əliyevin bu günkü elektron məktubundan sonra yazdım. Kamil Əliyev işi-gücü, əqidə və məsləki ilə Azərbaycanla ilgili ziyalılardandır. Mən həmişə onun yazılarını diqqətlə oxuyuram. Tarixçiləri demirəm, Azərbaycan filoloqları arasında  əsərlərinə ən çox istinad etdiyim xarici ölkə ziyalılardandır. Əslində Kamil müəllim Azərbaycana doğma insandır. Bizi yalnız dövlət sərhədləri ayırır. O, AMEA-nın keçirdiyi bir sıra tədbirlərin ən fəal iştirakçılarından və məruzəçilərindəndir, Maxaçqalada kumık dilində çıxan "Yoldaş" qəzetinin redaktorudur. Bu qəzetin səhifələrində Azərbaycan həyatı da işıqlandırılır. Aprelin 20-də "Yoldaş"  qəzetində mənim "Əkinçi" (1875-1877) və "Ziya" (1879-1884) qəzetlərin müxbiri Mirzə Həsən Əlqədari və "Azərbaycan" adlı yazımı  kumık dilində çıxan  qəzetdə Azərbaycan dilində dərc  etdiyinə görə Kamil müəllimə təşəkkür edirəm.
  Kamil müəllim rusdilli mütəxəssisdir. Rus dili Rusiyanın dövlət dili olduğundan bu dildə danışmaq və yazmaq  dağıstanlılar üçün o qədər də problem deyil. Kamil müəllim türk dilini, o cümlədən bu dil qrupuna daxil olan Azərbaycan dilini də gözəl bilir. Bu, Kamil müəllimin ziyalılığının ən böyük cəhətlərindən biridir.
 Kamil müəllimin elektron məktubunun iki mövzusundan biri babalarımızın bizə miras saxladıqları vətən, yurd sevgisi,  ikincisi isə türkcəmizin qədir-qiymətini dəyərləndirmək öyüdü və nəsihəridir.
 Kamil müəllim dil sevgisi üçün Karamanoğlu Mehmet bəyin  (...-1280) 13 may 1277-ci il tarixli Fərmanından sitat gətirir.

Karamanoğlu kimdir?

Karamanoğullarının ikinci Beyi Kerim’üd-din Karaman’ın oğludur. Doğum tarihi belli olmayıp ölümü 1280’dır. Mehmet Bey askeri ve idari yönden bilgili bir devlet adamı idi. Bilim adamlarını etrafına toplayıp onlara büyük önem vermiştir. XIII.yüzyıl ortalarında Selçuklular, edebi dil olarak farsçayı, devlet işlerinde Arapçayı kullanırlardı. Halk ise öz dilleri olan Türkçeyi kullanıyordu. Mehmet Bey millet olarak birlikte yaşamanın ilk şartı olan dil birliğinin sağlanmasının gerekliliğine inanıyordu. Bu birliği gerçekleştirmek için Toroslar üzerinde yaşayan bütün Türkmen boylarını çevresinde toplayarak bir ordu oluşturdu.
 

 

"Bugünden geru divanda, dergahta, bergahta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır."
13 Mayıs 1277 

Üzerine gönderilen Selçuklu ve Moğol kuvvetlerini büyük bir yenilgiye uğratarak Konya’ya girdi. Burada yaşayan Selçuklu Türkleri Karamanoğulları ile birlik oldular. 

Kısa zamanda Konya vilayeti ve bazı çevre iller Karamanoğullarının hakimiyeti altına girdi. Daha sonra Selçuklu Sultanı İzzettin Keykavus’un oğlu Gıyaseddin Siyavuş’u başa geçiren Mehmet Bey’in kendisi de vezir oldu. İlk önceleri Moğol baskısına başarı ile karşı koymasına bir çok kere galip gelmesine rağmen, daha sonraki çarpışmaların birinde iki kardeşi ile beraber şehit düşmüştür. İdareciliği sırasında Türkçeyi resmi dil olarak ilan eden fermanını vermiştir. Bu fermanda “Bugünden sonra divanda, dergahda ve bargahta, mecliste ve meydanda Türkçe’den başka dil kullanılmayacaktır.” diyerek siyasi ve askeri bir zafer değil aynı zamanda kültürel bir zafer kazanmıştır. 


  Bakı,13 may 2016-cı il.


Müəllifin digər yazıları

  1. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  2. Mənim dualarım
  3. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  4. Təzadlar, ay təzadlar....
  5. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  6. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  7. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  8. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  9. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  10. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  11. Testdən qəsdən danışmırıq
  12. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  13. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  14. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  15. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  16. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  17. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  18. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  19. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  20. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  21. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  22. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  23. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  24. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  25. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  26. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  27. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  28. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  29. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  30. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  31. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  32. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  33. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  34. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  35. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  36. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  37. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  38. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  39. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  40. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  41. Bu yaz bir başqa yazdır
  42. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  43. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  44. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  45. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  46. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  47. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  48. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  49. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  50. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  51. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  52. Dərgahdan başlanan yol
  53. Fikrin ifadə formalarından biri
  54. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  55. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  56. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  57. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  58. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  59. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  60. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  61. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  62. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  63. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  64. "Əkinçi" qəzeti-140
  65. Mustafanın Çanakkala məktubu
  66. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  67. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  68. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  69. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  70. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  71. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  72. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  73. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  74. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  75. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  76. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  77. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  78. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  79. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  80. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  81. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  82. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  83. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  84. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  85. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  86. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  87. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  88. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  89. Kasıblığın üzü qara olsun
  90. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  91. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  92. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  93. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  94. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  95. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  96. İlk hesab dərsliyimiz
  97. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  98. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  99. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  100. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  101. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  102. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  103. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  104. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  105. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  106. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
27-02-2017
26-02-2017
25-02-2017
25.02.2017 Neft ucuzlaşıb
24-02-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.7796 san