12:20 13 May 2016
3990 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Bu yazını kumık dostum tarix elmləri namizədi Dağıstanlı Kamil Əliyevin bu günkü elektron məktubundan sonra yazdım. Kamil Əliyev işi-gücü, əqidə və məsləki ilə Azərbaycanla ilgili ziyalılardandır. Mən həmişə onun yazılarını diqqətlə oxuyuram. Tarixçiləri demirəm, Azərbaycan filoloqları arasında  əsərlərinə ən çox istinad etdiyim xarici ölkə ziyalılardandır. Əslində Kamil müəllim Azərbaycana doğma insandır. Bizi yalnız dövlət sərhədləri ayırır. O, AMEA-nın keçirdiyi bir sıra tədbirlərin ən fəal iştirakçılarından və məruzəçilərindəndir, Maxaçqalada kumık dilində çıxan "Yoldaş" qəzetinin redaktorudur. Bu qəzetin səhifələrində Azərbaycan həyatı da işıqlandırılır. Aprelin 20-də "Yoldaş"  qəzetində mənim "Əkinçi" (1875-1877) və "Ziya" (1879-1884) qəzetlərin müxbiri Mirzə Həsən Əlqədari və "Azərbaycan" adlı yazımı  kumık dilində çıxan  qəzetdə Azərbaycan dilində dərc  etdiyinə görə Kamil müəllimə təşəkkür edirəm.
  Kamil müəllim rusdilli mütəxəssisdir. Rus dili Rusiyanın dövlət dili olduğundan bu dildə danışmaq və yazmaq  dağıstanlılar üçün o qədər də problem deyil. Kamil müəllim türk dilini, o cümlədən bu dil qrupuna daxil olan Azərbaycan dilini də gözəl bilir. Bu, Kamil müəllimin ziyalılığının ən böyük cəhətlərindən biridir.
 Kamil müəllimin elektron məktubunun iki mövzusundan biri babalarımızın bizə miras saxladıqları vətən, yurd sevgisi,  ikincisi isə türkcəmizin qədir-qiymətini dəyərləndirmək öyüdü və nəsihəridir.
 Kamil müəllim dil sevgisi üçün Karamanoğlu Mehmet bəyin  (...-1280) 13 may 1277-ci il tarixli Fərmanından sitat gətirir.

Karamanoğlu kimdir?

Karamanoğullarının ikinci Beyi Kerim’üd-din Karaman’ın oğludur. Doğum tarihi belli olmayıp ölümü 1280’dır. Mehmet Bey askeri ve idari yönden bilgili bir devlet adamı idi. Bilim adamlarını etrafına toplayıp onlara büyük önem vermiştir. XIII.yüzyıl ortalarında Selçuklular, edebi dil olarak farsçayı, devlet işlerinde Arapçayı kullanırlardı. Halk ise öz dilleri olan Türkçeyi kullanıyordu. Mehmet Bey millet olarak birlikte yaşamanın ilk şartı olan dil birliğinin sağlanmasının gerekliliğine inanıyordu. Bu birliği gerçekleştirmek için Toroslar üzerinde yaşayan bütün Türkmen boylarını çevresinde toplayarak bir ordu oluşturdu.
 

 

"Bugünden geru divanda, dergahta, bergahta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır."
13 Mayıs 1277 

Üzerine gönderilen Selçuklu ve Moğol kuvvetlerini büyük bir yenilgiye uğratarak Konya’ya girdi. Burada yaşayan Selçuklu Türkleri Karamanoğulları ile birlik oldular. 

Kısa zamanda Konya vilayeti ve bazı çevre iller Karamanoğullarının hakimiyeti altına girdi. Daha sonra Selçuklu Sultanı İzzettin Keykavus’un oğlu Gıyaseddin Siyavuş’u başa geçiren Mehmet Bey’in kendisi de vezir oldu. İlk önceleri Moğol baskısına başarı ile karşı koymasına bir çok kere galip gelmesine rağmen, daha sonraki çarpışmaların birinde iki kardeşi ile beraber şehit düşmüştür. İdareciliği sırasında Türkçeyi resmi dil olarak ilan eden fermanını vermiştir. Bu fermanda “Bugünden sonra divanda, dergahda ve bargahta, mecliste ve meydanda Türkçe’den başka dil kullanılmayacaktır.” diyerek siyasi ve askeri bir zafer değil aynı zamanda kültürel bir zafer kazanmıştır. 


  Bakı,13 may 2016-cı il.


Müəllifin digər yazıları

  1. Qulam Məmmədli-120
  2. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  3. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  4. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  5. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  6. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  7. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  8. SÖZ KİMİNDİR?
  9. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  10. Mənim dualarım
  11. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  12. Təzadlar, ay təzadlar....
  13. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  14. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  15. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  16. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  17. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  18. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  19. Testdən qəsdən danışmırıq
  20. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  21. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  22. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  23. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  24. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  25. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  26. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  27. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  28. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  29. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  30. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  31. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  32. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  33. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  34. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  35. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  36. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  37. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  38. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  39. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  40. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  41. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  42. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  43. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  44. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  45. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  46. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  47. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  48. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  49. Bu yaz bir başqa yazdır
  50. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  51. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  52. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  53. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  54. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  55. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  56. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  57. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  58. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  59. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  60. Dərgahdan başlanan yol
  61. Fikrin ifadə formalarından biri
  62. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  63. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  64. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  65. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  66. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  67. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  68. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  69. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  70. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  71. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  72. "Əkinçi" qəzeti-140
  73. Mustafanın Çanakkala məktubu
  74. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  75. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  76. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  77. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  78. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  79. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  80. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  81. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  82. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  83. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  84. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  85. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  86. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  87. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  88. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  89. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  90. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  91. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  92. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  93. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  94. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  95. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  96. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  97. Kasıblığın üzü qara olsun
  98. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  99. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  100. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  101. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  102. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  103. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  104. İlk hesab dərsliyimiz
  105. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  106. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  107. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  108. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  109. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  110. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  111. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  112. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  113. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  114. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
Qulam Məmmədli-120
08:20 28.03/2017
 
Xəbər başlıqları
31-03-2017
30-03-2017
30.03.2017 Yevlaxda qətl
30.03.2017 Neft bahalaşıb
30.03.2017 Qubada yanğın
29-03-2017
29.03.2017 Ronaldo TOP-10-da

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.2588 san