09:33 14 İyul 2016
3459 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi


  1879-cu ildə Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının müsəlman şöbəsi açılanda orada dərs deyəcək azərbaycanlı müəllimlərin də axtarışına başlandı. Seminariyanın yeni şöbəsində oxuyacaq tələbələrə  ana dili və şəriətdən iki müəllimin dərs deyəcəyi müəyyənləşdirildi. Onların biri sünniməzhəb tələbələrə, digəri isə şiəməzhəb tələbələrə dərs deməli idi. Bu məqsədlə görkəmli şərqşünas 1851-ci ildə Sankt Peterburq Universitetinin şərq fakültəsinin 1851-ci il məzunu A.P.Berjenin rəhbərliyi ilə namizədlərin axtarışına başlanır. Sünniməzhəb tələbələrə Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin katibi Hüseyn Əfəndi Qayıbovun namizədliyi irəli sürülür.
  H.Ə.Qayıbov A.P.Berjenin yaxşı tanıdığı qələm sahiblərindən biri idi. 1869-cu ildə Almaniyanın Leypsiq şəhərində A,P.Berjenin "Die Sanqer des XVIII und XIX Jahrhunderts in adserbeidshanischer" kitabı nəşr olunmuşdu. Kitabda müsəlman (Azərbaycan-N.N.) şairlərinin şeirlərinin toplanmışdı. M.F.Axundovun xahişi ilə bu şeirlərin toplanmasında  Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin katibi H,Ə.Qayıbov böyük xidmətlər göstərmişdi. Zaqafqaziyada təhsil sisteminə nəzarət işində əhəmiyyətli rol oynayan A.P.Berje birgə ədəbi-şərqşünaslıq işi sahəsində yaxından tanıdığı H.Ə.Qayıbovun zəhmətini onun vəzifəsini artırmaqla qiymətləndirmişdir. Belə ki  A.P.Berjenin zəmanəti ilə H.Ə.Qayıbov asanlıqla Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasına Qafqaz Təhsil Dairəsinin popeçiteli K.P.Yanovskidən təyinat almışdır.
  Seminariyanın  şiəməzhəb tələbələrinə ana dili və şəriətdən dərs demək üçün iki namizədin  sənədləri araşdırılmışdır. Onlardan biri Zaqafqaziya Ruhani İsdarəsinin üzvü Əbdüssəlam Axundzadə, digəri isə Şamaxı şəhər məktəbinin ana dili və şəriət müəllimi Hacı Seyid Əzim Seyid Məhəmməd oğlu Şirvani idi.
  Bu barədə Tiflisdə nəşr olunan "Ziya" qəzetinin 6 sentyabr 1879-cu il tarixli 33-cü nömrəsində "Seminariya barəsində" ətraflı məlumat verilir:

"Əhli-təsənni tərəfindən  əqaidi -diniyyənin təlimi müsəlman müəllimlərinin bu halda Tiflisdə cənab müfti həzrətlərinin  təhti-nəzarətində olan müsəlman məktəbinin  müəllimi Qayıbova həvalə olunur. Və əhli-şiyə tərəfindən ancaq ehkam şəriyyəni təlim etməklik şeyxülislam həzrətlərinin təhti-nəzarəti alilərində olan məktəb müəllimi   Axundzadəyə  və ya ki,Şamaxı rus məktəbinin və Məclis Məktəbinin  müsəlman müəllimi olan  ...Hacı Seyid Əzim Şirvaniyə həvalə olunacaqdır.Bu məsələnin həlli Popeçitel İdarəsində (Qafqaz Təhsil İdarəsində-N.N.)həll olunacaqdır.Yuxarıda göstərilən məktəblərin əhvalatından bir növ xəbərdar olduğumuzdan  zikr olunan müəllimləri  təbrik və təhnit  ( mübarəkdarlıq-N.N.)   ) zəminində  acizənəmiz oldur ki,onlara etibar olunan  darülmüəllimün mədrəsəsinin...pişrəftində sai ( çalışan,səyli-N.N.) və cahid (cəhd edən -N.N. ) olalar ".

   Müəllimlik müsabiqəsində iştirak etmək üçün S.Ə.Şirvani  Tiflisə yola düşür.Lakin müsabiqədə dövrünün görkəmli din xadimi, hakim dairələrinə daha yaxın olan Əbdüssəlam Axundzadəyə uduzub geri qayıdır.S.Ə.Şirvani Tiflisdən Şamaxıya qayıdarkən yolüstü Gəncədə Nizaminin məqbərəsini ziyarət edir. Nizaminin baxımsızlıq ucbatından ürək ağrıdan uçuq-sökük məqbərəsi Seyid Əzimi narahat edir.Seyid Əzim şeirə,sənətə göstərən bu biganəliyi öz halı ilə müqayisə edib,məşhur rübahisini söyləyir:
       

  Ey Şeyx Nizami, ey nizamı dağılan,
  Ey Gəncədə izzü ehtişamı dağılan,
  Olmuşmu səninlə mən kimi aləmdə
  Beyti,evi,məktəbi,kəlamı dağılan?


  S.Ə.Şirvani Şamaxıya qayıdır və  iəvvəlki kimi iki məktəbdə pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir.Zəmanəsinin o vaxtkı dövri mətbuatında - Tiflisdə Azərbaycan dilində nəşr olunan "Ziya" qəzetində  müxbirlik fəaliyyətini davam etdirir, Başladığı təzkirə üçün yeni-yeni materiallar toplayır,ölkəşünaslıq materialları üzərində işləyir,Şamaxı ədəbi məclisinin məşğələlərində maraqlı poeziya nümunələri ilə çıxış edir,məktəb yaşlı uşaqlar üçün hnəsihətamiz əsərlər yazır,həm Azərbaycan, həm də fars dillərində yüksək poetik dəyərli  əsərlər yaradır.
   Bu illərdə S.Ə.Şirvaninin beynəlxalq  şeir müsabiqələrində fəal iştirakı da diqqəti cəlb edir.  Müxtəlif vaxtlarda üç dəfə Türkiyənin maarif naziri olan Minif Paşanın  Tiflisdə Azərbaycan  dilində çıxan  "Ziyayi-Qafqasiyyə"  qəzetində açdığı  "Ey bülbül" adlı  Ezop maneralı  şeir  müsabiqəsinə qoşulan  Azərbaycan şairlərindən biri  də Seyid Əzim Şirvani olmuşdur.
  S.Ə.Şirvani zəmanəsinin bəyənilən işıqlı fikir adamlarından biri idi.Onun ayrı-ayrı tarixi şəxsiyyətlərə,şair və din xadimlərinə yazdığı qəsidələr hələ də öz ciddi elmi təhlilini tapmamışdır.
  S.Ə.Şirvani rəmzlər ustası idi. Onun rəmzlərini, adi söz içində dediyi sözləri başa düşmək,anlamaq üçün ədəbiyyatşünaslarımız hələ çox işləməlidirlər.
  Cəmiyyətdə S.Ə.Şirvaninin mövqeyini  hamıya  tanıtmaq üçün dövrün  dini rəhbərləri səmərəli işlər görürdülər. Onlar Seyid Əzimin  maarifçilik fəaliyyətinin  kölgədə qalmasına heç cür razı ola bilmirdilər.Zaqafqaziya şeyxülislamı Əhməd bəy Hüseynzadə, müftilər  Əbdülhəmid Əfəndizadə və Hüseyn Əfəndi Qayıbov S.Ə.Şirvaniyə həmişə qayğıkeşlik etmişlər.Məhz onların qayğısı nəticəsində 1886-cı ilin noyabr  ayında Seid Əzim Şirvaninin  maarifçilik və müəllimlik fəaliyyətini dövlət səviyyəsində qiymətləndirmək haqqında  ciddi addımlar atıldı.Qafqaz Təhsil Dairəsi 27 dekabr 1886-cı il tarixində 11795 nömrəli məktubu ilə Zaqafqaziya Şiə İdarəsinin rəhbərliyinə müraciət edərək, Hacı Seyid Əzim Seyid Məhəmməd oğlu Şirvaniyə Stanislavski lenti üzərinə  sancaqlanan  "За усердие" ("Səylərinə görə")  gümüş medalı verilməsi barədə material hazırlayır. Bakı-Dağıstan Xalq Məktəbləri müdiriyyətinin adından  da Qafqaz Təhsil Dairəsinin popeçiteli K.P.Yanovskiyə  təqdimat məktubu göndərilir.  Veriləcək gümüş medal barədə həm Zaqafqaziya Şiə İdarəsinin, ,həm də digər qurumların münasibəti öyrənilir.Heç kəs S.Ə.Şirvaniyə  maarifçilik fəaliyyətinə görə "За усердие"  gümüş medalının  verilməsinə  maneçilik göstərmir.
  Təəssüf ki, S.Ə.Şirvani  Stanislavski lenti üzərindəki bu  gümüş medalı 7 manat 50  qəpiklik poçt rüsumuna görə  uzun müddət ala bilmir.Medal sahibinə çatdırılanda  şairin ölümünə 10 gün qalırdı.

Nazim Nəsrəddinov,
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi,
Respublika Prezidentinin Sərəncamı ilə keçirilən ƏN YAXŞI MÜƏLLİM müsabiqəsinin qalibi,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin  aylıq təqaüdçüsü,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

   Bakı,14.07.016.


Müəllifin digər yazıları

  1. Testdən qəsdən danışmırıq
  2. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  3. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  4. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  5. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  6. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  7. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  8. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  9. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  10. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  11. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  12. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  13. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  14. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  15. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  16. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  17. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  18. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  19. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  20. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  21. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  22. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  23. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  24. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  25. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  26. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  27. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  28. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  29. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  30. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  31. Bu yaz bir başqa yazdır
  32. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  33. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  34. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  35. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  36. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  37. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  38. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  39. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  40. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  41. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  42. Dərgahdan başlanan yol
  43. Fikrin ifadə formalarından biri
  44. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  45. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  46. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  47. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  48. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  49. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  50. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  51. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  52. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  53. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  54. "Əkinçi" qəzeti-140
  55. Mustafanın Çanakkala məktubu
  56. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  57. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  58. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  59. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  60. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  61. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  62. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  63. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  64. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  65. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  66. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  67. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  68. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  69. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  70. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  71. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  72. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  73. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  74. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  75. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  76. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  77. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  78. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  79. Kasıblığın üzü qara olsun
  80. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  81. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  82. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  83. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  84. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  85. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  86. İlk hesab dərsliyimiz
  87. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  88. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  89. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  90. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  91. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  92. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  93. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  94. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  95. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  96. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Код информера готов: SELECTORNEWS - покупка, обмен и продажа трафика
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
PARLAQ MƏFKURƏLİ İNSAN
14:24 20.12/2016
Tələsin insanlar...
11:06 23.11/2016
 
Xəbər başlıqları
20-01-2017
19-01-2017

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.1389 san