08:25 29 Dekabr 2016
1370 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

 


  
Bu  sözləri,demək olar kı, hamı işlədir.  Onu  saytların birinin  "axtar" guşəsində  axtardım. 6 nəticənin heç birində müəllifi göstərilməmişdi.Halbuki bu sözlərə istinad edənlərin   cərgəsində deputat da var idi,professor da,saatsaz da,rəsmxət müəllimi də.
Azərbaycanın orta məktəb dərsliklərinin birində bu misra görkəmli türk şairi Tofik Fikrətə aid edilmişdi.Mətbuatda bu yanlışlığı göstərəndə bəziləri nazirliyin məktəblərə inşa mövzuları kimi göstərilən siyahıları bayraq etdilər. Səhvlərini başa düşənlərin   bəzisi fakt qarşısında börklərini çıxarıb fakt arşısında baş əydilər.

 Ən qorxulusu bu idi ki,  səhv fikir ort məktəb dərsliyi vasitəsilə yayılmışdı. Əvvəllər dərslikdə yazılan söz isə,demək olar ki, qeydsiz ,şərtsiz  qəbul olunurdu.Mübahisəli məsələnin  düzgün həlli mübahisə doğurmamalıdır.

Bu şeir haqqında yeni söz demək üçün  mənbələri bir daha dəqidləşdirdim, ilk  məlumatı haradan oxuduğumu xatırlamaq  istədim. Nəhayət, tapdım.

Bəxtiyar Vahabzadənin  "Şənbə gecəsinə   gedən yol"  kitabı yadıma düşdü. Buradakı məqalələrin birində bu şeirin müəllifi kimi Midhat Cemal Kuntayın adına rast gəlmişdim. Arxayınlaşdım. Tütk mənbələrindən Midhat Cemal Kuntay haqqında deyilənlərə bir daha nəzər saldım,
materiallar toplamağa, yeni  araşdırmalar və incələmələr aparmağa başladım.



 Türkiyənin ünlü şairlərindən biri olan Midhat Cemal Kuntay(1885, İstanbul - 30 Mart 1956, İstanbul)  71 il ömür sürmüşdür.  Bu ömrü şərəfləndirən, tarixdə yaşadan məamlar çoxdur. Ən birincisi atalar sözü səviyyəsində işlənıən bu beytdir:     

                 Bayrakları bayrak yapan üstündəki kandır,

                Toprak, eğer uğrunda ölen varsa, vatandır!

    Bu misraları bütün  türk dünyasının  işıqlı fikir adamları əminlik və  sözün təsir gücünün  təntənəsi  məqamında işlədirlər. Bəlkə də dünyada torpağa, onun müqəddəsliyinə,doğmalığına verilən ən doğru, ən mötəbər qiymətdir. Bu misralar  görkəmli türk şairi  Midhat Cemal Kuntayın 13 beytlik  "On beş yılı karşılarken" adlı  siyasi məzmunlu, lirik  təəssüratlı məsnəvisinin sonuncu beyitidir. 
  "On beş yılı   karşılarken" şeirin müəllifi kimi Atatürkü, M.Ə.Rəsulzadəni  göstərənlər də  var.
  Sizlərə təqdim olunan bu yazının yazılmasının elə bir   səbəbi  də, bəkə də, bu    yanlışlıqları aradan qaldırmaqdır.
                                       ***

        
 Şeir Türkiyə Cümhuriyyətinin 15 illiyinə həsr edilmişdir. Türkiyə Cümhuriyyətinin  15 illiyinin- 29 ekim 1938 - ci ildə  (29 oktyabr 1938-ci ildə )  keçirildiyini   nəzərə alsaq, şeirin   məhz həmin tarixi  gün ərəfəsində yazıldığı   məlum olur.  
   "On beş yılı karşılarken"  şeiri   Midhat  Cemal  Kuntayın ən uğurlu şeirlərindəndir. İlk dəfə şairin 1945-ci ildə nəşr olunan "Türkün  Şahnaməsindən" adı ilə nəşr  olunan kitabına daxil edilmişdir.

  Yeri gəlmişkən  qeyd edək  ki, M.C.Kuntayın  sağlığında cəmi  bir şeir kitabı çap olunmuşdur. 143 səhifəlik bu kitabda şairin  82 şeiri toplanmışdır.
  Midhat  Kuntayın ilk mətbu   şeiri  "Çırçır   suyu" 1901-ci ildə "Məlumat dərgisi"ndə çap olunmuşdur.

  Sonralar  şairin "Sirat-i Müstakim  dergisi" və  "Tərcümani- Hakikat" qəzetəsində  əruz  vəznində  şeirləri dərc  olunmuşdur.  O,  hiciv   ( həcv--N.N.)  türündə  də  lirik və  epik   şeirlər  yazmışdır. Şeirlərində vətən  və  millət  sevgisi  əsas   yer tutur. .  
   Midhat Cemalın  1943-1944-cü illərdə   "Çinaratı  dərgi"sində    yayımlanan son dövr şeirlərində   Azərbaycan ilə  ciddi  ədəbi  əlaqələri  olan Yəhya Kamal  Bayatlının   təsiri    aydın hiss olunur.   

  Maraqlıdır  ki,  1923- 1926 -cı illərdə  Azərbaycanın ali məktəblərində  müəllimlik edən  türk alimləri- İsmayıl Hikmət,  Xəlil Fikrət, Mühitdin Birgin  və başqaları ilə  Midhat Kuntayın  möhkəm  dostluq  əlaqələri var idi. Adları sadalanan  elm   adamlarının, eləcə də onların  Tükyədəki  əqidə və məslək dostlarının  yazıları   Bakı və Şəki  nəşriyyatlarında çap olunan  qəzet  və jurnallarda  müntəzəm olaraq  işıqlandırılırdı. Təkcə bir faktı  qeyd edək ki,   1924-cü   ildə Şəkidə çap  olunan  "Bilgi" adı  ilə  çıxarlan  ədəbi, fənni, ictimai ,  iqtisadi,  tərbiyəvi  məcmuədə   Yəhya  Kamala,   Tofiq  Fikrətə, tərbiyə doktoru  Xəlil Fikrətə səxavətlə yer verilrdi. 
  Midhat  Kuntayın mütaliə etdiyi Azərbaycan şairləri çox idi. Türkiyənin   arxivlərində ciddi araşdırmalar aparılacağı təqdirdə Midhat   Kuntayın - Abbas Səhhət, M.Ə.Sabir,    M.Hadi, A.Şaiq  ilə birbaşa  və  ya  dolayı   ədəbi    əlaqələri üzə  çıxa bilər.    
    M.Kuntaydan xeyli,  düz 19 il  əvvəl -  1909-cu ildə Azərbycanın görkəmli  şairi  Abbas Səhhət 9  beytlik "Vətən" şeirində  vətən haqqında dünyanın ən gözəl sözlərini  dünyaya car çəkirdi:

                     Könlümün  sevgili  məhbubu mənim,
                     Vətənimdir,vətənimdir, vətənim...


   Şeirin ən ünlü  son iki beyti vətən haqqında  o vaxta  qədər  heç  kəsin demədiyi  sözlərdir.  Əlbəttə,heç kəs bu sözlərdən sonra  vətən məhəbəti haqqında mübahisəyə qoşulmaq istəməzdi.

     Abbas Səhhət xəbərdarlıq  edirdi:

                    Vətən -əcdadımızın  mədfənidir  (dəfn yeridir),
                    Vətən-övladımızın  məskəndir.

                    Vətəni sevmyən insan olmaz,
                    Olsa, ol səxsdə vicdan olmaz .

 Midhat Kuntayın "Səttar xan" adlı şeiri  də var. Tədqiqatçılar bu əsərin  "Tərəqqi" qəzetində çap olunduğunu yazırlar.

    Midhat Kuntayın "On beş yılı karşılarken" şeirini bütövlükdə oxuculara təqdim edirik

 Kim derdi yarılsın da nihayet yerin altı, 
Bir anda dirilsin de şu milyonla karaltı. 

Topraklaşan ellerde birer meşale yansın. 
Kim der ki şu milyonla adam birden uyansın. 

Kim derdi seher yıldızı doğsun da bir evden, 
Kaçsın da cehennemler o bir damla alevden, 

Canlansın ışık selleri olsun da o damla 
Beş devletin öldürdüğü devlet bir adamla. 

Kim der ki en son rakamlar da delirsin. 
On beş asır on beş yılın eb'adına girsin. 

Dünyaları bir fert evet oynattı yerinden, 
Sarsıldı demirler evet azmin demirinden. 

Mazi yıkılıp gitti evet fesli, kafesli: 
Lâkin bugünün ey granit bünyeli nesli, 

Bir şey ele geçmez şerefin sade adından. 
Sen arşı bırak, varsa haber ver kanadından. 

Gökten ne çıkar? Gök ha büyükmüş ha değilmiş, 
Sen alnını göster ne kadar yükselebilmiş. 

Gökler çıkabildin, uçabildinse derindir, 
Tarihi kendin yazıyorsan, eserindir. 

Bahsetme bugün sade dünün mucizesinden, 
İnsan utanır sonra yarın kendi sesinden. 

Asrın yaşamak hakkını vermez sana kimse; 
Sen asrını üstünde izin varsa benimse; 

Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır 
Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır.


Müəllifin digər yazıları

  1. Qulam Məmmədli-120
  2. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  3. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  4. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  5. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  6. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  7. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  8. SÖZ KİMİNDİR?
  9. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  10. Mənim dualarım
  11. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  12. Təzadlar, ay təzadlar....
  13. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  14. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  15. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  16. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  17. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  18. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  19. Testdən qəsdən danışmırıq
  20. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  21. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  22. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  23. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  24. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  25. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  26. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  27. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  28. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  29. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  30. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  31. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  32. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  33. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  34. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  35. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  36. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  37. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  38. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  39. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  40. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  41. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  42. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  43. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  44. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  45. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  46. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  47. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  48. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  49. Bu yaz bir başqa yazdır
  50. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  51. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  52. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  53. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  54. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  55. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  56. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  57. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  58. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  59. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  60. Dərgahdan başlanan yol
  61. Fikrin ifadə formalarından biri
  62. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  63. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  64. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  65. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  66. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  67. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  68. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  69. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  70. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  71. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  72. "Əkinçi" qəzeti-140
  73. Mustafanın Çanakkala məktubu
  74. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  75. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  76. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  77. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  78. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  79. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  80. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  81. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  82. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  83. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  84. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  85. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  86. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  87. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  88. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  89. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  90. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  91. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  92. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  93. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  94. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  95. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  96. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  97. Kasıblığın üzü qara olsun
  98. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  99. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  100. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  101. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  102. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  103. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  104. İlk hesab dərsliyimiz
  105. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  106. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  107. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  108. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  109. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  110. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  111. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  112. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  113. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  114. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
Burdan mələk ötüb ...
11:50 27.03/2017
 
Xəbər başlıqları
31-03-2017
30-03-2017
30.03.2017 Yevlaxda qətl
30.03.2017 Neft bahalaşıb
30.03.2017 Qubada yanğın
29-03-2017
29.03.2017 Ronaldo TOP-10-da

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.4696 san