11:15 06 Yanvar 2017
5252 dəfə oxunub
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Sizə maraqlı həyat yolu keçmiş bir ziyalı haqqında söz açmaq istəyirəm. O,1887-ci ildə Şamaxıda anadan olub. Atası o vaxtlar Şamaxıda yerləşən Bakı Əhli-Təsənni İdarəsində kargüzar işləyirdi-Adil bəy Cəbrayılbəyov. Adil bəy Cəbrayılbəyov Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin müftisi şamaxılı Hacı  Əbdülhəmid Əfəndi  Mustafa Əfəndizadə ilə əqidə və məslək dostu idi. Əbdülhəmid Əfəndi 1872-ci ildə, Şamaxı qaziliyindən Tiflisə yüksək vəzifəyə-Zaafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin sədri vəzifəsinə təyinat alandan sonra onun Şamaxıdakı vəzifəsinə dini idarənin üzvü, maarifpəvər ziyalı Səid Əfəndi Ünsizadəni təyin edirlər.

Şərq dillərini, eləcə də dövrünün məcburi dili olan rus dilini ana dili kimi bilən Adil bəy yenə kargüzarlığında qalır, şəhərin və quberniyanın ictimai - siyasi və ədəbi həyatında fəal iştirak edir. O, övladlarını yaxşı oxutdurmaq üçün əlindən gələni edir. XIX əsrin ensiklopedik nəşrlərindən biri olan "Кавказский календарь"ın hər nəşrində Adil bəyin adı var. Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarix Arxivinin 291 nömrəli fondunda da Adil bəy Cəbrayılbəyov haqqında çoxlu arxiv sənədləri vardır.

Fondun 848 nömrəli saxlama vahidindəki materiallardan məlum olur ki, 1887-ci ilin dekabrında Adil bəyin yerinə -kargüzar vəzifəsinə Sultan Murad bəy Əfəndiyev təyin olunmuşdur. Fikrimizcə, bu, Bakı Əhli-Təsənni İdarəsi tərəfindən aparılan açması uzun vaxt tələb edən qərəzli yoxlama ilə ilgilidir.

Sözün qısası budur ki, Zaqafqaziya Əhli-Təsənni İdarəsinin Adolf Berje tərəfindən vəzifəyə gətirilən, müdafiə olunan, dəstəklənən başçısı Hüseyn Əfəndi Qayıbov ilə Səid Ünsizadənin soyuq münasibətləri ictimai fikir tariximizin hələ də ciddi öyrənilməmiş səhifələridir.

H.Qayıbovun ədəbiyyat tariximizdə xüsusi  xidmətləri olmuşdur.  Şərqşünas və dövlət məmuru  A.P.Berjenin 1869-cu ildə Almaniyada Azərbaycan şairlərinin əsərlərindən  ibarət müntəxəbatındakı şeirlərin nəşrə hazırlanmasında o vaxtlat Zaqafqaziya Əhli -Təsənni İdarəsində katib və idarənin nəzdindəki məktəbdə müəllim işləyən molla Hüseyn Qayıbovun xidmətləri elmi ictimaiyyətə hələ də layiqincə çatdırılmayıb.  

   H.Qayıbov 1883-cü ilin dekabrında Tiflisdən Şamaxıya qazı vəzifəsinə göndərilən Səid Əfəndi Ünsizadə ilə yersiz və lüzumsuz ədavətini uzun illər davam etdirmiş, onun tərəfdarlarını hakim dairələrinə şübhəli şəxslər kimi təqdim etməyə cəhd göstərmişdir.

 Yersiz yazışmalardan, dedi-qodulardan bezən Səid Ünsizadə 1889-cu il fevral ayının 20-də vəzifəsindən uzaqlaşdırılır. O,Şamaxıda yaşaya bilmədiyindən neft və milyonlar şəhəri kimi formalaşan Bakıya gəlir, burada 1884-cü ildə Tiflisdə nəşri dayandırılan "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetinin nəşrinin davam etdirilməsinə hökumətdən icazə istəyir. Lakin müxtəlif bəhanələrlə onun xahişinə müsbət cavab verilmir. Səid Ünsizadə böyük maarifçilik işlərini davam etdirmək üçün İstanbula üz tutur və burada, çox güman ki, hələ Tiflisdən "Ziya" qəzetində işlədiyi vaxtdan qiyabi tanıdığı Münif Paşanın köməyi ilə maarif və təhsil sahəsindəki fəaliyyətini davam etdirir. Bir müddətdən sonra onun ortancıl qardaşı Cəlaləddin Əfəndi də Tiflisdən İstanbula köçür. Kiçik qardaş Kamal Ünsizadə isə Bakıda qalır, burada, əsasən, nəşriyyat işləri ilə məşğul olur, müəyyən gecikmələrlə "Məzhər" adlə qəzet çap etdirir.

 .. Mövzu ilə ilgili olan bu uzun gedişlərdən  sonra yenidən Adil bəy Cəbrayılbıyov haqqındakı söhbətimizi davam etdiririk.

Adil bəylə ilgili son arxiv sənədlərəri 60 vərəqdən ibarət olmuşdur. Təəssüf ki, bu sənədlər hansı səbəbdənsə makulaturaya verilmiş, tarixi istifadədən uzaqlaşdırılmışdır. Saxlama vahidinin adından məlum olur ki, buradakı sənədlər 1891-ci il fevralın 27-dən aprelin 29-na qədərki dövrü əhatə edirmiş. Bu sənədlər Adil  bəy Cəbrayılbəyovun dörd yaşlı oğlu Cəmo bəyin yaş kağızı ilə igilidir. 
Bir məsələ hələ də qaranlıq qalır: görəsən, Adil bəy oğlu Cəmo bəyə yaş kağızı (metrika-N.N.) alddımı?

Bu barədə təqqiqatçılar hələ heç nə deyə biməyiblər. Cəmo bəydən yazırlar, söhbət açırlar, amma ortalıqda hələ, demək olar ki, tutarlı ilkin  elmi-bioqrafik məlumat  yoxdur. Yeganə mənbə kimi Cəmo bəyin ölümündən bir il sonra nəşr olunan Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin "Xatilərim" adı ilə nəşr olunan əsərdir.
Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin ömür payına iki əsrdən 78 il düşüb: 1887-1965-ci illər. Atasının ölüm tarixi bilinmir (Hər halda adını cəkdiyimiz arxiv sənədlərinə görə 1891-ci ilin iyun ayı da daxil olmaqla hələ sağ imiş). Adil bəyin böyük qızı şamaxılı şair Ağəli bəy Nasehin həyat yoldaşı idi. Ağəli bəy Naseh Şamaxıda dövlət idarəsində dilmanc işləyirdi. O, M.Ə.Sabir, A.Səhhət, M.Mahmudbəyov kimi ziyalıların ən yaxın, səmimi dostlarından idi. 

 Cəmo bəy Şamaxı şəhər məktəbində oxuyub. Həsən bəy Zərdabi də bu məktəbdə oxuyub. Bu məktəbdə Cəmo bəyin ana dili və şəriət müəllimi Seyid Əzim Şirvaninin oğlu Mir Cəfər ağa idi. Bir sıra tədqiqatçılar Cəmo bəyin dövlət hesabına oxumasında Mir Cəfər ağanın xidmətlərini yüksək qiymətləndirirlər.

Şamaxı Səhər Məktəbi təlimi rus dilində olan təhsil oşağı idi. Burada əsasən Avropa təhsilli rus və Avropa təhsilli, universitet bitirmiş müəllimlər dərs deyirdi. Şamaxı Şəhər Məktəbi şagirdləri ali məktəbə daxil olmağa hazırlayan təhsil ocağı idi. Tədqiqatçıların yazdığına görə, Cəmo bəy burada 1896-1901-ci illərdə oxumuşdur. 1908-ci ildə xüsusi komissiya üzvlərinə imtahan verərək müəllimlik attestatı almış, 1919-cu ilədək Şamaxıda müəllimlik etmişdir. O, sonralar Bakıya köçmüş, bir sıra məktəblərdə müəllimlik etmişdir. Cəmo bəyin müəllimlik fəaliyyətində S.M.Qənizadənin ona göstərdiyi qayğı xüsusi qeyd edilməlidir.  Qori şəhərində yaradılan Zaqafqaziya Müəllimlər Seminaruiyasına 1905-ci il avqust ayının 3-də inspektor təyin edilən S.M.Qənizadə 3 ildən sonra əmrlə  işdən çıxarılır. Bu əmr direktor M.Miropeyev ilə  S.M.Qənizadənin aralarında tədris layihəsi ilə əlaqədar olan fikir müxtəlifliyi bağlı idi. S.M.Qənizadə Qafqaz Təhsil Dairəsinin popeçiteli N.Rudolfa müraciət edərək, günahkar olmadığını sübut edir və ona Qoridəki vəzifəsindən daha üstün olan vəzifə verilir. S.M.Qənizadə Bakı-Dağıstan Xalq Məktəbləri İdarəsinin inspektoru vəzifəsinə təyin olunur. Cəmo bəyin Bakı məktəblərindəki nümunəvi müəllimlik fəaliyyəti məhz  bu dövrün başlanğıcı ilə əlaqədardır. 

Cəmo bəy Cəbrayılbəyli   Xalq Maarif Komissarlığının xətti ilə bir  sıra irimiqyaslı tədbir və layihələrdə  fəal iştirak edir, uşaq pedaqoji mətbuatının  formalaşmasında  S.M.Qənizadə- Ə.Cəfərzadə, A.İsrafilbəyli, A.Talıbzadə,Q.Mirzəzadə, K.İsmayılov,  F.Ağayev və başqaları ilə birlikdə  nümunəvi işlər görür; layihələrlə çıxış edir,  rus və Avropa ədəbiyyatından etdiyi tərcümə və tədilləri ilə məktəblilərin  mütaliə mədəniyyətinin yüksəldilməsinə çalışır. Onun  "Maarif","Qızıl yıldız","Qırmızı günəş" və sair uşaq mətbuatındakı müxtəlif imzalarla çap etdirdiyi  təbiət hekayələrişeir və marşları bu gün də maraqla oxunur. Cəmo bəyin bir sıra hekayələrinin qəhrəmanı geniş maraq dünyası olan  oğlu  Adildir.
   Cəmo bəy oğluna atasının adını vermişdir. Nəvə Adil Cəbrayılbəyli (1924-1991) Bakıda Bülbül prospektində yerləşən Respublika Dəri-Zöhrəvi  Xəstəxananın baş həkimi olmuşdur.

 ... Atam hər dəfə  Bakıya gələndə mütləq  qohum-əqrəbalarına, dostlarına baş çəkərdi;atasının xalası oğlu  professor Emin Əfəndiyev, müəllimləri Püstəxanım Yüzbaşinskaya, Cəmo bəy Cəbrayılbəyov, ADU-nun müəllimləri-Yusif Şirvan , Hidayət Əfəndiyev,bir də  Adil Cəbrayılbəyli.Mən onlardan  yalnız  üç nəfərini ziyarət etmişəm.Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin "Xatirələrim" kitabını birnəfəsə oxuyandan sonra  doktor  Adil   Cəbrayılbəylinin  ziyarətinnə getmədiyimin peşmançılığını çəkirəm;fəhlə həyatından yazılar yazmaqdansa,20-30-cu illərin ziyalıları haqqında nə qədər yazı yazmaq olarmış...Təəssüf, səd təəssüf...

   Yenə də, yaxşı ki,arxiv  və  bəzi kitabxanalarda  bu  dövrə aid   makulatura olmaqdan  qaça bilən materiallar  az da olsa qalmışdır.

GoogLe.az-da  " Biologiya elmləri- Milli Elektron Kitabxana "sözlərini yazmaqla  Cəmo  bəy Cəbrayılbəyliyə aid bir neçə kitab və proqramların adına rast gəldim. Burada xoşuma gəlməyən bircə o oldu ki, bu materialları  oxumaq üçün mütləq  M.F.Axundov  adına  Milli Kitabxanaya getməlisən.
Mənə elə gəlir ki, Milli Məclisdə  elektron kitabların  distant oxusu haqqında müzakirələr aparılmalıdır.

Cəbrayılbəyli C. Akvarium və terrarium [Mətn] C.Cəbrayılbəyli.
                                                               - B.: Azərnəşr 1930.- 69, [1] s.


Cəbrayılbəyli C. Bitkilər fiziolojisi terminləri /C.Cəbrayılbəyli; Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutu Dil və Ədəbiyyat Şöbəsi Terminoloji Komitəsi.
                                                               - B.: Azərnəşr, 1931.- 16 s.; 21 sm.

Cəbrayılbəyli C. Fito-sosioloji terminləri /C.Cəbrayılbəyli; Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutu Terminoloji şöbəsi.- Bakı: Azərnəşr, 1931.- 8 s. ; 23 sm.

  Cəbrayılbəyli Cəmo. Heyvanat dərsləri [Mətn]: birinci dərəcə məsai məktəblərinə görə        yazılmışdır /C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1924.- 102, [4] s.

Cəbrayılbəyli Cəmo. Heyvanat dərsləri [Mətn]: [əmək məktəbləri üçün tədris və pedaqoji kitabları] /C.Cəbrayılbəyli; red. Ə.Əbdürrəhimzadə.- B.: Azərnəşr, 1929.- 91, [1] s.
 
Cəbrayılbəyli Cəmo. Heyvanat dərsləri [Mətn]: birinci dərəcəli məktəblər üçün /C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1928.- 100 s.

Cəbrayılbəyli Cəmo. Müxtəsər nəbatat [Mətn]: birinci dərəcə məktəblərə görə yazılmışdır /C. Cəbrayılbəyli; məxəzlər: Troyanski, Vaqner, Traçevski, Kalugin, Harun ər-Rəşid.- B.: Azərnəşr, 1924.- 75, [2] s.
  Cəbrayılbəyli Cəmo. Müxtəsər nəbatat [Mətn]: birinci dərəcə məktəblərə görə yazılmışdır/C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1926.- 75 s.

Cəbrayılbəyli Cəmo. Müxtəsər nəbatat [Mətn]: [əmək məktəbləri üçün tədris və pedaqoji kitablar] /C. Cəbrayılbəyli; red. Ə. Əbdürrəhimzadə.- B.: Azərnşr, 1929.- 64 s.

  Cəbrayılbəyli Cəmo. Təbiətə ilk addım [Mətn]: birinci dərəcə məktəblərin ikinci və üçüncü qruplarına görə yazılmışdır /C.Cəbrayılbəyli.- B.: Azərnəşr, 1924.- 126, [4] s.
  
        Burada elə ilk baxışdan öyrənilməli nə qədər material var.

        Cəmo bəy Cəbrayılbəyli 1942-ci ildə -55 yaşında alimlik dərəcəsi alıb.             

Kataloqa baxın,akademiyanın müvafiq institutları  C.Cəbrayılbəylinin hər kitabına aid  bir dissertasiya işini ortaya çıxara bilər. Bəlkə  də mən gecikmişəm ; kimsə Cəmo bəyin  elmi üslubuna aid məqalə yazıb. Amma hər halda mən də bu mövzuda sanballı bir yazı               hazırlayacağam.
   Mətbuat tarixinə aid  layihə üzərində işləyərkən Cəmo Cəbrayılbəylinin  Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti dövründə və 1920-ci illərdə  uşaq mətbuatı   səhifələrində   həm  pasportdakı adı ilə, həm də  "CƏMO" ("CAMO" yox-N.N.) təxəllüsü ilə xeyli  bədii, elmi-bədii,elmi-publisistik  əsərlər, ən başlıcası siyasi nəğmə-marş   yazdığının  şahidi oluruq.    

Hələ də bəzi alimlər "Cəmo"  təxəllüsünün kimə aid olmasını yəqinləşdirməkdə çətinlik çəkirlər:  "Cəmo"nu CAVAD AXUNDOV MƏMMƏDƏLİ  OĞLU  kimi oxuyurlar.
  
Bir az gülməli çıxır: görəsən, "axund" sözünü  incə saitlə oxuyan  varmı?

   "Cəmo"nu  Camo Hacinski, Əhməd Cavad kimi  açıqlamaq istəyənlər  bilməlidirlər ki, rusdilli Hacinski heç vaxt nə rusca, nə də Azərbaycan dilində şeir yazmayıb, Əhməd Cavad kimi nəğməkar şair  də  adını  düz yazanlardandır.

                                                          ***
          Cəmo bəy Cərayılbəylinin     1930-cu illərdə pedaqoji və uşaq mətbuatındakı fəaliyyəti haqqında ayrıca bir yazı hazırladığımız üçün bu  dövrün  materiallarının incələnməsini sonraya saxlayırıq. İndilikdə isə  "Yeni yıldız"ın  1922-ci ilə aid 2-ci nömrəsində Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin  "Cəmo" təxəllüsü ilə yazdığı  "Sənsən" şeirini oxuculara təqdim edirik.
  Yeri gəlmişkən onu da deyək  ayda bir dəfə nəşr olunan ədəbi, fənni, siyasi  məcmuə olan "Yeni yıldız"ın  bu nömrəsində Cəmo bəy Cəbrayılbəylinin  "İctimai  hifzi-səhhət" adlı maraqlı bir  elmi yazısı da çap olunmuşdur. Bu barədə sonrakı yazılarımızda ayrıca söz açmaq niyyətindəyik.


                                         Sənsən

   Ey dilbərim,ey güllərcəm,ey cahcəlalım,
   Sənsən  bana dirilik  gətirən, ey pəri , sənsən!
   Ey eşq səmasında gəzən  şanlı hilalım,  
   Şu cürmlərin  ( günahların-N.N.)cümləsinin dilbəri sənsən!

   Bin dərdə ,bəla  atəşi sövq edən sənsən,
   Bin dürlü  səfa məninin  məzhəri sənsən.
   Qan ağlatub,aşiqlərə  baş gəzənsən
   Bir baq  yenə hər aşiqinin əzbəri sənsən!

   Ey nur saçan, gün kibi  afaqı işıqlat,
   Ruh aləminin nur saçan əxtəri sənsən.
   Bu kəsələtdə (kefsizlikdə-N.N.) bənim ruhumi ilham ilə  anlat,
   Sənət yaratan    qüvvələrin  gövhəri sənsən!

   Bir şeiri- məlahətsən,aman  bəndən  uzaşma,
   Əşara yaqın qalblərin rəhbəri sənsən,
   Aşiqin işini etsə yürəklərdə təcəlli.
   Həp anlar odum : xilqətin hər dəftəri sənsən!

   Cəmo
                                                   ***

Hər dəfə Şamaxıya gedəndə  "Yeddi günbəz" qəbirstanlığında  M.Ə.Sabiri də, onun qəbrinin ayaq tərəfində dəfn olunmuş babamın  atası Nəsrəddin İsmayılovu da, Yusif Şirvanı da,  eləcə də  Cəbrayılbəyovları da  ziyarət edirəm. Bunlar  qohum-əqrəbalarımızın hər gün salam-kəlamı olan  şamaxılılardır, qohumlardır,dostlardır...
                                                   ***

..Şamaxıda M.Ə.Sabirin məqbərəsindən  20-25 metr aralıda üzü Bakıya tərəf bayramdan bayrama yada düşən  3 qəbir var:

       Cəmo Cəbrayılbəyli (1887-1965)
       Şəfiqə Əliəşrəf qızı Cəbrayılbəyli (22.03.1900-10.05.1982)
       Adil Cəmo oğlu Cəbrayılbəyli (1924-1991)

Bunların hər üçü tariximizdə izi və sözü olan insanlardır.


Müəllifin digər yazıları

  1. Kırımda monastrda gizlədilən Xaçmazlı Reyhan haqqında nə biliik ?
  2. "Xamsu-qasaid" kitabında Hacı Zeynalabdin Tağıyev cənablarına həsr olunmuş qəsidə-mədhiyyə
  3. Atamın türkdilli məktubları
  4. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  5. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  6. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  7. Bu dünyanın qızıl günü
  8. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  9. Papaq və qalstuk məsələsi
  10. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  11. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  12. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  13. Atamın şəkli
  14. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  15. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  16. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  17. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  18. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  19. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  20. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  21. Qara qoçun nağılı
  22. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  23. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  24. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  25. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  26. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  27. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  28. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  29. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  30. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  31. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  32. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  33. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  34. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  35. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  36. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  37. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  38. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  39. Nüktələr və nöqtələr....
  40. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  41. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  42. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  43. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  44. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  45. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  46. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  47. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  48. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  49. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  50. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  51. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  52. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  53. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  54. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  55. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  56. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  57. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  58. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  59. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  60. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  61. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  62. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  63. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  64. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  65. Doğma yurdun qış lövhələri...
  66. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  67. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  68. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  69. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  70. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  71. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  72. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  73. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  74. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  75. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  76. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  77. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  78. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  79. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  80. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  81. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  82. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  83. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  84. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  85. Təbrizdən kənd məktubları
  86. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  87. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  88. Dünya yaman dünyadır
  89. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  90. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  91. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  92. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  93. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  94. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  95. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  96. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  97. Göz görür,ağıl kəsir....
  98. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  99. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  100. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  101. Mənim nəğməli bibim - Foto
  102. Sən yazmasan,mən yazaram
  103. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  104. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  105. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  106. Qulam Məmmədli-120
  107. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  108. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  109. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  110. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  111. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  112. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  113. SÖZ KİMİNDİR?
  114. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  115. Mənim dualarım
  116. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  117. Təzadlar, ay təzadlar....
  118. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  119. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  120. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  121. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  122. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  123. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  124. Testdən qəsdən danışmırıq
  125. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  126. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  127. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  128. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  129. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  130. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  131. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  132. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  133. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  134. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  135. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  136. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  137. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  138. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  139. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  140. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  141. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  142. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  143. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  144. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  145. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  146. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  147. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  148. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  149. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  150. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  151. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  152. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  153. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  154. Bu yaz bir başqa yazdır
  155. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  156. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  157. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  158. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  159. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  160. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  161. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  162. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  163. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  164. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  165. Dərgahdan başlanan yol
  166. Fikrin ifadə formalarından biri
  167. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  168. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  169. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  170. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  171. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  172. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  173. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  174. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  175. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  176. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  177. "Əkinçi" qəzeti-140
  178. Mustafanın Çanakkala məktubu
  179. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  180. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  181. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  182. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  183. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  184. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  185. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  186. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  187. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  188. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  189. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  190. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  191. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  192. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  193. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  194. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  195. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  196. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  197. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  198. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  199. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  200. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  201. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  202. Kasıblığın üzü qara olsun
  203. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  204. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  205. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  206. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  207. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  208. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  209. İlk hesab dərsliyimiz
  210. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  211. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  212. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  213. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  214. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  215. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  216. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  217. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  218. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  219. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
DİN və din
17:38 23.05/2018
 
Xəbər başlıqları
26-05-2018
26.05.2018 Neft ucuzlaşdı
25-05-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
1.9457 san