Türkdilli milli irsimiz, pedaqoji fikir tariximiz həssaslıqla öyrənilməlidir

10:43 / 23.03.2019

Nazim Nəsrəddinov

Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Türkiyədə çap olunan "Kırımın sesi" qəzeti yazır ki, bu günlərdə Kırım tatarlarının təşəbbüsü ilə "İsmail Qaspıral Uyğulama və Araşdırma Mərkəzi" qurulmuşdur.
Təbrik edirik, Kırımlı qardaşlar...
 
Azərbacanda da milli irsin daha da qiymətləndirilməsi məqsədilə belə bir Mərkəzin yaradılmasına ehtiyac var. Dünyanınn hər yerində məni tanıyan, yazılarımı oxuyan Facebook dostlarım, sizin hamınızı
Səid Ünsizadə Uyğulama və Araşdırma Mərkəzi-İnstitutu ideyasına tərəfdar çıxmağa dəvət edirəm.
 
Unutmayın ki, türk dünyasında İsmayıl bəy Qasprinskiyə ən böyük mənəvi dəyəri, yaxşılığı məhz Səid Əfəndi Ünsizadə göstərmişdir.
İsmayıl bəy ağıllı ziyalı idi. O, özünə müəllim hesab etdiyi
Səid Ünsizadə haqqında dəfələrlə yüksək ideoloji tribunalardan gur səslə minnətdarlıq etmişdir.
İsmayıl bəy Tiflisdə Azərbaycan dilində çıxan "Ziya" (25.01.1879- 26. 07.1884 ) qəzetinin Kırım müxbiri olmuşdur.
 
İsmayıl bəyin ilk türkdilli yazıları "Ziya"da dərc olunmuşdur. Çox təəssüf ki, AMEA mətbuat tarixçiləri bunu bilmirlər. Belə ki, onlar "Ziya" qəzetinin ilk 46 nömrəsindən xəbərsizdirlər. Məhz bu xəbərsizliyə görə "Ziya"nın tarixini 6 dekabr 1879-cu ildən hesablamışlar. 2014-cü idə nəfis şəkildə çap olunan "Ziya"nın kitabı" transfoneliterasiyaya Ziyanın ilk 46 nömrəsi düşməmişdir. İ.Qasprinskinin 1881-ci ildə "Tavrida" qəzetində rus dilində yazdığı silsilə məqalələrin sonuncusunda Səid Ünsizadənin türkdilli mətbuatındakı rolu məftunluqla qeyd olunmuşdur.
 
İsmayıl bəyin kiçik həcmli ilk jurnalının -"Tonğuç"un 1-ci və 2-ci səhifələrində Səid Ünsizadəyə aid maraqlı bir yazı da alimlərimizin diqqətindən yayınmışdır.
(Bəlkə də bu jurnalı Azərbaycanda məndən başqa, oxyan yoxdur).
 
Nə isə....
 
Mən bir neçə il bundan qabaq qələm əhlini Bakıda Səid Ünsizadə adına Mətbuat Muzeyi yaratmağa çağırmışdım. Müzakirələrdə təkcə bir tədqiqatçı Mətbuat Muzeyi yaradılmasına tərəfdar çıxmışdır. Lakin o, yazısında məni inandırmağa çalışırdı ki, belə bir muzeyin yaradılacağı təqdirdə, ona H.Zərdabinin adı verilməlidir.
Mən ona cavab vermək istəmədim. Sağ olsun ki, söz deməyə cəsarət etmişdi. Vaxtilə Şamaxıda Pedaqoji İnstitutun filialı yaradılnda mən bu tədris ocağına da Səid Ünsizadənin adının verilməsi haqqında məsələ qaldırmışdım.
 
Bir neçə ildir ki, Səid Ünsizadənin heykəlinin yaradılmasından söz açır, müvafiq qurumları, müxtəlif idarələrdə işləyən dövlət məmurlarını bu məsələdə mənə tərəfdar çıxmağa çağırsam da, sözüm eşidilmir. Onların milli irsimizin təbliğinə etinasızlığı təəccüb doğurur.
 
Ümumilli liderimiz Hetdər Əliyev cənablarının hələ 2001-ci il iyunun 18-də imzaladığı Fərmanda - “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı (18 iyun 2001-ci il) Səid Ünsizadənin maarifçilik tariximizdəki rolu yüksək qiymətləndirmişdir.
 
Fərmanda deyilir :
"XIX əsrin ortalarından etibarən Azərbaycan dilinə aid bir sıra dərsliklər və dərs vəsaitləri yazılıb nəşr olunmuşdur. Milli maarifçi ziyalılar özləri ana dilini öyrənməyin, onu qoruyub saxlamağın ən əsas yolunun məktəblərdə tədrisin ana dilində aparılmasında gördüklərindən, Azərbaycan dilinə aid dərsliklər və lüğətlər yazmağa başlamışlar.
 
Azərbaycan dilinə dair ilk dərsliklərin yazılmasında o dövrün görkəmli maarifçiləri
 
Mirzə Kazım bəy,
Mirzə Şəfi Vazeh,
Seyid Əzim Şirvani,
Aleksey Çernyayevski,
Mirzə Əbülhəsən bəy Vəzirov,
 
Seyid (Səid-N.N.) Ünsizadə,
 
Rəşid bəy Əfəndiyev,
Sultan Məcid Qənizadə,
Məmmədtağı Sidqi,
Nəriman Nərimanov,
Üzeyir Hacıbəyov,
Abdulla Şaiq
 
və başqalarının xidmətlərini qeyd etmək lazımdır. Zaman keçdikcə dövrün tələbinə uyğun olaraq Azərbaycan dilinin istifadə dairəsi də genişlənmiş, onun tətbiqinin və inkişafının elmi əsaslar üzərində aparılması ehtiyacı meydana çıxmışdır...".
 
Türkdilli milli irsimiz, pedaqoji fikir tariximiz həssaslıqla öyrənilməlidir
Azərbacanda da milli irsin daha da qiymətləndirilməsi məqsədilə belə bir Mərkəzin yaradılmasına ehtiyac var.
 
Dünyanınn hər yerində məni tanıyan,yazılarımı oxuyan Facebook dostlarım, sizin hamınızı Səid Ünsizadə Uyğulama və Araşdırma Mərkəzi-İnstitutu ideyasına tərəfdar çıxmağa dəvət edirəm.
 
Unutmayın ki, türk dünyasında İsmayıl bəy Qasprinskiyə ən böyük yaxşılığı məhz Səid Əfəndi Ünsizadə göstərmişdir.
İsmayıl bəy ağıllı ziyalı idi.O,özünə müəllim hesab etdiyi
Səid Ünsizadə haqqında dəfələrlə yüksək ideoloji tribunalardan gur səslə minnətdarlıq etmişdir. İsmayıl bəy Tiflisdə Azərbaycan dilində çıxan "Ziya" (25.01.1879- 26. 07.1884 ) qəzetinin Kırım müxbiri olmuşdur.
 
İsmayıl bəyin ilk türkdilli yazıları "Ziya"da dərc olunmuşdur.
Əlbəttə,AMEA əməkdaşları bunu bilmirlər. Belə ki,onlar "Ziya" qəzetinin ilk 46 nömrəsindən xəbərsizdirlər.
İ.Qasprinskinin 1881-ci ildə "Tavrida" qəzetində rus dilində yazdığı silsilə məqalələrin sonuncusunda Səid Ünsizadənin türkdilli mətbuardakı rolu çox düzgün incələnmişdir.
 
İsmayıl bəy Qaspıralı - Səid Ünsizadə haqqında yazdıqlarının hamısında əqidə dostunun ədəbi,bədii, ictimai, pedaqoji irsinə məftunluğunu gizlədə bilməmişdir.
 
İsmayıl bəyin "Tonğuç" adlı ilk kiçik həcmli jurnalı -Tiflisdə dostunun şəxsi mətbəəsində çap olunmuşdur (1881). "Tonğuç"un 1-ci və 2-ci səhifələrində Səid Ünsizadəyə aid maraqlı bir yazı da alimlərimizin diqqətindən yayınmışdır.(Bəlkə də bu jurnalı Azərbaycanda məndən başqa, oxyan yoxdur).
 
Ümumilli liderimi Hetdər Əliyev cənablarının hələ 2001-ci il
iyunun 18-də imzaladığı Fərmanda Səid Ünsizadənin maarifçilik fəaliyyəti çox yüksək qiymətləndirilsəsini əsas tutaraq, AMEA Quranın türk dilində təfsirini yazan din xadimi, görkəmli maarifçi,naşir,publisist, tərcüməçi, məktəbdar,ana dilli ilk dərsliklərimizin bir neçəsinin müəllifi olan Səid Ünsizadə (1843,Şamaxı-1903, İstanbul, Fatih Camii Məzarlığında dəfn olunmuşdur) irsinin öyrənilməsi işinə ciddi münasibət bəsləməlidir.



Strategiya.az

Xəbərlər
18.04.2019

“Qız qalası”nın yeni karton maketi oxuculara təqdim edildi və ekskursiya təşkil olundu

18.04.2019

ETSN nümayəndələri Cocuq Mərcanlıya səfər edib

18.04.2019

 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

18.04.2019

Yuxusuzluq xəstəlikdir - İnsan gündə neçə saat yatmalıdır?

18.04.2019

"Yuventus"u vaxtından əvvəl tərk edə bilər – Ronaldo məyusdur

18.04.2019

Siyəzəndə minik və yük maşınları toqquşdu - Ölən və xəsarət alan var

18.04.2019

“Forbes” Rusiyanın ən varlı 200 biznesmeninin reytinqini tərtib edib

18.04.2019

Zorakılığa və təzyiq hallarına məruz qalan uşaqlar üçün "Qaynar xətt" yaradılır

18.04.2019

Problemli kreditlər siyahısında adı çıxmayanlar nə etməlidir? - AÇIQLAMA

18.04.2019

ABŞ və Çin arasında ticarət sazişi may ayında imzalana bilər

18.04.2019

NATO-nun Beynəlxalq Hərbi Qərargahının Baş direktoru Hərbi Akademiyada olub

18.04.2019

Qvardiola: VAR-dan əvvəl və sonra - FOTO

18.04.2019

Azərbaycan Ordusunun raket və artilleriya bölmələri döyüş atışları icra edib (VİDEO)

18.04.2019

Yazıçılar Birliyinin üzvü kitabının təqdimatını Cocuq Mərcanlıda keçirəcək

18.04.2019

Qeyri-sabit hava şəraiti sabah da davam edəcək

18.04.2019

Lökbatanda “Mercedes”in vurduğu piyada xəstəxanada öldü

18.04.2019

Budapeştdə keçirilən şahmat üzrə yaz festivalına yekun vurulub

18.04.2019

Sudanın sabiq prezidentinin qardaşları da həbs olunublar

18.04.2019

Tikintisinə icazə verilən obyektlərin sayı açıqlandı

18.04.2019

Evində narkotik bitki əkib-becərən Şəki sakini saxlanılıb

18.04.2019

DİN-dən sosial şəbəkə istifadəçilərinə XƏBƏRDARLIQ! Belə profillərin yaradılması məsuliyyət sayılır

18.04.2019

Avtomobildə gizlədilən spirtli içkilər və siqaretlər aşkarlanıb

18.04.2019

ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə növbəti görüşü Vaşinqtonda keçirməyi təklif edib

18.04.2019

DSX rəisi Rusiya ilə sərhəddə sıxlığın aradan qaldırılması ilə bağlı müvafiq göstərişlər verib

18.04.2019

Birjalarda neftin qiyməti

18.04.2019

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qaraçuxurda yenidən qurulan Neftçilər parkında yaradılan şəraitlə tanış olublar

18.04.2019

PSJ yenə uduzdu - çempionluğu təxirə düşdü

18.04.2019

Azərbaycan neftinin qiyməti 74 dollar/barreli keçib

18.04.2019

Aprelin 18-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

18.04.2019

Ötən gün qəzalarda 3 nəfər ölüb, 1 nəfər xəsarət alıb

18.04.2019

Pakistanda aparılan antiterror əməliyyatında beş terrorçu öldürülüb

18.04.2019

Salah "Liverpul"dan gedir? - vəkilindən açıqlama

18.04.2019

Atəşkəs 24 dəfə pozulub

18.04.2019

Bu gün muzey və tarixi yerlərə giriş pulsuz olacaq

18.04.2019

Yeni istifadəyə verilən Nəqliyyat qovşağında sərnişinləri gözləyən YENİLİKLƏR

18.04.2019

"Ayaks"a uduzan "Yuventus"un səhmləri ucuzlaşıb

18.04.2019

Bakıda ayıq sürücü vətəndaşa 4 min manat ziyan vurub - "Taksim" şirkəti ziyanı ödəmir - VİDEO

18.04.2019

G20 liderlərinin 15-ci sammiti Ər-Riyadda keçiriləcək

18.04.2019

Avropada “5G” şəbəkəsi istifadəyə verilib

17.04.2019

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Çinin Sinxua agentliyinə müsahibə verib

17.04.2019

DTX-yə yeni səlahiyyətlər verildi - Prezident fərmanı

17.04.2019

Əkrəm İmamoğlu İstanbulun bələdiyyə sədri mandatı verilməsi üçün Ali Seçki Qurumuna çağırılıb

17.04.2019

Azərbaycan Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin işçilərinin sayı artırılıb

17.04.2019

Üçtərəfli niyyət protokolu imzalanıb

17.04.2019

Notr-Dam kilsəsinin bərpası üçün beynəlxalq müsabiqə keçiriləcək

17.04.2019

Ailələrin tez dağılmasına nə səbəb olur?

17.04.2019

ÇL-in oyunları bu kanallarda -siyahı

17.04.2019

Niyə insanlar heyvan südü içir?

17.04.2019

İrandan Azərbaycana 15 kq-dan artıq narkotik vasitənin keçirilməsinin qarşısı alınıb

17.04.2019

İranın Ali Rəhbərinin “instagram” səhifəsi bağlanıb