Türkdilli milli irsimiz, pedaqoji fikir tariximiz həssaslıqla öyrənilməlidir

10:43 / 23.03.2019

Nazim Nəsrəddinov

Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Türkiyədə çap olunan "Kırımın sesi" qəzeti yazır ki, bu günlərdə Kırım tatarlarının təşəbbüsü ilə "İsmail Qaspıral Uyğulama və Araşdırma Mərkəzi" qurulmuşdur.
Təbrik edirik, Kırımlı qardaşlar...
 
Azərbacanda da milli irsin daha da qiymətləndirilməsi məqsədilə belə bir Mərkəzin yaradılmasına ehtiyac var. Dünyanınn hər yerində məni tanıyan, yazılarımı oxuyan Facebook dostlarım, sizin hamınızı
Səid Ünsizadə Uyğulama və Araşdırma Mərkəzi-İnstitutu ideyasına tərəfdar çıxmağa dəvət edirəm.
 
Unutmayın ki, türk dünyasında İsmayıl bəy Qasprinskiyə ən böyük mənəvi dəyəri, yaxşılığı məhz Səid Əfəndi Ünsizadə göstərmişdir.
İsmayıl bəy ağıllı ziyalı idi. O, özünə müəllim hesab etdiyi
Səid Ünsizadə haqqında dəfələrlə yüksək ideoloji tribunalardan gur səslə minnətdarlıq etmişdir.
İsmayıl bəy Tiflisdə Azərbaycan dilində çıxan "Ziya" (25.01.1879- 26. 07.1884 ) qəzetinin Kırım müxbiri olmuşdur.
 
İsmayıl bəyin ilk türkdilli yazıları "Ziya"da dərc olunmuşdur. Çox təəssüf ki, AMEA mətbuat tarixçiləri bunu bilmirlər. Belə ki, onlar "Ziya" qəzetinin ilk 46 nömrəsindən xəbərsizdirlər. Məhz bu xəbərsizliyə görə "Ziya"nın tarixini 6 dekabr 1879-cu ildən hesablamışlar. 2014-cü idə nəfis şəkildə çap olunan "Ziya"nın kitabı" transfoneliterasiyaya Ziyanın ilk 46 nömrəsi düşməmişdir. İ.Qasprinskinin 1881-ci ildə "Tavrida" qəzetində rus dilində yazdığı silsilə məqalələrin sonuncusunda Səid Ünsizadənin türkdilli mətbuatındakı rolu məftunluqla qeyd olunmuşdur.
 
İsmayıl bəyin kiçik həcmli ilk jurnalının -"Tonğuç"un 1-ci və 2-ci səhifələrində Səid Ünsizadəyə aid maraqlı bir yazı da alimlərimizin diqqətindən yayınmışdır.
(Bəlkə də bu jurnalı Azərbaycanda məndən başqa, oxyan yoxdur).
 
Nə isə....
 
Mən bir neçə il bundan qabaq qələm əhlini Bakıda Səid Ünsizadə adına Mətbuat Muzeyi yaratmağa çağırmışdım. Müzakirələrdə təkcə bir tədqiqatçı Mətbuat Muzeyi yaradılmasına tərəfdar çıxmışdır. Lakin o, yazısında məni inandırmağa çalışırdı ki, belə bir muzeyin yaradılacağı təqdirdə, ona H.Zərdabinin adı verilməlidir.
Mən ona cavab vermək istəmədim. Sağ olsun ki, söz deməyə cəsarət etmişdi. Vaxtilə Şamaxıda Pedaqoji İnstitutun filialı yaradılnda mən bu tədris ocağına da Səid Ünsizadənin adının verilməsi haqqında məsələ qaldırmışdım.
 
Bir neçə ildir ki, Səid Ünsizadənin heykəlinin yaradılmasından söz açır, müvafiq qurumları, müxtəlif idarələrdə işləyən dövlət məmurlarını bu məsələdə mənə tərəfdar çıxmağa çağırsam da, sözüm eşidilmir. Onların milli irsimizin təbliğinə etinasızlığı təəccüb doğurur.
 
Ümumilli liderimiz Hetdər Əliyev cənablarının hələ 2001-ci il iyunun 18-də imzaladığı Fərmanda - “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı (18 iyun 2001-ci il) Səid Ünsizadənin maarifçilik tariximizdəki rolu yüksək qiymətləndirmişdir.
 
Fərmanda deyilir :
"XIX əsrin ortalarından etibarən Azərbaycan dilinə aid bir sıra dərsliklər və dərs vəsaitləri yazılıb nəşr olunmuşdur. Milli maarifçi ziyalılar özləri ana dilini öyrənməyin, onu qoruyub saxlamağın ən əsas yolunun məktəblərdə tədrisin ana dilində aparılmasında gördüklərindən, Azərbaycan dilinə aid dərsliklər və lüğətlər yazmağa başlamışlar.
 
Azərbaycan dilinə dair ilk dərsliklərin yazılmasında o dövrün görkəmli maarifçiləri
 
Mirzə Kazım bəy,
Mirzə Şəfi Vazeh,
Seyid Əzim Şirvani,
Aleksey Çernyayevski,
Mirzə Əbülhəsən bəy Vəzirov,
 
Seyid (Səid-N.N.) Ünsizadə,
 
Rəşid bəy Əfəndiyev,
Sultan Məcid Qənizadə,
Məmmədtağı Sidqi,
Nəriman Nərimanov,
Üzeyir Hacıbəyov,
Abdulla Şaiq
 
və başqalarının xidmətlərini qeyd etmək lazımdır. Zaman keçdikcə dövrün tələbinə uyğun olaraq Azərbaycan dilinin istifadə dairəsi də genişlənmiş, onun tətbiqinin və inkişafının elmi əsaslar üzərində aparılması ehtiyacı meydana çıxmışdır...".
 
Türkdilli milli irsimiz, pedaqoji fikir tariximiz həssaslıqla öyrənilməlidir
Azərbacanda da milli irsin daha da qiymətləndirilməsi məqsədilə belə bir Mərkəzin yaradılmasına ehtiyac var.
 
Dünyanınn hər yerində məni tanıyan,yazılarımı oxuyan Facebook dostlarım, sizin hamınızı Səid Ünsizadə Uyğulama və Araşdırma Mərkəzi-İnstitutu ideyasına tərəfdar çıxmağa dəvət edirəm.
 
Unutmayın ki, türk dünyasında İsmayıl bəy Qasprinskiyə ən böyük yaxşılığı məhz Səid Əfəndi Ünsizadə göstərmişdir.
İsmayıl bəy ağıllı ziyalı idi.O,özünə müəllim hesab etdiyi
Səid Ünsizadə haqqında dəfələrlə yüksək ideoloji tribunalardan gur səslə minnətdarlıq etmişdir. İsmayıl bəy Tiflisdə Azərbaycan dilində çıxan "Ziya" (25.01.1879- 26. 07.1884 ) qəzetinin Kırım müxbiri olmuşdur.
 
İsmayıl bəyin ilk türkdilli yazıları "Ziya"da dərc olunmuşdur.
Əlbəttə,AMEA əməkdaşları bunu bilmirlər. Belə ki,onlar "Ziya" qəzetinin ilk 46 nömrəsindən xəbərsizdirlər.
İ.Qasprinskinin 1881-ci ildə "Tavrida" qəzetində rus dilində yazdığı silsilə məqalələrin sonuncusunda Səid Ünsizadənin türkdilli mətbuardakı rolu çox düzgün incələnmişdir.
 
İsmayıl bəy Qaspıralı - Səid Ünsizadə haqqında yazdıqlarının hamısında əqidə dostunun ədəbi,bədii, ictimai, pedaqoji irsinə məftunluğunu gizlədə bilməmişdir.
 
İsmayıl bəyin "Tonğuç" adlı ilk kiçik həcmli jurnalı -Tiflisdə dostunun şəxsi mətbəəsində çap olunmuşdur (1881). "Tonğuç"un 1-ci və 2-ci səhifələrində Səid Ünsizadəyə aid maraqlı bir yazı da alimlərimizin diqqətindən yayınmışdır.(Bəlkə də bu jurnalı Azərbaycanda məndən başqa, oxyan yoxdur).
 
Ümumilli liderimi Hetdər Əliyev cənablarının hələ 2001-ci il
iyunun 18-də imzaladığı Fərmanda Səid Ünsizadənin maarifçilik fəaliyyəti çox yüksək qiymətləndirilsəsini əsas tutaraq, AMEA Quranın türk dilində təfsirini yazan din xadimi, görkəmli maarifçi,naşir,publisist, tərcüməçi, məktəbdar,ana dilli ilk dərsliklərimizin bir neçəsinin müəllifi olan Səid Ünsizadə (1843,Şamaxı-1903, İstanbul, Fatih Camii Məzarlığında dəfn olunmuşdur) irsinin öyrənilməsi işinə ciddi münasibət bəsləməlidir.



Strategiya.az

Xəbərlər
24.06.2019

Gələn aydan özünüməşğulluq proqramı iştirakçılarına mal və materialların verilməsinə başlanacaq

24.06.2019

Bidzina İvanişvili: Kütləvi iğtişaşlar törədənlər və səlahiyyətlərini aşanlar cəzalandırılmalıdır

24.06.2019

Penitensiar xidmət və polis tərəfindən birgə ƏMƏLİYYAT - məhkumun gizlətdiyi silah və güllələr aşkarlandı

24.06.2019

Bill Geyts ən böyük səhvini açıqladı

24.06.2019

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva BMT-nin xüsusi mükafatına layiq görülüb

24.06.2019

Dövlət İmtahan Mərkəzində psixoloji xidmət fəaliyyətə başlayıb

24.06.2019

Mərkəzi Bankın qısamüddətli notlarının yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçiriləcək

24.06.2019

Cüdoçularımız “Minsk 2019”un dördüncü gününə qələbələrlə başlayıblar

24.06.2019

Sabah hava isti olacaq - PROQNOZ

24.06.2019

Azərbaycanda ilk dəfə olaraq minimum əmək haqqı yaşayış minimumunu üstələyir

24.06.2019

Vəsaitlərin cəlb edilməsi üzrə depozit hərracının nəticələri açıqlanıb

24.06.2019

Dövlət Gömrük Komitəsinin rəhbərliyi Gəncə şəhərində, Göygöl, Daşkəsən rayonlarında vətəndaşları qəbul edib

24.06.2019

AMEA-nın magistraturasına qəbul olan bakalavrların nəzərinə!

24.06.2019

Nizami rayonunda baş verən yanğınla bağlı RƏSMİ

24.06.2019

Tramp milyonlarla qeyri-leqal miqrantın deportasiyasını təxirə salmaq barədə sərəncam verib

24.06.2019

Məleykə Abbaszadə dövlət qulluğuna qəbulda baş tutmayan müsahibələr barədə: Namizədlər bu işə məsuliyyətsiz yanaşıb

24.06.2019

“Dedilər ki, tutulana qədər özünü öldür” – 2-ci əri ilə bibisinin evini soyan məhkum qadın - VİDEO

24.06.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva BMT Baş katibinin müavini Liu Cenmin ilə görüşüb

24.06.2019

DİN: Yol qəzalarında 11 nəfər ölüb, 4 nəfər xəsarət alıb

24.06.2019

Təhsil Nazirliyindən dərsliklərlə bağlı ÇAĞIRIŞ

24.06.2019

Təmas xəttində növbəti monitorinq keçiriləcək

24.06.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva BMT-nin Dövlət Xidmətləri Forumunun açılış mərasimində iştirak edib

24.06.2019

Kosmik hava durumu və proqnozu

24.06.2019

Sumqayıtda dəhşətli qəza - Maşın piyadanın üstünə aşdı

24.06.2019

Şəkidə 5 tondan artıq narkotik tərkibli bitki məhv edilib

24.06.2019

Cəbhədən son xəbər 

24.06.2019

Dövlət qulluqçularının nəzərinə!

24.06.2019

Neftin qiyməti bahalaşır

24.06.2019

Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqə başlayır

24.06.2019

İyunun 24-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

24.06.2019

"Qarabağ"ın yaxşı komanda olduğunu bilirəm" - portuqaliyalı hücumçu

24.06.2019

Rezidenturaya qəbul üzrə sınaq imtahanı keçiriləcək

24.06.2019

Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslar üzrə qeydiyyat başlayır

24.06.2019

Bu gün havanın temperaturu 40 dərəcəyə qədər artacaq

24.06.2019

Generallardan birinin hücum nəticəsində təxminən 150 insan həlak olacağını deməsindən sonra Tramp qərarını dəyişib

24.06.2019

Tbilisidə kütləvi etiraz aksiyaları DİN-in binası qarşısında davam edəcək

24.06.2019

Suriya tərəfindən Türkiyəyə keçən dörd terrorçu həbs olunub

24.06.2019

Monteneqronun Baş naziri Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib

24.06.2019

Sərbəst güləş üzrə yığmamız Avropa ikincisi olub

23.06.2019

Türkiyə Prezidenti: Seçkiləri qazanan Əkrəm İmamoğlunu təbrik edirəm

23.06.2019

Binəli Yıldırım: hazırda Əkrəm İmamoğlu irəlidədir rəqibimi təbrik edirəm

23.06.2019

İstanbulda səsvermənin ilkin nəticələri açıqlanıb

23.06.2019

İstanbulda səsvermə başa çatıb

23.06.2019

Hidayət Heydərov Karapetyanı məğlub edib

23.06.2019

“Minsk 2019”: Daha bir idmançımız ən azı gümüş medalı təmin edib

23.06.2019

Daşkənddə standartlaşdırma üzrə beynəlxalq seminar-treninq keçirilib

23.06.2019

Sabahın hava proqnozu

23.06.2019

Qara Qarayev prospektindəki yanğın tıxaca səbəb olub

23.06.2019

“Traktor Sazi”nin adı dəyişdirildi

23.06.2019

Kaspi Liseyinin şagirdləri böyük uğura imza atıblar - VİDEO