AZƏRBAYCAN-ÇİN ƏMƏKDAŞLIĞI AVRASİYADA MÜHÜM GEOSTRATEJİ FAKTOR KİMİ...

12:04 / 27.09.2019

 

Azərbaycanın strateji tərəfdaşlıq əlaqələri güclənir, dostlarının və tərəfdaşlarının sayı artır. Nüfuzlu tədqiqat institutlarının, ekspertlərin qeyd etdikləri kimi, ölkəmiz ilə əməkdaşlıq geosiyasi və geoiqtisadi perspektivlər nöqteyi-nəzərindən əhəmiyyətli dividendlər vəd edir. Milli dövlətlər, o cümlədən dünya siyasətinin güc mərkəzləri kimi çıxış edən ölkələr Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində fəal rolunu, praqmatik xarici siyasət kursunu yüksək qiymətləndirirlər, respublikamızla müxtəlif sahələri əhatə edən əlaqələrin inkişafına böyük əhəmiyyət verilir. Bu baxımdan qeyd edə bilərik ki, Azərbaycanla münasibətlərin inkişafı Çin Xalq Respublikası (ÇXR) üçün də xüsusi strateji əhəmiyyətə malikdir. Elə sentyabrın 19-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağı Daimi Komitəsinin sədri Li Canşunun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbulu zamanı ifadə edilən fikirlər də bunu bir daha ifadə edir. Görüşdə Azərbaycanın Çinin etibarlı tərəfdaşı olduğu və əməkdaşlığımızın bundan sonra da dinamik surətdə inkişaf edəcəyinə əminlik ifadə olunub, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin artması, nəqliyyat, sənaye, informasiya və kommunikasiya texnologiyaları, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil və digər sahələrdə işbirliyinin inkişafı, Çinin təşəbbüskarı olduğu “Bir kəmər, bir yol” layihəsi çərçivəsində əməkdaşlıq müzakirə predmetinə çevrilib.

Hər iki ölkə güclü və nüfuzlu aktor kimi müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində geniş təsir imkanlarına malikdir

Azərbaycan-Çin münasibətlərinin inkişaf səviyyəsi və perspektivlərindən bəhs etməmişdən öncə hər iki ölkənin müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində yeri və rolu, geosiyasi statusu barədə analitik qənaətlər ifadə etmək məqsədəmüvafiq olar. Beləliklə:

- Azərbaycan iqtisadi potensialına və milli qüdrətinə görə Cənubi Qafqaz bölgəsinin lokomotiv aktoru, regional güc mərkəzidir. Respublikamız hazırda regionda sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması üçün dayaq nöqtəsi, ən perspektivli tərəfdaş hesab edilir. Azərbaycan region ölkələri ilə, işğalçı Ermənistan istisna olmaqla, bütün qonşu dövlətlərlə qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu və faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər qurub. Bu, bütövlükdə regionun tərəqqisi, həmçinin bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir;

-  Azərbaycanın təşəbbüsü və liderliyi ilə reallaşdırılan geostrateji layihələr regional və beynəlxalq əməkdaşlığın dərinləşməsinə fundamental töhfələr verir, yeni işbirliyi platformalarının yaranmasını şərtləndirir;

- Qlobal əhəmiyyətli transmilli layihələrin təşəbbüskarı və onların reallaşmasında lider mövqeyə malik Azərbaycan həm də regionda ikitərəfli, üçtərəfli, hətta dördtərəfli əməkdaşlıq formatlarının da əsas təşəbbüskarı və aparıcı fiqurudur. Müxtəlif regional əməkdaşlıq formatları məhz Azərbaycanın təşəbbüsü ilə yaranıb və səmərəli fəaliyyət göstərir.

XXI əsrin iqtisadi güc mərkəzlərindən birinə çevrilən və özünün iqtisadi, demoqrafik potensialı ilə fərqlənən Çin Xalq Respublikası isə:

- Müstəqil xarici siyasət kursuna malik olan milli dövlətlərin əməkdaşlıq etmək istədiyi mühüm aktorlardandır;

-  Avrasiya geosiyasi məkanında ikitərəfli və çoxtərəfli səciyyə daşıyan qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətlərinə, həmçinin Asiyadan Avropaya qədər uzanan geosiyasi məkanda çoxvektorlu qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri formalaşdırmaqda maraqlı olan Çin enerji və nəqliyyat layihələrinin reallaşdırılmasına xüsusi əhəmiyyət verir.  Qafqaz, Xəzər-Qara-Baltik dənizləri coğrafiyası və Mərkəzi Asiyadakı bir sıra regional miqyaslı, qlobal xarakterli layihələrə xüsusi maraq göstərən Çinin diqqətini cəlb edən əsas layihələrdən biri “Şərq-Qərb” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizidir;

- Çin yeni dünya nizamında söz sahibi olan, dünya siyasi və iqtisadi proseslərini regional və qlobal miqyasda istiqamətləndirmək imkanlarına sahib “G-7” dövlətlərindən biridir. Bu ölkə son 20 ildə dünyanın ən nəhəng iqtisadi və hərbi güclərindən birinə çevrilib (Çin daş kömür hasilatına, sement, polad, alüminium, pambıq parça istehsalına görə, həmçinin ötən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərindən başlayaraq iqtisadiyyatın artım sürətinə görə dünyanın ən böyük dövlətləri arasında aparıcı yerlərdən birini tutur);

- ÇXR Birləşmiş Millətlər Təşkilatında mühüm institusional təsir imkanlarına malikdir.

Çoxşaxəli münasibətlərin inkişafi regional və beynəlxalq əməkdaşlığın dərinləşməsinə mühüm töhfədir

Çin Xalq Respublikasının xarici siyasət konsepsiyasına nəzər saldıqda müşahidə etdiyimiz məqamlardan biri budur ki, bu ölkə müstəqil siyasət həyata keçirən, regional güc mərkəzi kimi çıxış edən dövlətlərlə, o cümlədən Azərbaycanla çoxşaxəli münasibətlərin inkişafına, əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Öz növbəsində, Azərbaycan da bu ölkə ilə çoxşaxəli münasibətlərin inkişafında maraqlıdır. Ümummilli Lider Heydər Əliyev ölkəmizlə Çin arasında əlaqələrin dərinləşməsinə böyük önəm verirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev istər Azərbaycanda, istərsə də bu ölkədə Çinin yüksəksəviyyəli rəsmiləri ilə çoxsaylı görüşlər keçirib. Öz növbəsində, Prezident İlham Əliyev də Çin Xalq Respublikasına dəfələrlə dövlət, rəsmi və işgüzar səfərlər edib. Dövlətimizin başçısının sonuncu səfəri isə bu ilin aprelində keçirilən “Bir kəmər, bir yol” Beynəlxalq Əməkdaşlıq Forumu çərçivəsində olub. Tədbir çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cipinlə görüşü keçirilib. Prezident İlham Əliyevin Pekində keçirilmiş II “Bir kəmər, bir yol” forumunda iştirakı və Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cipin ilə görüşünün ardınca bu ölkənin Xarici İşlər nazirinin, Çin Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin rəhbərinin və bu günlərdə isə Çin parlamentinin sədrinin Azərbaycana səfər etməsi çoxşaxəli əlaqələrin dinamik xarakter daşıdığını və hər iki tərəfin münasibətlərin inkişafına xüsusi əhəmiyyət verdiyini göstərir. Bir məqama xüsusi diqqət yetirək: Pekində keçirilmiş II “Bir kəmər, bir yol” forumuna Cənubi Qafqaz regionundan dövlət başçısı statusunda yalnız Prezident İlham Əliyev dəvət olunmuşdu. Çin parlamentinin sədri isə Cənubi Qafqaz regionu ölkələri sırasında yalnız Azərbaycana səfər edib.

Ümumiyyətlə, Azərbaycan-Çin münasibətlərini xarakterizə edərkən bir sıra mühüm nüanslara ayrıca nəzər yetirmək gərəkdir:

- Çoxşaxəli əməkdaşlığa əsaslanan münasibətlər hər iki tərəfin milli maraqlarına cavab verir, müasir geostrateji reallıqların fonunda Cənubi Qafqaz bölgəsində, daha geniş anlamda Avrasiyada işbirliyi və təhlükəsizliyə fundamental töhfə kimi xarakterizə olunur;

- İki ölkə arasında münasibətlərin inkişaf dinamikasından bəhs edərkən nəqliyyat-kommunikasiya sahəsində əməkdaşlığın əhəmiyyətini də xüsusi vurğulamaq gərəkdir. Çinin təşəbbüskarı olduğu “Bir kəmər, bir yol” layihəsi çərçivəsində bu ölkə Azərbaycanı mühüm tərəfdaş kimi görür. Ölkəmizdə yaradılmış müasir nəqliyyat infrastrukturu və logistika imkanları Çindən Avropaya böyük həcmdə yüklərin daşınması üçün geniş perspektivlər vəd edir;

- Azərbaycan-Çin münasibətlərinin səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri hər iki ölkənin beynəlxalq müstəvidə fəal əməkdaşlığı və bir-birini qarşılıqlı surətdə dəstəkləməsidir. Azərbaycan vahid Çin siyasətini dəstəkləyir. Çin isə öz növbəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini qəti şəkildə dəstəkləyir. Bunlarla yanaşı, parlamentlərarası əlaqələrin də iki ölkə arasında çoxşaxəli münasibətlərin inkişafında mühüm rolunu xüsusi qeyd etmək lazımdır;

Beləliklə, yüksələn xətt üzrə inkişaf edən Azərbaycan-Çin dostluq və tərəfdaşlıq münasibətləri parlaq geostrateji perspektivlər vəd edir, hər iki ölkənin siyasi, iqtisadi potensialı yeni əməkdaşlıq platformalarının formalaşmasına zəmin yaradır.

 

Nurlan QƏLƏNDƏRLİ


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
03.04.2020

Prezident İlham Əliyev Bakı-Sumqayıt yolunun genişləndirilməsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olub - YENİLƏNİB

03.04.2020

Karantindən çıxan Azərbaycan vətəndaşları yaşayış yerlərinə necə qayıdacaq? - AÇIQLAMA

03.04.2020

DSX: Qazax istiqamətində təxribatın qarşısı alınıb

03.04.2020

Azərbaycanda daha 43 nəfər koronavirusa yoluxdu, 6 nəfər sağaldı - Operativ Qərargah

03.04.2020

“Brent”in bir barrelinin qiyməti 30 dolları ötüb

03.04.2020

OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin nazirlərinin görüşü bazar ertəsi keçiriləcək

03.04.2020

Gürcü nazir: Gürcüstanda COVID-19 virusuna yoluxma halları may ayında ən yüksək həddə çatacaq

03.04.2020

Karantin rejimini pozan 3 nəfər həbs edilib

03.04.2020

Koronavirusun qarşısının alınması məqsədilə humanitar yardımlar göndərilir

03.04.2020

Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı bir milyonu ötüb

03.04.2020

İranda virusa yoluxanların sayı 50 mini keçib

02.04.2020

Azərbaycanda hərəkət məhdudiyyətləri tətbiq edilir - Operativ Qərargah

02.04.2020

Məleykə Abbaszadə: İnkişaf etmiş bir sıra ölkələrdə ortaya çıxan kütləvi ölümlərin səbəbi nədir?

02.04.2020

Koronavirusun kimlər üçün daha təhlükəli olduğu açıqlandı

02.04.2020

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Mətbuat xidmətinin məlumatı

02.04.2020

Aprelin 1-dən vahid bəyannamənin təqdim edilməsinə başlanılıb

02.04.2020

Koronavirus təhlükəsinə görə Həcc ziyarəti təxirə salınmayıb

02.04.2020

XİN: Ermənistan dərk etməlidir ki, Kəlbəcər də daxil olmaqla, Azərbaycan ərazilərinin işğalı müvəqqəti xarakter daşıyır

02.04.2020

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Kəlbəcərin işğalının 27-ci ildönümü ilə əlaqədar bəyanat yayıb

02.04.2020

Vüsal Kərimli: Metro stansiyaları bağlandığına görə...

02.04.2020

Prezident İlham Əliyev: Aprel döyüşləri dövlətimizin, ordumuzun gücünü, xalqımızın birliyini, vətənpərvərliyini nümayiş etdirdi

02.04.2020

DİN: Jurnalistlərin Bakı, Sumqayıt və Abşeron ərazilərində hərəkəti sərbəstdir

02.04.2020

Azərbaycanda daha 41 koronavirusa yoluxma faktı qeydə alındı - Operativ Qərargah

02.04.2020

Nazirlər Kabinetinin yanında Operativ Qərargah brifinq keçirir

02.04.2020

Xərçəng xəstələrinə koronavirusla bağlı onkoloji tövsiyələr

02.04.2020

Əli Həsənov: Qəhrəman döyüşçülərimiz 2016-cı ilin aprel ayında xalqımıza qürurverici qələbə sevinci yaşadıblar

02.04.2020

Aprelin 2-də valyuta məzənnəsi

02.04.2020

Dünya ərzaq qıtlığı ilə qarşılaşacaqmı?

02.04.2020

Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 823 min nəfəri ötüb

02.04.2020

Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 4 il ötür

02.04.2020

Kəlbəcərin işğalından 27 il ötür

02.04.2020

Ombudsman əlilliyi olan şəxslərin hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı müraciət edib

01.04.2020

ÜST-ün Baş direktoru Azərbaycan Prezidentinə məktub ünvanlayıb

01.04.2020

Sərhədyanı və dağlıq ərazilərdə yaşayan gənclərə güzəştli kreditlər veriləcək - FƏRMAN

01.04.2020

Səhiyyə Nazirliyi əlcəklərin istifadəsi ilə bağlı məlumat yayıb

01.04.2020

Prezident İlham Əliyev Şamil Ayrımı “Dostluq” ordeni ilə təltif edib

01.04.2020

Azərbaycanda 61 yeni koronavirus infeksiyasına yoluxma faktı qeydə alınıb - Operativ Qərargah

01.04.2020

Təhsil Nazirliyi: Dərslər sentyabrın 15-dək təxirə salınmayıb

01.04.2020

NATO Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma “seçkiləri” tanımır

01.04.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

01.04.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Tanrıya dua edirəm ki, doğma torpağımızı qorusun, bu bəlanı evlərimizdən və ailələrimizdən uzaq etsin! 

01.04.2020

Təhsil Nazirliyi teledərslərin vaxtının az olmasının səbəbini açıqlayıb

01.04.2020

Bütün marşrut xətləri üzrə avtobuslar arası interval sərnişin axınına uyğun tənzimlənəcək

01.04.2020

 Paytaxtda koronavirusun yayılmasına qarşı məhdudiyyətlər gücləndirilir

01.04.2020

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması işğal olunmuş ərazilərimizdə keçirilən qanunsuz “seçkilər”ə dair bəyanat yayıb

01.04.2020

Fransada koronavirusa yoluxan azərbaycanlı səhhətindən danışdı

01.04.2020

Professor Akkan Suver: Ermənistanın Dağlıq Qarabağda mövcudluğu beynəlxalq konvensiyalara ziddir

01.04.2020

Təhsil Nazirliyi teledərslərin effektivliyini ölçmək üçün böyük qiymətləndirmə keçirəcək

31.03.2020

Həmsədrlər Dağlıq Qarabağda keçirilən “seçkilər”in nəticələrini tanımır - BƏYANAT

31.03.2020

Bakı Metropolitenində qatarların hərəkəti dayandırıldığından...