Son 10 ilin ən maraqlı kəşfləri

09:34 / 14.12.2019

Son on il ərzində alimlər bir sıra mühüm kəşflər  edib və təcrübələr apararaq maraqlı nəticələr əldə ediblər.

Onlar yenidən istifadə edilən raketləri icad edib, Marsa iki aparat göndərib və günəş sistemimizdən kənarda planetləri tapıblar. Eyni zamanda onlar bizim planetin, onun tarixinin və inkişafının öyrənilməsində  müəyyən uğur əldə ediblər.

Beləliklə, alimlərin son 10 il ərzində əldə etdikləri ən böyük 39 nailiyyəti təqdim edirik:

 
1. 2010-cu ilin martında antropoloqlar Sibirdə Denisov mağarasında əl barmağının kiçik bir sümüyünü tapdılar. Onlar müəyyən etdilər ki, tapıntı insan əcdadlarının əvvəllər bilinməyən  növünə məxsusdur.

2. Alimlər Denisov mağarasında barmaq sümüyünü aşkar etdikdən sonra, genetiklər neandertalın genomunun şifrəsini açıb qurtara bidilər.

3. 2010-cu il antropologiya üçün uğurlu idi, lakin 2011-ci il kosmos nailiyyətləri ili oldu. Belə ki, NASA Marsa yeni “Curiosity” özüyeriyən aparatı göndərdi.

4. 2011-ci ilin noyabrında NASA digər planetlərin axtarışı ilə məşğul olan Kepler teleskopunun ilk potensial sakinli “Kepler 22-b” planetini  aşkar etdiyini bəyan etdi.

5. Kosmosun mənimsənilməsində böyük nailiyyətlər 2012-ci ildə də əldə edilir. Həmin ilin  noyabr ayında NASA-nın “Voyager 1” zondu Günəş sistemini tərk edərək ulduzlarası məkana yollandı.

6. 2012-ci ilin may ayında İlon Maskın aerokosmik şirkəti “SpaceX”  BKS-ya ilk kommersiya kosmik aparatını göndərdi.

7. 2012-ci ildə digər sahələr də inkişaf edirdilər.  Fiziklər Boson Higgza adlandırılan yeni  hissəcik növünü aşkar etdiklərini bildirdilər.

8. Həmçinin 2012-ci ildə “CRİSPR-Cas9” geninin redaktə texnologiyasının istifadəsi üçün patent təsdiq edildi.

9. 2013-cü ildə NASA astronomları Yupiterin peyki Avropanın səthində buxar  aşkar etdilər.

10. 2013-cü ildə NASA-nın “Curiosity” özüyeriyəni sübut etdi ki,  Qırmızı planet nəinki səthində maye su olan yeganə planetdir, həm də orada yaşayış ola bilər.

11. O vaxtdan bəri Marsda ən azı bir yeraltı göldə maye su olduğunu sübut edən digər dəlillər də tapılıb.

12. Noyabr ayında fiziklər Antarktika buzları altında naytrino adlanan 28 hissəcik tapdılar. Alimlərin fikrincə, bu neytrinolar mənşəcə günəş sistemimizə aid deyillər.

13. 2013-cü ildə laboratoriya şəraitində ilk hamburger yetişdirildi.

14. Avropa Kosmik Agentliyi 2014-cü ilin noyabr ayında “Rosetta” zondının kometaya enməsi ilə diqqət mərkəzində oldu.

15. 2015-ci ildə antropoloq Li Berger Cənubi Afrikadakı komandasının insanın əcdadının yeni növünü aşkar etdiyini elan etdi. Bu növə “Homo Naledi” adı verildi.

16. 2015-ci ildə alimlər ilk dəfə olaraq epigenom xəritəsini tərtib etdilər.

17. 2015-ci ildə insanlar ilk dəfə olaraq  Plutonu yaxından görürlər. Belə ki, bu il NASA-nın “New Horizons” zondu cırtdan planetə yaxınlaşır.

18. NASA-nın daha bir kosmik aparatı - “Cassini”-  2015-ci ildə  yeni nailiyyətlər əldə etdi. Sentyabr ayında astronomlar Saturnun peyki Entseladenun buz qatının altında maye okeanların mövcudluğunu təsdiqlədiklərini elan etdilər.

19. 2015 - ci ildə “Space X” şirkəti ilk dəfə olaraq təkrar istifadə edilən “Falcon 9” raketini işə saldı və bərpa etdi.

20. 2016-cı ildə “Google”un “DeepMind” bölməsi tərəfindən hazırlanmış “AlphaGo” adlı süni intellekt proqramı “Go” oyununda dünya çempionunu beş matçdan dördündə udub.

 21. 2016-cı ildə fiziklər milyardlarla işıq ili məsafəsində iki qara dəliyin toqquşmasını aşkar ediblər.

22. 2016-cı ildə astronomlar yerin orbitindən 10 dəfə böyük ölçüdə müəmmalı planet və ya kosmik obyektin xarici Günəş sistemində olduğunu sübut etdilər. Obyektə “Planet 9” adı verildi.

23. 2017-ci ildə geoloqlar Sakit okeanda Zilandiya adlanan yeni qitə aşkar etdiklərini bəyan etdilər.

24. 2017-ci ildə genetika sahəsində sıçrayış oldu: alimlər sintetik DNT yaratdılar.

25. Bu il, həmçinin pilotsuz avtomobillərin inkişafında uğurlu il oldu.

26. 2017-ci ildə astronomlar, eləcə də iki neytron ulduzun toqquşmasını müşahidə etdilər.

27. Elə həmin ildə Havay astronomiya Rəsədxanasında tədqiqatçılar günəş sistemimizdə ilk ulduzlararası obyekti müşahidə etdilər. Həmin obyektə Oumuamua adı verildi.

28. 2017-ci ildə astronomlar uğursuzluqlara da uğramışdılar. Belə ki, həmin ilin oktyabr ayında astronomlar Saturna uçan Cassini aparatını itirirlər.

29. 2017-ci ilin sonunda ABŞ-ın Qida və Dərman İdarəsi (FDA) kor xəstələr üçün yeni gen terapiyasını təsdiqlədi.

30. Növbəti il isə genetika dünyasından heyrətamiz xəbərlər yayıldı: Çin alimi Xe Tszyankuy insan embrionlarını genetik  modifikasiya etməyi bacardığını elan etdi.

31. 2019-cu il noyabrın 26-da NASA-nın daha bir özüyeriyəni – “InSight” - Marsa enib.

32. 2018 - ci ildə alimlər qənaətə gəldilər ki, karbon dioksidinin səviyyəsi son 800 min il ərzində maksimum səviyyəyə çatıb.

33. İqlim problemlərini araşdıran alimlər Antarktika və Qrenlandiyada buz örtüyünün əridiyini aşkar ediblər. Onlar vurğulayırlar ki, proses olduqca sürətlə gedir.

34. 2019-cu ilin  yanvarın 1-də NASA-nın kosmik aparatı “New Horizons”  Yerdən 4 milyard mil məsafədə dağ böyüklüyündə naməlum obyekt aşkar etdi.

35. 2019-cu ilin iyulunda Yaponiyanın kosmik aparatı Rüqu asteroidinin səthinə endi.

36. 2019-cu il eləcə də qara dəliklərin öyrənilməsi sahəsində kəşflər ili oldu. Aprel ayında “Event Horizon Telescope” komandası qara dəliyin ilk görüntüsünü dərc etdi.

37. NASA-nın alimləri günəş sistemimizdən kənarda sakinləri ola biləcək ekzoplanet aşkar etdilər.

38. 30 il müddətində aparılan tədqiqat və işlərdən sonra,  2019-cu ilin aprel ayında malyariyaya qarşı ilk peyvənd proqramı işə başladı.

39. 2019-cu ilin dekabrında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı Ebola peyvəndini təsdiqlədi. Bu, onun lisenziyalaşdırılmasının sürətləndirilməsi istiqamətində mühüm addım oldu.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
12.08.2020

Baş Prokurorluq sosial şəbəkələrdə yayılan işgəncə fotoları ilə bağlı məlumat yayıb

12.08.2020

“Güzəştli mənzil” sisteminin sınaq versiyası istifadəyə verilib

12.08.2020

İsmayıllıda tarixi abidə və sənət nümunələri tapılıb

12.08.2020

Ermənistan atəşkəsi 35 dəfə pozdu

12.08.2020

Avqustun 12-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

11.08.2020

Müdafiə Nazirliyi: Xaricdə məskunlaşan bəzi üzdəniraq şəxslər yüksək rütbəli zabitlərə qarşı qarayaxma kampaniyası aparırlar

11.08.2020

Nazirlər Kabineti ictimai iaşə müəssisələrinə müştəri qəbulu ilə bağlı qərarına dəyişiklik edib

11.08.2020

Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı hansı həll yolunu seçərsə, biz onun yanında olacağıq

11.08.2020

Ankarada Azərbaycan və Türkiyə Xarici İşlər nazirlərinin görüşü keçirilib

11.08.2020

"Qarabağ" neft yatağının üst modulları hazırlanır

11.08.2020

Rusiyada daha 130 nəfər pandemiyanın qurbanı oldu

11.08.2020

Neboyşa Stefanoviç: Serbiya ilə Azərbaycan arasında güclü dostluq münasibətləri mövcuddur

10.08.2020

“Bu gün ən böyük problemimiz səriştəli, bacarıqlı müəllimlərimizin çox az olmasıdır” – MÜSAHİBƏ

10.08.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərliyi – AXC-Müsavat cütlüyü torpaqlarımızın işğal altına düşməsinə imkan yaratdı

10.08.2020

Beyrutdakı partlayışların Bakıdakı əks-sədası

10.08.2020

Prezident İlham Əliyev Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonu təbrik edib

10.08.2020

Gələn həftə Məhərrəm ayı başlayır

10.08.2020

Azərbaycan Ordusunun generalı vəfat edib

10.08.2020

Ermənistan atəşkəsi 35 dəfə pozub

10.08.2020

Sərt karantin rejiminin tətbiq edildiyi rayonlarda fəaliyyətinə icazə verilən sahələr - SİYAHI

10.08.2020

Azərbaycanda koronavirusla əlaqədar süni tənəffüs cihazına qoşulan xəstələrin sayı azalıb

09.08.2020

Aleksandr Lukaşenko seçkilərdə qalib gəlib

09.08.2020

Belarusda prezident seçkiləri baş tutmuş hesab olunur

09.08.2020

Azərbaycanda gün ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 87-yə düşdü

09.08.2020

Taktiki təlimlərin birinci mərhələsinə xüsusi təyinatlı bölmələr də cəlb edilib

09.08.2020

Koronavirus xəstələrinin olduğu oteldə yanğın baş verib

09.08.2020

Ermənistan sutka ərzində atəşkəsi 28 dəfə pozdu

08.08.2020

COVID-19 səbəbindən yerli xalqların bəzi icmaları yer üzündən sadəcə yox ola bilər

08.08.2020

Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı rekord sayda azalıb

08.08.2020

MÜSTƏQİL DÖVLƏTİN MÜSTƏQİL LİDERİ

08.08.2020

“ЛІГАБізнесІнформ”: Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münaqişənin eskalasiyası: bir düyün, iki çıxış yolu

08.08.2020

TƏBİB həkimlərə məzuniyyət verilməməsi məsələsinə aydınlıq gətirdi

08.08.2020

Kaspi Abituriyent hazırlığı kursları növbəti tədris ilinə necə hazırlaşır?
Müsahibə

08.08.2020

Prezidentin köməkçisi: Hələ ki, heç bir ölkə virusa qalib gəlməyib

08.08.2020

ELMƏ VƏ TƏHSİLƏ HƏSR OLUNMUŞ ÖMÜR

08.08.2020

Karantin rejimindən hamımız yorulmuşuq, bu bir əziyyətdir - Şahmar Mövsümov

08.08.2020

2006-cı ildən etibarən Xəzərin səviyyəsi enir - RƏSMİ

07.08.2020

Operativ Qərargah sərt karantin rejiminin yumşaldılması istiqamətində növbəti tədbirlər paketini qəbul edib

07.08.2020

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi müstəqil və qətiyyətli siyasət dünyanın əsas güc mərkəzləri tərəfindən ehtiramla qarşılanır

07.08.2020

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində yeni təyinat

07.08.2020

Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

07.08.2020

Milli Məclisin növbədənkənar sessiyası başa çatdı

07.08.2020

İki tarixin əbədi qəhrəmanı-FOTOLAR

07.08.2020

2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik son oxunuşda qəbul edildi

07.08.2020

Azərbaycanda koronavirusla mübarizə sahəsində həyata keçirilən effektli tədbirlər öz müsbət nəticələrini verməkdədir!

07.08.2020

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan atəşkəsi 34 dəfə pozub

07.08.2020

Beyrutda liman administrasiyasının 16 məmuru saxlanılıb

07.08.2020

Ermənistana məxsus növbəti taktiki PUA məhv edilib

06.08.2020

COVID-19: Avropada vəziyyət pisləşir

06.08.2020

Prezident İlham Əliyev: Biz hamımız yaxşı başa düşürük ki, insanlar yorulub, karantin rejimi hamımızı yorur