17:05 24 Mart 2018
Çap versiyası
Nazim Nəsrəddinov
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

"Ziya" qəzetinin  Azərbaycan dilli  müxbirlərindən biri:

 Bakı milyonçusu H.Z.Tağıyevin  maddi və mənəvi yardım göstərdiyi

 Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910)  və   Azərbaycan

"Əkinçi" qəzeti öz nəşrini dayandırmağa məcbur olandan (29.09.1877-ci il) bir il iki ay sonra-1879-cu il yanvar ayının 25-də  Tiflisdə Səid Ünsizadənin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dilində 4 səhifəlik "Ziya" adlı həftəlik qəzetin nəşrinə başlanmışdır. Adından göründüyü kimi, "Ziya" işıqlı fikirlərin tərcümanı kimi düşünülmüşdü.
  ..."Əkinçi"dən sonrakı anadilli mətbuat boşluğu milli ziyalılarımızı  narahat edirdi. Mətbuat yaratmaq, xalqa onu maraqlandıran məsələlərdən söz açmaq günün vacib məsələsi kimi öz müsbət həllini gözləyirdi. Şamaxı qazısı Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə inandığı və güvəndiyi milli ziyalıların köməyi ilə nəşriyyat və mətbuat vasitəsilə maarifçilik sahəsində böyük işlər görmək üçün vaxtilə Bakı qubernatoru olan D.S.Staroselskinin qayğı və mərhəmətindən istifadə edərək Tiflisdə əvvəlcə daş basmaxanası açır, burada "Ziya" adlı qəzetin nəşrinə başlayır. O, bir müddətdən sonra basmaxananın abadanlıqları və texnoloji imkanları əsasında mətbəə (tipoqrafiya) yaradır. Mətbəədə - Azərbaycan dilli ilk geniş profilli tipoqrafiyada "Ziya" qəzeti ilə yanaşı, kitab çapına da geniş rəvac verilir.
   "Ziya" həm qəzetin,həm də tipoqrafiyanıın adıdır. Sonralar qəzetin adında məqsədəyönlü şəkildə dəyişiklik edilmiş, Qəzet "Ziyayi-Qafqasiyyə" adı ilə çıxmışdır.. Bir sıra tədqiqatlarda qəzetin adını "Ziyayi-Qafqaziyyə" yazırlar. Bu,səhvdir. Qəzetin orfoqrafiyasındakı variant - "Ziyayi-Qafqasiyyə" dir. 
  "Ziya" qəzetinin üslubu zəngin və rəngarəngdir. Burada müəlliflərin üslubuna hörmətlə yanaşılmış, onların yazıları bir sıra mətbu orqanlardakı yazılardan fərqli olaraq, redaktor və naşirin istəyinə uğun şəkildə redaktə olunmamışdır. "Ziya"nın coğrafiyası geniş və əhatəli idi. "Ziya" Amerikadan da yazırdı, Afrikadan da. Avropa və Asiyada "Ziya"nın fəal müxbirləri var idi. "Ziya" nın Tambov müxbiri Mirzə Həsən Əfəndi Hacı Abdulla oğlu Əlqədari idi.
   M.H.Əlqədari 1834-cü il oktyabrın 15-də (hicri qəməri təqviminin 1250-ci ilinin cəmadiyülaxir ayının 11-də) Balakəndə anadan olmuş, 1910-cu il sentyabrın 12-də Əlqədarda vəfat etmişdir. Milliyyətcə ləzgidir. Əsli Kürə mahalının Əlqədar kəndindən olduğu üçün nisbəsi Əlqədaridir.
 Həsənin atası Abdulla Qurbanəli oğlu Dağıstanın məşhur təriqət başçılarından biri olan Məhəmməd əl-Yaraqinin şagirdi və kürəkəni olmuş, ondan bir sıra elmləri mükəmməl öyrənmişdir.
 Həsən ana dili ilə yanaşı, ərəb dilini də bu dildə şeir yazmaq dərəcəisndə mükəmməl öyrənmiş, "Məmnun" təxəllüsü ilə bir divanlıq şeir yazmışdır. Hələ kiçik yaşlarından Azərbaycan və fars dillərininin ədəbi dil qaydalarını bilməsi Həsənin layiqli vətəndaş kimi yetişməsində, həm Rusiyada, həm də türk dünyasında tanınmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır.    
  Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədarı "Əkinçi"nin ilk şairidir: "Əkinçi" də şeirlə çıxış edən ilk müxbir məhz Mirzə Həsən Əfəndi olmuşdur. Qəzetin 5 sentyabr 1875-ci tarixli 4-cü nömrəsində "Əkinçi" qəzetinin şükrnaməsi" başlığı altında Tabasarandan göndərdiyi, "Məmnun" təxəllüsi ilə yazdığı 7 beytlik bir qəzəli dərc olunmuşdur. Bu,"Əkinçi" qəzetində çap olunan ilk ədəbi nümunə, ilk şeir idi.
Qəzetdə şeirlərin yerləşdirilməsinin xronoloji baxımından S.Ə.Şirvani "Əkinçi"nin ikinci şairidir; onun 9 beytlik qəzəli Əlqədarinin qəzəlinin dərcindən 15 gün sonra-qəzetin 5-ci nömrəsində (20.09.1875-ci il) oxuculara təqdim olunmuşdur. Hər iki qəzəldə Həsən bəy Məlikzadənin - Zərdabinin milli mətbuatın yaranması yolundakı fəaliyyəti alqışlanır. 
   M.H.Əlqədarinin "Əkinçi"dəki ikinci yazısı qəzetin 04.11.1875-ci il tarixli 8-ci nömrəsində dərc olunmuşdur. Burada üç məsələdən söz açılır, hər mövzu ifadə olunan fikrin nəticəsi kimi şeirlə tamamlanır. Birinci xəbərdə Qasım kəndində  məktəb açmaq məsələsinin vaciliyindən danışılır. İkinci xəbərdə insanlara bəd əmələrdən uzaq olmaq məsləhət görülür. Üçüncü xəbərdə insanlara həyatda düzgün yol seçmələri tövsiyə olunur.
M.H.Əlqədarinin "Əkinçi"dəki üçüncü yazısı "Məmnun Əlqədari" imzası ilə qəzetin 11 iyun 1876-cı ildəki 11-ci nömrəsində  dərc olunmuşdur. Yazıda Əhsənül-Qəvaid ilə Şirvan şairlərinin mübahisələrinə münasibət bildirilir. Yazısının sonunda müəllif bu qənaətə gəlirki, dava-dalaş etsəniz, müvəffəqiyyətsizliyə uğrayıb, hörmətsiz olarsınız.  
 "Əkinçi" qəzeti bağlanadan sonra M.H.Əlqədari "Ziya" qəzetində çıxış etmişdir. Onun "Ziya"dakı ilk yazısı qəzetin 29 noyabr 1879-cu il tarixli 46-cı nömrəsində çap olunmuşdur. Bu yazı Mirzə Həsən Əfəndinin sürgün həyatı ilə ilgilidir.
  1865-ci ildə Cənubi Tabasarana naib tətin edilən M.H.Əlqədari 1877-ci ildə Dağıstanda baş verən üsyanda günahlı bilinərək, həbs edilir, 7 ay Dərbənd həbsxanasında dustaq saxlanılır. 1879-cu il aprelin 10-da M.H.Əlqədari qrup zabitlə birlikdə Tambov quberniyasının Spasski şəhərinə sürgün edilir. O, burada ailəsi ilə birlikdə dörd il sürgün həyatı yaşamalı olur. M.H.Əlqədari 1883-cü ilin may ayında Tambov quberniyasının Spassk taxta çıxan çar III Aleksandrın amnistiyasından sonra  ailəsi ilə birlkdə Əlqədara qayıdır və ömrünün sonunadək burada məktəbdarlıqla məşğul olur. Qeyd edək ki,Əlqədarinin 12 doğma övlladı var idi. Onlardan ikisi sürgündə yaşadıqları illərdə dünyasını dəyişmişdir.
  M.H.Əlqədarinin "Ziya"dakı ilk yazısı redaksiyanın yönəldici və düşündürücü  qeydləri lə başlayır: "Zeyldəki məktubun (aşağıda göstərilən-N.N.) mütaliəsi mətləbdən xali olmamağa görə bəeynə (eynilə, dəyişilmədən-N.N.) qəzetəmizdə dərc olunur ".  
 
   M.H.Əlqədari "mütaliəsi mənfəətdən xali olmayan"  məktubunu   "Katibi Mirzə Həsən" adı ilə imzalamışdır. M.H.Əlqədari   Hacı Səid Əfəndi Ünsizadəyə "Əfəndim həzrətləri " xitabı ilə başlanan məktubunda sürgünə düşməyinin səbəblərindən,əsrlər boyu  xalqı qəflətdə saxlayan  köhnə adət və ənənələrdən  söz açır və belə nəticəyə gəlir ki, bu qədər əziyyət və  zəhmətin ümdə baisi cəhalətdir.
  Məktubundakı açıq və üstüörtülü sözlərdən  hiss  olunur ki, M.H.Əlqədari hökumət dairələrinin  onlara qarşı yönələn hərəkətlərindən çox narazıdır. O, özünün " Pəs səbəb nə oldu ki,Rusiyanın içərilərinə düşüb, avareyi-vətən olmuşam?" sualına  özü belə cavab verir: "Bunun cavabında ərz olunmalı sözlərimiz çoxdur və leykin "Qurunun oduna yaş  da yanar "  misalı və Sədinin "Tülkü və Dəvə "hekayəsi ,əlbəttə,məlumunuzdur.
 Qeyd edək ki, Sədinin bu hekayəsində  aza qənaət edib,rəislik fikrindən  daşınmaq fikri  məsləhət görülür.   (Sədi."Gülüstan",Bakı,1987,səh.57).

 
  M.H.Əlqədarinin "Ziya"qəzetində dərc olunmuş ilk məktubu onun maarifçilik görüşlərini öyrənmək baxımından  çox maraqlıdır.Maraqlı həm də odur ki,Əlqədarinin bu  və  "Ziya"dakı digər  məktublarından  Rusiya Federasiyasının  M.H.Əlqədari haqqında dissertasiya yazan  Əlqədarişünas alimlərinin də xəbərləri yoxdur. Buna ancaq təəssüf edirik.
   Görünür, yazılan dissertasiyaları,elmi işləri qiymətləndirmək  üçün  yeni yanaşma üsullarından istifadə edilməli,  arxivlərdəki  elmi əhəmiyyətli  sənədlərin   diqqət və həssaslıqla araşdırmasına  qayğı artırılmalıdır.  
   M.N.Əlqədari "Ziya"dakı ilk məktubunda  qəzet vasitəsilə  xalqın tərəqqisinə, maarif və mədəniyyyətinin  yüksəlməsinə çalışan Səid Ünsizadənin fəaliyyətini  yüksək qiymətləndirir, dünyəvi elmlərə yiyələnməkdən  ötrü  xarici dillərin   yaxşı öyrənilməsini vacib və ümdə məsələ  hesab edirdi.
  M.H.Əlqədarinin "Ziya"dakı ikinci məktubu  qəzetin 1880-ci ildə çıxan 10,11 və 13-cü nömrələrində dərc olunmuşdur.Məktubdan məlum olur ki,M.H.Əlqədari  Spasskidə ciddi mütaliə edir,yerli xalqın adət və ənənəsinə aidyazacağı məqalə  üçün material toplayır, lakin Azərbaycan dilində  çıxan qəzetdə əməkdaşlıq xatirinə bu işi bir qədər  təxirə salır:"Spasskidə  təvəttün edən (yurd salan-N.N.) rusların zindəganlığını , yəni rəsm  (ərəb  mənşəli "rəsm" sözünün 10-dan çox mənası var. Bu sözün buradakı mənası  "adət" mənasındadır-N.N.) və adətlərini və ədəbiyyatı  maarifdə  nə dərəcə qane olmaqlarını və əxlaq və  ədəblərini bilməsi lazım gəlir.Əhvalatları hənuz kənara qoyub,indilik xahışım budur ki, bura müsəlmanları(Tambov  quberniyası müsəlmanları-N.N.) haqqında  bir neçə kəlmə  "Ziya" qazetinə məlumat verim".
(Ziya" qəzeti, 07.02.1880-ci il,№ 10).

  M.H.Əlqədarinin dünyagörüşünün müxtəlif   cəhətlərini öyrənmək baxımından  bu məqalə çox maraqlıdır.Müəllif Tambov quberniyasında yaşayan  müsəlmanların (tatarların-N.N.) məişəti, dili, təhsili və  s.haqqında türkdilli oxuculara  faydalı məlumat verir,rus dilinin tatar dilinə təsirindən  danışır, lakin bunu hər yerdə  məqbul hadisə kimi qiymətləndirmir,üstü örtülü şəkildə qatış-bulaş dilə, mənfi münasibətini bildirir: "Danışıqlıqlarında əksər istilah rus ləfzihdə  qarışdırıb, danışırlar.Yazıları  cığarayca  öz xətləidir.Üləmaları   ərəbi və farsi  lisandan müxtəlif bir dil ilə söyləyirlər.Böyükləri  və kiçikləri tamamən   rus  lisaninə  aşinə olub,təmiz bilirlər.Əhli-savad olanlardan əksəri  rusça yazmağı dəxi bilirlər.Rus xidmətində məmuriyyətdə olanları  çoxdur.Tatarların mollaları, qaziləri vətəmam ruhani qismi rus xəttini bilirlər".
  M.H.Əlqədari  bu  məqaləsində  tatarların məktəbləri haqqında ətraflı bəhs edir.Bu da təsadüfi deyil; o,müəllimliyə böyük  həvəs göstərirdi,həyatının gənclik illərində , eləcə də, sürgündən qayıtdıqdan sonra  Dağıstanda uzun müddət təbiət,coğrafiya,tarix,riyaziyyat və ədəbiyyatdan  dərs demişdir. O,öz dərslərində Əbül-üla Məari,Firdovsi,Nizami,Ömər Xəyyam,Sədi,Hafiz,Füzuli,Mirzə Şəfi Vazeh və başqa tanınmış  şairlərin  şeir və hikmətli sözlərini  şagirdlərinə həvəslə öyrətmişdir.
  Şagirdlərdən birinin  sonralar yazdığına  görə M.H.Əlqədari  onlara H.Məlikzadənin (Zərdabinin-N.N.),M.F.Axundovun,"Əkinçi" və digər qəzetlərin  maraqli,uşaqların təfəkkür tərzinə uyğun yazıları oxuyar,öz ciyərparələrini  ictimai-siyasi həyatın  vacib məsələləri ilə tanış edərmiş. Xatirədə "digər qəzetlər" cərgəsində  adı çəkilməsə də, "Ziya" nın yeri aydın görünür.
  Maraqlıdır ki,M.H.Əlqədarinin məktubundakı fikirlər ilə  "Ziya" qəzetinin  naşıri və əsas yazarlarından biri olan S.Ünsizadənin yeni tipli məktəb uğrunda  apardığı mübarizənin  uyğun və üstüstə düşən cəhətləri çoxdur.  Məktəb və maarif məsələləri,dərslik və tədris üsulu "Ziya" qəzeti nəşrə başlayandan onun aparıcı, istiqamətverici mövzuları olmuşdur. S.Ünsizadənin "Oxumaq və yazmaq barəsində" (08.02.1879,N3), "Uşaqlarımıza  təlim və təhsil vermək barəsində (13.02,1879,N4), "Təklifati--mədəniyyət"(2702.1879 və sair  proqram xarakterli yazılar dövrün maarifçi ziyalılarına ünvanlanmış yazılar kimi diqqəti cəlb edir.
 M.H.Əlqədarinin məktubundan hiss olunur ki, qürbətdə-doğma el-obasından uzaqlarda yaşamağa məcbur olan  müxbir "Ziya"da dərc olunan  yazıları
müntəzəm oxuyurmuş. O,çox güman ki ,S.Ünsizadənin  1880-ci ildə  "Ziya"nın bir neçə nömrəsində dərc olunan  "Mübtədi  məktəblər barəsində"  silsilə məqalələrini də oxumuş və bu yazılar onun dünyagörüşünün formalaşmasında  mühüm rol oynamışdır.
 "Zİya" qəzetində  sonrakı nömrələrində   M.H.Əlqədarinin imzalı və imzasız  digər yazılarına təsadüf edilmir.
 M.H.Əlqədarini Azərbaycan və Azərbaycan ziyalıları ilə bağlayan  əlaqələr çoxdur. Onun Azərvarca dilində  1890-1892-ci illərdə yazdığı "Asari-Dağıstan" əsəri 1903-cü ildə  Bakıda  nəşr olunmuşdur.
 
Dağıstanda nəşr olunan 101 yaşlı "Yoldaş" qəzetinin redaktoru Kamil Əliyev  başçılıq etdiyi mətbu orqanın  23.03.2018-ci il tarixli  nömrəsində dərc etdirdiyi   məqaləsində    H.Z.Tağıyev və Həsən Əlqədari  mövzusu haqqında maraqlı mülahizələr söyləmişdir. Məqalə göstərilir ki,
 
"XX əsrin sonlarında Dağıstan xalqlarının həyatında  maraqlı bir hadisə baş verdi. 1992-ci ildə  Bakı milyonçusu  H.Z.Tağıyev Mirzə Həsən Əlqədarinin "Asari-Dağıstan" əsərinin çapına 482 rubl göndərmişdir.M.H.Əlqədari məhz bu xeyriyyəçilik payından sonra "Asari -Dağıstan"  ( "Dağıstanın tarixi") kitabınının nəşrini sürətləndirmişdir. Azərbaycan dilində yazılan bu elmi əsər 1903-cü ildə Bakıda çap olundu.  Bu  kitabı təkcə Dağıstan tarixi yox, həm də Azərbaycan tarixi, İran tarixi ,Türkiyə tarixi, Ərəb  ölkələri tarixi, Rusiya tarixi kimi də qiymətləndirmək olar.
"Asari-Dağıstan"ın  rus dilinə tərcüməsi 1929-cu ildə Mahaçkalada çap olunmuşdur".

  F.Köçərli 1907-ci ildə qələmə aldığı yazısında  M.H.Əlqədarini çox yüksək qiymətləndirmişdir.
 M.H.Əlqədarinin  "Məmnun" təxəllüsü ilə Azərbaycan və ərəb dillərində yazdığı şeirlər  şairin ölümündən üç il sonra Teymurxan-Şurada çap olunmuşdur.
  2009-cu il sentyabrın 26-da Dağıstanin Süleyman Stalski rayonunun Əlqədar kəndində Mirzə Nəsən Əfəndinin muzeyi açılmışdır.
  Azərbaycanın orta məktəbləruində işıqlı fikir adamlarından biri olan M.H.Əfəndinin ədəbi irsinin öyrənilməsi  müvafiq təhsil qurumlarını ciddi düşündürməlidir.


Müəllifin digər yazıları

  1. CƏLAL ÜNSİZADƏNİN DƏ ŞƏKLİ TAPILDI...
  2. Dünyanın ən işıqlı günlərindən birinin adamı - türkologiyanın Fərhadı
  3. Söz oyunu və yaxud nüktədanlara xitab
  4. Şamaxıda Seyid Əzim Şirvaninin Ev-Muzeyini açmaq çətindirmi?
  5. Kırımda monastrda gizlədilən Xaçmazlı Reyhan haqqında nə biliik ?
  6. "Xamsu-qasaid" kitabında Hacı Zeynalabdin Tağıyev cənablarına həsr olunmuş qəsidə-mədhiyyə
  7. Atamın türkdilli məktubları
  8. PARLAMENTİN TAVANI NİYƏ UÇDU?
  9. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hələ yaxşı tanımadığımız parlament üzvü- Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov
  10. Yüksək məfkurəvi söz ustası - Sultan Məcid Qənizadə (1866-1937)
  11. Bu dünyanın qızıl günü
  12. Qafur Rəşad Mirzəzadə fenomeni
  13. Papaq və qalstuk məsələsi
  14. Görkəmli türkoloq və füzulişünas alim Samət Əlizadənin əlyazması tapıldı
  15. Akademiklər,Sİzlər əruzu bilirsinizmi?
  16. Dövlət himnimizin sözlərinin müəllifi Əhməd Cavaddırmı?
  17. Atamın şəkli
  18. Türk dünyasının ən böyük nazimlərindn birinə- Seyid Əzim Şirvaniyə (1835-1888) ölümündən 130 il sonra xitab
  19. "Tərcüman"qəzetini türk dünyasına tanıdan ilk türkdili jurnal yazısı
  20. "Kəlilə və Dimnə"də ( "Hümayunnamə"də) öyüd , nəsihət və deyimlər
  21. Atamın müəllimi Cəmo bəy Cəbrayılbəyli və onun "Cəmo C" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlərindən biri - "Sənsən"
  22. Dağıstanlı Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari (1834-1910) və Azərbaycan
  23. "Dırnaq"dan "mötərizat"a və yaxud...
  24. Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı İsmayıl Məmmədovun 366 yarpaqlı 2018-ci il təqvimi çap ediləcəkmi...
  25. Qara qoçun nağılı
  26. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki...
  27. Yenə də "Türkische Lesestoffe....Leipziq. 1916" türkdilli latın qrafikalı kitabından söz açırıq ki, bilməyənlər də nəyisə bilsinlər
  28. Avropa da, Amerika da türk atalar sözlərini oxuyur
  29. Məktəb, məktəb , yenə də məktəb... Özü də gələcəyin məktəbi
  30. Qaranlıqdan Alatoranlığa gedən vaxtın deyimləri
  31. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlal Bəyannaməsinin əsas müəllifi kimdir?
  32. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım haqqında nə bilirik?
  33. Tarixçilərimizin dərsliklərdə jurnal adı ilə öyrətdikləri "İŞIQ" QƏZETİ (1911-1912)
  34. Qafqazın Baş Rəisi Knyaz Dondukov-Korsakova (1820-1893) hədiyyə olan dərsliyin bir sıra məqamları və son səhifələrindəki nəsihətlər
  35. Türk dostumun təhsil nazirimizə göndərdiyi bir məktub və yaxud...
  36. Öyüdlərim, pəndlərim, nəsihətlərim....
  37. Ortaq türk dilləri ədəbiyyatı müntəxəbatına layiq uğurlu poetik nümunələr və yaxud...
  38. "Kəlilə və Dimnə"nin ilk mətbu nümunələri haqqında bir neçə söz...
  39. Türk dünyasının 1865-ci il tarixli üçdilli atalar sözü lüğəti
  40. 130 il bundan əvvəl İrəvandan "Bir müsəlman" Tiflisə - Azərbaycan dilində nəşr olunan "Kəşkül" qəzetinə nə yazırdı?
  41. Qəbul imtahanı testlərinin bunkerdə yazılması məsləhətdirmi?
  42. XIX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin türk dünyasına tanıtdığı təhsil ocağı və yaxud Kürdəmirin ilk dövlət məktəbinin tarixi 1881-ci il fevralın 9-dan başlayır
  43. Nüktələr və nöqtələr....
  44. "Ziya" qəzetinin qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa uzanan yolları
  45. AMEA və universitet alimlərinin orta məktəb marafonları
  46. Yandıran söz,qandıran söz, bir də var adamı dolandıran söz...
  47. Azərbaycanın İlk milli jurnalının - "Kəşkül"ün 135 yaşı tamam oldu
  48. Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini neçə nəfər imzalayıb və yaxud doğru sözü niyə səhv deyirlər?
  49. Azərbaycan ədəbi dilinin yeni anlayışları ifadə edən rus və Avropa dillərindən alınmış terminlərlə zənginləşməsində "Ziya" və "Ziyayi-Qafqasiyyə" qəzetlərinin (1879-1884) rolu
  50. 130 illik yubileyi gecikdirilən Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və yaxud adı ensiklopediyaya düşən elmi dərəcəli biologiya müəllimi
  51. Əhmədli kəndi... Tarixi xidmətləri unudulmuş təhsil ocağı
  52. DÜNƏN "ZIYA"NIN 139 YAŞI TAMAM OLDU VƏ YAXUD TÜRK DÜNYASININ TİFLİSDƏN BOYLANAN GÜNƏŞİ
  53. Orfoqrafiya mədəniyyəti-dil mədəniyyətidir
  54. Gəlin orfoqrafiya qaydalarını hazırlamağı dilbilənlərə tapşıraq
  55. "Ziya" qəzetinin Şəkidə yaşayan Şamaxılı müxbirlərindən biri
  56. Pıçıltılı etiraf və yaxud Zirvələrdə iki həftə qar altında qalanların xoş xəbərin gözləyirik
  57. İtirmişik yuxumuzu, qalanımız ağrımızdır...
  58. Bağışla, bağışla, bağışla bizi
  59. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
  60. S.Ə.Şirvani şeyxülislam ola bilərdimi?
  61. Mürəttib M.Ə.R. kriptonimi kimə aiddir?
  62. Orta məktəb şagirdlərin lüğət ehtiyatlarının zənginləşdirilməsində alınma sözlərin rolu
  63. Bizə ən gərəkli - Fil hesabatı
  64. “Bağçasaraydan göndərilən məktub”
  65. Şamaxı Məclis Məktəbinin 140 illik yubileyindən 3 il də keçdi, amma görüləsi işlər hələ də çoxdur....
  66. Təlim və tərbiyə prosesində elmi araşdırmaların rolu
  67. "Dəbistan" jurnalı (1906-1908) və yaxud şagird və müəllimlər üçün dərsliyə bərabər dövri nəşr
  68. Nəcməddin Xələfoviçə görə "məmləkət"i dəyişdim
  69. Doğma yurdun qış lövhələri...
  70. 45 il bundan əvvəlki dünya gənclər hərəkatı...
  71. Nəğmə kimi səslənən bal dilmiz var olsun!
  72. Bir daha Ələkbər Tahirzadənin- şair Mirzə Ələkbər Sabirin müəllimliyə gedən əzablı və əziyyətli yolları ilə...… - Tədqiqat
  73. Hamıya dostam mən,bir qardaşam mən
  74. "İşığ"ın işıq saldığı tərcümənin işığında və yaxud İ.A.Krılovdan tərcümə:Durnabalığı və Pişik
  75. "Ziya" qəzetinin (25.01.1879- 26.06.1884) qaranlıq taleyini işıqlandırmaq lazımdır
  76. Məktəbliləri maarifləndirən mətbu orqanlardan biri - "Maarif" məcmuəsi
  77. РУССКО-БАШКИРСКИЙ СЛОВАРЬ - kitabxanamın ən qalın və ən sanballı lüğətlərindən biri
  78. Söz sözü çəkər, əgər sözün közü varsa
  79. Beynəlxalq bayram tədbirlərindən sonrakı gün - Müəllimlərin Ziyarəti Günü
  80. Müəllim olanda da yaxşı müəllim olun
  81. Tanıdım...Gül bəsləyən qız- Məlahət Yusif qızı...
  82. Avtoelegiya: İşin-gücün boş vaxtı-qocaların xoş vaxtı....
  83. HƏR KİM 100 İL YAŞAMASA , GÜNAH ONUN ÖZÜNDƏDİRMİ ?!
  84. İsmayıl Mirzanın hər həftə oxuduğu türkdilli "Ziya" qəzetin bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  85. Ay Allah bəndəsi, niyə yazıqsan?
  86. Ömrün payız etirafı və yaxud ömrün,günün hapı, gopu
  87. Mətbuat tariximizdən birinci ilinin 46 nömrəsi itən qəzetimiz və yaxud mətbuatımızın "Ziya"sı
  88. Mən niyə SSRİ Ali Sovetinin deputatı ola bilmədim?
  89. Təbrizdən kənd məktubları
  90. "Təbriz məktubları silsiləsi"ndən növbəti yazı
  91. Nazim Nəsrəddinov: "Təbriz məktubları" silsiləsindən
  92. Dünya yaman dünyadır
  93. Görkəmli maarifçilər Ünsizadələr haqqında təzə xəbər və şəkillər və yaxud Tütk soyad Kanunu - ARKÜNLƏR VƏ BERKSANLAR
  94. "Strategiya.az"ın yeni layihəsi-Səhiyyə tariximizin unudulmuş səhifələri
  95. Abdulla Şaiqin Bülbül Məmmədova həsr olunmuş fransız soneti - "Centlmen bir xanəndəyə"
  96. Dünya türkologiyasının Fərhadı və yaxud dünyanın ən işıqlı adamlarından biri
  97. Qüdrət Piriyevlə birlikdə Azərbaycana tanıtdığımız İqor Səməd oğlu Mehmandarov
  98. Sözgəlişi, ola bilər düzəlişi...
  99. 16 il bundan əvvəl imzalanmış Fərmanın işığı
  100. Bu Dünya- Şirin Dünya.....
  101. Göz görür,ağıl kəsir....
  102. Tərcüməsiz başa düşülən tatar bayatıları
  103. M.Ə.Sabirin türk dili müəllimliyinə gedən əzablı və əziyyətli yolları… - Tədqiqat
  104. Türk dünyasının Bakıda işləyən ilk məşhur qadın həkimlərindən biri- Batırşina Amina xanım
  105. Mənim nəğməli bibim - Foto
  106. Sən yazmasan,mən yazaram
  107. Araşdırmaçı araşdırıcıya deyirlər və yaxud Bir daha Səid Ünsizadə (1825,Şamaxı-1905.,İstanbul) haqqında
  108. Dörd yaşlı lal-dinməz uşağın dili açılacaq!!!
  109. 20 yaşlı Cəfər Cabbarzadənin "Bakı müharibəsi"
  110. Qulam Məmmədli-120
  111. General Hacı Zeynalabdin Tağıyevin tələbə qızlara novruz bayramı təbriki
  112. Türkiyənin "Ordu marşı" və "Çanakkala döyüşçüsü Mustafanın anasına məktubu"
  113. Səid Ünsizadənin (1825-1905) məktəb yaşlı uşaqların təlim və tərbiyəsinə aid dərsliyi - "Təlimül ətfal, təhzibül - əxlaq"
  114. Türk dünyasının 99 yaşlı "El həyatı" (1918) məcmuəsi
  115. Təhsilimizin dostu, dilçiliyimizin generalı Qəzənfər Kazımov
  116. Bu tarix ki var, qəliz məsələ imiş......
  117. SÖZ KİMİNDİR?
  118. Bu dünyada yerin yoxdur, yağı düşmən,
  119. Mənim dualarım
  120. Hələ qışdır bu yerlərdə və yaxud Şəkilli salamın şeirlə cavabı
  121. Təzadlar, ay təzadlar....
  122. Türk dünyasının "Tərcüman"dan əvvəlki "Ziya"sı və yaxud Qaranlığı və alatoranlığı işıqlandıran insanlar
  123. Adını dəyişdiyim retro yazı və ya "Strategiya.az" saytının 106159 nəfər oxucusunun maraq dünyasının sualı - Foto
  124. Riyaziyyat alimlərinin çoxunun tanımadığı dərslik və yaxud, türk dünyasının ilk türkdilli hesab dərsliklərindən biri
  125. Azərbaycan çocuq mətbuatı tarixinin "Qırmızı günəş"i...
  126. İsmayıl ibn Mustafanın (İsmayıl bəy Qasprinskinin) "Ziyayi -Qafqasiyyə"(Qafqazın ziyası) adlı məqaləsi. Tiflis,1881
  127. Səid Ünsizadənin (1825-1905) dərsliklərindən biri - nəzmlə yazılmış "ƏQAİD və NƏSAYİH"
  128. Testdən qəsdən danışmırıq
  129. Ah....Dərslik, dərslik, yenə də dərslik, bir az da ...
  130. Dərsliklərimizin halı və vəziyyəti
  131. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakı şəhər müsəlmanlarının müraciətinə cavabı
  132. Bir daha Cəmo bəy Cəbrayılbəyli (1887-1965) və onun 130 yaşını gözləyən yubileyi haqqında
  133. İsmayıl bəy Qaspıralı:" Qəzetə- millətin lisanıdır "
  134. Hırsızın gözü əlyazmalara düşdü
  135. Bu sorğuya hələ də cavab verilməyib : Şotlandiyada H.Z.Tağıyevin yüzillik heykəli varmı? Və yaxud qaranlıqdan işıldayan işıqlar....
  136. Retro mövzularından biri: Midhat Cemal Kuntay :"Toprak, eger uğrunda ölən varsa, vatandır"
  137. I Nikolayın tiflisli nəvələrinin müəllimi Lev Nikolayeviç Modzalevskinin "Kəpənəy"i
  138. Dünyamızı Gələcəyə Tanıdan Rəssam - Fotolar
  139. Yenə də sözümüz-söhbətimiz Kürdəmirin ilk dövlət məktəbi haqqındadır
  140. Türk dünyasının tarixi məktəblərindən biri-- Kürdəmir,Köhnəbazar kənd orta məktəbi və yaxud üç əsrin məktəbi--09.02.1881
  141. Hacı Səid Əfəndi Ünsizadə-191
  142. Təskinlik və toxtaqlıq və yaxud əbədi və həmişəlik mübarizə
  143. Avropada çap olunan latın qrafikalı 100 yaşlı ilk türk kitablarımızdan biri
  144. Ömür keçir, gün keçir və yaxud Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan birinin 100 illik yubileyini keçimək çətindirmi?
  145. Türkiyədə dərs alan azərbaycanlı söz ustası və yaxud Türkiyədə az tanınan Azərbaycan Şekspiri
  146. Bir daha Ünsizadələr haqqında
  147. Dünyaya səpələnmiş Ünsizadələr və yaxud Ünsizadələrin nəsil şəcərəsi, soy ağacı
  148. Seyid Əzim Şirvani (1835-1888) və onun gümüş medalının tarixi məqamları
  149. İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri Kürdəmirli Mustafa Mahmudov
  150. Bizim Bəhicə müəllim - Xalid Səid yadigarı
  151. Karamanoğlu Mehmet Bey ( .... - 1280) və onun türkcəyə sevgisinin tarixi
  152. Sözümüz, savımız, dilimiz - Nazim Hikmətsiz keçən 53 ilimiz
  153. Mətbuat tariximiz-milli düşüncə tariximiz
  154. Bizə hansı elmlər lazımdır və yaxud ...
  155. TQDK-nın tarixdə qalacaq sənədlərindən biri və yaxud bəyənilən maarifçilik fəaliyyətinin təsdiqi
  156. Əməkdar müəllim, professor dünyasını dəyişdi
  157. Soyqırımı günündə dostumu itirmişəm
  158. Bu yaz bir başqa yazdır
  159. Ölümü ilə böyüyü də, kiçiyi də ağladan Vüsal Orucov üçün oxunan elegiya - VİDEO
  160. Xan qızı Natəvanın qocalıqda miras istəyi
  161. Türkiyəli tərbiyə doktoru XƏlil FİKRƏT və bilimsəl psixologiyanın qurucularından biri Ovide DECROLİ Bakıda
  162. Dinməyin,xamuş olun! Yaxud 1884-cü il fevralın 29-da dünyaya göz açan insan...
  163. Azərbaycan dilində yazılmış ilk coğrafiya dərsliyinin müəllifi Əsgər ağa Gorani Adıgözəlov (1857-1910) və yaxud qaranlıqdan və alatoranlıqdan işığa
  164. XIX əsr maarifçisi Səid Əfəndi Ünsizadənin dərsliklərindən biri
  165. Orta məktəbdə bütün fənlər eyni dərəcədə öyrənilməlidir
  166. HƏ, nə oldu, mən deyən oldu,olmadı?
  167. S.Ə.Şirvaninin bir şeirinin yazılma səbəbi və əks-sədası
  168. Rəşid bəy Əfəndizadənin İstanbuldakı "Uşaq bağçası"- 1898-ci il
  169. Dərgahdan başlanan yol
  170. Fikrin ifadə formalarından biri
  171. Təhsil nazirinin kabinetində yaradılan yerüstü bunker
  172. "Həyat"ın çağırışı nə üçün cavabsız qalır?
  173. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Əhmədli kəndindəki ibtidai məktəbin tarixi görüntülərinin iki yarpağı
  174. Tərbiyə doktoru Halil Fikretin oxucu və tədqiqatçıların çoxuna məlum olmayan nadir şəkilləri
  175. Təhsil tariximizin maraqlı səhifələri
  176. Təhsil tariximizdən maraqlı səhifələri
  177. Akademiklərin cərgəsindəki müəllim
  178. Yeni rahat avtobus marşrutu - Nərimanov metrosu - Dəmir yolu İdarəsi və yaxud müəllim, şagird və tələbələr üçün "İVECO" avtobusları
  179. Mübarizə bu gün də var,sabah da...
  180. Xalqımızın türkdilli ilk mətbuat nümunələri
  181. "Əkinçi" qəzeti-140
  182. Mustafanın Çanakkala məktubu
  183. Məktəbdə elm və texnologiya həftəsi
  184. Mübarizə bu gün də var, yarın da....
  185. Halil Fikret və şifahi türkdilli xalq ədəbiyyatımızın Avropadan başlanan təbliğatı
  186. Kim inanmırsa, bu daş, bu da tərəzi...
  187. Yazımızın tarixi-özümüzün tarixi
  188. Fikrət Sadıq -Dədə Qorqud
  189. Tədqiqatçı öz fikrində israrlıdır
  190. Avropa Azərbaycan Məktəbinin olimpiada komandası respublika bilik yarışına vəsiqə aldı
  191. Tarixdə izi və sözü olan insanlardan biri: Cəmo bəy Cəbrayılbəyli
  192. Azərbaycanşünas alim, görkəmli şərqşünas - Mirzə Rəhimov-85
  193. "Dəbistan" jurnalının bir nömrəsinin biblioqrafiyası
  194. Xəlil Fikrət "Tərbiyə və tədris tarixi"
  195. Mirzə Həsən Əfəndi Əlqədari və Azərbaycan
  196. Latın qrafikalı ilk türk kitablarımızdan biri: Hans Stumme, Halil Fikret. "Türkische Lesestoffe…" Leipziq, 1916
  197. "Bağçasaraydan göndərilən məktub"
  198. Diqqət! Diqqət! Məktəb tariximizin qaranlıq səhifələrini işıqlandırırıq!
  199. İ.V.Miçurinin heykəli ucaldılan kənd - Qəbələ, Vəndam kəndi
  200. Maarifçiliyimizin və ədəbi dilimizin tarixi-“Ziya”(“Ziyayi-Qafqasiyyə”) qəzeti -135
  201. Dünya dərsliklərində yuva salan 150 yaşlı "Мотылек" və yaxud birgünlük kəpənəyin tərənnümü
  202. Səsimizə səs vermədikləri üçün ... - Fotolar
  203. Hər gün xatırlanan adam - Fərhad Zeynalov - 85
  204. Abdulla Şaiqin uşaq bağçası
  205. "Ziya"nın biblioqrafiyası
  206. Kasıblığın üzü qara olsun
  207. Bu gün M.Ə.Sabirin ad günüdür
  208. Keçən günə gün çatarmı ... - Fotolar
  209. Elmə yönələn yolun başlanğıcı - FOTO
  210. Bakı, ... küçəsi, Azərbaycan Mətbuat Muzeyi
  211. Otuz doqquz ildən sonra yazılan məktubun təəssüratı
  212. Ucundadır dilimin həqiqətin böyüyü ...
  213. İlk hesab dərsliyimiz
  214. Yusif Vəzirovun kölgədə qalan yazıları
  215. Dostluq etməyi bacaran adam - dostum İsa Əliyev
  216. “Tunğuç”məcmuəsi və ya açılmayan qapılar, pəncərələr…
  217. Mustafa Lütfi Şirvani İsmayılov (1876- ?) və onun Həştərxanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Bürhani-tərəqqi" qəzeti
  218. Dərslik, dərslik, yenə də dərslik...
  219. M.Ə.Rəsulzadənin bir məqaləsinin çağırışları və yaxud Əli bəy Hüseynzadənin sorğusu :"Anladınızmı?"
  220. "Molla Nəsrəddin"in Bakı vəkilərindən biri- Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
  221. " Riyazi isbat və məntiqi təfəkkür " - FOTO
  222. "ZİYA"lı ziyalı - Foto
  223. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə nə vaxt anadan olmuşdur?
Şərh yaz




Enter Code*:

Son xəbərlər
 
Xəbər başlıqları
26-09-2018
25-09-2018

Bütün xəbərlər

 
© 2012 Strategiya.az
Proqramlaşdırma: Encoder.Az
2.6905 san