Ermənistanda rus dilinin "xariciliyi və qaranlıq gələcəyi"

11:17 / 16.10.2017

Dövlətlərin dil siyasəti olur. Adətən qurucu millətin dili dövlətin rəsmi dili olur. Bəzi hallarda ikinci böyük millətin dili də rəsmi status alır, amma bu, daha çox Avropa qitəsində müşahidə edilir. Amma yenə də post-sovet coğrafiyasında müstəqillik sonrası belə hala rast gəlinir.

Ermənistanın da dil siyasəti var. Məsələn, Ermənistan Konstitusiyasının 20-ci maddəsində "Ermənistan Respublikasında dövlət dili erməni dilidir", deyə qeyd edilmişdir. Dil haqqında 1993-cü ildə qəbul edilən qanunun tələblərinə görə, başqa dillərdə, xüsusən də rus dilində tədris verən orta məktəblərin hamısı bağlanmış, erməni dilində tədrisə keçilmişdir.

Ermənistanda bütün orta məktəblərdə istisnasız olaraq ermənicədən başqa dildə dərs keçirilmir. Ölkədəki rus, kürd, assuri, yunan azlıqlar öz dillərində oxuya bilərlər, amma bu dili tədris edən məktəb yoxdur. Onlar sadəcə ermənicə dərs verilən məktəblərdə onlar üçün ayrıca təsis edilən siniflərdə oxuya bilərlər. Ölkədə yalnız 40 orta məktəbdə belə imkan var.

Ermənistanda universitetlərdə də ermənicədən başqa dildə dərs keçilmir. İstisna yalnız 1997-ci ildə təsis edilən Rusiya-Ermənistan Universitetidir. Maraqlıdır ki, bu universitetə də qəbul olunmaq üçün imtahanlar erməni dilində keçirilir. Bu universitetin 11 fakültəsində təxminən iki min tələbə oxuyur.[i]

Xaçatur Abovyan adına Pedaqoji Universitetin rus dili kafedrasının professoru, akademik Aydı Arutyunyan da 1993-cü ildən sonra ölkədə orta məktəblərdə rus dilində tədrisin ciddi problemlərlə qarşılaşdığını qeyd edir.[ii] Rus dilində dərs keçilən məktəblərin bağlanması səbəbindən ölkədə rus dilini bilənlərin sayında kəskin azalma müşahidə edilir.

Ermənistan hökuməti 1999-cu ildə "Ermənistan Respublikasının ictimai-mədəni və təhsil sistemində rus dili" adlı konsepsiya hazılasa da, müsbət yöndə ciddi nəticələr əldə olunmamışdı.

Son zamanlarda Ermənistanda rus dilinin tədris edilməsi istiqamətində ciddi müzakirələr gedir. Əlbəttə, bu müzkirələrdə Rusiya da tərəf kimi iştirak edir və təzyiq göstərir. Hələ cari ilin iyul ayında Ermənistan parlamentinin sədri Ara Babloyan Moskvada olarkən, Rusiya Dövlət Dumasının sədri Vyaçeslav Volodinin rus dilinin Ermənistanda rəsmi dil olaraq qəbul edilmədiyi üçün Ermənistan vətəndaşlarının sürücülük vəsiqələrinin Rusiya ərazisində tanınmayacağını bildirməsi ciddi ajiotaja səbəb olmuşdu.[iii]

Ermənistanda bu məsələ barəsində müzakirələrin yenidən alovlanmasına səbəb baş nazir Karen Karapetyanın rus dilinin tədrisində saatların artırılması və bu dilin tədrisinə canlılıq gətirməsi haqqında göstəriş verməsi olmuşdu. Ermənistanın təhsil naziri Levon Mıkırtçyan baş nazirin belə göstəriş vermədiyini, sadəcə, xarici dillərin tədris metodikasında keyfiyyət dəyişikliyi edilməsi məsələsinin gündəmə gəldiyini desə də, rus dili ətrafında müzakirələr səngimir.

Ermənistanda rus dili müzakirələri səngimədən Rusiyanın təhsil naziri Olqa Vasilyevanın 25 sentyabrda Ermənistana səfər etməsi yeni sualları da bərabərində gətirmişdir. Vasilyeva Ermənistana səfərinin məqsədini "Mən təhsil və elm məsələlərini müzakirə etmək üçün burdayam. Biz rus dili və mədəniyyətinin öyrənilməsi sahəsinin dərinləşdirilməsi niyyətindəyik" şəklində izah etsə də,[iv] erməni KİV-ləri "bir qaşıq suda tufan qopararaq" səfərin əsas məqsədinin rus dilinə rəsmi status verilməsi olduğunu iddia edirlər.[v]

Bu arada Moskvada fəaliyyət göstərən Lazarev gimnaziyasının bağlanacağı haqqında iddialar ortaya atılsa da, daha sonra gimnaziyanın bağlanmayacağı bildirilmişdir.

Ermənistanın müstəqillik elan etməsindən sonra ölkədə rus dilində təhsil verən məktəblərin bağlanması, rus dilinin sadəcə ermənicə dərs verən məıktəblərdə tədris edilməsi, dərs saatlarının azaldılması gerçəklikdir və bir çox hallarda Rusiya rəsmiləri bundan narahat olduqlarını dilə gətirirlər.

Müstəqilliyini elan edəndən sonra Rusiyaya qarşı siyasət aparan Gürcüstanda belə fəaliyyət göstərən 17 rusdilli orta məktəb bağlanmamışdı. Ermənistan isə bütün rusdilli orta məktəbləri bağlamış, rus dilinin ölkə daxilində geniş istifadə edilməsinin qarşısını almağa çalışmışdır. Görünən odur ki, Rusiya dövlət rəsmiləri də bunun fərqində olduqları üçün Ermənistandan rus dilinin tədris metodologiyasının dəyişdirilməsi və tədris sahəsinin genişləndirilməsini tələb edirlər. Bu məsələ hər iki dövlət arasında ciddi problem olmasa da, ictimai rəydə bir-birilərinə qarşı düşmən obrazının yaranmasına səbəb olur.

Hatəm Cabbarlı,

siyasi elmlər doktoru


[i] Анна Симонян, Русский язык в Армении: без школ, но с учениками Ереван, http://www.bbc.com/russian/­international/2009/09/090907_russian_armenia, 9 сентября 2009. 

[ii] Алла Березовская, Русский язык в Армении: на пути к статусу, http://www.russkiymir.­ru/media/magazines/article/141780/, 2009, Ноябрь. 

[iii] Вопроса о придании русскому языку официального статуса в Армении нет и не будет на повестке дня – Армен Ашотян, http://www.lragir.am/index/rus/0/society/view/57034, 17 июля 2017. 

[iv] Россия и Армения намерены углублять связи в области изучения русского языка и культуры: Ольга Васильева, http://www.lragir.am/index/rus/0/country/view/58299, 25 сентября 2017. 

[v] Наира Айрумян, Ольга Васильева прибыла в Армению разбирать языковые завалы, http://www.lragir.­am/index/rus/0/country/view/58297, 25 сентября 2017.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
09.05.2021

Ukraynanın “Kiyev diplomatik” jurnalında Ulu Öndər haqqında məqalə dərc edilib

08.05.2021

Prezident İlham Əliyev Şuşada yeni ümumtəhsil məktəbinin tikintisinə üç milyon manat ayırdı

08.05.2021

Şuşada istilik təchizatının qurulması üçün bir milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM

08.05.2021

Müdafiə Nazirliyi 9 May münasibətilə keçiriləcək tədbirləri açıqlayıb

08.05.2021

Heydər Əliyev uzaqgörənliyinin və İlham Əliyev dühasının təntənəsi

08.05.2021

“Azeri Light” neftinin bir bareli 68 dollardan baha satılır

08.05.2021

Bu yay çimərliklərə icazə verilə bilər - AÇIQLAMA

08.05.2021

TARİXİMİZİN ƏN PARLAQ SƏHİFƏSİ

07.05.2021

Pilot Rəşad Atakişiyevə şəhid statusu verilib

07.05.2021

İtkin düşən kapitanın şəhid olduğu müəyyənləşdi

07.05.2021

Şuşa şəhəri Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilib - SƏRƏNCAM

07.05.2021

HEYDƏR ƏLİYEV - MÜASİR AZƏRBAYCAN TARİXİNİ YARADAN LİDER

07.05.2021

Şuşaya yeni su kəmərinin tikintisinə başlanılıb

07.05.2021

Azərbaycan neftinin bir bareli 68,39 dollara satılır

07.05.2021

Keçmiş nazir müavininin cinayət işi məhkəməyə göndərildi

07.05.2021

AVRO-2020-nin kuboku Prezident İlham Əliyevə təqdim olunub 

07.05.2021

ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı son sutka ərzində 847 mindən çox artıb

07.05.2021

Xalq artisti Arif Quliyev vəfat edib

06.05.2021

Buraxılış imtahanlarının nəticələri ilə bağlı müraciətlərə baxılması üçün apellyasiya təşkil ediləcək

06.05.2021

Prezident İlham Əliyev Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə rəis təyin edib 

06.05.2021

Dövlət Vergi Xidmətininə rəis təyin olundu - SƏRƏNCAM

06.05.2021

Azərbaycanda koronavirusa ən çox yoluxma halı 30-59 yaş arasında müşahidə olunur

06.05.2021

Bayram günlərində məhdudiyyətlər olacaq? - Operativ Qərargah AÇIQLADI

06.05.2021

Təhsil naziri bu direktorları vəzfiəsindən azad edib

06.05.2021

10 noyabr Bəyanatının yerinə yetirilməsi ilə bağlı narahatlığa əsas yoxdur - Ramil Usubov

06.05.2021

Neft qiymətləri bahalaşıb

06.05.2021

Baydenlə Putin Bakıda görüşə bilər

05.05.2021

Putinlə Ərdoğan Qarabağı müzakirə edib

05.05.2021

Daha bir şəhidimizin nəşi tapılaraq ailəsinə təhvil verilib

05.05.2021

Gürcüstanın Baş naziri İrakli Qaribaşvili Azərbaycana səfərə gəlib

05.05.2021

Bakı-Xırdalan-Sumqayıt qatarı ilə sərnişin daşımaları bərpa edilir

05.05.2021

Azərbaycan neftinin bir bareli 68,56 dollara satılır

05.05.2021

Bakıda ən çox yoluxma bu rayonlarda olub

05.05.2021

Dünyada ötən sutka koronavirusa yoluxanların sayı 644 mindən çox olub

05.05.2021

Binəqədi rayonundakı yanğında 12 ağac məhv olub

05.05.2021

Mayın 5-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

05.05.2021

Fikrət Qoca vəfat edib

04.05.2021

“Azərsu”nun sədri vəzifəsindən azad edildi

04.05.2021

“Türk dünyası coğrafiyası və etnosu” üçcildliyi geniş ictimaiyyətə təqdim edilib

04.05.2021

Ombudsman beynəlxalq təşkilatlara azərbaycanlılara qarşı nifrət cinayətlərinə dair hesabat ünvanlayıb

04.05.2021

Dövlət Neft Fondunun səhm alışı artıb

04.05.2021

DTX əməkdaşları “Heydər zirvəsi”nə yürüş təşkil edib

04.05.2021

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Moskvada iftar süfrəsi açılıb

03.05.2021

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

03.05.2021

Xəzər dənizi akvatoriyasında gözlənilən hidrometeoroloji hadisə haqqında XƏBƏRDARLIQ

03.05.2021

Azərbaycan Prezidenti: Türkiyə-Azərbaycan dostluğu, qardaşlığı bu gün ən yüksək zirvədədir

03.05.2021

Bu gün Azərbaycanda Ramazan ayının ikinci Qədr gecəsidir

03.05.2021

Neft qiymətləri ucuzlaşıb

03.05.2021

Neft Fondu apreldəki valyuta hərraclarında 509,9 milyon dollar satıb

03.05.2021

Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib