Ermənistanda rus dilinin "xariciliyi və qaranlıq gələcəyi"

11:17 / 16.10.2017

Dövlətlərin dil siyasəti olur. Adətən qurucu millətin dili dövlətin rəsmi dili olur. Bəzi hallarda ikinci böyük millətin dili də rəsmi status alır, amma bu, daha çox Avropa qitəsində müşahidə edilir. Amma yenə də post-sovet coğrafiyasında müstəqillik sonrası belə hala rast gəlinir.

Ermənistanın da dil siyasəti var. Məsələn, Ermənistan Konstitusiyasının 20-ci maddəsində "Ermənistan Respublikasında dövlət dili erməni dilidir", deyə qeyd edilmişdir. Dil haqqında 1993-cü ildə qəbul edilən qanunun tələblərinə görə, başqa dillərdə, xüsusən də rus dilində tədris verən orta məktəblərin hamısı bağlanmış, erməni dilində tədrisə keçilmişdir.

Ermənistanda bütün orta məktəblərdə istisnasız olaraq ermənicədən başqa dildə dərs keçirilmir. Ölkədəki rus, kürd, assuri, yunan azlıqlar öz dillərində oxuya bilərlər, amma bu dili tədris edən məktəb yoxdur. Onlar sadəcə ermənicə dərs verilən məktəblərdə onlar üçün ayrıca təsis edilən siniflərdə oxuya bilərlər. Ölkədə yalnız 40 orta məktəbdə belə imkan var.

Ermənistanda universitetlərdə də ermənicədən başqa dildə dərs keçilmir. İstisna yalnız 1997-ci ildə təsis edilən Rusiya-Ermənistan Universitetidir. Maraqlıdır ki, bu universitetə də qəbul olunmaq üçün imtahanlar erməni dilində keçirilir. Bu universitetin 11 fakültəsində təxminən iki min tələbə oxuyur.[i]

Xaçatur Abovyan adına Pedaqoji Universitetin rus dili kafedrasının professoru, akademik Aydı Arutyunyan da 1993-cü ildən sonra ölkədə orta məktəblərdə rus dilində tədrisin ciddi problemlərlə qarşılaşdığını qeyd edir.[ii] Rus dilində dərs keçilən məktəblərin bağlanması səbəbindən ölkədə rus dilini bilənlərin sayında kəskin azalma müşahidə edilir.

Ermənistan hökuməti 1999-cu ildə "Ermənistan Respublikasının ictimai-mədəni və təhsil sistemində rus dili" adlı konsepsiya hazılasa da, müsbət yöndə ciddi nəticələr əldə olunmamışdı.

Son zamanlarda Ermənistanda rus dilinin tədris edilməsi istiqamətində ciddi müzakirələr gedir. Əlbəttə, bu müzkirələrdə Rusiya da tərəf kimi iştirak edir və təzyiq göstərir. Hələ cari ilin iyul ayında Ermənistan parlamentinin sədri Ara Babloyan Moskvada olarkən, Rusiya Dövlət Dumasının sədri Vyaçeslav Volodinin rus dilinin Ermənistanda rəsmi dil olaraq qəbul edilmədiyi üçün Ermənistan vətəndaşlarının sürücülük vəsiqələrinin Rusiya ərazisində tanınmayacağını bildirməsi ciddi ajiotaja səbəb olmuşdu.[iii]

Ermənistanda bu məsələ barəsində müzakirələrin yenidən alovlanmasına səbəb baş nazir Karen Karapetyanın rus dilinin tədrisində saatların artırılması və bu dilin tədrisinə canlılıq gətirməsi haqqında göstəriş verməsi olmuşdu. Ermənistanın təhsil naziri Levon Mıkırtçyan baş nazirin belə göstəriş vermədiyini, sadəcə, xarici dillərin tədris metodikasında keyfiyyət dəyişikliyi edilməsi məsələsinin gündəmə gəldiyini desə də, rus dili ətrafında müzakirələr səngimir.

Ermənistanda rus dili müzakirələri səngimədən Rusiyanın təhsil naziri Olqa Vasilyevanın 25 sentyabrda Ermənistana səfər etməsi yeni sualları da bərabərində gətirmişdir. Vasilyeva Ermənistana səfərinin məqsədini "Mən təhsil və elm məsələlərini müzakirə etmək üçün burdayam. Biz rus dili və mədəniyyətinin öyrənilməsi sahəsinin dərinləşdirilməsi niyyətindəyik" şəklində izah etsə də,[iv] erməni KİV-ləri "bir qaşıq suda tufan qopararaq" səfərin əsas məqsədinin rus dilinə rəsmi status verilməsi olduğunu iddia edirlər.[v]

Bu arada Moskvada fəaliyyət göstərən Lazarev gimnaziyasının bağlanacağı haqqında iddialar ortaya atılsa da, daha sonra gimnaziyanın bağlanmayacağı bildirilmişdir.

Ermənistanın müstəqillik elan etməsindən sonra ölkədə rus dilində təhsil verən məktəblərin bağlanması, rus dilinin sadəcə ermənicə dərs verən məıktəblərdə tədris edilməsi, dərs saatlarının azaldılması gerçəklikdir və bir çox hallarda Rusiya rəsmiləri bundan narahat olduqlarını dilə gətirirlər.

Müstəqilliyini elan edəndən sonra Rusiyaya qarşı siyasət aparan Gürcüstanda belə fəaliyyət göstərən 17 rusdilli orta məktəb bağlanmamışdı. Ermənistan isə bütün rusdilli orta məktəbləri bağlamış, rus dilinin ölkə daxilində geniş istifadə edilməsinin qarşısını almağa çalışmışdır. Görünən odur ki, Rusiya dövlət rəsmiləri də bunun fərqində olduqları üçün Ermənistandan rus dilinin tədris metodologiyasının dəyişdirilməsi və tədris sahəsinin genişləndirilməsini tələb edirlər. Bu məsələ hər iki dövlət arasında ciddi problem olmasa da, ictimai rəydə bir-birilərinə qarşı düşmən obrazının yaranmasına səbəb olur.

Hatəm Cabbarlı,

siyasi elmlər doktoru


[i] Анна Симонян, Русский язык в Армении: без школ, но с учениками Ереван, http://www.bbc.com/russian/­international/2009/09/090907_russian_armenia, 9 сентября 2009. 

[ii] Алла Березовская, Русский язык в Армении: на пути к статусу, http://www.russkiymir.­ru/media/magazines/article/141780/, 2009, Ноябрь. 

[iii] Вопроса о придании русскому языку официального статуса в Армении нет и не будет на повестке дня – Армен Ашотян, http://www.lragir.am/index/rus/0/society/view/57034, 17 июля 2017. 

[iv] Россия и Армения намерены углублять связи в области изучения русского языка и культуры: Ольга Васильева, http://www.lragir.am/index/rus/0/country/view/58299, 25 сентября 2017. 

[v] Наира Айрумян, Ольга Васильева прибыла в Армению разбирать языковые завалы, http://www.lragir.­am/index/rus/0/country/view/58297, 25 сентября 2017.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
18.01.2020

20 Yanvar – tariximizin qanlı və şanlı səhifəsi

17.01.2020

Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin növbəti görüşünün VAXTI məlum oldu

17.01.2020

ABŞ konqresmeni 20 Yanvar faciəsinin 30 illiyi ilə bağlı bəyanat yayıb

16.01.2020

Deputatlığa namizədlərin qeydə alınması prosesi başa çatdı

16.01.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

16.01.2020

Zakir Həsənov tikintisi yekunlaşmaq üzrə olan hərbi obyektlərə baxış keçirib

16.01.2020

QMİ 20 Yanvar faciəsinin 30-cu ildönümü münasibətilə bəyanat yayıb

10.01.2020

Ağsu dolaylarında sürüşmə aktivləşdi - VİDEO

10.01.2020

Sabahın havası: Duman, çiskin, yağış

10.01.2020

Respublika fənn olimpiadalarının birinci mərhələsi başlayır - Tarix açıqlandı

10.01.2020

Nərminin qətlinə görə atasının sinif yoldaşı saxlanılıb - Əmisi danışdı

10.01.2020

KİV: Gürcüstanın Baş Naziri dəyişə bilər

10.01.2020

İrandan gələn Azərbaycan vətəndaşında beşbarmaq və narkotik aşkarlandı

10.01.2020

Valverde istefaya göndərilir? – “Barselona” rəhbərliyindən açıqlama

10.01.2020

Vaşinqtonda ABŞ bayrağını tərs tutaraq küçələrə çıxdılar - SƏBƏB

10.01.2020

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri və müavinləri vətəndaşlarla görüşəcək

10.01.2020

İran Ukrayna təyyarəsinin raketlə vurulması ilə bağlı iddiaları təkzib edib

10.01.2020

Qızıl fond - Elza İbrahimova

10.01.2020

Daxili İşlər nazirindən yeni TƏYİNAT

10.01.2020

Polşadan Azərbaycana diri quş və quş məhsullarının gətirilməsinə məhdudiyyət qoyulub

10.01.2020

"Azeri Light" nefti ucuzlaşıb

10.01.2020

İran ABŞ-ı təyyarə qəzasını araşdırmağa dəvət etdi

10.01.2020

Bakıda əcnəbi qızların ölümü ilə bağlı cinayət işi başlandı

10.01.2020

ETSN: Badamdar sürüşmə sahəsindəki çatlarda gözlə görünən artımlar müşahidə olunur

10.01.2020

Deputatlığa namizədlər üçün SON gün

10.01.2020

Azərbaycan əsilli - Gəncəli Türkiyə alimi Abdülbaki Gölpinarlı - (12.01.1900-25.10.1982)

10.01.2020

Atəşkəs rejimi 22 dəfə pozulub

10.01.2020

ABŞ-ı 2040-cı ilə qədər “Tramp klanı” idarə edəcək - Jirinovski

10.01.2020

DİM doktorantura və dissertanturaya qəbul olmaq istəyən namizədlərə müraciət edib

10.01.2020

Yanvarın 10-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

10.01.2020

Lavrov ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki hərbi fəaliyyətini beynəlxalq hüquqa zidd adlandırıb

10.01.2020

Kanadanın baş naziri: İran istəmədən Ukrayna təyyarəsini vurub

10.01.2020

Xarici siyasət: Azərbaycan yeni mərhələdə

10.01.2020

Dünya bazarlarında neft ucuzlaşıb

10.01.2020

"Atletiko" "Barselona"ya qalib gəldi - "Real"a rəqib oldu

10.01.2020

 Ramiz Hüseynov işdən qovuldu - VİDEO

10.01.2020

Böyük Britaniya Parlamenti Brexit sazişini təsdiqləyib

10.01.2020

"Qalatasaray" 23 yaşlı futbolçunu TRANSFER ETDİ

10.01.2020

İrandan dünyanı ŞOKA SALAN AÇIQLAMA - Hədəf amerikalı hərbçilər olmayıb

10.01.2020

Danimarka vətəndaşı Türkiyə-Suriya sərhədində saxlanılıb

10.01.2020

Sabirabadda 2 ədəd əl qumbarası aşkar edilib

10.01.2020

İkimərtəbəli yaşayış binasında baş vermiş yanğın nəticəsində üç nəfər tüstüdən boğularaq ölüb

09.01.2020

Rəşadət Babayev işdən çıxarılıb

09.01.2020

Leyla Abdullayeva: Azərbaycan tərəfi Avropa Parlamentinə dəvət ünvanlamayıb ki, o da bu dəvətdən imtina etsin

09.01.2020

AMEA-da yeni kadr təyinatları: Zoologiya İnstitutunun direktoru vəzifəsindən azad edilib

09.01.2020

Baş prokuror: Tovuzdakı azyaşlının öldürülməsi dövlət başçısının xüsusi nəzarətindədir

09.01.2020

Badamdar-Bayıl yolu hələ çar Rusiyası dövründən...

09.01.2020

Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Oqtay Gulalıyev yenidən əməliyyat olunacaq

09.01.2020

Mövlud Çavuşoğlu: Türkiyə İraqın ərazi bütövlüyünün qorunmasını dəstəkləyir

09.01.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı