Anqolanın prezidenti Joze Eduardo Duş Santoşun müəllimi Dursun Hümbətov kim olub?

11:09 / 11.10.2018

 

Dursun Oruc oğlu Hümbətov (Şahzeynallı) 1930-cu il mart ayının 10-da Gürcüstan Respublikasının Marneuli rayonunun, yəni qədim türk eli Borçalının Qurdlar kəndində anadan olub. Onun ata babası Borçalı elinin seçkin, nüfuzlu zadəganlarından, bəylərindən biri - Hümmət Şahzeynallı olmuşdur. Məhz bu səbəbdəndir ki, D.Hümbətovun atası Oruc Hümmətov bəy oğlu kimi 1937-ci ildə Stalin repressiyasının qurbanı olmuş, 10 il müddətinə SSRİ-nin uzaq Arxanqelsk vilayətinə, siyasi dustaqlar koloniyasına göndərilib.

Kiçik yaşlarından ailədə atasının yerini tutmağa çalışan qürürlu Dursun gecə-gündüz tarlada, həyətyanı sahədə işləyərək ana-bacısı və kiçik qardaşını dolandırmaqla yanaşı, dərslərini də əla qiymətlərlə oxumaqdan qalmayıb..   

Təsadüfi deyildir ki, 1945-ci ildə o, səkkizillik kənd orta məktəbinin əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra orta təhsilini Marneuli şəhərindəki Pedaqoji Texnikumda davam etdirib. 1949-cu ildə isə texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək V.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) Fizika-Riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunub. O, təhsilinin ilk illərindən ən yüksək nailiyyətlər əldə etmiş, fakültənin həm elmi, həm də ictimai həyatında yaxından iştirak etmişdir. Məhz bu səbəbdəndir ki, D.Hümbətov ikinci kursdan etibarən Stalin adına Dövlət təqaüdünə layiq görülmüşdür. Qeyd edək ki, bu nüfuzlu Dövlət təqaüdünə həmin institutda Dursun Hümbətovdan əvvəl yalnız Azərbaycanın görkəmli ictimai-siyasi xadimi, Bakı Şəhər PK-nin birinci katibi olmuş Şıxəli Qurbanov layiq görülmüşdü.  D.Hümbətov isə həm fakültənin həmkarlar təşkilatının sədri, həm institutun komsomol komitəsinin büro üzvü və qrup nümayəndəsi olmuşdur. Lakin onun aktiv ictimai həyatı ona elmi bilik və maraqlarını dərinləşdirməyə mane ola bilməmişdi. Təsadüfi deyildir ki, həmin dövrdə Dursun Hümbətovun elmi istedadı Azərbaycanda fizika elminin banilərindən biri, görkəmli  alim, professor A.A.Abbaszadənin diqqətindən yayınmamışdır. Bu unudulmaz alimin rəhbərliyi altında D.Hümbətovun ilk elmi məqalələri və məruzələri institutda təşkil edilmiş müxtəlif elmi konfranslarda böyük əks-səda doğurmuşdur. Məhz bu nailiyyətlərinə görə, 1951-ci ildə Dursun Hümbətov, istisna hal kimi, tələbə ikən Sov.KP sıralarına qəbul olunmuşdu.

Beləliklə, D.Hümbətov 1953-cü ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra dövlət təyinatı ilə Azərbaycanın Jdanov (indiki Beyləqan) şəhər orta məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, bir neçə il çalışdıqdan sonra isə doğma Borçalıya, kəndinə qayıdaraq, bir müddət qonşu Gorarxı (indiki Algeti) kəndində, sonra isə Baydar kənd orta məktəblərində fizika və riyaziyyat fənlərini yüksək səviyyədə tədris etmişdir. Onun qeyd olunan orta təhsil məktəblərində əzmkar fəaliyyəti öz bəhrəsini vermiş, burada yüzlərlə gələcəyin yüksək səviyyəli mütəxəssis və alimlərini hazırlamışdır.  

 Lakin D.O.Hümbətovun elmi maraqları, araşdırmaçı həvəsi tezliklə onu aspiranturaya gətirib çıxarmış və o, 1961-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Fizika İnsitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. Elə həmin ildə, institutun direktoru, görkəmli fizik, uzun müddər Elmlər Akademiyasının Prezidenti olmuş, akademik Həsən Abdullayevin şəxsi təşəbbüsü ilə o, Moskva şəhərindəki Üzvi Elementlər Birləşməsinin Kimya və Texnologiyası Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutuna ezam olunmuşdur.

Dursun Hümbətov burada professor Viktor Kostryukovun rəhbərliyi altında geniş elmi araşdirmalara başlamış və artıq 1965-ci ildə Minsk  şəhərində Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında “Silisium üzvü birləşmələrinin termodinamika funksiyalarının və fırlanma potensialının aşaği temperaturda istilik tutumunun qiymətlərinə əsasən təyini” mövzusunda dissertasiya işini mudafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsini qazanmışdır. Eyni zamanda, alim kimi fəaliyyətini 1964-1966-cı ildə illərdə Azərbaycan EA Fizika İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində başlamış,1966-cı ildə isə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Sənaye Universiteti) Fizika kafedrasında assistent vəzifəsinə keçərək ömürünün axırına kim bu nüfuzlu təhsil ocağında elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. Belə ki, Dursun Hümbətov 1967-ci ildə kafedranın baş müəllimi, 1970-ci ildə isə dosenti vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. O, 50-dən çox elmi məqalə, monqrafiya və dərs vəsaitlərinin müəllifi olmuş, onun rəhbərliyi ilə onlarla elmlər namizədi yetişdirilmişdir. Onun mexanika, molekular fizika, elektrik, maqnit, optika üzrə çoxsaylı kitabları, metodiki vəsaitləri indiyədək müxtəlif təhsil müəssisələrində qiymətli dərs vəsaiti kimi istifadə olunur. Bununla yanaşı, Dursun müəllim uzun müddət Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda fakültə partiya komitəsinin katibi, tələbə qəbulu komissiyasının üzvü, Neft-Mədən fakültəsinin Xalq Nəzarəti komitəsinin sədri kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır. Dursun müəllim eyni zamanda ölkəmizin müxtəlif rayonlarında fizika fənni üzrə olimpiadaların təşkilat komitəsinin rəhbəri olmuş, bütün ucqar rayonlarımızda istedadlı şagirdlərin axtarılıb tapılmasına və elmə gətirilməsinə böyük töhfə vermiş, bununla əlaqədar, AR Təhsil Nazirliyinin dəfələrlə medal, fəxri fərman, təşəkkürnamələri ilə təltif edilmişdir. Bundan əlavə, o, Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda Xarici tələbələr fakültəsində fizika fənnini yüksək səviyyədə tədris etmiş və onun tələbələri sırasında hətta Anqolanın prezidenti Joze Eduardo Duş Santoş (José Eduardo dos Santos), bir sıra Afrika, Asiya ölkələrinin yüksək vəzifələri şəxsləri olmuşlar. Dursun müəllim ömürünün axırlarına yaxın “Bərk maye cisimlərin istilik tutumunun texniki təyinləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir və ilkin müdafiəsini yekunlaşdırmışdır. Lakin Dursun müəllim 1990-cı ilin Yanvar hadisələri zamanı, 40 ilə yaxın üzvü olduğu kommunist partiyasının mərkəzi komitəsinin vicdansız rəhbərliyinin ölkəmizə zirehli texnika, ordu yeridərək kütləvi qırğın törətməsindən çox təsirlənərək ağır formada infarkt keçirmiş və bir müddət sonra dünyasını dəyişmişdir. Dursun müəllim nəinki Azərbaycanda, eləcə də Gürcüstanda, Rusiyada və digər ölkələrdə tanınmış alim, ziyalı və ictimaiyyətçi olmuşdur. O, istedadlı alim, dəyərli pedaqoq, fəal ictimaiyyətçi olması ilə yanaşı, həm də gözəl ailə başçısı idi. Belə ki, istedadlı pedaqoq həyat yoldaşı Ofelya Əhmədova ilə birgə üç savadlı, vətənpərvər, qayğıkeş övlad böyütmüşdür. Onların kiçik oğlu Fuad Hümbətov təcrübəli diplomat və alimdir, uzun müddət AR-in Belçika Krallığındakı səfirlinin Birinci katibi olmuşdur, hazırda isə Azərbaycan Sahibkarlar Milli Konfederasiyasının Baş katibinin müavini, Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosentidir. Digər övladları Hümbət və Təranə isə yüksək ixtisaslı, peşəkar həkimdirlər.

Elnur Eltürk


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
15.11.2018

“PostOPEC” mərhələsi: enerji savaşının mümkün fəlakətləri

15.11.2018

Deputata yüksək vəzifə verildi

15.11.2018

ABŞ Gülənin ekstradisiyasının yollarını axtarır

15.11.2018

Bakıda qəbirqazan kişi məzarlıqda ölüb

15.11.2018

Babək və Qara Qarayev prospektlərinin kəsişməsində yaranan tıxacın səbəbi açıqlandı

15.11.2018

Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin “Qəzəllər” layihəsinə start verilib

15.11.2018

Müasir İncəsənət Muzeyinin əsaslı təmirdən sonra açılışı olub
 

15.11.2018

Azərbaycan XİN: Fransa tərəfindən davamlı əsasda yürüdülən və ikili standartlara əsaslanan yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir

15.11.2018

Azərbaycanda peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi xidmətlərinin inkişafına dair Dövlət Proqramı təsdiq edilib

15.11.2018

Abel Məhərrəmovun vəzifəsindən uzaqlaşdırılma səbəbləri məlum oldu - VİDEO

15.11.2018

Ermənistan İstintaq Komitəsi Robert Koçaryana qarşı yeni ittihamlar irəli sürüb

15.11.2018

Prezident İlham Əliyev İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb

15.11.2018

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyir

15.11.2018

Sosial şəbəkələr şəxsiyyətin deqradasiyasına səbəb olur

15.11.2018

Bundesliqada 11-ci turun ən gözəl 5 qolu - Video

15.11.2018

Mənzil seçərkən 3-cü mərtəbədən yuxarı mərtəbələrə üstünlük verin - Xərçəngdən qorunma üsulları

15.11.2018

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı - Rektor vəzifəsindən azad edildi

15.11.2018

Azərbaycanla Rusiya arasında dövlət sərhədinin demarkasiyası üzrə Birgə Komissiyanın iclası keçirilib

15.11.2018

İrandan gələn Azərbaycan vətəndaşının daxili orqanında narkotik vasitə aşkarlandı

15.11.2018

Bakı-Sumqayıt elektrik qatarlarının hərəkət cədvəli dəyişdi

15.11.2018

Qazaxıstan 2023-cü ildə Dünya Neft Konqresinə ev sahibliyi etmək niyyətindədir

15.11.2018

Bakıda sərnişin avtobusu yanıb

15.11.2018

"Barselona"nın futbolçusu "Arsenal"ın hədəfində

15.11.2018

Böyük Britaniyanın "Brexit" naziri istefa verdi

15.11.2018

Bakıda Ümumdünya Antidopinq Agentliyinin iclası öz işinə başlayıb

15.11.2018

"Azəriqaz" bu gündən qış rejiminə keçdi, təbii qazın həcmi artırıldı

15.11.2018

Eldar Əzizov mer oldu - SƏRƏNCAM

15.11.2018

Tullantı çörəklər yenidən süfrəmizə qayıdacaq – VİDEO

15.11.2018

Polis Rusiya səfirliyinə soxulmağa cəhd göstərmiş naməlum kişini saxlayıb

15.11.2018

Farer adalarının millimizlə oyun üçün start heyəti

15.11.2018

Sabah havanın temperaturu yüksək olacaq

15.11.2018

N.Sadıkov  tapşırıqlar verib

15.11.2018

Qəbələdə yanğın hadisəsi baş verib

15.11.2018

Şirvan sakini yol nişanlarının üstündəki lövhələri oğurladı

15.11.2018

Prezident İlham Əliyev Beynəlxalq Paralimpiya Federasiyasının prezidentini qəbul edib

15.11.2018

Milli Dram Teatrı ölkəmizi beynəlxalq festivalda uğurla təmsil edib

15.11.2018

Qanunsuz ov hallarına qarşı tədbirlər davam etdirilir

15.11.2018

Azərbaycan nefti ucuzlaşmaqda davam edir

15.11.2018

Cinayət başında yaxalandılar

15.11.2018

Prezident İlham Əliyev Təzəpir məscidinin ətrafında görülən abadlıq-quruculuq işlərinin icra vəziyyəti ilə tanış olub

15.11.2018

Azərbaycan – Ukrayna: hakim təyinatları açıqlandı

15.11.2018

Çili Azərbaycanda səfirlik açır

15.11.2018

Bu gün Bakının bu ərazisində su kəsiləcək

15.11.2018

ABŞ işğalçı müharibələrə 6 trilyon dollar xərcləyib

15.11.2018

Xarici İşlər Nazirliyinin həbs edilən əməkdaşlarının cinayət işi məhkəməyə göndərilib

15.11.2018

Payız tətili başlayır

15.11.2018

Neftin qiyməti ucuzlaşır

15.11.2018

Axtarışda olan 40 nəfər saxlanılıb

15.11.2018

Ərzaq məhsullarının içində mobil telefonlar aşkarlandı

15.11.2018

Şinzo Abe: Rusiya ilə danışıqlar 1956-cı ilin bəyanatı üzərində qurulub