Anqolanın prezidenti Joze Eduardo Duş Santoşun müəllimi Dursun Hümbətov kim olub?

11:09 / 11.10.2018

 

Dursun Oruc oğlu Hümbətov (Şahzeynallı) 1930-cu il mart ayının 10-da Gürcüstan Respublikasının Marneuli rayonunun, yəni qədim türk eli Borçalının Qurdlar kəndində anadan olub. Onun ata babası Borçalı elinin seçkin, nüfuzlu zadəganlarından, bəylərindən biri - Hümmət Şahzeynallı olmuşdur. Məhz bu səbəbdəndir ki, D.Hümbətovun atası Oruc Hümmətov bəy oğlu kimi 1937-ci ildə Stalin repressiyasının qurbanı olmuş, 10 il müddətinə SSRİ-nin uzaq Arxanqelsk vilayətinə, siyasi dustaqlar koloniyasına göndərilib.

Kiçik yaşlarından ailədə atasının yerini tutmağa çalışan qürürlu Dursun gecə-gündüz tarlada, həyətyanı sahədə işləyərək ana-bacısı və kiçik qardaşını dolandırmaqla yanaşı, dərslərini də əla qiymətlərlə oxumaqdan qalmayıb..   

Təsadüfi deyildir ki, 1945-ci ildə o, səkkizillik kənd orta məktəbinin əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra orta təhsilini Marneuli şəhərindəki Pedaqoji Texnikumda davam etdirib. 1949-cu ildə isə texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək V.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) Fizika-Riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunub. O, təhsilinin ilk illərindən ən yüksək nailiyyətlər əldə etmiş, fakültənin həm elmi, həm də ictimai həyatında yaxından iştirak etmişdir. Məhz bu səbəbdəndir ki, D.Hümbətov ikinci kursdan etibarən Stalin adına Dövlət təqaüdünə layiq görülmüşdür. Qeyd edək ki, bu nüfuzlu Dövlət təqaüdünə həmin institutda Dursun Hümbətovdan əvvəl yalnız Azərbaycanın görkəmli ictimai-siyasi xadimi, Bakı Şəhər PK-nin birinci katibi olmuş Şıxəli Qurbanov layiq görülmüşdü.  D.Hümbətov isə həm fakültənin həmkarlar təşkilatının sədri, həm institutun komsomol komitəsinin büro üzvü və qrup nümayəndəsi olmuşdur. Lakin onun aktiv ictimai həyatı ona elmi bilik və maraqlarını dərinləşdirməyə mane ola bilməmişdi. Təsadüfi deyildir ki, həmin dövrdə Dursun Hümbətovun elmi istedadı Azərbaycanda fizika elminin banilərindən biri, görkəmli  alim, professor A.A.Abbaszadənin diqqətindən yayınmamışdır. Bu unudulmaz alimin rəhbərliyi altında D.Hümbətovun ilk elmi məqalələri və məruzələri institutda təşkil edilmiş müxtəlif elmi konfranslarda böyük əks-səda doğurmuşdur. Məhz bu nailiyyətlərinə görə, 1951-ci ildə Dursun Hümbətov, istisna hal kimi, tələbə ikən Sov.KP sıralarına qəbul olunmuşdu.

Beləliklə, D.Hümbətov 1953-cü ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra dövlət təyinatı ilə Azərbaycanın Jdanov (indiki Beyləqan) şəhər orta məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, bir neçə il çalışdıqdan sonra isə doğma Borçalıya, kəndinə qayıdaraq, bir müddət qonşu Gorarxı (indiki Algeti) kəndində, sonra isə Baydar kənd orta məktəblərində fizika və riyaziyyat fənlərini yüksək səviyyədə tədris etmişdir. Onun qeyd olunan orta təhsil məktəblərində əzmkar fəaliyyəti öz bəhrəsini vermiş, burada yüzlərlə gələcəyin yüksək səviyyəli mütəxəssis və alimlərini hazırlamışdır.  

 Lakin D.O.Hümbətovun elmi maraqları, araşdırmaçı həvəsi tezliklə onu aspiranturaya gətirib çıxarmış və o, 1961-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Fizika İnsitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. Elə həmin ildə, institutun direktoru, görkəmli fizik, uzun müddər Elmlər Akademiyasının Prezidenti olmuş, akademik Həsən Abdullayevin şəxsi təşəbbüsü ilə o, Moskva şəhərindəki Üzvi Elementlər Birləşməsinin Kimya və Texnologiyası Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutuna ezam olunmuşdur.

Dursun Hümbətov burada professor Viktor Kostryukovun rəhbərliyi altında geniş elmi araşdirmalara başlamış və artıq 1965-ci ildə Minsk  şəhərində Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında “Silisium üzvü birləşmələrinin termodinamika funksiyalarının və fırlanma potensialının aşaği temperaturda istilik tutumunun qiymətlərinə əsasən təyini” mövzusunda dissertasiya işini mudafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsini qazanmışdır. Eyni zamanda, alim kimi fəaliyyətini 1964-1966-cı ildə illərdə Azərbaycan EA Fizika İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində başlamış,1966-cı ildə isə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Sənaye Universiteti) Fizika kafedrasında assistent vəzifəsinə keçərək ömürünün axırına kim bu nüfuzlu təhsil ocağında elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. Belə ki, Dursun Hümbətov 1967-ci ildə kafedranın baş müəllimi, 1970-ci ildə isə dosenti vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. O, 50-dən çox elmi məqalə, monqrafiya və dərs vəsaitlərinin müəllifi olmuş, onun rəhbərliyi ilə onlarla elmlər namizədi yetişdirilmişdir. Onun mexanika, molekular fizika, elektrik, maqnit, optika üzrə çoxsaylı kitabları, metodiki vəsaitləri indiyədək müxtəlif təhsil müəssisələrində qiymətli dərs vəsaiti kimi istifadə olunur. Bununla yanaşı, Dursun müəllim uzun müddət Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda fakültə partiya komitəsinin katibi, tələbə qəbulu komissiyasının üzvü, Neft-Mədən fakültəsinin Xalq Nəzarəti komitəsinin sədri kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır. Dursun müəllim eyni zamanda ölkəmizin müxtəlif rayonlarında fizika fənni üzrə olimpiadaların təşkilat komitəsinin rəhbəri olmuş, bütün ucqar rayonlarımızda istedadlı şagirdlərin axtarılıb tapılmasına və elmə gətirilməsinə böyük töhfə vermiş, bununla əlaqədar, AR Təhsil Nazirliyinin dəfələrlə medal, fəxri fərman, təşəkkürnamələri ilə təltif edilmişdir. Bundan əlavə, o, Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda Xarici tələbələr fakültəsində fizika fənnini yüksək səviyyədə tədris etmiş və onun tələbələri sırasında hətta Anqolanın prezidenti Joze Eduardo Duş Santoş (José Eduardo dos Santos), bir sıra Afrika, Asiya ölkələrinin yüksək vəzifələri şəxsləri olmuşlar. Dursun müəllim ömürünün axırlarına yaxın “Bərk maye cisimlərin istilik tutumunun texniki təyinləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir və ilkin müdafiəsini yekunlaşdırmışdır. Lakin Dursun müəllim 1990-cı ilin Yanvar hadisələri zamanı, 40 ilə yaxın üzvü olduğu kommunist partiyasının mərkəzi komitəsinin vicdansız rəhbərliyinin ölkəmizə zirehli texnika, ordu yeridərək kütləvi qırğın törətməsindən çox təsirlənərək ağır formada infarkt keçirmiş və bir müddət sonra dünyasını dəyişmişdir. Dursun müəllim nəinki Azərbaycanda, eləcə də Gürcüstanda, Rusiyada və digər ölkələrdə tanınmış alim, ziyalı və ictimaiyyətçi olmuşdur. O, istedadlı alim, dəyərli pedaqoq, fəal ictimaiyyətçi olması ilə yanaşı, həm də gözəl ailə başçısı idi. Belə ki, istedadlı pedaqoq həyat yoldaşı Ofelya Əhmədova ilə birgə üç savadlı, vətənpərvər, qayğıkeş övlad böyütmüşdür. Onların kiçik oğlu Fuad Hümbətov təcrübəli diplomat və alimdir, uzun müddət AR-in Belçika Krallığındakı səfirlinin Birinci katibi olmuşdur, hazırda isə Azərbaycan Sahibkarlar Milli Konfederasiyasının Baş katibinin müavini, Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosentidir. Digər övladları Hümbət və Təranə isə yüksək ixtisaslı, peşəkar həkimdirlər.

Elnur Eltürk


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
15.01.2019

Dənizdə güclü küləklə bağlı 1700-dən çox neftçi təxliyə edilir

15.01.2019

Arif Alışanov AzTV-dən çıxarıldı - Rəsmi

15.01.2019

Qeydiyyat dayandırılıb

15.01.2019

İran Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisinin Azərbaycana səfəri gözlənilir

15.01.2019

Fevralın 1-dən tələbələrin köçürülməsi başlayır

15.01.2019

Ceyms Harden Brayantı geridə qoydu və komandası qələbə qazandı

15.01.2019

Oxu Akademiyasının təqdimat mərasimi keçirilib

15.01.2019

İranın buraxdığı peyk təyinat nöqtəsinə çata bilməyib

15.01.2019

BNA sürücünün iddialarına cavab verdi

15.01.2019

Mərkəzi Avropa Universiteti Budapeştdən Vyanaya köçür

15.01.2019

Ana və bala bəbirin görüntüləri qeydə alınıb

15.01.2019

İsrail Misirə təbii qaz ixracına başlayır

15.01.2019

Əvvəllər məhkum olunmuş Vaqif Tağıyev saxlanılıb

15.01.2019

Həbsxanaya spirtli maddə keçirilməsinin qarşısı alınıb

15.01.2019

Abşeronda paleolit dövrünə aid yeni abidələr tapıldı

15.01.2019

Yığmalarımız yoxlama oyununda qarşılaşıblar

15.01.2019

“Çıraq” platforması ötən il 98 faizdən çox səmərəliliklə işləyib

15.01.2019

Bakı sakinini ülgüclə hədələyən şəxs saxlanılıb

15.01.2019

Prokurorluq orqanları korrupsiyaya qarşı mübarizəni fəaliyyətinin başlıca xətti kimi müəyyən edib

15.01.2019

Nazir: TAP-ın icrası Yunanıstan hökumətinin enerjiyə dair əsas məqsədlərindən biridir

15.01.2019

Havanın temperaturu 10 dərəcə aşağı enəcək

15.01.2019

Şərur MTK-ya qarşı məhkəmə qərarı, vətəndaşlar Birinci-Vitse Prezidentə təşşəkür etdilər

15.01.2019

DPA: Almaniyanın səkkiz hava limanında tətil başlayıb

15.01.2019

Bakı Metropoliteni maşinist peşəsi üzrə namizədlərin işə qəbulunu elan edir

15.01.2019

Bakıya ilk qar yanvarın 17-də yağa bilər

15.01.2019

Bugünkü hərracda manatın ortaçəkili məzənnəsi 1,7000 səviyyəsində formalaşıb

15.01.2019

"Hazırda yalnız "Qarabağ"ı düşünürəm" - Aqolli

15.01.2019

Təmas xəttində keçirilən monitorinq insidentsiz başa çatıb

15.01.2019

Ağ evdə “fast food” ziyafəti təşkil olunub

15.01.2019

İtkin düşən Quba sakini tapıldı

15.01.2019

Bu cinayət barədə iki istiqamətdə araşdırma gedir - RƏSMİ AÇIQLAMA

15.01.2019

Bakıda bəzi küçələrdə avtobus dayancaqlarının yeri dəyişdirilib

15.01.2019

Yasamalda qətl hadisəsinə görə 2 nəfər tutuldu

15.01.2019

İŞİD Nigeriyada Rann şəhərini ələ keçirdi

15.01.2019

“Azeri Light”ın bir barreli 62,11 dollara satılır

15.01.2019

Berlin Vaşinqtona xəbərdarlıq edib

15.01.2019

Neftin qiyməti bahalaşır

15.01.2019

Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi NATO toplantısında iştirak edəcək

15.01.2019

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 30 nəfər saxlanılın

15.01.2019

Test imtahanından müvəffəqiyyətlə keçən namizədlərin sertifikatlarının verilməsinə başlanılıb

15.01.2019

Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi 25 şəxsi cinayət başında yaxalayıb

15.01.2019

Narkotik vasitəni aldığı mənbə də müəyyən edildi

15.01.2019

Cəbhədən son xəbər

15.01.2019

Bakının bir hissəsində qaz olmayacaq

15.01.2019

Sürücülərin NƏZƏRİNƏ! Parkinq qiymərlərində artım olacaqmı? – VİDEO

15.01.2019

Papa Rumıniyaya gedir

15.01.2019

Qvardiola transfer bazarındakı çətinlikdən danışdı - "Onlara uduzuruq"

15.01.2019

Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

15.01.2019

Pedro da "Qarabağ"a qayıda bilər

15.01.2019

Nazirlikdən pensiyalarla bağlı AÇIQLAMA - Yaxın günlərdə...