Vəsf zamanı deyil, Afət! – Nəsimi yaradıcılığına böyük təhqir

11:04 / 25.01.2019

 

Biri ən az Nəsiminin özü qədər qəhrəmandır, digəri isə Nəsimiyə də, ədəbiyyata da, musiqiyə də xəyanət edir
 Mən bu yazını yazanda bəlkə 15-20 dəfə ayrı-ayrı cümlələr yazıb sildim. Nəhayət, bir yerdən başlamaq lazımdır deyib, elə öz hal-hazırda yaşadığım hisslərdən yazmağa başladım. Bu çıxılmaz vəziyyətə düşməyimin səbəbi ağlıma gələn cümlələrin hamısında birbaşa İmaddədin Nəsiminin adı olmasıdır.

Özümə, geyimimə, oturuşuma, rəftarıma, mimika və jestlərimə, hətta evimin səliqəsinə də həssaslıqla yanaşmağa çalışdım. Seçdiyim cümlələrin öz mübtədasına layiq olması üçün nə qədər tər tökdümsə, olmadı. İmadəddin Nəsimi mübtədasını şərh edəcək, onun şəninə, onun böyüklüyünə layiq olacaq heç bir tamamlıq, təyin, zərflik, xəbər tapmaq olmur. Buna görə şairin ruhundan, şeiriyyatından, ülvi amallarından, bizdə buraxdığı müqəddəs xatirələrdən üzr istəyirəm!

2019-cu il Azərbaycanda "Nəsimi ili" elan olundu. Hərçənd, bu vaxta qədər Nəsiminin Hələbdəki məzarını Azərbaycana gətirmək lazım idi. İndi İŞİD tərəfindən dağıdılmış, bəlkə də artıq ünvanı bilinməyən o məzar bu ölkənin ən gözəl yerində olmalı idi. Olmadı!

Nəsimi irsini araşdıran ədəbiyyatçılar, tarixçilər şairin bu ölkədə ayaq basdığı hər yeri tapmalı, dövlət də o yerlərdə abidə qoymalı idi. Şamaxıda təkcə büstü qoyulacaq biri deyildi İmadəddin Nəsimi. Hansı daş üstündə oturub bir qəzəl yazıbsa, həmin yerdə məqbərəsi salınmalı, ölkənin hər yerində turistlər üçün həmin ünvanı göstərən plakatlar vurulmalı idi. Bu da olmadı!

Belə ki, şairin 650 illik yubileyi şərəfinə 2019-cu il onun adını daşıdı. Bu barədə xəbərləri oxuyanda bir ümidin ucundan tutub sevindim ki, bəlkə az əvvəl qeyd etdiyim arzular gerçəkləşər. Nəsiminin qəzəllərinə yeni musiqi nümunələri bəstələnər və ifa olunar.

Hansısa müasir bəstəkar Nəsiminin həyatından opera yazar və teatrda səhnləşdirilər. Yaxud bu mövzuda tarixi teleserial çəkilər. Üstəlik, bütün bunların fonunda ədəbiyyata, musiqiyə, kinoya, teatra və digər mədəni sahələrə dövlət dəstəyi artar, mədəni inkişafımızın təməl daşları qoyular.

Mən bu arzuların içində elə Nəsiminin öz dili ilə desək, hərdəmxəyal olmuşkən, qəfil səs gəldi: "Məndə sığar ikən cahan, mən bu cahana sığmazam, mən, mən, mən..." Şaqraq hind musiqisinin arasında Afət Fərmanqızının səsi Nəsiminin məşhur qəzəlini oxuyurdu. Yerimdən dik atıldım. Gözlərimi ovxaladım, bədənimi çimdiklədim. Ya yuxuda olduğumu, ya da qulağıma qeybdən sarsaq səslər gəldiyini zənn etdim. Həqiqət imiş!

-Bir söz de mənə, Nəsimi! Vəsf elə məni, şair!

-Vəsf zamanı deyil, Afət!

-Ölümə gedirəm! Yalvarıram!

-Səni bu hüsnü-camalü, bu kamal ilə görüb,

Qorxdular Haqq deməyə, döndülər insan dedilər!

Elə həmin şaqraq hind mahnısında Nəsiminin qəzəlini eşidib Afət Fərmanqızı adını görəndə, başa düşdüm ki, bütün sirr "Vəsf zamanı deyil, Afət!" nidasında gizlənibmiş. Məlumdur, bu Afət də o Afət kimi Nəsimini sevir. Amma bu sevgilərin arasında ciddi fərq var.


Nəsimi dövrünün Afətləri onun böyük fəlsəfəsinə, nəhəng zəkasına, arzu və məqsədlərinə pərəstiş edir, hətta, adının çəkilməsi qəbahət sayılan dahiyə bəslədikləri yasaq sevgidən ölümə getməyi də gözə almışdılar! Bizim dövrün Afəti isə ilin "Nəsimi ili" elan olunması ilə Azərbaycanda nə vaxtsa belə bir şairin olduğunu xatırlayır, dərhal onun qəzəllərindən birinə şən mahnı düzəldib özünə toy tutmağa çalışır!

Biri bütün varlığı bahasına Nəsimi dühasına aşiqdir! Digəri Nəsimi adından istifadə edib şöhrət və pul qazanmaq üçün ona sevgisini dilə gətirir! Biri ən az Nəsiminin özü qədər qəhrəmandır! Digəri isə Nəsimiyə də, ədəbiyyata da, musiqiyə də xəyanət edir!

Nəsiminin Afəti hüsnü-camalı və kamalı ilə Haqqa bərabər tutulacaq ucalıqda idi. Şair onunla bərabər ölümə gedən xanımı Tanrı kürsüsünə əyləşdirmişdi. Afət Fərmanqızının Nəsimi qəzəlindən toy mahnısı düzəltməsi həm də özünü bu ucalığa sırımaq cəhdidir!

Amma hansı haqla? Hansı ixtiyarla? Mən Nəsiminin adı keçən bir məqalə yazacağam deyə, saatlarla tər tökürəm, həyəcan keçirirəm, min dəfə Nəsimidən üzr istəyirəm. Bu, nə rahatlıqdır ki, sən nəhəng İmadəddin Nəsiminin nəhəng qəzəlini asanlıqla toy mahnısına çevirib, sonra bir video çəkib rəqs də edirsən? Sən şairin neçə qəzəlini oxuyub təhlil etmisən? Heç olmazsa, oxuduğun həmin qəzəlin mənasını bilirsən?

Ayıbdır! Nəsiminin və onun fəlsəfəsinin müqəddəsliyinə and olsun ki, ayıbdır! Ümumiyyətlə, bu cür işlərə dövlət səviyyəsində baxılmalıdır. Bəzi sənətkarlara və sənət nümunələrinə toxunulmazlıq verilməlidir. Həmin sənətkarların yaradıcılığına müraciət ediləndə təyin olunmuş xüsusi komissiyadan icazə alınmalı və müsbət rəy aldıqdan sonra istifadə olunmalıdır.

Möhürlənmiş sənət nümunələri də yenidən istifadə ediləndə eyni komissiya bu işə nəzarət etməli, ərsəyə gətirilən iş ən az orjinalı qədər yaxşı olanda istifadəsinə icazə verilməlidir. Bu sənətkarlara və sənət nümunələrinə icazəsiz toxunulduqda həmin adamlar böyük məbləğlə cərimələnməli, müəyyən müddətə fəaliyyət qadağası almalıdırlar.


Yoxsa bu dərəbəylik, bu özbaşınalıqla hər yerindən duran Nəsiminin də, Füzulinin də və digər dahilərin də yaradıclığına xələl gətirəcək. Madəm, dövlət səviyyəsində bu işə nəzarət yoxdur, yaxşı olar ki, belə məsələlərə ictimai qınaq kifayət qədər ciddi olsun. İctimai qınaq insanların geyim-keçimində, şəxsi seçimlərində, yaşamaq istədikləri həyat tərzində deyil, məhz belə məqamlarda lazımdır!

Yanlış elmi məlumatların tirajlanmasının, yalan xəbələrin yayımlanmasının, sənət adı altında xalqa sırınan bayağı məhsulların qarşısının alınması üçün lazımdır ictimai qınaq! Elə bu baş verən biabırçılığın – Nəsimi yaradıcılığından bayağı istifadənin qarşısını almaq üçün qanun çərçivəsində heç nə etmək olmursa, mən əminəm ki, xalq öz mədəniyyətinə, öz dahisinə sahib çıxmaq istəsə, yayımlanmış bu bayağı məhsulu bütün mənbələrdən yox edə bilər! Necə ki, bu xalq Mikayıl Müşfiqin uçurulmuş büstünü öz yerinə qaytardı!

İmadəddin Nəsimi ruhuna və zəkasına, şeiriyyatına və fəsləfəsinə sayğılarla...

Sputnik.az

Orxan BAHADIRSOY


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
05.04.2020

Ombudsmanın koronavirusun yayılması ilə əlaqədar miqrantların hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə həyata keçirdiyi fəaliyyətə dair məlumat

05.04.2020

Azərbaycanda koronavirusdan iki nəfər vəfat edib - Operativ Qərargah

05.04.2020

İndiyədək 8103 qısa nömrəsinə 223 min telefon nömrəsindən 456 min SMS göndərilib

05.04.2020

Azərbaycanda koronavirusa daha 63 yoluxma faktı qeydə alınıb

05.04.2020

Qoşulmama Hərəkatına üzv ölkələr Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma “seçkilər”i tanımır

05.04.2020

DSX: Qazaxda hərbi və mülki maşınlar ermənilər tərəfindən atəşə tutulub

05.04.2020

Özbəkistanda bu gündən karantin rejimi daha da sərtləşdirilib

05.04.2020

Bu gün geoloqların peşə bayramıdır

05.04.2020

Fransada 70 minə yaxın insan COVİD-19 virusuna yoluxub

05.04.2020

Azərbaycanda 300 min muzdlu işçiyə 215 milyon manat kompensasiya ayrılıb

05.04.2020

Nyu-York ştatında koronavirusa yoluxmuş 630 insan ölüb

04.04.2020

Azərbaycana giriş-çıxış dayandırıldı - Operativ Qərargah

04.04.2020

TƏBİB səhiyyə işçilərini könüllü əməkdaşlığa dəvət edir

04.04.2020

Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fonduna yeni İcraçı direktor təyin edilib

04.04.2020

Azərbaycanda 78 yeni koronavirus infeksiyasına yoluxma faktı qeydə alınıb

04.04.2020

DSX Rusiyadan gələn azərbaycanlıların ölkəyə keçidini təmin edib

04.04.2020

DİN xüsusi karantin rejimi şəraitində vətəndaşları maraqlandıran məsələlərə aydınlıq gətirib

04.04.2020

DİN: Jurnalistlər avtomobildən şəxsi məqsədləri üçün istifadə edə bilməzlər

04.04.2020

Koronavirusla bağlı SON STATİSTİKA

04.04.2020

Dünya birliyi Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma “seçkilər”i heç bir halda tanımadığını bəyan etdi

04.04.2020

Azərbaycanda koronavirusa görə epidemioloji vəziyyət gərgindir - Baş epidemioloq

04.04.2020

FIFA yığma komandaların iyun oyunlarını təxirə salmağı tövsiyə etdi

04.04.2020

Neftin qiyməti bahalaşır

04.04.2020

Ötən gün karantin rejimi ilə bağlı 1199 nəqliyyat vasitəsinin hərəkəti məhdudlaşdırılıb

03.04.2020

Karantin dövründə rəhbər və işçiləri işə cəlb edilən dövlət orqanlarının sayı artırıldı

03.04.2020

Cənnətə – Fazıl Hüsnü Dağlarcaya məktub – Sona Vəliyevanın şeiri

03.04.2020

Səbəbsiz yerə evdən çıxan sürücü və sərnişinlər cərimələnir

03.04.2020

Prezident İlham Əliyev Bakı-Sumqayıt yolunun genişləndirilməsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olub - YENİLƏNİB

03.04.2020

Karantindən çıxan Azərbaycan vətəndaşları yaşayış yerlərinə necə qayıdacaq? - AÇIQLAMA

03.04.2020

DSX: Qazax istiqamətində təxribatın qarşısı alınıb

03.04.2020

Azərbaycanda daha 43 nəfər koronavirusa yoluxdu, 6 nəfər sağaldı - Operativ Qərargah

03.04.2020

“Brent”in bir barrelinin qiyməti 30 dolları ötüb

03.04.2020

OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin nazirlərinin görüşü bazar ertəsi keçiriləcək

03.04.2020

Gürcü nazir: Gürcüstanda COVID-19 virusuna yoluxma halları may ayında ən yüksək həddə çatacaq

03.04.2020

Karantin rejimini pozan 3 nəfər həbs edilib

03.04.2020

Koronavirusun qarşısının alınması məqsədilə humanitar yardımlar göndərilir

03.04.2020

Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı bir milyonu ötüb

03.04.2020

İranda virusa yoluxanların sayı 50 mini keçib

02.04.2020

Azərbaycanda hərəkət məhdudiyyətləri tətbiq edilir - Operativ Qərargah

02.04.2020

Məleykə Abbaszadə: İnkişaf etmiş bir sıra ölkələrdə ortaya çıxan kütləvi ölümlərin səbəbi nədir?

02.04.2020

Koronavirusun kimlər üçün daha təhlükəli olduğu açıqlandı

02.04.2020

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Mətbuat xidmətinin məlumatı

02.04.2020

Aprelin 1-dən vahid bəyannamənin təqdim edilməsinə başlanılıb

02.04.2020

Koronavirus təhlükəsinə görə Həcc ziyarəti təxirə salınmayıb

02.04.2020

XİN: Ermənistan dərk etməlidir ki, Kəlbəcər də daxil olmaqla, Azərbaycan ərazilərinin işğalı müvəqqəti xarakter daşıyır

02.04.2020

Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması Kəlbəcərin işğalının 27-ci ildönümü ilə əlaqədar bəyanat yayıb

02.04.2020

Vüsal Kərimli: Metro stansiyaları bağlandığına görə...

02.04.2020

Prezident İlham Əliyev: Aprel döyüşləri dövlətimizin, ordumuzun gücünü, xalqımızın birliyini, vətənpərvərliyini nümayiş etdirdi

02.04.2020

DİN: Jurnalistlərin Bakı, Sumqayıt və Abşeron ərazilərində hərəkəti sərbəstdir

02.04.2020

Azərbaycanda daha 41 koronavirusa yoluxma faktı qeydə alındı - Operativ Qərargah