150 illiyin qutlu olsun, müəllim

20:09 / 04.02.2019

Bu il Azərbaycan ədəbi ictimaiyyəti üçün çox önəmli əlamətdar hadisələrlə zəngin olacağı şübhəsizdir. Ən azından ona görə ki,ilin əvvəlində Prezident İlham Əliyevin 2019-cu ili görkəmli ədəbi şəxsiyyət Nəsimi ili elan etməsi və dahi ədibimiz Cəlil Məmmədquluzadənin anadan olmasının 150 illiyi qeyd olunması ilə bağlı sərəncamını imzalaması belə deməyə əsas verir.  Açığı, çoxdandır ki, yaradıcılıq, ədəbi proseslərlə bağlı mətbuatda çıxışıma fasilə vermişdim. Lakin teatrşünas olduğum üçün görkəmli dramaturq, publisist  Cəlil Məmmədquluzadə yaradıcılığından yazmamaq qeyri-mümkündür. Çünki onun publistikası ilə yanaşı, dramaturgiyası da olduqca, dərin məzmunlu və düşündürücüdür.

 
 
Əslində  Cəlil Məmmədquluzadənin fəaliyyətigenişdir: yazıçı, publisist, dramaturq,jurnalist, ictimai xadim, “Molla Nəsrəddin” ədəbi məktəbinin banisi və ideya rəhbəri. Amma bir vəzifəsi unudulub.MÜƏLLİM! Bəlkə kiçik gördükləri üçünmü?!Amma fikrimcə onu dramaturq edən də məhz bu vəzifəsi olub. Bəli, Cəlil Məmmədquluzadə həm də müəllim idi. Qori seminariyasını bitirər-bitirməz doğma vətəninə gəlib böyük ümidlərlə müəllimlik vəzifəsinə başlayır. Hədəfi böyük idi təhsillə bağlı. Yaxşı müəllim olmaq, gələcəyimiz olan uşaqlara dərs deyib, xalqı aydınlatmaq, onun tərəqqi və inkişafına çalışmaq idi. Odur ki, təhsil aldıqdan sonra pedoqoji fəaliyyət göstərən ədib əvvəlcə İrəvan quberniyasının Uluxanlı , sonra Naxçıvan mahalının Baş Noraşen (indiki Şərur rayonunda Cəlilkənd), daha sonra Nehrəm kəndində müəllimlik etdi. Amma kənd camaatı necə qarşıladı bunu? Məsələ də bu idi. Sabir demişkən:

“məktəb adın çəkməyin mələbədir,mələbə

Əlhəzər ondan həzər oxutmuram əl çəkin!

Eyləməyin dəngəsər oxutmuram əl çəkin

Qori müəllimlər seminariyasını bitirib həvəslə müəllimlik etməyə başlayan Cəlilin qarşılaşdığı mənzərə isə  yeniliyə ,  təhsilə qarşı olan avam camaat oldu. Çox mübarizə apardı. Amma gördü ki, pedoqoji fəaliyyətlə insanları, cəmiyyəti maarifləndirmək, inkişafa nail olmaq, dünyada millətlər içində qabaqcıl yer tuta bilmək çətindir. Odur ki, cəmiyyətdə gördüyü çatışmazlıqları   qələmə almağa qərar verdi. Yaratdığı ədəbi obraz və əsərlərlə ürəyindən keçən fikirləri satira və obrazların dili ilə çatdırdı.  Adını da qoydu “Danabaş kəndinin məktəbi”. Əsəri oxuduqda biz “uçitel” və onun başına gələn hadisələrin şahidi oluruq. Mən bu əsəri 12 il bundan əvvəl oxumuşdum, sadəcə bir oxucu kimi.  Amma indi bu əsəri  özüm müəllim olduğum üçün oxuyuram. Hər dəfə də oxuduqca, yazıçının yüksək məharətinin şahidi olur, ədibinbu  əsərdə nə demək istədiyini  daha yaxşı anlayıram. Əsərdə müəllim kənd məktəbinə təyin olunur. Bir müddət işlədikdən sonra az qala dəli olur. “Aman Allah, bunlar necə vəhşi tayfadırlar! Mən dəxi burada necə müəllimlik eləyə bilərəm. Qardaş mənim abrım töküldü. Beləliknən dərs keçmək olar, Proqram keçmək olar?” –deyə üsyan etdi. Uşaqlardan çox onu incidən  böyüklər idi. Onun hər işinə qarışan böyüklər. Əslində böyüklər yox “saqqallı uşaqlar”. Çünki heç bir təhsili olmayan bu avam camaat elə düşünürdü özləri daha çox bilir. Müəllimdən də çox. Cəlil Məmmədquluzadə müəllim işlədiyi üçün uşaq psixologiyasını daha yaxşı bilir və əsərlərində də uşaq obrazlarına geniş yer verirdi. “Ölülər”dəNazlı, “Danabaş kəndinin əhvalatları” əsərində Məmmədhəsən kişinin oğlu, “Saqqallı uşaq” hekayəsində uşaqların obrazları eləcə “Danabaş Kəndinin məktəbi” əsəri buna misaldır.

Cəlil Məmmədquluzadə “Danabaş kəndinin məktəbi” əsərində müəllimin dili ilə öz fikrini, müəllimlik vəzifəsinin nə qədər ağır peşə olduğunu söyləyir. “Bunu bilməli olasınız ki, müəllimlik özü bir müqəddəs və habelə ağır bir vəzifədir… və ümidvaram ki, siz mənim bu nəsihətimə əməl edib bundan sonralıqlaməktəbin qədrini biləcəksiniz və razı olmayacaqsınız ki, məktəbdə bu günkü şuluqlar bir də təkrar olunsun. Çünki məktəb küçə deyil, qilu qal küçədə olar məktəbdə olmaz. Küçədə olar qilu qal, məktəbdə olar dərs. Küçədə olar föhş və biədəblik, məktəbdə olar elm və nəsihət. Küçə camaatı həmişə qaranlıqda qalacaq, çünki küçədə elm yoxdur. Amma məktəbdə hər bir kəs işıq tapacaq, çünki məktəbdə elm var…”

Cəlil Məmmədquluzadə çox kəskin tənqid edirdi və onun əsərləri o dövrün aynası idi. Əlbəttə ki onun yazdıqları tək onun çalışdığı kəndlərə yox, dövrünün bütün kəndlərinə aid etmək olar. SadəcəMirzə Cəlil bir müəllim kimi dövrünün  təhsil prosesini müşahidə etmiş və gördüklərini, yaşadıqlarını böyük ustalıqla qələmə almışdır.

Artıq 150 il keçib. Bir əsrdən çox, iki əsrdən az… Elm inkişaf edib. Təhsilimiz irəliləyir. Amma yenə də zaman-zaman Mirzə Cəlilin gördüklərini bir müəllim kimi biz də görürük və “Allah sənə rəhmət eləsin,ay müəllim” deyirik! Bəli, uzun zaman keçməsinə baxmayaraq, yenə də müəllimlik müqəddəs və şərəfli, eləcə də ağır vəzifədir. Çünki biz tək uşaqlarla yox, həm də böyüklərlə işləyirik. Qasım kişi, Şaban nənələrlə və kimlərlə, kimilərlə…Nə isə çox uzatmaq istəmirəm. Bu il sənin ilindi, Mirzə Cəlil müəllim. Sənin arzun millətimizin övladlarının savad yiyəsi olması, maariflənməsi və xalqına layiq övlad kimi yetişməsi idi. Bu gün sevindirici haldır ki, müstəqil bir dövlətin övladlarıyıq. Təhsilli, intellektual, ən əsası vətənpərvər gənclik yetişir. Bu gün məhz bu cür gənclərimiz sabaha boylanan ümidlərimiz və qürurumuzdur. Fəxr edirəm ki, mən də bu cür gənc nəslin yetişməsində, cəmiyyətimizin aydınlanmasında müəllim peşəsini seçmişəm.

150 illiyin qutlu olsun, müəllim!  İndiki zəmanədə müəllimlik həm də fədai peşədir. Mənim və mənim kimi yüzlərlə, minlərlə müəllimin müəllimisən!

Teatrşünas. Amaliya Ömərova


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
09.07.2020

Böyük Şor gölünün 50 faizi çirkabdan təmizlənib 

09.07.2020

Azərbaycanda daha 548 nəfər koronavirusa yoluxdu, 491 nəfər sağaldı, 10 nəfər öldü

09.07.2020

Böyük Şor gölünün üzərində yaranmış qatı çirkab örtüyün təmizlənməsinə başlanılıb

09.07.2020

BQXK nümayəndələri Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevə baş çəkib

09.07.2020

Bakı Dövlət Universiteti və Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə Ulu Öndərin hakimiyyətə gəlməsinin 51-ci ildönümünə həsr olunmuş onlayn tədbir keçirilib

09.07.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın tapşırığı ilə ATU-nun koronavirusa yoluxmuş həkiminin səhhəti xüsusi nəzarətə götürülüb

09.07.2020

DİN rayonlarda əməliyyata başladı, 10-dan artıq şirkət rəhbəri saxlanıldı

09.07.2020

Xaçmazın giriş-çıxışlarında postlar quruldu, hərəkətə ciddi nəzarət başladı

09.07.2020

Sərt karantin elan olunan ərazilərdə bir gündə qayda pozan 1081 nəfər cərimləndi

09.07.2020

General-leytenant Fuad Məmmədov  vəzifəsindən azad edilib

09.07.2020

Əkin sahələri və meyvə bağları ciddi zərər çəkib

09.07.2020

Sağalan COVİD xəstələrinə arayış necə verilir? - RƏSMİ AÇIQLAMA

08.07.2020

Ekspres xətlər üzrə avtobusların iş qrafiki dəyişdirilib

08.07.2020

Azərbaycanda daha 542 nəfər koronavirusa yoluxdu, 465 nəfər sağaldı, 9 nəfər öldü

08.07.2020

Bakıda polisə hücum etdiyi deyilən şəxslər aşkarlandı

08.07.2020

Dolu düşəcəyi gözlənilir

08.07.2020

Dövlət Nəfəs alətləri orkestrinin bədii rəhbəri həbs edildi

08.07.2020

Karantin postlarından 500 avtomobil geri qaytarılıb

08.07.2020

Abşeron magistral kanalında yenidənqurma işlərinin başa çatdırılması üçün 8,5 milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM

07.07.2020

Hüquq fakültəsində magistr dissertasiyalarının onlayn müdafiəsi keçirilib

07.07.2020

Azərbaycanda daha 537 nəfər koronavirusa yoluxdu, 453 nəfər sağaldı, 7 nəfər öldü

07.07.2020

Böyük Şor gölündən götürülən su nümunəsi ilə bağlı analizlərin nəticəsi məlum olub

07.07.2020

Bir sıra icazələr yenidən aktivləşdirildi

07.07.2020

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi - TAM MƏTN

07.07.2020

Ağdərə rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından 27 il keçir

07.07.2020

İyulun 7-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

06.07.2020

Prezident İlham Əliyev: Qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi ilə vəziyyəti nəzarətdə saxlaya bildik

06.07.2020

Azərbaycanda daha 513 nəfər koronavirusa yoluxdu, 440 nəfər sağaldı, 8 nəfər öldü

06.07.2020

Daha 4 rayona prokuror vəzifəsini icra edən şəxslər təyin edildi

06.07.2020

BDU-da virtual elmi seminar keçirilib

06.07.2020

DTX XİN-in vəzifəli şəxslərinə qarşı keçirilən əməliyyatla bağlı məlumat yaydı

06.07.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakının Xətai rayonunda modul tipli hospitalın açılışında iştirak ediblər

06.07.2020

Botanika İnstitutu: Qafqazdakı bitkilərin 64%-nə Azərbaycanda rast gəlinir

06.07.2020

Dünya şöhrətli bəstəkar Ennio Morrikone vəfat edib

06.07.2020

Karantin rejimini pozan 4 nəfər həbs edilib, 2 294 nəfər cərimələnib - DİN

06.07.2020

Ukraynada koronavirusa yoluxanların sayı 50 minə yaxınlaşır

06.07.2020

Əsgərlikdən qayıdan oğluna yığıncaq keçirən ata və qonaqları cərimələndi

06.07.2020

Elman Nəsirovun “Koronavirus pandemiyasından sonra Qarabağın gələcəyi” adlı məqaləsi ərəb mətbuatında nəşr olunub

06.07.2020

İyulun 6-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

05.07.2020

Azərbaycanda daha 523 nəfər koronavirusa yoluxdu, 451 nəfər sağaldı, 9 nəfər öldü

05.07.2020

icaze.e-gov.az portalında bir sıra icazələr ləğv edilib

05.07.2020

Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı 951 nəfərə çatıb

05.07.2020

Xəstəlikdən bir neçə ay sonra idmanla məşğul ola bilmirlər

05.07.2020

Dünyada koronavirus qurbanlarının sayı 530 mini ötüb

05.07.2020

Naftalanda baş verən qətllə bağlı prokurorluq məlumat yaydı

04.07.2020

Azərbaycanda daha 534 nəfər koronavirusa yoluxdu, 471 nəfər sağaldı, 6 nəfər öldü

04.07.2020

COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar İstanbulda daha bir xəstəxana istifadəyə verilib

04.07.2020

Azərbaycan neftinin bir barreli 43,85 dollara satılır

04.07.2020

Prezident tanınmış yazıçıya ev bağışladı

04.07.2020

Bu ölkə koronavirusun ikinci dalğasına başladı