Mərasimlərin təşkilində Naxçıvan modeli

10:28 / 18.03.2019

Mədəniyyət geniş məfhum olub hər bir xalqın formalaşdırdığı maddi - mənəvi dəyərlər toplusu hesab edilir.Müasir dövrdə tikinti mədəniyyəti, istehsal mədəniyyəti, istehlak mədəniyyəti ilə bərabər, hər bir xalqın dünyasını dəyişən şəxslər üçün bu və ya digər formada qeyd etdiyi  “hüzn mədəniyyəti” deyilən bir mədəniyyət növü formalaşıb. Son illər Naxçıvanda yas mərasimlərinin təşkili zamanı israfçılığa yol verilməməsi, dini qaydalara riayət edilməsi ölkə səviyyəsində də nümunə hesab olunur.

Yas mərasimlərinin təşkilindəki çətinliklər

Yaxşı xatırlayırıq ki, əvvəllər yas mərasimi yas çadırının gətirilib qurulmasından, sökülüb aparılmasınadək olan mərhələni əhatə edirdi və bu müddətdə kənd camaatı soyuq qış günlərində xeyli əziyyətə qatlaşmalı olurdu. Yaxından-uzaqdan gələn qonaqların qarşılanıb yola salınması isə belə şəraitsiz yerdə utanc verici idi. Qohum-əqrəbadan  yas mərasiminin keçirilməsi üçün toplanılmış  qab-qacağın yuyulub “təhvil verilməsi” də ayrıca bir məşəqqət, hətta bəzilərinin qırılması isə xəcalət idi. İsti yay günlərində istidən, soyuq və yağıntılı yaz-payız-qış mövsümlərində isə soyuq və yağıntının təsirindən dözülməz şəraitdə keçirilən yas mərasimləri doğrudan da “ ölənlə bərabər ölmək” anlamına gəlirdi. 

Yas mərasimlərində ehsan (çay və yemək) ənənələri

Əvvəllər yaşlı-cavan fərq etməz, doğmasını, yaxınını itirmiş şəxslər  yas mərasimi yerinin hazırlanmasını,mərhuma verəcəyi ehsanın xərclərini, yoxsa ailə başçısını , yaxınını itirdikdən sonra ailəsinin necə keçinəcəyini düşündüyü  bir vaxtda “başını itirir” və nə edəcəyini belə fikirləşə bilmirdi.Ona görə də, bu məsələlərin həlli yeni bir mədəniyyətin formalaşmasını zəruri edirdi.Düzdür, ənənənin dəyişdirilməsi, yeni qaydaların tətbiqi hər şeyin yenisinin qəbulu zamanı bəzi xırda-para söz-söhbətə və narazılıqlara səbəb olsa da, sonradan hamının xeyrinə yönəlmiş bu mədəniyyət qəbul edildi və bəyənilərək adət-ənənəyə çevrildi.

Artıq Naxçıvanda bir neçə il bundan əvvəl tətbiq edilən yas mərasimi dövründə çay məclisinin sadəcə limon, çay və qənddən ibarət olması ölkəmizin  hər yerində örnək olaraq qəbul edilir. Ehsan yeməyinin də sadəcə plovdan ibarət olması və ehsan vaxtının  3-4 saatdan bir saatadək qısaldılması xalqın maddi və mənəvi rifahına hesablanmış bir addım idi. Kütləvi ehsanların da bu yolla aradan qaldırılması yeni mədəniyyətin carçısı idi. Axı artıq xərc və artıq əziyyət ölü sahibinin narahatlığı və yersiz qayğısından başqa bir şey deyildi. Əlavə  xərclərin ölüyə heç bir xeyrinin olmadığı halda, dirilərin “ölməsinə” səbəb olmağı gün kimi aydın idi. Bu gün Naxçıvanımızda yaşından, cəmiyyətdəki sosial mövqeyindən, maddi vəziyyətindən asılı olmayaraq hər yas mərasiminin eyni menyu və eyni müddət ərzində keçirilməsi “Yas mərasimi mədəniyyətinin Naxçıvan modeli”niformalaşdırıb.

Qəbristanlıqlardakı səliqə

Qeyd olunan model özlüyündə  qəbristanlıqlarımıza da sirayət etdi və bundan hər kəs yararlandı. İsrafçılığa və dırnaqarası “şöhrətpərəstliyə” qəbiristanlıqlarımızda da son qoyuldu.  Əvvəllər əhalinin qəbir çəpərlərinin arasından keçərək, qəbiristanlığın mərkəzindəki qəbirlərə çatması da müşkül bir iş idi. El adətincə müvafiq günlərdə ( İlaxır çərşənbəsi günü, mərhumun ildönümü  və ya digər günlərdə) “qəbir ziyarəti” adlandırılan ayini yerinə yetirmək xüsusi bacarıq tələb edirdi. İrəli sürülmüş xeyirxah təşəbbüs sayəsində ötən illərdə qəbiristanlıqlarımız lüzumsuz dəmir şəbəkələrin, dəb-dəbəli qəbir daşlarının “istila”sından azad olundu.Bu gün qəbiristanlıqlarımızda mərhumun  məzarının  standart ölçüyə malik qəbir daşları ilə “götürülməsi” adəti də formalaşıb.Bu addım da insanları lüzumsuz xərclərdən xilas etdi.

Bir məqamı da xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, istər dəfn mərasimi, istərsə də qəbirüstü ziyarət zamanı  qəbiristanlığa gedənlər tərəfindən burada yatan şəhidlərimizin qəbirlərinin əlavə olaraq ziyarət edilməsi qəbiristanlıq mədəniyyətimizin kuliminasiyası hesab edilə bilər. Bu addım vətən uğrunda canlarını qurban vermiş şəhidlərimizə göstərilən sonsuz ehtirama dəlalət edir.

Yas mərasimlərinin idarə edilməsindəki üstünlüklər

Bu gün muxtar respublikada yas mərasimlərinin müvafiq Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Agentliyindən sertifikat almış, təhsilli din xadimləri tərəfindən aparılması da təqdirəlayiq addım kimi qiymətləndirilməlidir.Din xadimlərinin  yas mərasimlərində  İslam dininin müqəddəs kitabı olan “Qurani-Kərim”-in ayələrini oxuyub, mümkün qədər təfsir verməsi dinimizin öyrənilməsində və təbliğində böyük rol oynayır. İndi savadlı və bacarıqlı  yeni nəsil din xadimlərinin yetişməsində dövlət qayğısı yüksək səviyyədədir. “Naxçıvan” Universitetində “Dinşünaslıq” ixtisasının fəaliyyət göstərməsi bu sahədə  peşəkar kadr hazırlığının aparılmasına töhfə verir. Bu gün din xadimləri xüsusi geyim formaları ilə təmin edilib,dini icmalara xidməti avtomobillər təqdim olunub.Bir sözlə,mərasimlərin dini qaydalara uyğun təşkil edilməsi, dini mövhumatçılıq və xurafata yol açmır, insanlar radikal və dini nifrət yayan cərəyanlardan uzaqdırlar.

Mərasim evləri  Naxçıvan mədəniyyətinin bir parçasına çevrilib

Hazırda muxtar respublikanın hər yerində olduğu kimi Babək rayonun  kəndlərində 20-dən çox  mərasim evi tikilib. Belə mərasim evlərindən ikisi də rayonun böyük kəndlərindən biri olan Cəhri kəndindədir. Mərasim evinin tikilməsi  kənd əhalisinin xeyirxah insanları ilə dövlətin birgə əməyi nəticəsində ərsəyə gəlib. Cəhridə mərasim evinin birincisi 2018-ci ildə əhalinin ixtiyarına verilib. Mərasim evi Cəhrinin birlik, bərabərlik, həmrəylik simvoluna çevrilib. Artıq bu iri yaşayış məntəqəsində ikinci mərasim evinin də tikintisi sürətlə aparılır. Hər iki mərasim evində qadınların və kişilərin ayrıca oturması üçün geniş və işıqlı zallar fəaliyyət göstərir. Mərasim evləri zəruri mətbəx mebelləri və əşyaları ilə təmin olunub.İndi dünyasını dəyişmiş şəxsin yaxınları nə çadır,nə qab-qacaq, nə də hüzr yerində istilik yaratmaq üçün odun-ocaq dalınca qaçmır. Buradakı xidmətlər tam ödənişsizdir. Yəni, bu evlər qazanc yox, xeyirxahlıq, humanistlik, alicənablıq məqsədilə tikilib.

Sevindirici haldır ki, milli memarlıq xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla və  yüksək zövqlə inşa edilmiş mərasim evləri bu gün həm də ümumxalq mərasimlərinin keçirilməsi üçün əlverişli məkandır. Bu il 20 yanvar və Xocalı faciəsinin ildönümü günündə Cəhri kəndindəki mərasim evində şəhidlərimizə ehtiram əlaməti olaraq ehsan süfrəsi açıldı, şəhid qəbirləri ziyarət edildi.

Dini dəyərlərimizin olduğu kimi insanlara çatdırılması bu sahədə əsaslı dönüş yaratdı.İslam dini və müqəddəs kitabımız olan “Quranı-Kərim”də buyurulan əməllərə bir daha sadiqlik nümayiş etdirildi və nəticə etibarilə bu tədbirlər həm də insanları izafi, gərəksiz xərclərdən azad etdi.Bu zəngin dəyərlər sistemi bundan sonra da yaşadılmalı, gələcək nəsillərə ötürülməlidir.

Natiq Məmmədov,

ziyalı


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
26.06.2019

Ağ evə yeni mətbuat katibi təyin olundu

26.06.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Bizim ordumuzun əsas gücü Azərbaycanın əsgər və zabitlərinin döyüş ruhu və Vətənə hədsiz sevgisidir

26.06.2019

Tramp İranı məhv etməklə hədələdi

26.06.2019

Təmas xəttində nisbi sakitlik olub

26.06.2019

Neftin qiyməti bahalaşır 

26.06.2019

İlisu yolunda qəza: ağır yaralılar var

26.06.2019

Ərdoğan səlahiyyətlərini təhvil verdi - SƏBƏB

26.06.2019

"Barselona"dan "Everton"a - rəsmi

26.06.2019

Dolları bu qiymətə alacaqsınız

26.06.2019

Gürcüstan müxalifəti kütləvi etiraz aksiyalarını davam etdirir

26.06.2019

Avstriya Ali Məhkəməsi ukraynalı oliqarxın ABŞ-a ekstradisiyasına icazə verib

26.06.2019

Azərbaycan tibb sahəsində yeni beynəlxalq sənədə qoşulur

26.06.2019

Sabunçu DYP bir gündə qayda pozan 150 avtomobil aşkarladı

26.06.2019

Hacı Əliyev erməniyə rəqib oldu

26.06.2019

Böyük Britaniya F35 döyüş təyyarələrini ilk dəfə sınaqdan keçirib

26.06.2019

Azərbaycanda Silahlı Qüvvələr Günü qeyd edilir

25.06.2019

Azərbaycan atletləri “Minsk 2019”un beşinci günündə idmanın 8 növü üzrə mübarizə aparıblar

25.06.2019

Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin qatıldığı “ARMY-2019“ Beynəlxalq Hərbi-Texniki Forumunun açılışı olub

25.06.2019

Saatlıda narkotik yetişdirən şəxslər tutulub

25.06.2019

ABŞ səfiri: Azərbaycan gömrüyü bir uğur hekayəsidir

25.06.2019

İcma sədri Ermənistan XİN rəhbərinə cavab verib

25.06.2019

Növbəti hərracda 29 dövlət əmlakı üzrə ümumilikdə 71 sifariş verilib

25.06.2019

Prezident İlham Əliyev Ramil Usubovu Təhlükəsizik Şurasının katibi vəzifəsinə təyin olunması münasibətilə qəbul edib

25.06.2019

Lempard "Çelsi" ilə danışıqlara başladı - rəsmi

25.06.2019

İran BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasına buraxılmayıb

25.06.2019

Şirməmməd Hüseynovla bağlı nekroloq imzalanıb

25.06.2019

Fövqəladə Hallar Nazirliyi sürücülərə müraciət etdi

25.06.2019

Silahlı Qüvvələr Günü münasibətilə hərbi orkestrlərin çıxışları təşkil olunacaq

25.06.2019

Üç güləşçimiz Avropa Oyunlarının yarımfinalına yüksəlib

25.06.2019

Zakir Həsənov təmas xəttində əməliyyat şəraitinin ciddi nəzarətdə saxlanılması ilə bağlı tapşırıq verib

25.06.2019

Təmas xəttində monitorinq insidentsiz başa çatıb

25.06.2019

İrandan Azərbaycana narkotik keçirməyə cəhd edən qadın saxlanılıb

25.06.2019

Sabahın havası - İstilər davam edir

25.06.2019

İki güləşçimiz Avropa Oyunlarına qələbə ilə başladı

25.06.2019

Mərkəzi Bankda növbəti hərrac: Manat sabitdir

25.06.2019

Saxta 100-lüklər satan Cəlilabad sakinləri ələ keçdi

25.06.2019

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Çeçenistanın başçısı Ramzan Kadırovla görüşündən danışıb

25.06.2019

DİM Tarif Şurasına müraciət edəcək - Qiymətlər dəyişə bilər

25.06.2019

Sayt yaradan fiziki şəxs sadələşdirilmiş, gəlir və ya əlavə dəyər vergisinin ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərə bilər

25.06.2019

İsti havada iş dayandırılmalıdırmı? – VİDEO

25.06.2019

İranda terrorçu qruplaşma məhv edilib

25.06.2019

III Respublika Xalq Teatrları Festivalı başa çatdı

25.06.2019

Meşədə çətənə becərən keçmiş məhkumdan silah-sursat da aşkarlandı

25.06.2019

Bakıda istirahət mərkəzində məişət tullantılarının qalaqlanması faktı aşkarlanıb

25.06.2019

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 28 nəfər saxlanılıb

25.06.2019

Azərbaycan-Türkiyə birgə döyüş atışlı taktiki təliminin görüntüləri yayılıb - VİDEO

25.06.2019

Liseylərə qəbul üzrə müsabiqə keçirilib

25.06.2019

Heydər Əliyev prospektinin bir zolağında nəqliyyatın hərəkəti müvəqqəti məhdudlaşdırılıb

25.06.2019

“Azeri Light”ın bir barreli 65,5 dollardan baha satılır

25.06.2019

Qadağan olunan yerlərdə avtomobil saxlamayın - TƏXLİYƏ EDİLƏCƏK - RƏSMİ