Avropa İttifaqının iki mühüm sənədi: suverenlik və sərhədlərin toxunulmazlığının önəmi

08:32 / 04.05.2019

Avropa Parlamenti son toplantılarından birində iki tarixi sənəd qəbul edib. Həmin sənədlərdə təşkilata olan təhlükələr vurğulanıb, onlara qarşı mübarizənin prinsipləri ifadə olunub. Aydın olur ki, Brüssel problemə kifayət qədər böyük ciddiyyətlə yanaşır. Çünki hər iki sənəddə mövcud təhlükələr geniş ifadə edilir. Onların ümumi təbiəti və dağıdıcılıq rolu konkret verilir. Belə görünür ki, Avropa İttifaqı əsas olaraq informasiya müharibələrini təhlükə kimi görür. Burada hərbi element də iştirak edir. Faktiki olaraq, həm Aİ-yə üzv olan dövlətlər, həm də müstəqilliyini əldə etmiş gənc ölkələr üçün ortaq təhlükə meydana gəlir. Bu vəziyyət dövlətlərin suverenliyi və sərhədlərin toxunulmazlığını ciddi təhlükələrə atır. Bütün bunlarla mübarizə aparmaq üçün Brüssel konkret fəaliyyət prinsiplərini müəyyən edib və həmin istiqamətdə addımlar atmağa qərar verib. Həmin kontekstdə Aİ-Azərbaycan münasibətlərinin geosiyasi aspekti üzərində geniş dayanmağa ehtiyac vardır.

Bakı-Brüssel xətti: strateji tərəfdaşlığa maraq

Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətlərini korlamağa çalışan qüvvələr mövcuddur. Zaman-zaman onlar fəallaşır və tərəflər arasında süni anlaşılmazlıqlar yaratmağa cəhdlər göstərirlər. Təəssüf ki, onların sırasında Aİ-nin müxtəlif təsisatları da vardır. Məsələn, Avropa Şurasında bu kimi hallara rast gəlinir. Lakin Azərbaycan diplomatiyasının güclü fəallığı sayəsində real vəziyyət bir qədər fərqlidir. Konkret desək, Aİ getdikcə daha böyük əminliklə başa düşür ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazın lider dövlətidir və regionun təhlükəsizliyinin təminində açar rolunu oynayır.

Bunlara Avropa Parlamentinin plenar iclasında böyük səs çoxluğu ilə qəbul etdiyi iki sənəd də əlavə olunub. Onlar "Avropa İttifaqına üzv ölkələrə və Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsinə Avropa əleyhinə təbliğata strateji cavab tədbirləri" haqqında və "Avropa Komissiyasına və Avropa İttifaqının xarici nümayəndələrinin fəaliyyəti ilə bağlı Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə Ali nümayəndəsinə tövsiyələr" adlı qətnamələrdir.

Bu sənədlər Aİ-nin təhlükəsizlik, xarici siyasət, təbliğat, informasiya müharibəsi kimi müxtəlif sahələrdə qarşısında dayanan vəzifələri konkretləşdirir. Qətnamələr geniş hazırlanıb və maddələrdə Aİ-nin aktual hesab etdiyi məsələlər yer alıb. Əgər onları ümumiləşdirsək, Avropa üçün informasiya müharibələri, strateji kommunikasiya vasitələrinin inkişafı və kənardan olan kiberhücumlara müqavimət məsələlərinin daha çox önəm kəsb etməyə başladığını deyə bilərik. Bu istiqamətlərin hər biri üzrə təşkilat qarşısında duran vəzifələr də konkret ifadə edilib.

Belə görünür ki, Brüssel Rusiya, İran, Şimali Koreya və terror təşkilatlarının təhdidlərinə ciddi yanaşır. Xüsusilə sənədlərdə Rusiyanın kiberhücumları, Aİ-dəki seçkilərə müdaxiləni ifadə edən informasiya müharibələrinin aparılması və bu təşkilatla "Şərq tərəfdaşlığı" proqramı, "Yeni qonşuluq siyasəti" layihəsi çərçivəsində əməkdaşlıq edən ölkələrə qarşı yarana biləcək təhdidlərlə mübarizə geniş yer alıb.

"Üçüncü ölkələr dezinformasiyası" ifadəsi altında Aİ özünə və tərəfdaşlarına yönəlik dağıdıcı fəaliyyətlərin mövcudluğunu təsdiq etmiş olur. Bunun nəticəsində dövlətçilik və ərazi bütövlüyünün təmini baxımından ciddi problemlər meydana gələ bilər. Həmin səbəbdən də AP "ondan çıxış edir ki, indi yayılan və gələcək təhlükələr "Şərq tərəfdaşlığı" ölkələrinin hamısının müstəqilliyi və suverenliyini pozmaq məqsədini güdməklə onların beynəlxalq tanınmış sərhədlərini təhdid etməyə yönəlib".

Bununla da Aİ tarixində çox əhəmiyyətli bir qərara imza atmış olur. Brüssel faktiki olaraq özünə qarşı təhdidlərin mərkəzində kiberhücumların və "hibrid-informasiya müharibələri"nin dayandığını qəbul edir. Bu təhlükələr isə birbaşa strateji kommunikasiya vasitələrinin fəaliyyəti ilə bağlıdır. "Strateji kommunikasiya vasitələri" dedikdə, burada inkişaf etmiş ölkələrin istifadə etdiyi ən müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyaları nəzərdə tutulur. Konkret olaraq, AP vurğulayır ki, hərbi-informasiya və kommunikasiya texnologiyalarını Aİ ölkələrinin suverenliyinə qarşı istifadə edən ölkələr var. Bu təhlükələr müxtəlif formalar alır. Bunlara qarşı Aİ xarici siyasət üzrə qlobal strategiyanı önə çəkir. Həmin strategiyaya görə, Aİ "üzv olan və olmayan ölkələrin hamısının suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərinin toxunulmazlığını Avropa təhlükəsizliyinin açar elementi kimi müəyyən edir".

Sərhədlərin toxunulmazlığı: başlıca prinsiplərdən biri

Deməli, bu qətnamələr göstərir ki, Aİ üzv dövlətlərlə yanaşı onunla əməkdaşlıq edən hər bir ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin təmin olunması qayğısına qalır. Bu prizmadan Azərbaycana Aİ-nin münasibəti ilə bağlı maraqlı nəticələr çıxarmaq olar. Qətnamələrdən görünür ki, bir sıra dairələrin Azərbaycana qarşı "qara piar" kampaniyası aparmasına baxmayaraq, Avropa İttifaqı reallığı görməyə başlayıb. Brüssel Cənubi Qafqazın lider dövləti ilə əməkdaşlığın zəruriliyini dərk edərək, Bakı ilə münasibətlərə çox həssaslıqla yanaşır. Bunun təməl prinsiplərindən biri isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımaq və sərhədlərinin toxunulmazlığını qəbul etməkdən ibarətdir.

Onu vurğulayaq ki, Ermənistanın rəsmi dairələri və marginal KİV orqanları belə bir fikir yaratmağa çalışırdılar ki, guya Aİ Ukrayna və Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün təminindən danışır, ancaq Azərbaycandan danışmır. Bu qətnamələr isə həmin fikrin tam əsassız olduğunu nümayiş etdirir. Aİ bütün müstəqil dövlətlər kimi, Azərbaycanın da suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam qəbul edir. Hətta onlara qarşı mümkün təhlükələrin qarşısının alınmasında da maraqlı olduğunu təsdiqləyir.

Belə çıxır ki, Avropa üçün Azərbaycan geosiyasi baxımdan çox qiymətli ölkədir. Bu müstəvidə Ermənistanın təcavüzkarlığının qəbuledilməz olduğu aydındır. Erməni silahlı qüvvələrinin işğal etdikləri ərazilərdən çıxarılmasından başqa yol yoxdur. Maraqlıdır ki, AP yuxarıda vurğulanan qətnamələri N.Paşinyanın Brüsselə səfərindən bir həftə sonra qəbul edib. Deməli, Brüssel Ermənistan baş nazirinin söylədiklərinə əhəmiyyət vermir. Aİ-nin Azərbaycanla ən yaxın əməkdaşlıqda maraqlı olduğuna şübhə yoxdur.

Bu məsələ Azərbaycanın təklif etdiyi əməkdaşlıq strategiyası çərçivəsində tərəflər arasında əlaqələrin qurulması prosesində özünü göstərir. Brüssel Bakını qane edən şərtlər daxilində strateji əməkdaşlığa razıdır. Bu istiqamətdə Brüssel-Bakı əlaqələrinin inkişaf edəcəyinə şübhə yoxdur.

Qəbul edilən qətnamələrin geosiyasi əhəmiyyəti böyükdür. Aydın olur ki, Avropa İttifaqı öz maraqlarını daha güclü şəkildə qorumağa qərar verib. O cümlədən postsovet məkanında dövlətlərin suverenliyi və təhlükəsizliyi üçün ciddi addımlar atmaq fikrindədir. Təbii ki, bu, Aİ-Rusiya münasibətlərinə əlavə gərginlik gətirə bilər. Bunu Cənubi Qafqazda da hiss etmək mümkündür. Digər tərəfdən, bu regionda ABŞ-Rusiya münasibətlərinin kəskinləşdiyi məlumdur. Bütövlükdə bu cür geosiyasi mənzərə region üçün yeni risklərin meydana gəlməsinə gətirib çıxara bilər.

Ancaq önəmlisi odur ki, Aİ region ölkələrinin suverenliyi və ərazi bütövlüyü məsələsini ön plana çıxarır. Deməli, Brüsselin fəaliyyətində həmin məqamlar özünü daha çox göstərməlidir. Məntiqi olaraq, bu prinsiplərə qarşı çıxan hər bir qüvvə ilə Aİ mübarizə aparmalıdır. Daha açıq ifadə etsək, AP-nin qəbul etdiyi qətnamələrə görə, Brüssel Ermənistanın təcavüzkarlığına son qoyulması istiqamətində daha fəal mövqe tutmalıdır. Avropa İttifaqı bunu edəcəkmi? Bu suala birmənalı cavab vermək çətindir. Çünki təəssüflə demək lazımdır ki, dünyanın digər güc mərkəzləri kimi Aİ də özünün məhdud maraqları naminə bəzən ikili standartlar siyasətinə əl atır.

Eyni zamanda, artıq geosiyasi reallığın dəyişdiyi faktdır. Bunun fonunda ikili standart oyununun sonunun olmadığı bilinməlidir. Əgər Brüssel qəbul etdiyi sənədlərə uyğun davranmasa, onların heç bir dəyəri olmayacaq. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycanla real strateji tərəfdaşlıq niyyəti reallaşmamış qala bilər.

Bütün bunları nəzərə alsaq, Avropa Parlamentinin qəbul etdiyi qətnamələrin Brüssel üçün tarixi bir şans olduğunu deyə bilərik. Həmin sənədlərdə açıq bildirilir ki, təşkilat ciddi təhlükələrlə üz-üzədir. Onlara qarşı mübarizə həyat əhəmiyyətli məsələdir. Mübarizənin mühüm komponentlərindən biri də ölkələrin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə olan təhdidlərin aradan qaldırılmasıdır. Bəlkə, bu prosesə Ermənistanın təcavüzkarlığının aradan qaldırılması ilə başlanılsın? Niyə də yox?!

Newtimes.az


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
21.05.2019

“Azeri Light”ın bir barreli 75,53 dollara satılır

21.05.2019

Azərbaycan Ordusunun genişmiqyaslı əməliyyat-taktiki təlimləri davam edir

21.05.2019

DİN: axtarışda olan 28 nəfər saxlanılıb

21.05.2019

Bakıda 4 qəsəbədə iki gün su olmayacaq - SİYAHI

21.05.2019

TÜRKİYƏ-FRANSA SİYASİ ƏLAQƏLƏRİNƏ ERMƏNİ AMİLİNİN TƏSİRİ

21.05.2019

"ABŞ-ın qadağaları bizi qorxutmur" - "Huawei"in yaradıcısı

21.05.2019

Neft yenidən bahalaşıb

21.05.2019

Əfsanəvi Tu-134 təyyarəsi sonuncu reysini uçub

21.05.2019

Atəşkəs 20 dəfə pozulub

21.05.2019

Mayın 21-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

21.05.2019

Messi rekorda şərik oldu

21.05.2019

Mədəniyyətlərarası dialoq və Azərbaycançılıq

21.05.2019

Sabirabadda ev yanıb

21.05.2019

Formula 1 üzrə üçqat dünya çempionu Niki Lauda vəfat edib

21.05.2019

Məktəblinin intiharı ilə bağlı qalmaqal böyüyür

21.05.2019

Türkiyə Prezidenti Türk Şurasının nümayəndə heyətini qəbul edib

21.05.2019

Final oyununa görə əlavə avtobuslar xəttə buraxılacaq 

21.05.2019

İran regionda geosiyasi faktor kimi: ABŞ-Aİ-Rusiya "üçbucağı"nın ziddiyyətləri fonunda

21.05.2019

Ağsuda irigövdəli ağac yaşayış binasının üstünə düşüb

20.05.2019

Ramazanın 16-cı gününün duası, imsak və iftar vaxtı

20.05.2019

Güclü külək İsmayıllıda ağaclara ziyan vurub

20.05.2019

Azərbaycan boksçuları Çexiyada beynəlxalq turnirdə iştirak edəcəklər 

20.05.2019

“Qızıl Kəlmə” ədəbi mükafatının qalibləri təltif olunub

20.05.2019

Həsən Ruhani ABŞ Prezidentinin dialoq təklifinə cavab verib

20.05.2019

Prezident İlham Əliyev Kürdəmirdə "ASAN xidmət" mərkəzinin tikintisinin başa çatdırılmasına 20 milyon manat ayırıb

20.05.2019

Elmi iclasda iqlim dəyişmələrinin çay axınına təsiri müzakirə olunub

20.05.2019

Zərifdən Trampa TARİXİ CAVAB: "İsgəndərin, Çingiz xanın..."

20.05.2019

Tovuzda kütləvi zəhərlənmə: Bir ailənin 5 üzvü

20.05.2019

Şuranın dəstəyi ilə QHT-lərin fəaliyyəti haqqında həftəlik xəbərlər proqramı hazırlanacaq

20.05.2019

Vurğun Vəkilovun solo konserti keçiriləcək

20.05.2019

Bu telefon və kompüterlərdən istifadə edənlərin DİQQƏTİNƏ:artıq işləməyəcək

20.05.2019

"Qolf da oynasam, "Real"da qalacam" - Beyl getmir

20.05.2019

Ərdoğan Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin təlimlərini izləyəcək

20.05.2019

Taekvondoçumuz ardıcıl ikinci dəfə dünya çempionu oldu

20.05.2019

Rufiz Qonaqov: Prezident İlham Əliyevin daxili və xarici siyasətinin əsasını xalqımızın milli maraqları təşkil edir

20.05.2019

Hicabla bağlı DAHA BİR QADAĞA: bundan sonra...

20.05.2019

Bakı-Sumqayıt şosesində hərəkət məhdudlaşdırılır

20.05.2019

Mbappe PSJ-dən ayrılır? - Özü açıqladı

20.05.2019

Buzovna sakinində 5 kq-dan artıq marixuana aşkar olunub

20.05.2019

Sabah Bakıda və rayonlarda yağış yağacaq

20.05.2019

Zelenski: "Ukrayna itirdiyi əraziləri qaytaracaq"

20.05.2019

“AzerGold” QSC Finlandiya təcrübəsini nəzərdən keçirir

20.05.2019

“Exxon Mobil” İraqdakı neft yatağında çalışan işçilərini evakuasiya edir

20.05.2019

UEFA Avropa Liqasının final günü xəttə əlavə avtobuslar buraxılacaq

20.05.2019

“Alyans” “viki”çiləri təltif etdi

20.05.2019

II və III ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının düzgün cavabları DİM-in saytında yerləşdirilib

20.05.2019

Daxili orqanında narkotik vasitə və psixotrop maddə aşkarlanıb

20.05.2019

AMB vəsaitlərin cəlb edilməsi üzrə növbəti hərracını keçirib

20.05.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ramazan ayı münasibətilə Azərbaycan xalqına xoş arzularını çatdırıb

20.05.2019

Sumqayıt Təlim, Tədris Mərkəzi şagird qəbulu üçün müsabiqə keçirir