Sona Vəliyevanın səssiz nəğməsi - Akademik Dusko M.Petroviç

22:03 / 17.10.2019


Sona Vəliyevanın Belqradda "Computech" nəşriyyatında serb dilində işıq üzü görmüş şeirlər kitabı haqqında qeydlər
 

Sahib olduğu özünəməxsus ədəbi keyfiyyətləri bir yana, Sona Vəliyevanın "Bu dünya görüş yerimiz" ("Svet u kom sretosmo se ti i ja") adlı kitabı Azərbaycan ədəbiyyatı ilə tanışlığıma vəsilə olan ilk nümunə kimi mənim üçün xüsusilə dəyərlidir. Bu kitab məndə Cənub-Qərbi Asiya ilə Şərqi Avropa arasında körpü rolu oynayan bir ölkənin başqa yazarlarının da ədəbi əsərləri ilə tanışlıq üçün həvəs oyatdı.

Bu körpünü elə Sona Vəliyevanın poeziyasında da görmək olur: poetik təxəyyülündə, monoloqlarındakı musiqidə, bizim ictimai, milli, dünyəvi adlandırdığımız nəsnələrə sərgilədiyi fərdi yanaşmasının gizli tərəflərində. Xüsusilə də, "Bir havasız hava çal" adlı şeirində bu nüanslar açıq-aydın sezilir. Bu şeiri oxuduqca - sanki xəyal qururmuş kimi - boz bir kədərin zərbələrindən güclə sıyrılıb boylanan, sevinc işığı ilə boyanmış Azərbaycandakı milli bayram ab-havası xəyalımı bəzədi. Öz vətənimdə də yaşanmış bu bayram havasını təsəvvürümdə müfəssəl canlandırmağa çalışdım. Sülhə və xoşbəxtliyə yenidən qovuşub, müstəqil bir ölkənin xoşbəxt vətəndaşı olmağa yönəlmiş fərdi və milli mübarizə, aydınlığa uzanan dərin istək, yaşanan ağrılar bu iki xalqı bir-birinə nə qədər də doğmalaşdırır.

Bu ovsunlu şeirdə vurğulanan fundamental bir ideya var. Mən bu şeiri bircə dəfə oxudum: "Bir havasız hava çal"... Sonrakı hissələrdə bu sətir - "Bir havasız hava çal"  təkrarlanır. Yalnız belə bir səssiz nəğmə mənim ruhumu, ana yurdum Zmijanjeni sakitləşdirə bilər.

Şeiri oxuduqca Sona Vəliyevanın fərdi və milli aspektdə yaşatdığı dərin xoşbəxtlik arzusunun bu səssiz musiqisi dünya musiqisinin səsini boğur. Elektron vasitələrlə gücləndirilmiş, hətta ən yüksək səs diapazonu ilə səsi yayılan bütün musiqilər susur. Bu, ürəyimin oxşar səssiz nəğmə ilə ağlayıb-güldüyü saysız-hesabsız anlardan idi. Dərindən duydum ki, S.Vəliyeva şeirinin musiqisi bircə not olmadan çağlayır, süzülür, kaman kimi inləyir... ya da bu azərbaycanlı şairənin digər şeirlərində olduğu kimi, çarəsiz bir ney kimi çırpınır. Duyğularını təsvir etmək üçün az və ya çox söz işlətməsindən asılı olmayaraq, hətta heç bu kədəri nəzərdə tutmadığı şeirlərində belə, bu musiqinin müşayiəti var.

Məgər "Kimsə yoxdu ağı desin bu kəndə" adlı şeirindəki eyni misrada da bu musiqini eşitmirikmi? Və ya "Gəl gedək bu şəhərdən" şeirindəki "Payız qəmli qadıntək yorulub ağlamaqdan" misrasında, "29 may düşüncələrim"dəki "Mən tələskən, yollar uzun, əvvəldəyəm ya sondayam" misrasında necə?! Eşitmirikmi?! "Özgə havalara oynayan gözəl, yağmalanan yurdun dərdi kimindir" şeirində də bu səs kəsilmir. Bu musiqini eşidirikmi, yoxsa içimizdə bu nəğməni hələ çox eşitməli olacağımızın nigaranlığını ört-basdır etmək istəyirik?!

Vrnjaçka Banyada "Lazarus" villasında Sona Vəliyevanın bu kitabını yazı masamın üstünə qoydum. Özünü haqq-hesab edirəmmiş kimi lirik dialoqlarla dolu səhifələri çevirir, bu şəhərin bütün mənzərəsini göstərən pəncərəmdən boylanır, düşünürəm. Qarşımda uzanan sıx meşəyə boylanıram, yurdumu işğal edənlərin meşələrimizdən geri çəkilməsi canlanır xəyalımda. Orta əsrlərdə qılınclar, məşəllər daşıyanlar, sonralar silahlar, bombalarla, bu gün isə təyyarələr və "AWACl"arla (xüsusi növ hərbi hava gəmisi - red.) eyni simada görünür gözümə. Lakin bilirəm, artıq əminəm ki, soydaşlarımın və xalqımın qüdrəti və sevgisi onları geri çəkilməyə məcbur edəcək, torpağımızdan uzaq tutacaq, hər an məğlubiyyətə düçar edəcək.

Kitabı bağlayıram. Amma Sona Vəliyevanın bitməyəcək səssiz nəğməsi hələ də qulaqlarımdadır. Dərhal kitabı yenidən açıb, yüngül bir sevinc hissi ilə şeirlərə qərq oluram, doğma bir çayın sularına, ilk eşqimin qollarına, bir beşiyə atılırmış kimi...

Sona Vəliyevaya minnətdarlıqla...

 

Tərcümə edən: Elcan Salmanqızı


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
11.11.2019

QNET-dən növbəti xeyriyyə aksiyası: Ərazi yaşıllığa büründü... - Fotolar

11.11.2019

Oleq Kuznetsov: Ermənistan getdikcə daha çox absurd ölkəsinə çevrilir

11.11.2019

Bələdiyyə seçkilərində iştirak etmək üçün müraciət edən partiyaların sayı 13-ə çatıb

11.11.2019

Azərbaycan XİN Lavrovun fikirlərinə münasibət bildirib

11.11.2019

DİN və Baş Prokurorluq Gəncədəki qətllə bağlı məlumat yaydı

11.11.2019

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakının Xətai rayonunda ağacəkmə aksiyasında iştirak ediblər

11.11.2019

Qalaaltıda yanğının meşə ərazisinə keçməsinin qarşısı alınıb

11.11.2019

"Həbib Nurməhəmmədovla zarafat etmirəm" - Ramil Şeydayev

11.11.2019

Türkiyə irimiqyaslı hərbi-dəniz təlimlərinə başladı

11.11.2019

“Sülh çeşməsi” antiterror əməliyyatı zamanı 331 ədəd mina və 891 partlayıcı maddə zərərsizləşdirilib

11.11.2019

Hərəkətdə olan “Opel” aşdı, sürücü öldü

11.11.2019

NI Rusiyanın “ən pis kabusu” haqqında yazdı

11.11.2019

Maşınları toqquşduğu üçün sürücünü öldürdü - Gəncədə dəhşətli qətlin təfərrüatı

11.11.2019

İraqda partlayış zamanı 5 italiyalı hərbçi yaralanıb

11.11.2019

Ukraynada həqiqi hərbi xidmətə çağırış formatı ləğv ediləcək

11.11.2019

Xose Bernandonu bıçaqlayan şəxs saxlanıldı

11.11.2019

"Yuventus" "Milan"ı məğlub etdi

11.11.2019

Tramp İranın “müsbət” və “pis” addımını açıqladı

11.11.2019

Rusiyada bütün ABŞ gəmi aviasiyasını bir anda məhv etməyin yolu tapıldı

11.11.2019

Neft yenidən ucuzlaşıb

11.11.2019

Gəncədə valyuta mübadiləsi ilə məşğul olan kişi küçədə öldürüldü

11.11.2019

İraq xaosu: geosiyasi mübarizənin daha riskli mərhələsi

11.11.2019

Rusiya İranda “Buşəhr” AES-in ikinci blokunun tikintisinə başlayıb

11.11.2019

Evlənmək istəyən 39 nəfərdə sifilis, 19 şəxsdə isə QİÇS aşkarlanıb

11.11.2019

Evo Morales istefa etdiyini açıqlayıb

11.11.2019

Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 24 dəfə pozub

11.11.2019

Şahmatçılarımız Avropa kubokuna qələbə ilə start veriblər

11.11.2019

Bu gün havanın temperaturu 23 dərəcəyə yüksələcək

10.11.2019

Kənan Əliquliyev 81 kiloqram cəki dərəcəsində Azərbaycan kubokunun qalibi olub

10.11.2019

İranda yeni neft yatağı aşkarlanıb

10.11.2019

QLOBALLAŞMA VƏ KOMMUNİKASİYA   

10.11.2019

Azərbaycan cüdoçuları Kamerunda 2 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc medal qazanıblar

10.11.2019

Səhiyyə Nazirliyindən xəbərdarlıq: Buna görə məsuliyyət daşımırıq

10.11.2019

Mixael Şumaxerin həyat yoldaşı yaşadıqları faciədən sonra ilk dəfə müsahibə verdi

10.11.2019

Noyabrın 14-də NATO baş katibi Ağ Evə səfər edəcək

10.11.2019

Pirallahıda yataqxana binasında yanğın olub

10.11.2019

"Çelsi" uddu, "Arsenal" uduzdu

10.11.2019

Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 22 dəfə pozub

10.11.2019

Azərbaycanda sürücülük vəsiqəsi ilə bağlı MÜHÜM YENİLİK - QƏRAR DƏYİŞDİ

10.11.2019

Elektron siqaretlərin ölümcül təsiri açıqlandı

10.11.2019

Proqnoz: NATO Kalininqradı iki günə ələ keçirə bilər – Moskvanın cavabı ağır olacaq

10.11.2019

Nurməhəmmədov alman döyüşçüyə uduzdu

10.11.2019

Tramp prezidentlikdən sonra televiziyaya qayıtmaq istəmədi

10.11.2019

Tehran ABŞ-a güzəştə getməyəcək - RƏSMİ

10.11.2019

Çaylarda sululuq səviyyəsi açıqlanıb

10.11.2019

Sülh və İnkişaf Naminə Dünya Elm Günü

10.11.2019

Polis Bakıda ƏMƏLİYYAT KEÇİRDİ: saxlanılanlar var

10.11.2019

Regional təhlükəsizlik: Ermənistanın pozucu fəaliyyəti və Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan əməkdaşlığının imkanları

10.11.2019

“Grand Chess Tour 2019”: Şəhriyar Məmmədyarov altıncı pillədədir

10.11.2019

ANAMA mütəxəssisləri Zaqatala rayonunun Uzunqazmalar kəndi ərazisinə baxış keçirib