Xaricdən alınan telefon xarab olduğu halda yenisi ilə əvəzlənsə, ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəməliyikmi?

15:00 / 05.12.2019

Azərbaycana xarici ölkələrdən ən çox gətirilən mallardan biri də mobil telefonlardır. Təsadüfi deyil ki, statistik göstəricilərə əsasən, 2017-ci ildə Azərbaycana gətirilən mobil və ya başqa simsiz rabitə şəbəkəsi üçün telefon aparatlarının sayı 819 min 324 ədəd, 2018-ci ildə isə 7,9% artaraq 884 min ədəd təşkil edib. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, fiziki şəxslər tərəfindən şəxsi istehlakı üçün ölkəyə gətirilən mobil cihazların qeydiyyata alınmasına görə dövlət rüsumu tələb olunur. Bu rüsumun məbləği mobil cihazın bazar qiymətinə uyğun müəyyən edilir. Həmin məbləğlər mobil telefonların modellərinə müvafiq olaraq Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin (NRYTN) Məlumat Hesablama Mərkəzi (MHM) tərəfindən yaradılan saytda yerləşdirilib.

QEYD. Fiziki şəxslər tərəfindən gömrük sərhədindən istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan mallar keçirilərkən hər təqvim ayı ərzində bir dəfə gətirilən ümumi gömrük dəyəri 1500 ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən artıq olmayan mallar gömrük ödənişi ödənilmədən keçirilə bilər. Eyni zamanda, beynəlxalq poçt göndərişləri və ya daşıyıcı şirkət vasitəsilə eyni fiziki şəxsin adına 30 (otuz) gün müddətində ümumi gömrük dəyəri 1000 ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən artıq olmayan gömrük ərazisinə gətirilən mallara görə də gömrük ödənişləri alınmır. Gətirilən malların ümumi dəyəri göstərilən məbləğ limitlərindən artıq olduqda isə, həmin artıq hissənin 36%-i həcmində gömrük rüsumu ödənilir. 

Diler şirkətlər arasında apardığımız araşdırma nəticəsində müəyyən olunub ki, ölkəyə xaricdən gətirilən telefonlarda qeydiyyatdan keçdikdən sonra nasazlıq aşkar edilərsə və problem istehsal ilə bağlı olarsa, alıcı dərhal telefonu aldığı xarici şirkətə müraciət edir və həmin telefon geri qaytarılaraq əvəzində yenisi göndərilir. Lakin, bu zaman yeni telefonun “İMEİ” nömrəsinin qeydiyyatdan keçməsi üçün istifadəçidən ikinci dəfə dövlət rüsumu ödəməsi tələb olunur.

 
Belə aydın olur ki, sözügedən prosesdə alıcı iki dəfə əlavə xərcə düşmüş olur. Nəzərə alsaq ki, mobil telefonların qeydiyyat xərcləri telefonun bazar qiymətindən asılı olaraq dəyişir, bu zaman xaricdən bahalı telefon sifariş edən istifadəçinin daha çox xərcə düşdüyünü qeyd edə bilərik.

Ekspertlər vətəndaşların hüquqlarının pozulduğunu bildirir

“Report” bu məsələyə ekspertlərin münasibətini, problemin hüquqi tərəfini və həll olması üçün alternativ hansı yolların olduğunu araşdırıb.

Hüquqşünas Asif Məmmədov “Report”a verdiyi açıqlamada bu barədə istehlakçıların müdafiəsi ilə bağlı qanunda bir qədər zəif yanaşma olduğunu bildirib: “Bu məsələ ilə bağlı istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı qanunda bir qədər zəiflik var. Çünki bu qanun xarici bazarla bağlı proseslərə müdaxilə etmək baxımından bir o qədər təsirli deyil. Mülki Məcəlləyə əsasən, alınan mal keyfiyyətli deyilsə, onu geri qaytarmaq alıcının hüququdur. Məhsul keyfiyyətli olmazsa, alıcının çəkdiyi xərc geri qaytarılmalı və ya həmin məhsul yenisi ilə əvəzləşdirilməlidir. Bu, ölkə xaricindən alınan məhsullar üçün də keçərlidir. Lakin Azərbaycana xaricdən mobil telefon gətirilməsi ilə bağlı qaydalara əsasən xaricdən gətirilən bu cihazlar “İMEİ” kodu vasitəsilə qeydiyyata alınır. Bir “İMEİ” kodu isə iki telefona verilə bilməz. Xaricdəki malsatan sizə satdığı keyfiyyətsiz telefonu əvəzləşdirib yenisini geri göndərəndə həmin yeni telefon başqa “İMEİ” kodla gəldiyinə görə avtomatik olaraq mobil cihazların qeydiyyat sistemində yeni telefon kimi qeydiyyata alınmalıdır. Buna görə də yenidən ödəniş etmək tələb edilir”.

“Multimedia” İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru Osman Gündüz isə bildirib ki, telefonu alan şəxs üçün fərdi qaydada müvafiq dövlət qurumlarına müraciət etməklə problemin həll edilməsi imkanı yaradılmalıdır:

“Bu zaman istifadəçi dərhal aidiyyətı dövlət qurumuna müraciət edərək nasazlıq aşkar edilən telefonu artıq işlətmədiyini, telefonun şəbəkədə olmadığını bildirməli və sistemdə “İMEİ” kodunun ləğv edilməsini tələb etməlidir. Köhnə telefon sistemdən silindikdən sonra yeni telefonun qeydiyyatı zamanı dövlət tərəfindən güzəşt tətbiq edilməsi ədalətli addım olar. Bu zaman artıq alıcı ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəməkdən azad edilə bilər. Bu məsələdə istifadəçinin haqqlarını nəzərə almaq lazımdır. Yaxşı olar ki, gələcəkdə belə hallarla bağlı onlayn müraciət imkanı yaradılsın”.

Biznes və İT üzrə ekspert Rəcəb Mehdiyev isə öz növbəsində qeyd edib ki, telefonu satan şirkət rəsmi şəkildə məsələ ilə bağlı Azərbaycana məlumat göndərərsə istifadəçi ikinci dəfə qeydiyyat rüsumunu ödəməkdən azad edilməlidir:

“Xaricdən sifariş verilərək ölkəyə gətirilən mobil telefonda problem aşkar edilərsə dəymiş ziyanı telefonu satan şirkət ödəməlidir. Çünki həmin telefonla bağlı alıcı müəyyən qədər xərcə düşüb və vaxt itirib. Bu isə onun hüquqlarına ziddir. Odur ki, müştəri ona dəymiş ziyanı ödəmək üçün telefon satan şirkətə müraciət etməlidir. Şirkətdən bu müraciətə cavab verilməzsə alıcının həmin şirkəti məhkəməyə vermək ixtiyarı var.

Məsələnin digər həlli yolu isə odur ki, həmin mobil telefonu satan şirkət özü Azərbaycana rəsmi məlumat göndərməli, telefonun məhz onlardan alındığına dair sənədləri təqdim etməli, telefonda yaranmış problemə görə müştərinin deyil, şirkətin məsuliyyət daşıdığını, buna görə də şirkət tərəfindən yeni telefon göndərildiyini bildirməlidir. Belə olan təqdirdə dövlət tərəfindən əvvəlki “İMEİ” kodu sistemdən silinərək yenisi ilə əvəzlənməlidir. Düşünürəm ki, vətəndaş bu məsələdə sona qədər öz hüquqlarını tələb etməlidir”.

İKT üzrə ekspert Elşad Yusifli isə istifadəçinin ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəməkdən azad edilməsi üçün prosesə ciddi nəzarət mexanizminin tətbiq edilməli olduğunu vurğulayıb: “Xaricdən Azərbaycana telefon gətirilən zaman onu qedyiyyatdan keçirmək üçün 1 ay müddət verilir. Bu müddət ona görədir ki, həmin 1 ay ərzində alıcı telefonu yoxlasın və hər hansı bir nasazlıq varsa qeydiyyatdan keçirmədən geri qaytarsın. Qeydiyyatdan keçiriləndən sonra da nasazlıq olarsa telefonu xarici şirkətə geri qaytarıb yenisi ilə əvəzləmək olar. Bu zaman yeni göndərilən telefonun “İMEİ” kodu fərqli olduğuna görə həmin telefon yenidən qeydiyyatdan keçməlidir.

Doğrudur, bu zaman ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəmək istifadəçi üçün əlavə xərcdir. Lakin bu problemi aradan qaldıra biləcək mexanizmin tətbiqinə nəzarət etmək çox çətindir. Belə etmək olar ki, köhnə telefonun “İMEİ” kodu sistemdən silinsin və yeni telefon güzəştli şərtlərlə qeydiyyatdan keçirilsin. Bunun üçün istifadəçi həmin telefonu hansı şirkətdən aldığına və geri qaytardığına dair müvafiq sənədləri dövlətə təqdim etməlidir”.

Məsələ ilə bağlı Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzindən “Report”un sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, əgər telefonun hansısa detalının dəyişdirilməsinə görə “İMEİ” kodu dəyişilirsə və proses müvafiq sənədlərlə təsdiq edilirsə, bu zaman yeni “İMEİ” kodun qeydiyyatı üçün heç bir ödəniş tələb olunmur. Mobil cihazın özünün dəyişdirildiyi təqdirdə isə, yeni “İMEİ” kodun qeydiyyatdan keçirilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilməlidir.

Eyni məsələ ilə bağlı Dövlət Gömrük Komitəsindən isə “Report”a bildirilib ki, ölkə ərazisinə gətirilmiş mallar 3 şərt daxilində gömrük ərazisindən təkrar ixrac edildikdə onlara dair ödənilmiş gömrük ödənişləri geri qaytarılır: 

1. İdxal anında malların qüsurlu olması və ya sövdələşmə şərtlərinə cavab verməməsi aşkar edildikdə; 

2. Malların onları göndərən şəxsə və ya onun təyin etdiyi digər şəxsə geri qaytarılması nəzərdə tutulduqda; 

3. Mallar gömrük ərazisində emal əməliyyatlarına məruz qalmadıqda və ya istifadə olunmadıqda və Gömrük Məcəlləsinin 128.3-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş 1 (bir) il müddətində təkrar ixrac edildikdə. 

Çıxış yolu nədir?

Ekspertlərin fikirlərindən də göründüyü kimi xarici şirkət tərəfindən əvəzlənərək yenidən göndərilən telefon üçün qeydiyyat rüsumunun ödənilməsi vətəndaşların ikinci dəfə xərcə düşməsinə səbəb olduğuna görə bir o qədər xoşagələn hal deyil. Sözügedən problemin aradan qaldırılması isə heç də mümkünsüz hesab olunmur. Sadəcə bu sahədə bir neçə dövlət qurumunun sistematik və prosesə ciddi nəzarət mexanizmi ilə yanaşması tələb olunur ki, xaricdən alınmış telefonları geri qaytaran zaman onların qaytarma səbəbləri də göstərilməklə xüsusi və ayrıca qeydiyyatının aparılmasını və analoji problemlər yaranan zaman mobil telefonların “İMEİ” nörməsinin sistemdən silinməsini təmin etmək mümkün olsun.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
09.08.2020

Aleksandr Lukaşenko seçkilərdə qalib gəlib

09.08.2020

Belarusda prezident seçkiləri baş tutmuş hesab olunur

09.08.2020

Azərbaycanda gün ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 87-yə düşdü

09.08.2020

Taktiki təlimlərin birinci mərhələsinə xüsusi təyinatlı bölmələr də cəlb edilib

09.08.2020

Koronavirus xəstələrinin olduğu oteldə yanğın baş verib

09.08.2020

Ermənistan sutka ərzində atəşkəsi 28 dəfə pozdu

08.08.2020

COVID-19 səbəbindən yerli xalqların bəzi icmaları yer üzündən sadəcə yox ola bilər

08.08.2020

Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı rekord sayda azalıb

08.08.2020

MÜSTƏQİL DÖVLƏTİN MÜSTƏQİL LİDERİ

08.08.2020

“ЛІГАБізнесІнформ”: Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münaqişənin eskalasiyası: bir düyün, iki çıxış yolu

08.08.2020

TƏBİB həkimlərə məzuniyyət verilməməsi məsələsinə aydınlıq gətirdi

08.08.2020

Kaspi Abituriyent hazırlığı kursları növbəti tədris ilinə necə hazırlaşır?
Müsahibə

08.08.2020

Prezidentin köməkçisi: Hələ ki, heç bir ölkə virusa qalib gəlməyib

08.08.2020

ELMƏ VƏ TƏHSİLƏ HƏSR OLUNMUŞ ÖMÜR

08.08.2020

Karantin rejimindən hamımız yorulmuşuq, bu bir əziyyətdir - Şahmar Mövsümov

08.08.2020

2006-cı ildən etibarən Xəzərin səviyyəsi enir - RƏSMİ

07.08.2020

Operativ Qərargah sərt karantin rejiminin yumşaldılması istiqamətində növbəti tədbirlər paketini qəbul edib

07.08.2020

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi müstəqil və qətiyyətli siyasət dünyanın əsas güc mərkəzləri tərəfindən ehtiramla qarşılanır

07.08.2020

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində yeni təyinat

07.08.2020

Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

07.08.2020

Milli Məclisin növbədənkənar sessiyası başa çatdı

07.08.2020

İki tarixin əbədi qəhrəmanı-FOTOLAR

07.08.2020

2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik son oxunuşda qəbul edildi

07.08.2020

Azərbaycanda koronavirusla mübarizə sahəsində həyata keçirilən effektli tədbirlər öz müsbət nəticələrini verməkdədir!

07.08.2020

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan atəşkəsi 34 dəfə pozub

07.08.2020

Beyrutda liman administrasiyasının 16 məmuru saxlanılıb

07.08.2020

Ermənistana məxsus növbəti taktiki PUA məhv edilib

06.08.2020

COVID-19: Avropada vəziyyət pisləşir

06.08.2020

Prezident İlham Əliyev: Biz hamımız yaxşı başa düşürük ki, insanlar yorulub, karantin rejimi hamımızı yorur

06.08.2020

Prezident İlham Əliyev: biz bu çətin dövrdə hər bir Azərbaycan vətəndaşına dəstək vermək istəyirik

06.08.2020

Azərbaycan Prezidenti: Bütün layihələrin icrasında ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etməlidirlər

06.08.2020

Daşkəsən dəmir filizi yatağının istismara verilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

06.08.2020

Prezident İlham Əliyev: Koronavirusa qarşı mübarizədə müsbət dinamika bizi çox sevindirir

06.08.2020

Prezident İlham Əliyev koronavirusla mübarizə sahəsində görülən tədbirlər və sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlı videoformatda müşavirə keçirib

06.08.2020

Metrodakı qrunt sularından yaşıllıqların suvarılması üçün istifadə edilməyə başlanıldı

06.08.2020

Rayona gedən avtobus sürücüsü saxlanıldı, sərnişinlər cərimələndi

06.08.2020

Baş Prokurorluq: 14 iyulda baş verən hadisələrlə bağlı istintaqa cəlb edilənlərin hüquq və azadlıqları tam təmin olunub

06.08.2020

Azərbaycanla Türkiyə arasında qarşılıqlı vizadan azad etmə haqqında saziş avqustun 13-dən qüvvəyə minir

06.08.2020

Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının iclası keçirilir

06.08.2020

Neft Fondu cari ildə “Azəri-Çıraq-Günəşli” layihəsi üzrə 2,4 milyard dollar qazanıb

06.08.2020

Biləsuvarda gizli nişan mərasimi keçirənlər cərimələnib

06.08.2020

Azərbaycanda iki Olimpiya İdman Kompleksi müvəqqəti xəstəxanaya çevrilib 

06.08.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı

05.08.2020

Müdafiə Nazirliyi müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət keçmək istəyənlərə müraciət edib

05.08.2020

Azərbaycanda daha 193 nəfər koronavirusa yoluxdu, 492 nəfər sağaldı, 3 nəfər öldü

05.08.2020

Azərbaycan-Türkiyə birgə genişmiqyaslı taktiki təlimlərinin növbəti mərhələsi icra olunub 

05.08.2020

Təhsil Nazirliyindən yeni dərs ili ilə bağlı AÇIQLAMA

05.08.2020

Koronavirusla mübarizədə iştirak edən tibb və qeyri-tibb işçilərinə iyun üzrə 18 milyon manat müddətli əlavə ödənilib

05.08.2020

Beyrutda partlayışın vurduğu zərər hesablanıb: 3-5 milyard dollar

05.08.2020

Sərt karantinin tətbiq edildiyi şəhər və rayonlarda məhkəmələrin keçirilməsi qaydaları açıqlanıb