Xaricdən alınan telefon xarab olduğu halda yenisi ilə əvəzlənsə, ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəməliyikmi?

15:00 / 05.12.2019

Azərbaycana xarici ölkələrdən ən çox gətirilən mallardan biri də mobil telefonlardır. Təsadüfi deyil ki, statistik göstəricilərə əsasən, 2017-ci ildə Azərbaycana gətirilən mobil və ya başqa simsiz rabitə şəbəkəsi üçün telefon aparatlarının sayı 819 min 324 ədəd, 2018-ci ildə isə 7,9% artaraq 884 min ədəd təşkil edib. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, fiziki şəxslər tərəfindən şəxsi istehlakı üçün ölkəyə gətirilən mobil cihazların qeydiyyata alınmasına görə dövlət rüsumu tələb olunur. Bu rüsumun məbləği mobil cihazın bazar qiymətinə uyğun müəyyən edilir. Həmin məbləğlər mobil telefonların modellərinə müvafiq olaraq Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin (NRYTN) Məlumat Hesablama Mərkəzi (MHM) tərəfindən yaradılan saytda yerləşdirilib.

QEYD. Fiziki şəxslər tərəfindən gömrük sərhədindən istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan mallar keçirilərkən hər təqvim ayı ərzində bir dəfə gətirilən ümumi gömrük dəyəri 1500 ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən artıq olmayan mallar gömrük ödənişi ödənilmədən keçirilə bilər. Eyni zamanda, beynəlxalq poçt göndərişləri və ya daşıyıcı şirkət vasitəsilə eyni fiziki şəxsin adına 30 (otuz) gün müddətində ümumi gömrük dəyəri 1000 ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən artıq olmayan gömrük ərazisinə gətirilən mallara görə də gömrük ödənişləri alınmır. Gətirilən malların ümumi dəyəri göstərilən məbləğ limitlərindən artıq olduqda isə, həmin artıq hissənin 36%-i həcmində gömrük rüsumu ödənilir. 

Diler şirkətlər arasında apardığımız araşdırma nəticəsində müəyyən olunub ki, ölkəyə xaricdən gətirilən telefonlarda qeydiyyatdan keçdikdən sonra nasazlıq aşkar edilərsə və problem istehsal ilə bağlı olarsa, alıcı dərhal telefonu aldığı xarici şirkətə müraciət edir və həmin telefon geri qaytarılaraq əvəzində yenisi göndərilir. Lakin, bu zaman yeni telefonun “İMEİ” nömrəsinin qeydiyyatdan keçməsi üçün istifadəçidən ikinci dəfə dövlət rüsumu ödəməsi tələb olunur.

 
Belə aydın olur ki, sözügedən prosesdə alıcı iki dəfə əlavə xərcə düşmüş olur. Nəzərə alsaq ki, mobil telefonların qeydiyyat xərcləri telefonun bazar qiymətindən asılı olaraq dəyişir, bu zaman xaricdən bahalı telefon sifariş edən istifadəçinin daha çox xərcə düşdüyünü qeyd edə bilərik.

Ekspertlər vətəndaşların hüquqlarının pozulduğunu bildirir

“Report” bu məsələyə ekspertlərin münasibətini, problemin hüquqi tərəfini və həll olması üçün alternativ hansı yolların olduğunu araşdırıb.

Hüquqşünas Asif Məmmədov “Report”a verdiyi açıqlamada bu barədə istehlakçıların müdafiəsi ilə bağlı qanunda bir qədər zəif yanaşma olduğunu bildirib: “Bu məsələ ilə bağlı istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı qanunda bir qədər zəiflik var. Çünki bu qanun xarici bazarla bağlı proseslərə müdaxilə etmək baxımından bir o qədər təsirli deyil. Mülki Məcəlləyə əsasən, alınan mal keyfiyyətli deyilsə, onu geri qaytarmaq alıcının hüququdur. Məhsul keyfiyyətli olmazsa, alıcının çəkdiyi xərc geri qaytarılmalı və ya həmin məhsul yenisi ilə əvəzləşdirilməlidir. Bu, ölkə xaricindən alınan məhsullar üçün də keçərlidir. Lakin Azərbaycana xaricdən mobil telefon gətirilməsi ilə bağlı qaydalara əsasən xaricdən gətirilən bu cihazlar “İMEİ” kodu vasitəsilə qeydiyyata alınır. Bir “İMEİ” kodu isə iki telefona verilə bilməz. Xaricdəki malsatan sizə satdığı keyfiyyətsiz telefonu əvəzləşdirib yenisini geri göndərəndə həmin yeni telefon başqa “İMEİ” kodla gəldiyinə görə avtomatik olaraq mobil cihazların qeydiyyat sistemində yeni telefon kimi qeydiyyata alınmalıdır. Buna görə də yenidən ödəniş etmək tələb edilir”.

“Multimedia” İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru Osman Gündüz isə bildirib ki, telefonu alan şəxs üçün fərdi qaydada müvafiq dövlət qurumlarına müraciət etməklə problemin həll edilməsi imkanı yaradılmalıdır:

“Bu zaman istifadəçi dərhal aidiyyətı dövlət qurumuna müraciət edərək nasazlıq aşkar edilən telefonu artıq işlətmədiyini, telefonun şəbəkədə olmadığını bildirməli və sistemdə “İMEİ” kodunun ləğv edilməsini tələb etməlidir. Köhnə telefon sistemdən silindikdən sonra yeni telefonun qeydiyyatı zamanı dövlət tərəfindən güzəşt tətbiq edilməsi ədalətli addım olar. Bu zaman artıq alıcı ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəməkdən azad edilə bilər. Bu məsələdə istifadəçinin haqqlarını nəzərə almaq lazımdır. Yaxşı olar ki, gələcəkdə belə hallarla bağlı onlayn müraciət imkanı yaradılsın”.

Biznes və İT üzrə ekspert Rəcəb Mehdiyev isə öz növbəsində qeyd edib ki, telefonu satan şirkət rəsmi şəkildə məsələ ilə bağlı Azərbaycana məlumat göndərərsə istifadəçi ikinci dəfə qeydiyyat rüsumunu ödəməkdən azad edilməlidir:

“Xaricdən sifariş verilərək ölkəyə gətirilən mobil telefonda problem aşkar edilərsə dəymiş ziyanı telefonu satan şirkət ödəməlidir. Çünki həmin telefonla bağlı alıcı müəyyən qədər xərcə düşüb və vaxt itirib. Bu isə onun hüquqlarına ziddir. Odur ki, müştəri ona dəymiş ziyanı ödəmək üçün telefon satan şirkətə müraciət etməlidir. Şirkətdən bu müraciətə cavab verilməzsə alıcının həmin şirkəti məhkəməyə vermək ixtiyarı var.

Məsələnin digər həlli yolu isə odur ki, həmin mobil telefonu satan şirkət özü Azərbaycana rəsmi məlumat göndərməli, telefonun məhz onlardan alındığına dair sənədləri təqdim etməli, telefonda yaranmış problemə görə müştərinin deyil, şirkətin məsuliyyət daşıdığını, buna görə də şirkət tərəfindən yeni telefon göndərildiyini bildirməlidir. Belə olan təqdirdə dövlət tərəfindən əvvəlki “İMEİ” kodu sistemdən silinərək yenisi ilə əvəzlənməlidir. Düşünürəm ki, vətəndaş bu məsələdə sona qədər öz hüquqlarını tələb etməlidir”.

İKT üzrə ekspert Elşad Yusifli isə istifadəçinin ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəməkdən azad edilməsi üçün prosesə ciddi nəzarət mexanizminin tətbiq edilməli olduğunu vurğulayıb: “Xaricdən Azərbaycana telefon gətirilən zaman onu qedyiyyatdan keçirmək üçün 1 ay müddət verilir. Bu müddət ona görədir ki, həmin 1 ay ərzində alıcı telefonu yoxlasın və hər hansı bir nasazlıq varsa qeydiyyatdan keçirmədən geri qaytarsın. Qeydiyyatdan keçiriləndən sonra da nasazlıq olarsa telefonu xarici şirkətə geri qaytarıb yenisi ilə əvəzləmək olar. Bu zaman yeni göndərilən telefonun “İMEİ” kodu fərqli olduğuna görə həmin telefon yenidən qeydiyyatdan keçməlidir.

Doğrudur, bu zaman ikinci dəfə qeydiyyat rüsumu ödəmək istifadəçi üçün əlavə xərcdir. Lakin bu problemi aradan qaldıra biləcək mexanizmin tətbiqinə nəzarət etmək çox çətindir. Belə etmək olar ki, köhnə telefonun “İMEİ” kodu sistemdən silinsin və yeni telefon güzəştli şərtlərlə qeydiyyatdan keçirilsin. Bunun üçün istifadəçi həmin telefonu hansı şirkətdən aldığına və geri qaytardığına dair müvafiq sənədləri dövlətə təqdim etməlidir”.

Məsələ ilə bağlı Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzindən “Report”un sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, əgər telefonun hansısa detalının dəyişdirilməsinə görə “İMEİ” kodu dəyişilirsə və proses müvafiq sənədlərlə təsdiq edilirsə, bu zaman yeni “İMEİ” kodun qeydiyyatı üçün heç bir ödəniş tələb olunmur. Mobil cihazın özünün dəyişdirildiyi təqdirdə isə, yeni “İMEİ” kodun qeydiyyatdan keçirilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilməlidir.

Eyni məsələ ilə bağlı Dövlət Gömrük Komitəsindən isə “Report”a bildirilib ki, ölkə ərazisinə gətirilmiş mallar 3 şərt daxilində gömrük ərazisindən təkrar ixrac edildikdə onlara dair ödənilmiş gömrük ödənişləri geri qaytarılır: 

1. İdxal anında malların qüsurlu olması və ya sövdələşmə şərtlərinə cavab verməməsi aşkar edildikdə; 

2. Malların onları göndərən şəxsə və ya onun təyin etdiyi digər şəxsə geri qaytarılması nəzərdə tutulduqda; 

3. Mallar gömrük ərazisində emal əməliyyatlarına məruz qalmadıqda və ya istifadə olunmadıqda və Gömrük Məcəlləsinin 128.3-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş 1 (bir) il müddətində təkrar ixrac edildikdə. 

Çıxış yolu nədir?

Ekspertlərin fikirlərindən də göründüyü kimi xarici şirkət tərəfindən əvəzlənərək yenidən göndərilən telefon üçün qeydiyyat rüsumunun ödənilməsi vətəndaşların ikinci dəfə xərcə düşməsinə səbəb olduğuna görə bir o qədər xoşagələn hal deyil. Sözügedən problemin aradan qaldırılması isə heç də mümkünsüz hesab olunmur. Sadəcə bu sahədə bir neçə dövlət qurumunun sistematik və prosesə ciddi nəzarət mexanizmi ilə yanaşması tələb olunur ki, xaricdən alınmış telefonları geri qaytaran zaman onların qaytarma səbəbləri də göstərilməklə xüsusi və ayrıca qeydiyyatının aparılmasını və analoji problemlər yaranan zaman mobil telefonların “İMEİ” nörməsinin sistemdən silinməsini təmin etmək mümkün olsun.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
08.05.2021

Prezident İlham Əliyev Şuşada yeni ümumtəhsil məktəbinin tikintisinə üç milyon manat ayırdı

08.05.2021

Şuşada istilik təchizatının qurulması üçün bir milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM

08.05.2021

Müdafiə Nazirliyi 9 May münasibətilə keçiriləcək tədbirləri açıqlayıb

08.05.2021

Heydər Əliyev uzaqgörənliyinin və İlham Əliyev dühasının təntənəsi

08.05.2021

“Azeri Light” neftinin bir bareli 68 dollardan baha satılır

08.05.2021

Bu yay çimərliklərə icazə verilə bilər - AÇIQLAMA

08.05.2021

TARİXİMİZİN ƏN PARLAQ SƏHİFƏSİ

07.05.2021

Pilot Rəşad Atakişiyevə şəhid statusu verilib

07.05.2021

İtkin düşən kapitanın şəhid olduğu müəyyənləşdi

07.05.2021

Şuşa şəhəri Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilib - SƏRƏNCAM

07.05.2021

HEYDƏR ƏLİYEV - MÜASİR AZƏRBAYCAN TARİXİNİ YARADAN LİDER

07.05.2021

Şuşaya yeni su kəmərinin tikintisinə başlanılıb

07.05.2021

Azərbaycan neftinin bir bareli 68,39 dollara satılır

07.05.2021

Keçmiş nazir müavininin cinayət işi məhkəməyə göndərildi

07.05.2021

AVRO-2020-nin kuboku Prezident İlham Əliyevə təqdim olunub 

07.05.2021

ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı son sutka ərzində 847 mindən çox artıb

07.05.2021

Xalq artisti Arif Quliyev vəfat edib

06.05.2021

Buraxılış imtahanlarının nəticələri ilə bağlı müraciətlərə baxılması üçün apellyasiya təşkil ediləcək

06.05.2021

Prezident İlham Əliyev Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə rəis təyin edib 

06.05.2021

Dövlət Vergi Xidmətininə rəis təyin olundu - SƏRƏNCAM

06.05.2021

Azərbaycanda koronavirusa ən çox yoluxma halı 30-59 yaş arasında müşahidə olunur

06.05.2021

Bayram günlərində məhdudiyyətlər olacaq? - Operativ Qərargah AÇIQLADI

06.05.2021

Təhsil naziri bu direktorları vəzfiəsindən azad edib

06.05.2021

10 noyabr Bəyanatının yerinə yetirilməsi ilə bağlı narahatlığa əsas yoxdur - Ramil Usubov

06.05.2021

Neft qiymətləri bahalaşıb

06.05.2021

Baydenlə Putin Bakıda görüşə bilər

05.05.2021

Putinlə Ərdoğan Qarabağı müzakirə edib

05.05.2021

Daha bir şəhidimizin nəşi tapılaraq ailəsinə təhvil verilib

05.05.2021

Gürcüstanın Baş naziri İrakli Qaribaşvili Azərbaycana səfərə gəlib

05.05.2021

Bakı-Xırdalan-Sumqayıt qatarı ilə sərnişin daşımaları bərpa edilir

05.05.2021

Azərbaycan neftinin bir bareli 68,56 dollara satılır

05.05.2021

Bakıda ən çox yoluxma bu rayonlarda olub

05.05.2021

Dünyada ötən sutka koronavirusa yoluxanların sayı 644 mindən çox olub

05.05.2021

Binəqədi rayonundakı yanğında 12 ağac məhv olub

05.05.2021

Mayın 5-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

05.05.2021

Fikrət Qoca vəfat edib

04.05.2021

“Azərsu”nun sədri vəzifəsindən azad edildi

04.05.2021

“Türk dünyası coğrafiyası və etnosu” üçcildliyi geniş ictimaiyyətə təqdim edilib

04.05.2021

Ombudsman beynəlxalq təşkilatlara azərbaycanlılara qarşı nifrət cinayətlərinə dair hesabat ünvanlayıb

04.05.2021

Dövlət Neft Fondunun səhm alışı artıb

04.05.2021

DTX əməkdaşları “Heydər zirvəsi”nə yürüş təşkil edib

04.05.2021

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Moskvada iftar süfrəsi açılıb

03.05.2021

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

03.05.2021

Xəzər dənizi akvatoriyasında gözlənilən hidrometeoroloji hadisə haqqında XƏBƏRDARLIQ

03.05.2021

Azərbaycan Prezidenti: Türkiyə-Azərbaycan dostluğu, qardaşlığı bu gün ən yüksək zirvədədir

03.05.2021

Bu gün Azərbaycanda Ramazan ayının ikinci Qədr gecəsidir

03.05.2021

Neft qiymətləri ucuzlaşıb

03.05.2021

Neft Fondu apreldəki valyuta hərraclarında 509,9 milyon dollar satıb

03.05.2021

Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib

03.05.2021

Hərbi Prokurorluq: itkin düşmüş daha bir hərbi qulluqçunun şəxsiyyəti müəyyənləşdirilərək meyiti aidiyyəti üzrə verilib