Xarici siyasət: Azərbaycan yeni mərhələdə

09:15 / 10.01.2020

İndi ekspertlər müxtəlif fəaliyyət sahələrində ölkələrin əldə etdiyi nəticələri geniş təhlil edirlər. Onların sırasında xarici siyasət xüsusi yer tutur. Çünki hazırda dünya miqyasında ziddiyyətli, mürəkkəb və risklərlə dolu proseslər özünü göstərir. Mahiyyət etibarilə, yeni şərtlər daxilində istənilən müstəqil dövlətin suverenliyi çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu prizmadan Azərbaycanın xarici siyasət kursunun 2019-cu ildə ümumi dinamikası və əldə olunan konkret nəticələr maraq doğurur. Faktların təhlili göstərir ki, rəsmi Bakı bu istiqamətdə kifayət qədər ciddi nailiyyətlər əldə edib. Xarici siyasət kursu səmərəliliyini daha da artırıb. Faktiki olaraq, Azərbaycan bu istiqamətdə yeni səviyyəyə yüksəlib. Prezident İlham Əliyevin titanik səyləri sayəsində xarici siyasətin dayanıqlığı, məqsədyönlülüyü və sistemliliyi növbəti mərhələyə qədəm qoyub. Bunun konkret əlamətləri mövcuddur. Həmin bağlılıqda Azərbaycanın xarici siyasətinin bir sıra məqamları üzərində geniş dayanmağa ehtiyac gördük.

Məzmun və forma: xarici siyasətdə yeni vəhdət

Ekspertlər Azərbaycanın xarici siyasətinin ötənilki ümumi mənzərəsini analiz edirlər. Cənubi Qafqazın lider dövlətinin 2019-cu ildə daha fəal olduğu istiqamətlər və əldə etdiyi nəticələr bütövlükdə regionun geosiyasi mənzərəsində ciddi yer tutur. Azərbaycan diplomatiyasının fəaliyyətinin müxtəlif aspektləri də maraq doğurur. Çünki sürətlə dəyişən geosiyasi şəraitdə diplomatik çeviklik və səmərəli metodologiya olmadan davamlı uğur əldə etmək imkansızdır. Azərbaycan isə 2019-cu ildə xarici siyasətdə böyük uğurlar qazanıb və bunun regionun geosiyasi və təhlükəsizlik mənzərəsinə əhəmiyyətli təsiri olub. Bu səbəbdən ölkənin xarici siyasət kursunun müxtəlif aspektlərdən təhlili aktuallıq kəsb etməkdədir.

Təbii ki, hər şeydən öncə, milli diplomatiya Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında yeni nailiyyətlərə imza atıb. Bu, prinsipial məqamdır. Dövlət başçısının həyata keçirdiyi siyasət dünya tərəfindən çox müsbət qarşılanır. Xarici siyasət sahəsində göstərilən fəaliyyətin arxitektoru da ölkə rəhbəridir. Təsadüfi deyil ki, mütəxəssislər bu istiqamətdə qazanılan uğurları birbaşa Prezident İlham Əliyevin adı ilə bağlayırlar.

Bu kontekstdə maraq doğuran məqamlardan biri 2019-cu ildə Azərbaycan rəhbərinin əməkdaşlıq formatları istiqamətində təşəbbüslərini davam etdirməsi olub.

Azərbaycan ikitərəfli əməkdaşlıq formatına 2019-cu ildə də ciddi əhəmiyyət verib. Müxtəlif dövlətlərlə ikitərəfli əlaqələrin inkişaf etdirilməsi suverenliyin təmini baxımından prinsipial əhəmiyyət kəsb edir. Bu proses, əlbəttə, daim diqqət mərkəzində olmalıdır. Bununla yanaşı, ölkə rəhbəri çoxtərəfli platformalarda Azərbaycanın fəal şəkildə iştirak etməsi aspektində də böyük irəliləyişə nail olub. Məsələnin bu tərəfinin özündə bir neçə özəllik ehtiva olunub. Burada, məsələn, xarici ölkə və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq münasibətlərinin genişləndirilməsi ayrıca yer tutur. Eyni zamanda, Azərbaycan haqqında həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırılması əhəmiyyət kəsb edir. Bu kontekstdə yüksək səviyyəli beynəlxalq tədbirlərin Azərbaycanda keçirilməsi və mühüm beynəlxalq təşəbbüslərdə ölkəmizin iştirakı vacib məqamı təşkil edir. Rəsmi Bakının bu istiqamətlərdəki töhfələri dünya tərəfindən etiraf olunur.

Bunlar 2019-cu ildə Azərbaycanın xarici siyasət kursunda özünü göstərmiş mühüm bir məqamı müəyyən etməyə imkan verir: konkret desək, Azərbaycan diplomatiyası ikitərəfli əməkdaşlıq formatları ilə çoxtərəfli platforma fəaliyyətini üzvi surətdə əlaqələndirə bilib. Bu isə, faktiki surətdə, xarici siyasətdə yeni keyfiyyət üstünlüyünün əldə edilməsi deməkdir. Onun izahı müasir mərhələnin özəllikləri ilə əlaqəlidir. Məsələ onunla bağlıdır ki, indiki mərhələdə müstəqil dövlət suverenliyini təmin etmək üçün ayrı-ayrı dövlətlərlə əlaqələrini dövlətlər qrupu və müxtəlif təşkilatlardakı fəaliyyətləri ilə əlaqələndirməyi bacarmalıdır. Buna bir sıra hallarda "şəbəkə diplomatiyası" da deyirlər. "Şəbəkə diplomatiyası" ölkənin yalnız müxtəlif təşkilatlar və ölkələrlə paralel şəkildə əlaqələrinin qurulmasını ifadə etmir. Daha geniş anlamda bu, ümumən xarici siyasətin konkret ölkə, ölkələr qrupu, regional və qlobal təşkilatlar çoxluğu ilə koordinasiyalı, sistemli fəaliyyətini təmin etməyi nəzərdə tutur. Bunun təsdiqi isə əldə edilən konkret nəticələrin olması ilə bağlıdır.

Bu baxımdan Azərbaycanın 2019-cu ildə xarici siyasət sahəsində əldə etdiyi nəticələr maraqlı və diqqətçəkən bir mənzərə yaradır. Öncə vurğulayaq ki, ölkəmiz ötən il iki nüfuzlu beynəlxalq təşkilatın zirvə görüşünə evsahibliyi edib. Onlardan biri Türk Şurası, digəri isə Qoşulmama Hərəkatıdır. Hər iki tədbirdə Azərbaycan üçün əhəmiyyəti olan qərarlar qəbul olunub. O cümlədən bu təşkilatlar Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü yekdilliklə dəstəkləyib və təcavüzkar Ermənistanın işğal etdiyi ərazilərdən hərbi qüvvələrini çıxarmasını tələb ediblər. Onu deyək ki, Qoşulmama Hərəkatında 120 dövlət təmsil olunur və onların siyasi mövqeləri bir sıra hallarda bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edir. Azərbaycan məsələsində isə bütün üzv ölkələr həmrəylik nümayiş etdiriblər. Bu nümunə konkret olaraq milli diplomatiyanın uğurudur.

Regional və qlobal miqyas: daha sıx bağlılığa doğru

2020-ci ildə Azərbaycan hər iki təşkilatda sədrlik edəcək. Deməli, rəsmi Bakının 2019-cu ildə əldə olunanları inkişaf etdirmək üçün geniş imkanları vardır. Lakin Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarda fəaliyyəti məsələsi bu iki qurumla məhdudlaşmır. 2020-ci ildə ölkəmiz GUAM və TRACECA-ya sədrliyi həyata keçirəcəkdir. Bütün bunlara əlavə olaraq, mütləq 2019-cu ildə Azərbaycanın beynəlxalq və regional təşkilatlarda təmsilçiliyinin coğrafiyasını daha da genişləndirdiyini vurğulamaq lazımdır. Konkret desək, ölkəmiz ötən il dünyanın 135 dövlətini öz sıralarında birləşdirən Qrup 77-yə (G-77) üzv olub. Həm də Sakit okean Alyansı təşkilatında müşahidəçi statusu alıb. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatında Azərbaycanın müşahidəçi statusuna bu il baxılmalıdır.

Bütün bunlara Azərbaycanın BMT, AŞ və AŞPA-dakı fəaliyyətini əlavə etmək gərəkdir. Yekun olaraq zəngin bir mənzərə alınır. Belə görünür ki, Azərbaycan çoxşaxəli xarici siyasəti ilə hazırda dünya siyasətində ciddi rol oynayan bütün qurumlarla koordinasiyalı fəaliyyətə nail olub. Bu proses hər il daha da inkişaf edir və 2019-cu ildə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu mərhələnin başlıca xüsusiyyəti Azərbaycanın bütün regional və beynəlxalq təşkilatlarda fəaliyyətini daha sıx bağlılıq halına gətirə bilməsindən ibarətdir.

Onu reallaşdırmaq üçün rəsmi Bakı iqtisadiyyat, energetika, nəqliyyat-logistika, mədəni, humanitar, təhlükəsizlik və digər sferalarda real nəticəsi olan proqramlarda iştirak edib və bir çoxunun təşəbbüskarı olub. Məsələn, Bakı "Bir kəmər, bir yol" layihəsinin əsas iştirakçılarından biridir. Eyni zamanda, 2019-cu ildə açılışı olan TANAP-ın təşəbbüskarı və bütövlükdə Cənub Qaz Dəhlizinin əsas iştirakçılarından biridir. Azərbaycan nəqliyyat sferasında Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xəttini reallaşdırmaqla özünün müxtəlif beynəlxalq proyektlərdə aktiv iştirakına nail olub.

Ölkəmiz Şərq-Qərb, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin reallaşmasında fəal iştirakını davam etdirir. Hər iki istiqamətdə 2019-cu ildə konkret addımlar atılıb. Artıq "Bir kəmər, bir yol" təşəbbüsü çərçivəsində bu istiqamətlərdə konkret nəticələr vardır. Şübhəsiz ki, Azərbaycan bu prosesi daha da inkişaf etdirəcək.

Bunlar təsdiq edir ki, yuxarıda xarici siyasətdə müşahidə edilən dəyişiklikdən bəhs edərkən, biz konkret və ciddi faktlara əsaslanırıq. Azərbaycan diplomatiyasının real fəaliyyət sahəsində uğur qazanması üçün vurğulanan layihələrin həyata keçməsi zəruri şərtdir. Cənubi Qafqazın digər iki ölkəsi məhz buna nail olmadıqlarından, Azərbaycan səviyyəsində regional və qlobal geosiyasətdə oyunçu ola bilməyiblər. Bu məqamın xarici siyasət kursunun səmərəliliyi kontekstində prinsipial əhəmiyyəti olduğunu düşünürük.

Beləliklə, 2019-cu ildə Azərbaycan milli maraqlara söykənən xarici siyasət kursunu inamla davam etdirib. Prezident İlham Əliyev bu prinsipi lakonik şəkildə belə ifadə edib: "Biz xarici siyasətimizlə öz milli maraqlarımızı qoruyuruq və mümkün olan riskləri azaldırıq. Bizim xarici siyasətimiz məhz milli maraqlar üzərində qurulub. Milli maraqlar nəyi diktə edirsə, biz xarici siyasətdə onu da etməliyik və edirik".

Daha əhəmiyyətlisi odur ki, ölkə rəhbərliyi ötən il xarici siyasət kursunu inkişaf etdirərək, sürətlə dəyişən mürəkkəb bir geosiyasi dinamikada onun səmərəliliyini və çevikliyini yüksəldə bilib. Bunun sayəsində Azərbaycan regionda və dünyada cərəyan edən ziddiyyətli geosiyasi, iqtisadi, energetik, humanitar proseslərdən zərər görməyib. Hətta inkişaf etmiş ölkələrin fonunda belə Azərbaycanın inkişafı təsirlidir.

Bununla Azərbaycan Cənubi Qafqazda xarici siyasət sahəsində digər ölkələrə nisbətən, faktiki olaraq, keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlib. Bu, ölkənin qlobal geosiyasətdə rolunu daha da artırıb. Həmin aspektdə 2020-ci ilin mühüm bir mərhələ olduğu qənaətinə gəlmək olar. Şübhə yoxdur ki, bu il də rəsmi Bakı xarici siyasətdə uğurlarını davam etdirəcək və dövrün tələbləri səviyyəsində fəaliyyətini dərinləşdirəcək. Azərbaycan hər il xarici siyasət istiqamətində önəmli addımlar atır. Bu prosesin davamlı olmasının isə əhəmiyyəti danılmazdır.

Newtimes.az


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
18.02.2020

Bakıda koronavirusa görə karantinə götürülən 2 tələbə evə buraxıldı

18.02.2020

Dərsliklərin və təhsil sənədlərinin hazırlanması üçün tender elan edildi

18.02.2020

Elmar Məmmədyarov Albaniya üçün Beynəlxalq Donorlar Konfransında iştirak edib

17.02.2020

Elçin Əhmədov: XX əsrin sonunda Ermənistanın Azərbaycana təcavüzü – Qaradağlı soyqırımı Xocalıya gedən yolun başlanğıcı idi

17.02.2020

Professor Əli Həsənov: “Prezident İlham Əliyev millətimizin qürur yeridir”

17.02.2020

Mülazim Pahsa: Ermənistanın baş nazirinin inkarçılıq cəhdləri onun düşdüyü vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı

17.02.2020

Çində yeni növ koronavirusdan ölənlərin sayı 1770 nəfərə yüksəldi

16.02.2020

Prezident İlham Əliyev növbəti dəfə Ermənistanın baş nazirinə beynəlxalq hüquqdan və tarixdən əsl dərs keçdi

16.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağda heç bir erməni tarixi irsi yoxdur

16.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Minsk qrupunun həmsədrləri Ermənistana izah etməlidirlər ki, Dağlıq Qarabağ Ermənistan deyil

16.02.2020

İranlılar Həştərxan logistika habının perspektivlərini yüksək qiymətləndiriblər

16.02.2020

 Prezident İlham Əliyev: Əgər siz kiməsə nəsə verirsinizsə, bu, o deməkdir ki, həmin o nə isə sizə məxsus olub

14.02.2020

Türkiyə Suriyanın qondarma “erməni soyqırımı” barədə qətnaməsini qınayıb

14.02.2020

Məşğulluq Strategiyasının həyata keçirilməsinə dair Tədbirlər Planı təsdiq edilib

13.02.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva yunan-Roma güləşi üzrə milli komandanın üzvlərini təbrik edib

13.02.2020

NATO Türkiyəyə dəstək verəcəyini açıqladı

13.02.2020

Qazaxıstan “Sibirin gücü-2” qaz kəmərinin ölkə ərazisindən keçməsini Rusiyaya təklif edib

13.02.2020

Azərbaycan Prezidenti: Parlament seçkiləri bir daha onu göstərdi ki, bizim niyyətimiz demokratik inkişafın təmin edilməsidir

12.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan artıq enerji təminatçısına çevrilib

12.02.2020

Koronavirus şübhəli daha bir nəfər evə buraxıldı

12.02.2020

Ermənistan XİN-in son bəyanatı iki ölkə əhalisinin sülhə hazırlanması fikri ilə tam ziddir

12.02.2020

Koronavirusa qarşı peyvənd 2021-ci ildə hazır ola bilər

11.02.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

11.02.2020

Azərbaycana təhlükəli xəstəliklər üçün xüsusi dərmanlar gətirildi - RƏSMİ

11.02.2020

XX əsrin sonunda Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzünün genişlənməsi - Malıbəyli və Quşçular faciəsi

11.02.2020

"Kaspi" TŞ-nin direktoru: “Məktəb də, valideyn də texnologiyadan asılı vəziyyətə düşüb”

11.02.2020

Cənubi Qafqaz: geosiyasi proseslərin yeni trendləri

11.02.2020

Aİ-nin sənədində ərazi bütövlüyü məsələsi: müsbət addımla yarımçıq obyektivlik arasında

11.02.2020

Milli kimlik konsepsiyası: nəzəriyyə və təcrübə

10.02.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

10.02.2020

Azərbaycanda parlament seçkilərinin ilkin nəticələri açıqlandı - SİYAHI

09.02.2020

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyeva 6 saylı seçki məntəqəsində səs veriblər

09.02.2020

Azərbaycanda parlament seçkilərinə start verildi

08.02.2020

Sabah qar yağacaq, şaxta olacaq

08.02.2020

BŞİH kəskin hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq etdi

08.02.2020

Mövlud Çavuşoğlu: "Dostluq" ordenini almaqdan şərəf və qürur duydum

08.02.2020

Umayra Tağıyeva: Bu dəfə hava daha soyuq olacaq

06.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Heç bir kənar qüvvə nə Türkiyəyə, nə Azərbaycana təsir edə bilməz

05.02.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Əlibaba Məmmədovu 90 illik yubileyi və "Şərəf" ordeni alması münasibətilə təbrik edib

04.02.2020

"Azərbaycan dövləti yardım ayırırsa, "Kaspi" qəzeti niyə bu yardımı almasın?"

04.02.2020

Prezident İlham Əliyev Vasif Talıbova “Şərəf” ordenini təqdim edib

04.02.2020

“KİV DF-nin “Kaspi”ni dövlət yardımı alan qəzetlərin siyahısından çıxarması ədalətsiz qərardır” - Sona Vəliyeva

04.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Bu biabırçı faktlar təkrarlanarsa, heç kim cəzadan yaxa qurtara bilməyəcək

03.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan bu illər ərzində kosmik dövlətə çevrilib

03.02.2020

Prezident İlham Əliyev Polad Bülbüloğluna “Heydər Əliyev” ordenini təqdim edib

03.02.2020

“Heydər Əliyevin portretinin yanında Gülənin şəkli asılmamalıdır” – Əli Həsənovdan etiraz

03.02.2020

Prezident İlham Əliyev regionların 2019-2023-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramının icrasının birinci ilinin yekunlarına həsr olunan konfransda iştirak edib (YENİLƏNİB)

02.02.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Azərbaycan gənclərini təbrik edib (FOTO)

01.02.2020

Fələstin üçün Tramp planı: "Əsrin razılaşması"nın başlıca məqamları

31.01.2020

İSESKO-nun İcraiyyə Şurasının 40-cı sessiyasında bir sıra mühüm qərarlar qəbul edilib