“ЛІГАБізнесІнформ”: Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münaqişənin eskalasiyası: bir düyün, iki çıxış yolu

12:47 / 08.08.2020

“ЛІГАБізнесІнформ” informasiya agentliyi Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü Gülşən Paşayevanın “Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münaqişənin eskalasiyası: bir düyün, iki çıxış yolu” sərlövhəli məqaləsini dərc edib.

 Strategiya.az həmin məqaləni təqdim edir.

“Danışıqlar prosesi düyünə düşüb, mövcud status-kvo isə amanabənddir və istənilən anda tərəflər arasında genişmiqyaslı toqquşmaya çevrilə bilər.

“LIGA.net” saytı Ermənistan ilə Azərbaycan arasında münaqişənin eskalasiyasının səbəbləri barədə Yerevandan olan siyasi ekspert Ruben Meqrabyanın yazısına cavab dərc edir. Xatırladaq ki, iyulun 12-də Ermənistan ilə Azərbaycan sərhədində döyüşlər başlanıb: Bakı erməni tərəfini atəşkəs rejimini pozmaqda, Yerevan isə Azərbaycan tərəfini “aşkar səbəb olmadığı halda” sərhədi keçməkdə təqsirləndirir.

Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin budəfəki eskalasiyası 2016-cı ildən sonra ən ciddi hadisədir. Bir sıra əvvəlki eskalasiyalardan fərqli olaraq bu dəfə o, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində Dağlıq Qarabağdan xeyli böyük məsafədə baş verib. Aşkardır ki, Ermənistana ərazi iddiaları olmayan Azərbaycan həmin rayonda, üstəlik, özünün əsas beynəlxalq nəqliyyat kommunikasiyalarının və ixrac neft-qaz boru kəmərlərinin bilavasitə yaxınlığında hərbi əməliyyatlar keçirilməsində maraqlı olmayıb.

Digər tərəfdən, Ermənistan KTMT-nin üzvü olmasından və öz ərazisində Rusiyanın hərbi bazasının yerləşməsindən istifadə edərək vaxtaşırı olaraq bu blokun Azərbaycan ilə qarşıdurmada iştirak etməsinin mümkünlüyü məsələsini qaldırır. Sərhəddə vəziyyətin gözlənilmədən kəskinləşməsi nəticəsində Ermənistanın bu hadisəni təcavüz aktı kimi qələmə verməsinə və Azərbaycan ilə ikitərəfli münasibətləri çox gözəl olan Rusiyanın və KTMT-nin digər üzvlərinin ünvanına növbəti dəfə iradlarını bildirməsinə şans yaranması bununla izah olunur.

Son hadisələr bir daha göstərdi ki, danışıqlar prosesi düyünə düşüb, mövcud status-kvo isə amanabənddir və istənilən anda tərəflər arasında genişmiqyaslı toqquşmaya çevrilə bilər.

Məlum olduğu kimi, status-kvo 1992-1994-cü illərdə aparılmış hərbi əməliyyatlar nəticəsində yaranıb. O vaxt Ermənistan keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin (DQMV) ərazisi üzərində nəzarət etməyə, habelə muxtar vilayətin ətrafında erməni əhalinin heç vaxt yaşamadığı yeddi inzibati rayonu işğal etməyə nail oldu. Bu rayonların infrastrukturu tamamilə dağıdıldı, münaqişə üzündən bir milyona yaxın azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşdü.

Azərbaycan 1994-cü ildə atəşkəs haqqında saziş imzalamaqla, ilk növbədə, qanunsuz işğal olunmuş ərazilərin danışıqlar yolu ilə azad edilməsinə, sonra isə Avropada Finlandiyanın Aland adaları və ya İtaliyanın Cənubi Tirol kimi muxtariyyətlərinin təcrübəsi əsasında Dağlıq Qarabağ regionuna ən yüksək özünüidarə dərəcəsi verilməklə bu regionun qarşılıqlı məqbul statusunu müəyyən etməyə nail olmaq istəyirdi.

Lakin ATƏT-in Minsk qrupunun himayəsi altında aparılan danışıqların gedişi göstərdi ki, Ermənistanda hərbi əməliyyatların nəticələrini şəksiz “qələbə” kimi qiymətləndirir, Dağlıq Qarabağın qondarma “müstəqilliyini” isə baş vermiş fakt hesab edirlər. Məlum olduğu kimi, Minsk qrupunun həmsədrləri (Rusiya, ABŞ, Fransa) Azərbaycanın sovet dövründə mövcud olan inzibati sərhədlər çərçivəsində ərazi bütövlüyünü tanıyır, lakin, eyni zamanda, Ermənistana təzyiq göstərilməsi cəhdlərinə qarşı çıxır, münaqişə tərəfləri qarşılıqlı məqbul kompromisləri müstəqil şəkildə tapacağı təqdirdə nizamlamanın qarantlarına çevrilməyə hazır olduqlarını bəyan edirlər.

Ermənistan Azərbaycanın öz ərazilərinin bir hissəsinin özgələşdirilməsi ilə heç vaxt razılaşmayacağını və Dağlıq Qarabağdakı qurumun legitimliyini tanımayacağını anladığı üçün danışıqlar çərçivəsində bütün səylərini mövcud status-kvonun möhkəmlənməsinə yönəldir.

Əvvələn, Ermənistan bu münaqişəni erməni azlığı ilə Azərbaycan dövləti arasında etnik qarşıdurma kimi təqdim edir. Lakin DQMV-nin Azərbaycandan ayrılması və Ermənistana birləşdirilməsi üçün 1988-ci ilin fevralında başlamış münaqişənin əsasını miatsum (erməni dilində - yenidən birləşmə) ideyası təşkil edir. 1989-cu ildə Ermənistan SSR Ali Sovetinin SSRİ Konstitusiyasına zidd olaraq “Ermənistan SSR-in və Dağlıq Qarabağın yenidən birləşməsi haqqında” qərarı qəbul ediləndən sonra bu proses dönməz xarakter alıb.

Yalnız SSRİ dağılandan sonra Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü pozmaqda ittiham olunmaqdan yaxa qurtarmağa çalışaraq Dağlıq Qarabağın təyini-müqəddərat hüququ barədə danışmağa başladı. Bu gün Ermənistan həmin regionun müstəqilliyini rəsmən tanımasa da, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yaradılmış rejimi beynəlxalq arenada müstəqil qurum kimi təqdim etməyə çalışır.

İkincisi, Ermənistan Dağlıq Qarabağ hüdudlarından kənarda yerləşən Azərbaycan ərazilərinin qeyd-şərtsiz azad edilməsinə çağıran BMT Təhlükəsizlik Şurasının dörd qətnaməsinin müddəalarına məhəl qoymadan Azərbaycana bu ərazilərin bir hissəsini həmin regionun müstəqil statusu ilə “mübadilə etmək” ideyasını qəbul etdirməyə çalışır.

Üçüncüsü, Ermənistan status-kvonu “əbədiləşdirməyə” çalışaraq Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsinə dair danışıqlar aparmaqdan boyun qaçırır, ATƏT-in monitorinq imkanlarının genişləndirilməsi və atəşkəs rejiminin möhkəmləndirilməsi ilə bağlı texniki məsələləri ön plana çəkir.

Dördüncüsü, Ermənistan Qərbdəki çoxsaylı diasporunun dəstəyi ilə “qurban” obrazından sui-istifadə etməklə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə 1915-ci ildə Osmanlı imperiyasında baş vermiş hadisələr arasında əsassız paralellər aparır və hətta özünün bugünkü hərəkətlərinə erməni xalqının əvvəlki məğlubiyyətlərinin əvəzinə özünəməxsus qisas kimi haqq qazandırmağa çalışır.

Bir sıra Qərb ölkələrində dinc azərbaycanlı nümayişçilərə və Azərbaycanın diplomatik nümayəndəliklərinə münasibətdə erməni diasporundan olan radikalların son provokasiyaları bu yanaşmanın nəticəsidir.

Ermənistandan fərqli olaraq Azərbaycan düyündən çıxış yolunu status-kvonun “dondurulmasında” deyil, belə adlandırılan “mərhələli” nizamlama variantında görür. Bu variantda Dağlıq Qarabağın statusu məsələsinə son mərhələdə baxılır. Bu halda danışıqlar prosesi beynəlxalq zəmanətlər verilməklə, Dağlıq Qarabağın erməni əhalisinin təhlükəsizliyinin şəksiz təmin edilməklə bir sıra rayonların tədricən Azərbaycanın nəzarətinə verilməsi, nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpası, azərbaycanlı əhalinin əvvəlki yaşayış yerlərinə qayıtması kimi məsələlərin addım-addım həlli üzərində fokuslanır”.//AZƏRTAC


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
28.09.2020

Komendant saatında KİV nümayəndələrinin hərəkətinə icazə veriləcək

28.09.2020

Nazirlikdən xəbərdarlıq

28.09.2020

Bakı Metropoliteni adi rejimdə fəaliyyət göstərəcək

28.09.2020

Ermənistanın hərbi komandanlığı öz əsgərlərinə qarşı silah tətbiq edilməsi əmrini verib - Vaqif Dərgahlı

28.09.2020

Kimlərin səfərbərliyə cəlb olunacağı açıqlandı - Rəsmi

28.09.2020

Düşmənin daha iki tankı məhv edilib - MN

28.09.2020

Düşmən atəş nəticəsində Ağdam sakini həlak olub

28.09.2020

Heydər Əliyev Aeroportu fəaliyyətini məhdudlaşdırıb

28.09.2020

Anar Eyvazov: Ermənistan ordusu ciddi itkilərə məruz qalıb

28.09.2020

Vilayət Eyvazov komendant saatının tətbiq edildiyi ərazilərin komendantı təyin edildi - Sərəncam

27.09.2020

Anar Eyvazov: Ermənistan hərbi birləşməsinin komandanlığına təslim olmaq təklif edilib

27.09.2020

Hərbi vəziyyət elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

27.09.2020

Milli Məclis bəzi şəhər və rayonlarda hərbi vəziyyətin tətbiq edilməsi barədə qərar qəbul edib 

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi: Murov dağı silsiləsindəki Murov zirvəsi azad olunub

27.09.2020

Ermənistan hərbi birləşməsinin komandanlığına təslim olmaq barədə təklif edilib

27.09.2020

Zakir Həsənov cəbhədə baş verən düşmən təxribatının detallarından danışıb

27.09.2020

Səfərbərlik Xidməti: Ölkədə yaşayan azsaylı xalqların məcburi qaydada cəbhə bölgəsinə göndərilməsi yalandır

27.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan vətəndaşları cəsarət göstərirlər, hər kəs öz yerindədir, ordumuza hər an dəstək verməyə hazırdırlar

27.09.2020

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng etdi

27.09.2020

Zakir Həsənov: Düşmənin ön xətti yarılıb, 7 kənd işğaldan azad olunub

27.09.2020

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb

27.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistan öz cəzasını alıb və alacaq

27.09.2020

Anar Eyvazov: Ermənistan tərəfinin çoxlu sayda canlı qüvvə itkisi var

27.09.2020

MN: İşğalı altında olan vacib yüksəkliklər uğrunda döyüşlər aparırlar

27.09.2020

MN: Bütün cəbhə boyu şiddətli döyüşlər gedir

27.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu hazırda düşmənin hərbi mövqelərinə atəşlər, zərbələr endirir

27.09.2020

Türkiyə Prezidenti Administrasiyası: Bölgədə sabitliyin pozulmasına görə Ermənistan məsuliyyət daşıyır

27.09.2020

MN: Azərbaycan Ordusu mülki əhalini atəşə tutmur

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan tərəfinin guya Azərbaycan Ordusuna məxsus 3 tank, 2 helikopter və 3 PUA-nın vurulması barədə yaydığı məlumat yalandır və dezinformasiyadır

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhdəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı

27.09.2020

Erməni təxribatının qarşısını almaq üçün ölkə üzrə internetin verilməsi məhdudlaşdırılıb

27.09.2020

MN: Bütün cəbhə boyu qoşunlarımız əks-hücum əməliyyatına başlayıb

27.09.2020

MN: Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələri susdurulur və döyüş fəaliyyətinin qarşısı alınır

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan silahlı qüvvələri bütün cəbhə boyu genişmiqyaslı təxribat törədib

26.09.2020

Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinə yeni mətbuat katibi təyin olunub

26.09.2020

10 şagirddə koronavirus aşkarlandı

26.09.2020

AZƏRBAYCANIN "HÜCÜM MODELİ" DİPLOMATİYASI VƏ ONUN TƏTBİQİ MEXANİZMLƏRİ

26.09.2020

Baş Prokuror və Hərbi Prokuror cəbhəboyu hərbi hissələrdə olublar 

26.09.2020

Birjalarda neftin qiyməti

26.09.2020

Bu yolda hərəkət məhdudlaşdırılır

26.09.2020

Ermənistan iriçaplı pulemyotlardan və snayper tüfənglərindən atəşkəsi 48 dəfə pozub

25.09.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

25.09.2020

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov Gəncədə sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış olub (FOTO)

25.09.2020

Azərbaycanda 101 nəfər koronavirusa yoluxdu, 137 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi

25.09.2020

Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan müharibəyə hazırlaşır

25.09.2020

Koronavirusla mübarizə aparan tibb işçiləri və könüllülərə iyul üzrə 359 min manat ödənilib

25.09.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı

25.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistanda faktiki olaraq diktatura qurulub

24.09.2020

BDU Fransa Lyon Universiteti ilə birgə ikili diplom proqramını həyata keçirəcək

24.09.2020

Ali məktəblərə dövlət sifarişi üzrə yerlərin sayı artırılıb