COVID-19 səbəbindən yerli xalqların bəzi icmaları yer üzündən sadəcə yox ola bilər

17:38 / 08.08.2020

COVID-19 səbəbindən yerli xalqların bəzi icmaları yer üzündən sadəcə yox ola bilər. Onların bir çoxu, xüsusilə də Amazoniya mənşəli olanlar tam könüllü təcrid şəraitində yaşayır və onların virus infeksiyasına qarşı immuniteti çox aşağıdır. İstənilən bir missionerin gəlişi onlar üçün faciə ilə nəticələnə bilər.  BMT-nin Xəbərlər xidməti bildirir ki, bunu 9 avqust - Beynəlxalq Yerli Xalqlar Günü ərəfəsində BMT-nin İnsan hüquqları üzrə Ali komissarı Mişel Baçelet söyləyib.

Bu günə olan məlumata görə, dünyanın 90 ölkəsində yerli xalqların 370 milyona yaxın nümayəndəsi var. Onlar dünya əhalisinin 6 faizindən azını və planetin ən kasıb sakinlərinin 15 faizini təşkil edir.

Mişel Baçelet deyib: “Demək olar ki, 90 ölkənin hər birində yerli xalqların icmaları çox vaxt ucqar rayonlarda yaşayır və tibbi yardım, təmiz su və sanitariya xidmətlərindən məhrumdur. Onların icma həyat tərzi xəstəliyin daha sürətli yayılmasına gətirib çıxara bilər …”. O əlavə edib ki, şəhər şəraitində yaşayan yerli xalqların nümayəndələri çox vaxt əhalinin ən yoxsul qruplarına aid edilir və səhiyyə sahəsi də daxil olmaqla ayrı-seçkiliklə üzləşir.

Ali komissarın qeyd etdiyi kimi, Şimali və Cənubi Amerikada yerli xalqların 70 mindən çox nümayəndəsi təhlükəli koronavirusa yoluxub. Yoluxan insanlardan təxminən 23 min nəfəri Amazon hövzəsinin kiçik yerli xalqlarına aiddir. Onlardan min nəfərdən çoxu, o cümlədən əcdadlarının adət-ənənələrini dərindən bilən bir neçə ağsaqqal dünyasını dəyişib. Bu həftə Braziliyada yavalapiti xalqının lideri Aritana faciəli şəkildə öldü.

Braziliya, Boliviya, Peru, Ekvador, Kolumbiya, Venesuela, Qayana, Surinam və Fransa Qvianasının daxil olduğu bu regionda yerli xalqların təxminən 420 icması yaşayır. Onların olduğu yerlərdə torpaqlar kənd təsərrüfatının inkişafı məqsədilə faydalı qazıntıların qanunsuz hasilatı, meşələrin qırılması və yandırılması nəticəsində getdikcə daha çox dağıntıya və çirklənməyə məruz qalır.

BMT-nin baş hüquq müdafiəçisi deyib: “Hərəkət və iqtisadi fəaliyyəti məhdudlaşdıran qaydalara baxmayaraq, bu qeyri-qanuni iqtisadi fəaliyyət növlərinin bir çoxu son aylarda da davam edib. Həmçinin yerli xalqların icmalarının yüksək yoluxma riskinə səbəb olan dini missionerlərin səfərləri dayandırılmayıb”.

Müasir cəmiyyətlərdən “könüllü təcrid olunmuş” və ya təmasın ilk mərhələsində yaşayan yerli xalqlar virus infeksiyasına qarşı xüsusilə aşağı immunitetə malik ola bilər. Bu onlardan çoxu üçün faciə ilə nəticələnər. Torpaqlarını tərk etməyə məcbur olmuş icmalar və xalqlar da özlərinin ağır iqtisadi və sosial vəziyyəti ucbatından çox həssasdır. Sərhədyanı ərazilərdə sığınacaq tapanlar ən çətin vəziyyətə düşüblər.

“İyun ayında tabeliyimdə olan idarə COVID-19 kontekstində yerli xalqların İnsan Hüquqları üzrə Təlimatı nəşr edib. Təlimatda bir neçə ölkədə uğurla tətbiq edilmiş tədbirlər izah olunub. Onların çoxu yerli xalqlarla sıx məsləhətləşmə şəraitində hazırlanıb. Təlimatda həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli perspektivdə yerli xalqların nümayəndələrinə müsbət təsir göstərən praktik tövsiyələr öz əksini tapıb”, - deyə Ali komissar bildirib.

Onun sözlərinə görə, pandemiya yerli xalqların özünüidarəetmə və öz müqəddəratını təyinetmə hüquqlarının reallaşdırılmasının vacibliyini yenidən xatırlatdı: “Onlarla məsləhətləşmək lazımdır. Yerli xalqlar öz nümayəndələri, liderləri və ənənəvi hakimiyyət orqanlarının vasitəsilə maraqlarına uyğun dövlət siyasətinin hazırlanması və həyata keçirilməsində iştiraketmə imkanına malik olmalıdır”.

M.Baçelet əlavə edib ki, söhbət insanların həyatı və bizi bəşəriyyətin ən dərin köklərinə bağlayan mədəniyyətlər, dillər və ənənəvi biliklərin dəyərli irsinin müdafiəsindən gedir.//AZƏRTAC


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
28.09.2020

Komendant saatında KİV nümayəndələrinin hərəkətinə icazə veriləcək

28.09.2020

Nazirlikdən xəbərdarlıq

28.09.2020

Bakı Metropoliteni adi rejimdə fəaliyyət göstərəcək

28.09.2020

Ermənistanın hərbi komandanlığı öz əsgərlərinə qarşı silah tətbiq edilməsi əmrini verib - Vaqif Dərgahlı

28.09.2020

Kimlərin səfərbərliyə cəlb olunacağı açıqlandı - Rəsmi

28.09.2020

Düşmənin daha iki tankı məhv edilib - MN

28.09.2020

Düşmən atəş nəticəsində Ağdam sakini həlak olub

28.09.2020

Heydər Əliyev Aeroportu fəaliyyətini məhdudlaşdırıb

28.09.2020

Anar Eyvazov: Ermənistan ordusu ciddi itkilərə məruz qalıb

28.09.2020

Vilayət Eyvazov komendant saatının tətbiq edildiyi ərazilərin komendantı təyin edildi - Sərəncam

27.09.2020

Anar Eyvazov: Ermənistan hərbi birləşməsinin komandanlığına təslim olmaq təklif edilib

27.09.2020

Hərbi vəziyyət elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

27.09.2020

Milli Məclis bəzi şəhər və rayonlarda hərbi vəziyyətin tətbiq edilməsi barədə qərar qəbul edib 

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi: Murov dağı silsiləsindəki Murov zirvəsi azad olunub

27.09.2020

Ermənistan hərbi birləşməsinin komandanlığına təslim olmaq barədə təklif edilib

27.09.2020

Zakir Həsənov cəbhədə baş verən düşmən təxribatının detallarından danışıb

27.09.2020

Səfərbərlik Xidməti: Ölkədə yaşayan azsaylı xalqların məcburi qaydada cəbhə bölgəsinə göndərilməsi yalandır

27.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan vətəndaşları cəsarət göstərirlər, hər kəs öz yerindədir, ordumuza hər an dəstək verməyə hazırdırlar

27.09.2020

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng etdi

27.09.2020

Zakir Həsənov: Düşmənin ön xətti yarılıb, 7 kənd işğaldan azad olunub

27.09.2020

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb

27.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistan öz cəzasını alıb və alacaq

27.09.2020

Anar Eyvazov: Ermənistan tərəfinin çoxlu sayda canlı qüvvə itkisi var

27.09.2020

MN: İşğalı altında olan vacib yüksəkliklər uğrunda döyüşlər aparırlar

27.09.2020

MN: Bütün cəbhə boyu şiddətli döyüşlər gedir

27.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu hazırda düşmənin hərbi mövqelərinə atəşlər, zərbələr endirir

27.09.2020

Türkiyə Prezidenti Administrasiyası: Bölgədə sabitliyin pozulmasına görə Ermənistan məsuliyyət daşıyır

27.09.2020

MN: Azərbaycan Ordusu mülki əhalini atəşə tutmur

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan tərəfinin guya Azərbaycan Ordusuna məxsus 3 tank, 2 helikopter və 3 PUA-nın vurulması barədə yaydığı məlumat yalandır və dezinformasiyadır

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhdəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı

27.09.2020

Erməni təxribatının qarşısını almaq üçün ölkə üzrə internetin verilməsi məhdudlaşdırılıb

27.09.2020

MN: Bütün cəbhə boyu qoşunlarımız əks-hücum əməliyyatına başlayıb

27.09.2020

MN: Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələri susdurulur və döyüş fəaliyyətinin qarşısı alınır

27.09.2020

Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan silahlı qüvvələri bütün cəbhə boyu genişmiqyaslı təxribat törədib

26.09.2020

Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinə yeni mətbuat katibi təyin olunub

26.09.2020

10 şagirddə koronavirus aşkarlandı

26.09.2020

AZƏRBAYCANIN "HÜCÜM MODELİ" DİPLOMATİYASI VƏ ONUN TƏTBİQİ MEXANİZMLƏRİ

26.09.2020

Baş Prokuror və Hərbi Prokuror cəbhəboyu hərbi hissələrdə olublar 

26.09.2020

Birjalarda neftin qiyməti

26.09.2020

Bu yolda hərəkət məhdudlaşdırılır

26.09.2020

Ermənistan iriçaplı pulemyotlardan və snayper tüfənglərindən atəşkəsi 48 dəfə pozub

25.09.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

25.09.2020

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov Gəncədə sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış olub (FOTO)

25.09.2020

Azərbaycanda 101 nəfər koronavirusa yoluxdu, 137 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi

25.09.2020

Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan müharibəyə hazırlaşır

25.09.2020

Koronavirusla mübarizə aparan tibb işçiləri və könüllülərə iyul üzrə 359 min manat ödənilib

25.09.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı

25.09.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistanda faktiki olaraq diktatura qurulub

24.09.2020

BDU Fransa Lyon Universiteti ilə birgə ikili diplom proqramını həyata keçirəcək

24.09.2020

Ali məktəblərə dövlət sifarişi üzrə yerlərin sayı artırılıb