Məşədi Muxtar bəy Zeynalov: həm savaş, həm savadlan..

20:03 / 25.05.2021

Məşədi Muxtar bəy Şuşada, Qarabağda tanınmış zeynalovlar soyuna mənsubdur. Bu soyun ulu babası İsaxan bəy Kəbirli mahalının Qurd-Gürcüstan obasında anadan olmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət etmişdi. Pak Xorasan torpağını, Məşhədi-müqəddəsi ziyarət etmişdi. Ailəsi ilə birlikdə Şuşa şəhərinə köçmüşdü.

Məşədi İsaxan bəy Xanım xanımla ailə qurmuşdu. Zeynal bəy, Mustafa bəy, Talıb bəy, Gülməmməd bəy adlı oğlanları vardı. [ARDTA, fond 10, siyahı 1, saxlama vahidi 81, vərəq 123.]. 

Zeynal bəy Məşədi İsaxan bəy oğlu 1782-ci ildə (bəzi mənbələrə görə 1789-cu ildə) Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. Ticarətlə məşğul idi.

Zeynal bəyin törəmələri Zeynalov soyadını daşıyırlar.

Zeynal bəy Səkinə xanımla ailə qurmuşdu. Əsəd bəy, İbad bəy, Kərim bəy, Allahverdi bəy adlı oğlanları vardı. [ARDTA, fond 29, siyahı 1, saxlama vahidi 9, vərəq 133.]. 

Zeynal bəyin ikinci oğlu İbad bəy 1826-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. Ticarətlə məşğul olmuşdu. Müqəddəs Kərbəla torpağını ziyarət etmişdi.

Kərbəlayı İbad bəyin Muxtar bəy, Həmid bəy, Kərim bəy, Firudin bəy  adlı oğlanları vardı. [ARDTA, fond 10, siyahı 1, saxlama vahidi 81, vərəq 123.]. 

Muxtar bəy Kərbəlayı İbad bəy oğlu Zeynalov 1845-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. Ticarətlə məşğul olmuşdu. Pak Xorasan torpağını, Məşhədi-müqəddəsi Ziyarət etmişdi.

Məşədi Muxtar bəy Zeynalov Tərtər stansiyasına köçmüşdü. Burda ticarətlə məşğul olur, fayton üçün at saxlayırdı.

Məşədi Muxtar bəy Zeynalov Difai partiyasının Tərtər şöbəsinin üzvü idi. Məşədi Alim İsmayılov, Məşədi Dadaş bəy Muradxanov, Məşədi Fərhad bəy Vəlibəyovla bərabər partiyaya rəhbərlik edirdi. [Документы по русской политике в Закавказье. Вып.1, Баку, 1920, с.22] O, həm də təbliğat işinə baxırdı. Əhalini təşviq edirdi ki, erməni tacirlərindən mal almasın.

“Qarabağ Birlik Məclisi”ndə, eləcə də bütün “Difai” partiyasında tacirlərdən ibarət böyük bir təbəqənin mövcud olması proqramda ticarət haqqında ayrıca bölmələr olmasını şərtləndirmişdi. Ticarətdə qayda yaratmaq və suiistifadə hallarına son qoymaq nəzərdə tutulurdu. Bu halda Azərbaycanda həm sənayeni, həm də ticarəti sırf milli istiqamətdə inkişaf etdirmək lazım idi. Əsas tələb ondan ibarət idi ki, “müsəlmanlar başqa millətlərə deyil, özümüzə xeyir vermək üçün yalnız müsəlmanlardan mal alsınlar”. [ГИААР: Ф.524,оп. 1, д.18, л.27.]

         Bu kimi təbliğatların nəticəsində Qarabağın türk-müsəlman tacirlər varlanmışdılar. Həmin dövrdə ticarətin səviyyəti özünəməxsus mal dövriyyəsinə görə fərqlənirdi, ticarət əlaqələrinin əhəmiyyətli dərəcədə inkişafı nəzərə çarpırdı. Bu isə Qarabağın Şuşa, Bərdə, Qaryagin, Ağdam, Cəbrayıl və Tərtər kimi yaşayış məntəqələrinin intensiv şəkildə xarici ticarətə cəlb olunmasına gətirib çıxartdı. Ticarət sahəsində məhz bu cür sıx əməkdaşlıq həmin məntəqələrin sonradan daha da güclü inkişafına səbəb oldu.

         Döyüşkən partiya kimi yaranmasına və rus rəhbər orqanlarının nümayəndələrinə qarşı bir sıra qətl tədbirlər keçirməsinə baxmayaraq, "Difai” partiyası yalnız hərbi məqsədlər  güdmürdü. Partiya  türk-müsəlman  əhalini  erməni  qırğınlarından xilas  etməyi, həm  də  müsəlmanların  maariflənməsi  uğrunda  mübarizə  aparmağı özünün başlıca məqsədi elan etmişdi. Məşədi Muxtar bəy Zeynalov Tərtərdə ilk məktəbin binasını qoyan şəxslərdən idi.

Ənvər Çingizoğlu, jurnalist-etnoqraf


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
28.07.2021

Azərbaycan MN: Ermənistan atəşkəs rejiminin tələblərinə əməl etmir

28.07.2021

Mustafa Şentopla Ceyhun Bayramov görüş keçirib

28.07.2021

Tələbə təhsil kreditini 10 ilə qaytara bilər

28.07.2021

Mustafa Şəntop: Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələri üçün çox əhəmiyyətlidir

28.07.2021

Ərazi bütövlüyümüzə qarşı atılacaq hər hansı addımlar qətiyyətlə cavablandırılacaq - XİN

28.07.2021

Kəlbəcər istiqamətində gərginlik davam edir - MN

24.07.2021

“Qənərçay” qum-çınqıl yatağı hərrac qaydasında istifadəyə verilib

24.07.2021

Hazırda Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Kəlbəcər sahəsində vəziyyət sabitdir - MN

24.07.2021

Son 24 saatda dünyada koronavirusa 573 mindən çox yoluxma qeydə alınıb

24.07.2021

Bölmələrimiz tərəfindən havaya heç bir PUA qaldırılmayıb 

23.07.2021

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

23.07.2021

“Ltv 7” kanalının direktoru və bir neçə əməkdaşı barəsində cinayət işi başlanılıb

23.07.2021

Jerom Lamber: Qarabağ müharibəsinin əsas səbəblərindən biri Minsk qrupunun diplomatik uğursuzluğudur

23.07.2021

Prezident İlham Əliyev: Bu gün Ermənistanın siyasi gündəliyini müəyyən dərəcədə biz formalaşdırırıq və bu, həqiqətdir

23.07.2021

Prezident İlham Əliyev: Müharibədən ən çox əziyyət çəkən ölkə Azərbaycandır, amma pulu Ermənistana verirlər

22.07.2021

Rezidenturaya qəbul imtahanının 1-ci mərhələsinin 2-ci cəhdində iştirak etmək üçün qeydiyyat başa çatır

22.07.2021

22 iyul Azərbaycanda Milli Mətbuat Günüdür

22.07.2021

Prezident İlham Əliyevin adından Kəlbəcərdə şəhid olmuş jurnalistlərin ailələrinə mənzil sənədləri təqdim edildi

20.07.2021

Toya dəvət edilən qonaqlar içərisində koronavirus xəstəsi aşkarlandı 

20.07.2021

Qurban bayramı ilə əlaqədar bayram namazı qılınıb

20.07.2021

“Azeri Light” neftinin bir bareli 69,33 dollara satılır

20.07.2021

Zərdabda karantin qaydalarının pozulduğu toy məclisləri aşkarlanıb

20.07.2021

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Qurban bayramı münasibətilə xalqımızı təbrik edib

20.07.2021

Ermənistan XİN-in Azərbaycanı tarix və ərazi iddialarında ittiham edən açıqlaması növbəti cəfəngiyyatdır

20.07.2021

Naxçıvan istiqamətində mövqelərimiz atəşə tutulub, hərbi qulluqçumuz yaralanıb

16.07.2021

Ermənistan Naxçıvanda Azərbaycan Ordusunun mövqelərini atəşə tutub

16.07.2021

Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsinin İdarə Heyətinə sədr təyin edilib - SƏRƏNCAM

16.07.2021

Rusiya ilə Azərbaycan arasında sığorta Memorandumu imzalanıb

16.07.2021

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanları üçün nəzərdə tutulan güzəştlər məlum olub - SİYAHI

16.07.2021

Ağdamda növbəti yeni hərbi hissənin açılışı olub

15.07.2021

Prezident İlham Əliyev Türkiyədə 15 iyul dövlət çevrilişi cəhdinin beşinci ildönümü ilə bağlı Ərdoğana məktub ünvanlayıb

15.07.2021

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar üzrə İşçi Qrupunun növbəti iclası keçirilib

15.07.2021

Səfirlik Azərbaycan vətəndaşlarını qısa zamanda Rusiya ərazisində hüquqi vəziyyətlərini tənzimləməyə çağırıb

15.07.2021

Prezident İlham Əliyevdən Ermənistana xəbərdarlıq: Sonra gec ola bilər

15.07.2021

Şükürbəyli-Cəbrayıl-Hadrut avtomobil yolunun tikintisi davam etdirilir

15.07.2021

Azərbaycan Ordusunun Şuşa ətrafındakı mövqeləri atəşə tutulub

13.07.2021

Leyla Abdullayeva: Azərbaycanın beynəlxalq sərhədləri çərçivəsindəki ərazisinə edilən hər hansı səfər Ermənistan tərəfindən şərh belə oluna bilməz

13.07.2021

İlin ikinci yarısında qlobal neft tələbatı sutkada 4,6 milyon barel artacaq

13.07.2021

Azərbaycana gələn 31 nəfərdə "Delta" ştammı aşkarlanıb

13.07.2021

Prezident İlham Əliyev-Qlobal səhiyyə böhranı fonunda “peyvənd millətçiliyi” narahatlıq doğurur

13.07.2021

COVID-19 sertifikatları artıq “myGov”da

13.07.2021

Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Baş nazirinin müavinini qəbul edib

13.07.2021

Hərbi qulluqçunun özünü öldürməsi ilə bağlı cinayət işi açıldı

13.07.2021

HEYDƏR ƏLİYEV - YENİ MİLLİ İNTİBAHIN VƏ MÜSTƏQİL DÖVLƏTÇİLİYİN ƏSASINI QOYMUŞ TARİXİ LİDER

11.07.2021

İtkin düşən daha bir hərbi qulluqçunun şəhid olduğu müəyyənləşdi - Hərbi Prokurorluq

10.07.2021

DİN narkotikə qarşı təbliğat üçün vətəndaşlara müraciət edib

10.07.2021

Ermənistan Gədəbəy istiqamətində mövqelərimizi atəşə tutub - MN

10.07.2021

Azərbaycan neftinin qiyməti 77 dollara çatır

09.07.2021

Qəbul imtahanlarında bu suallar salınmayacaq 

09.07.2021

Qubadlı və Laçın rayonlarında Dövlət Sərhəd Xidmətinin iki yeni hərbi hissəsi xidməti istifadəyə verilib