Məşədi Muxtar bəy Zeynalov: həm savaş, həm savadlan..

20:03 / 25.05.2021

Məşədi Muxtar bəy Şuşada, Qarabağda tanınmış zeynalovlar soyuna mənsubdur. Bu soyun ulu babası İsaxan bəy Kəbirli mahalının Qurd-Gürcüstan obasında anadan olmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət etmişdi. Pak Xorasan torpağını, Məşhədi-müqəddəsi ziyarət etmişdi. Ailəsi ilə birlikdə Şuşa şəhərinə köçmüşdü.

Məşədi İsaxan bəy Xanım xanımla ailə qurmuşdu. Zeynal bəy, Mustafa bəy, Talıb bəy, Gülməmməd bəy adlı oğlanları vardı. [ARDTA, fond 10, siyahı 1, saxlama vahidi 81, vərəq 123.]. 

Zeynal bəy Məşədi İsaxan bəy oğlu 1782-ci ildə (bəzi mənbələrə görə 1789-cu ildə) Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. Ticarətlə məşğul idi.

Zeynal bəyin törəmələri Zeynalov soyadını daşıyırlar.

Zeynal bəy Səkinə xanımla ailə qurmuşdu. Əsəd bəy, İbad bəy, Kərim bəy, Allahverdi bəy adlı oğlanları vardı. [ARDTA, fond 29, siyahı 1, saxlama vahidi 9, vərəq 133.]. 

Zeynal bəyin ikinci oğlu İbad bəy 1826-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. Ticarətlə məşğul olmuşdu. Müqəddəs Kərbəla torpağını ziyarət etmişdi.

Kərbəlayı İbad bəyin Muxtar bəy, Həmid bəy, Kərim bəy, Firudin bəy  adlı oğlanları vardı. [ARDTA, fond 10, siyahı 1, saxlama vahidi 81, vərəq 123.]. 

Muxtar bəy Kərbəlayı İbad bəy oğlu Zeynalov 1845-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Molla yanında təhsil almışdı. Ticarətlə məşğul olmuşdu. Pak Xorasan torpağını, Məşhədi-müqəddəsi Ziyarət etmişdi.

Məşədi Muxtar bəy Zeynalov Tərtər stansiyasına köçmüşdü. Burda ticarətlə məşğul olur, fayton üçün at saxlayırdı.

Məşədi Muxtar bəy Zeynalov Difai partiyasının Tərtər şöbəsinin üzvü idi. Məşədi Alim İsmayılov, Məşədi Dadaş bəy Muradxanov, Məşədi Fərhad bəy Vəlibəyovla bərabər partiyaya rəhbərlik edirdi. [Документы по русской политике в Закавказье. Вып.1, Баку, 1920, с.22] O, həm də təbliğat işinə baxırdı. Əhalini təşviq edirdi ki, erməni tacirlərindən mal almasın.

“Qarabağ Birlik Məclisi”ndə, eləcə də bütün “Difai” partiyasında tacirlərdən ibarət böyük bir təbəqənin mövcud olması proqramda ticarət haqqında ayrıca bölmələr olmasını şərtləndirmişdi. Ticarətdə qayda yaratmaq və suiistifadə hallarına son qoymaq nəzərdə tutulurdu. Bu halda Azərbaycanda həm sənayeni, həm də ticarəti sırf milli istiqamətdə inkişaf etdirmək lazım idi. Əsas tələb ondan ibarət idi ki, “müsəlmanlar başqa millətlərə deyil, özümüzə xeyir vermək üçün yalnız müsəlmanlardan mal alsınlar”. [ГИААР: Ф.524,оп. 1, д.18, л.27.]

         Bu kimi təbliğatların nəticəsində Qarabağın türk-müsəlman tacirlər varlanmışdılar. Həmin dövrdə ticarətin səviyyəti özünəməxsus mal dövriyyəsinə görə fərqlənirdi, ticarət əlaqələrinin əhəmiyyətli dərəcədə inkişafı nəzərə çarpırdı. Bu isə Qarabağın Şuşa, Bərdə, Qaryagin, Ağdam, Cəbrayıl və Tərtər kimi yaşayış məntəqələrinin intensiv şəkildə xarici ticarətə cəlb olunmasına gətirib çıxartdı. Ticarət sahəsində məhz bu cür sıx əməkdaşlıq həmin məntəqələrin sonradan daha da güclü inkişafına səbəb oldu.

         Döyüşkən partiya kimi yaranmasına və rus rəhbər orqanlarının nümayəndələrinə qarşı bir sıra qətl tədbirlər keçirməsinə baxmayaraq, "Difai” partiyası yalnız hərbi məqsədlər  güdmürdü. Partiya  türk-müsəlman  əhalini  erməni  qırğınlarından xilas  etməyi, həm  də  müsəlmanların  maariflənməsi  uğrunda  mübarizə  aparmağı özünün başlıca məqsədi elan etmişdi. Məşədi Muxtar bəy Zeynalov Tərtərdə ilk məktəbin binasını qoyan şəxslərdən idi.

Ənvər Çingizoğlu, jurnalist-etnoqraf


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
06.07.2022

Bakıda reabilitasiya mərkəzində narkoman işgəncə nəticəsində ölüb

06.07.2022

Vilayət Eyvazov Türkiyə nümayəndə heyətini qəbul edib

06.07.2022

Bu gündən etibarən DİM-də imtahan protokollarının emalına başlanılır

06.07.2022

Nəqliyyat vasitəsində gizlədilən külli miqdarda dərman vasitələri aşkarlandı

06.07.2022

Prezident İlham Əliyev Ramana qəsəbəsində görülən abadlıq işləri ilə tanış olub

06.07.2022

 “Demokratik.az” saytının baş redaktoru Osman Rzayev tutulub

06.07.2022

Azərbaycan atleti Fransada qızıl medal qazanıb

06.07.2022

Abşeron çimərliklərində dəniz suyunun temperaturu 23-25 dərəcə olacaq

06.07.2022

Təhsil Nazirliyi müəllimlərin sertifikasiyası ilə bağlı açıqlama yayıb

05.07.2022

İtaliyada koronavirusa gündəlik yoluxma sayı 100 mini ötüb

05.07.2022

Qızıl filiz yataqları barədə xarici şirkətlərlə bağlanmış Sazişdə Dəyişiklik sənədi təsdiqləndi

05.07.2022

Azərbaycan və Türkiyə arasında Əlavə Prosedur Müqavilə təsdiqləndi

05.07.2022

Çovdar İnteqrəolunmuş Regional Emal Sahəsinə növbəti tanıtım səfəri təşkil olunub

05.07.2022

Binəqədi rayonunda narkotik vasitə satan və quldurluq edən şəxslərə qarşı əməliyyatlar keçirilib

05.07.2022

Azərbaycan Ordusunun Ermənistanla sərhəddə atəş açması barədə məlumatlar yalandır - MN

05.07.2022

Baş Prokurorluq: “Çağrı Mərkəzi” və “Qaynar xətt” barədə yayılan məlumatlar həqiqətəuyğun deyil

05.07.2022

Marketdə son istifadə müddəti bitmiş məhsullar aşkar edilib

05.07.2022

Akademik: Xəzəri Aral dənizinin aqibəti gözləyə bilər

05.07.2022

Azərbaycan nefti bahalaşıb

05.07.2022

Azərbaycana gətirilən meymunçiçəyi testləri Səhiyyə Nazirliyinə təhvil verilib

05.07.2022

Baş Prokurorluq Bakıda qırılan liftlə bağlı MƏLUMAT YAYDI

05.07.2022

Neft bahalaşıb

05.07.2022

Pensiyalar bu tarixdə ödəniləcək

05.07.2022

Kür çayından qanunsuz qum-çınqıl daşıyan şəxsin işi məhkəməyə göndərildi

05.07.2022

DİM abituriyentlərə müraciət edib

05.07.2022

Azərbaycan və Yaponiya XİN-ləri arasında siyasi məsləhətləşmələrin növbəti iclası keçirilib

05.07.2022

1930-cu illərdə Şuşada toxunan xalça Milli Xalça Muzeyinə hədiyyə olunub

05.07.2022

Ağdamın "Qarabağ" klubu bu gün UEFA Çempionlar Liqasında mübarizəyə başlayacaq

04.07.2022

Müdafiə Nazirliyi adıçəkilən şirkətlə hər hansı alqı-satqı müqaviləsi bağlamayıb

04.07.2022

Ceyhun Bayramov İran İslam Şurası Məclisinin sədri ilə görüşüb

04.07.2022

Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən son bir ildə aparılmış yoxlama və xidməti araşdırmaların nəticələri açıqlanıb

04.07.2022

DİM məlumat yaydı

04.07.2022

Prezident İlham Əliyev Cozef Baydenə təbrik məktubu göndərib

04.07.2022

Azərbaycanda 17 nəfər COVID-19-a yoluxub, ölən yoxdur

04.07.2022

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin əməkdaşları təltif edildi - SƏRƏNCAM

04.07.2022

Hazırda Zaqatala rayonunun ərazisindən axan bir neçə çaydan sel keçir

04.07.2022

Daşkənddə Türk Dövlətləri Aqrobiznes Forumu keçirilib

04.07.2022

Motosikletlə narkokuryerlik edənlər şəxslər tutuldu

04.07.2022

ANAMA Qarabağda fəaliyyət göstərən minaaxtaran itlərin sayını artırır

04.07.2022

Şarl Mişel Prezident İlham Əliyevə zəng edib

04.07.2022

Geologiya və Geofizika İnstitutunda ADNSU-nun kafedrasının filialı fəaliyyət göstərəcək

04.07.2022

Bakı–Şamaxı–Yevlax–Aşağı Güzdək yolunun tikintisinə 1,4 milyon manat ayrıldı

04.07.2022

Azad olunmuş ərazilərin bərpası üçün əlavə 470 milyon manat ayrılıb

04.07.2022

“Nəşr məhsullarının satınalınması” müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

04.07.2022

Təbiətə 40 min manat məbləğində ziyan vurulub

04.07.2022

Rəşad Babayev və Şükür Səfərov barəsində 4 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib

04.07.2022

Marketdə kütləvi zəhərlənmənin səbəbi məlum oldu - SİYAHI

04.07.2022

Uyğunlaşma tədbirlərinin işlənib hazırlanması bütün Xəzəryanı ölkələr və region üçün həyati əhəmiyyətli məsələdir

04.07.2022

Rusiya quru sərhədlərini açır

04.07.2022

Prezident büdcəyə dəyişiklikləri təsdiqlədi