Azərbaycanla İran arasında 4 il əvvəl imzalanmış saziş Prezident İlham Əliyevin müdrik dövlət başçısı və uzaqgörən siyasi xadim olduğunu bir daha göstərdi

10:12 / 20.10.2020

Elçin Əhmədov

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının professoru, siyasi elmlər doktoru

Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Ermənistanın işğalı altında olan torpaqlarımızı azad etmək üçün genişmiqyaslı əks-hücum əməliyyatlarını davam etdirir. 1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal etdiyi Cəbrayıl rayonunun ərazisində yerləşən Xudafərin körpüsünün üzərində 27 il sonra Azərbaycan bayrağı ucaldıldı. Beləliklə, parlaq qələbələrə imza atan rəşadətli Azərbaycan Ordusu bu dəyərli abidəni özümüzə, əsl sahibinə qaytardı və 2020-ci il oktyabrın 18-i tariximizə daha bir şanlı gün kimi yazıldı.

Xudafərin körpüləri Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun ərazisindədir. Tarixən İpək yolunun üzərində yerləşən körpülərdən biri on beş, digəri on bir aşırımlıdır. Təxminən səkkiz-doqquz yüz il əvvəl tikildiyi güman edilən Xudafərin körpüləri Araz çayının şimal və cənub sahillərini birləşdirirdi. Bir-birindən aralı yerləşən bu körpülər çay yatağının ən əlverişli keçidlərindən biri olan Xudafərin dərəsində yerləşir. Azərbaycanın memarlıq abidələrindən olan hər iki körpü orta əsrlərdə yüksək sənətkarlığın inkişafından xəbər verir. On beş aşırımlı körpüdə milli Azərbaycan memarlığında geniş yayılmış qarışıq hörgü – kərpic və daş hörgü üsulundan məharətlə istifadə olunub. Bişmiş kərpicdən və çay daşından tikilən on beş aşırımlı körpünün ümumi uzunluğu 200 metrə yaxın, eni 4,5 m, çay səviyyəsindən ən yüksək hündürlüyü 12 metr, ən iri tağ aşırımı 8,7 metr, ən kiçik tağ aşırımı 5,8 metrdir və XII əsrin abidəsi sayılır.

Bundan təxminən 750 metr aralıda tikilmiş ikinci Xudafərin körpüsü isə on bir aşırımlıdır. Bütünlüklə daşdan tikilmiş və yaxşı yonulmuş iri daş lövhələrlə üzlənmiş və tədqiqatçılar tərəfindən Elxanilər dövründə inşa olunduğu güman edilən körpünün XIII əsrin sonlarında antik körpü qalıqları üzərində yenidən tikildiyi bildirilir. Körpünün uzunluğu 130 metr, eni 6 metr, çay səviyyəsindən hündürlüyü 12 metrdir. On bir aşırımlı Xudafərin körpüsünün yalnız üç orta tağı salamat qaldığından el arasında “Sınıq körpü” adı ilə məşhurdur.

Azərbaycan Ordusunun işğal altındakı ərazilərimizin azad olunması istiqamətində həyata keçirdiyi əməliyyatlar nəticəsində Cəbrayıl rayonu, o cümlədən Xudafərin körpüləri həm hərbi baxımdan strateji uğur, həm tarixi ədalətin bərpası, həm də xalqımızın öz mədəniyyət incilərinə sahib çıxması ilə yanaşı, həmçinin İranla Azərbaycan arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, bölgənin sosial-iqtisadi inkişafına mühüm təkan verəcək hadisə kimi qiymətləndirilməlidir.

Bu mühüm hadisə, yəni, Cəbrayıl şəhəri və rayonun onlarla kəndinin, o cümlədən Xudafərin körpülərinin işğalçılardan azad edilməsi 4 il əvvəl - 2016-cı il fevralın 23-də Azərbaycanla İran arasında imzalanmış Araz çayı üzərində “Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqlarının və su elektrik stansiyalarının tikintisinə dair Sazişin reallaşmasına yol açdı.

Araz çayı üzərində “Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqlarının və su elektrik stansiyalarının tikintisinin davam etdirilməsi, istismarı, energetika və su ehtiyatlarından istifadə sahəsində əməkdaşlıq haqqında Azərbaycan Respublikası və İran İslam Respublikası Hökumətləri arasında Saziş Tehranda imzalanıb və həmin ilin iyununda Milli Məclisdə ratifikasiya olunub. Sazişin mahiyyətini və strateji əhəmiyyətini dərk etməyən bəziləri o zaman bunu “İran-Ermənistan əməkdaşlığına şərait yaradılması” kimi qələmə verməyə çalışırdılar. Ancaq sənəd hər iki dövlətin, yəni, Azərbaycanla İranın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etmək prinsiplərinə əsaslanır. Həmin prinsiplərdən çıxış edərək, Sazişdə BMT Təhlükəsizlik Şurasının məlum 4 qətnaməsinin tələblərinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa olunmasının əhəmiyyəti vurğulanıb. Həmçinin Sazişdə hər iki ölkənin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və mənafeləri əsasında Araz çayı üzərində “Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqlarının və su elektrik stansiyalarının tikilməsinin davam etdirilməsi və istismarı ilə əlaqədar birgə fəaliyyət göstərilir. Bu isə o deməkdir ki, imzalanmış saziş Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə əsaslanan beynəlxalq sənəddir.

Bu gün bir daha aydın olur ki, bu sazişi vaxtilə tənqid edənlər təkcə onun siyasi əhəmiyyətini deyil, həm də regionda, dünyada baş verən prosesləri, Azərbaycanın artan nüfuzunu, hərbi və siyasi gücünü düzgün qiymətləndirməyi, təhlil etməyi, işğal altındakı ərazilərin, o cümlədən Xudafərinin azad olunacağı reallığını dərk etməyi bacarmayıblar.

2016-cı ildə Azərbaycanla İran arasında Tehranda imzalanmış və gələcəyə hesablanmış Saziş Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin prinsipial dövlət başçısı və uzaqgörən siyasi xadim olduğunu bir daha göstərdi. Bununla yanaşı, Saziş təcavüzkar Ermənistanın Araz çayı üzərindəki qanunsuz fəaliyyətinin qarşısını aldı. Sənədə bu günün reallığından, yəni, Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması kontekstindən yanaşdıqda isə aydın görmək olur ki, Prezident İlham Əliyev bu strateji addımlı ilə həm də qarşıdan gələn dövrdə həmin bölgənin sosial-iqtisadi inkişafına böyük təkan verəcək mühüm bir layihə reallaşdırdı.

Həmçinin adıçəkilən Sazişin gələcəyə hesabladığını nümayiş etdirən Prezident İlham Əliyevin həqiqətən də dərin təfəkkürə, analitik düşüncəyə malik böyük siyasi xadim olduğunu əminliklə söyləmək olar. Bu baxımdan. layihənin icra edilməsi işğaldan azad olunmuş ərazilərimizin bərpası, sosial-iqtisadi inkişafı və tərəqqisi istiqamətində mühüm rol oynayacaq. Bundan əlavə, inşa edilmiş su elektrik stansiyaları, hidroqovşaqlar vasitəsilə Azərbaycan işğaldan azad edilən ərazilərinin su və enerji təchizatı problemlərinin həll edilməsi ilə yanaşı, bölgənin qısa müddətdə bərpası və inkişafına nail olacaq.

Fotolar


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
08.03.2021

Azərbaycanda 195 nəfər COVID-19-a yoluxub, 71 nəfər sağalıb, 6 nəfər vəfat edib

08.03.2021

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azərbaycan qadınlarını təbrik edib

08.03.2021

“Brent” markalı neftin qiyməti 71 dolları ötüb

08.03.2021

Bu gün Beynəlxalq Qadınlar Günüdür

08.03.2021

Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə paylaşım edilib

07.03.2021

Azərbaycanda koronavirusa yoluxma sayı 400-ü keçdi

07.03.2021

Paytaxtda güclü külək məktəbin dam örtüyünü uçurub

07.03.2021

Azərbaycanda peyvənd olunanların sayı 407 mini ötüb

07.03.2021

Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi ilə bütün ölkələrin COVİD-19 peyvəndi ilə təmin olunması barədə sənəd qəbul olunub - XİN

06.03.2021

“Oba” marketdə biabırçılıq (FOTOLAR)

06.03.2021

Qubadlıda DSX-nin Hərbi Xəstəxanası və Mühəndis-İstehkam Mərkəzi fəaliyyətə başlayıb

06.03.2021

Azərbaycan nefti 69 dollardan baha satılır

06.03.2021

Azərbaycan qadınlarına fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

06.03.2021

Prezident İlham Əliyev 8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azərbaycan qadınlarını təbrik edib

06.03.2021

“Brent” neftinin qiyməti 69 dolları ötüb

06.03.2021

Azərbaycandakı diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qubadlı və Laçın rayonlarına səfəri təşkil edilib

05.03.2021

Prezident İlham Əliyev: Yol çəkirik, asfalt bizim, çınqıl bizim, niyə biz xarici kredit götürməliyik?

05.03.2021

Yeni Azərbaycan Partiyasına sədr müavinləri təyin edildi

05.03.2021

Prezident İlham Əliyev: Ulu Öndərin müstəqilliklə bağlı birmənalı, qətiyyətli addımları xalq tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi

05.03.2021

YAP-ın Siyasi Şurası ləğv edilib

05.03.2021

Prezident İlham Əliyev YAP-ın qurultayında çıxış edib

05.03.2021

YAP-ın növbədənkənar qurultayı başlayır

04.03.2021

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğana

04.03.2021

Prezident: Azərbaycan Avrasiyanın əsas və etibarlı nəqliyyat və logistika mərkəzlərindən birinə çevrilib

04.03.2021

Əli Əsədovun sədrliyi ilə iclas keçirilib

04.03.2021

Hər mərkəz üzrə gündə təxminən 120 nəfərin peyvənd olunması nəzərdə tutulur

04.03.2021

Türkiyə dünya bazarlarına müdafiə sənayesi məhsullarının ixracını artırıb

04.03.2021

Son sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 348 mindən çox artıb

03.03.2021

General Nadim Raza: Azərbaycanın Zəfəri Pakistanda da eyni istəklə qeyd olundu

03.03.2021

Prezident İlham Əliyev: Pakistanla hərbi sahədə əməkdaşlığımız dünyada sülhün bərqərar olunmasına töhfə verəcək

03.03.2021

Koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 319 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb

03.03.2021

Bu məktəbdə ənənəvi dərslər bərpa olunur

03.03.2021

SİNQAPUR MÖCÜZƏSİ VƏ SİNQAPURUN "MİLLƏT ATASI"

03.03.2021

“Azeri Light” neftinin bir barreli 64,25 dollara satılır

03.03.2021

Pakistanın Baş qərargah rəisi Azərbaycanda səfərdədir

03.03.2021

İtaliya Parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş qətnamədə Azərbaycanın minalanmış ərazilərinin xəritələrinin verilməsi tələb olunub

03.03.2021

Türkiyə və Fransa prezidentləri arasında telefon danışığı olub

02.03.2021

Müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularının ehtiyata buraxılması barədə sərəncam verildi

02.03.2021

Hərbi qulluqçuların maaşları artırıldı - RƏSMİ

02.03.2021

Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı 300-ü keçdi

02.03.2021

Ermənistanda siyasi böhranın yeni dalğası müşahidə olunur

02.03.2021

Şuşanın dağları: tədqiqatçı sorağında

02.03.2021

Bir ay ərzində “YAŞAT” fondu tərəfindən 23 qazi xaricə müalicəyə göndərilib

02.03.2021

Azərbaycan neftinin bir barreli 65,66 dollara satılır

02.03.2021

Paşinyan Ermənistanda növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsinə hazır olduğunu deyib

02.03.2021

İran və Azərbaycan arasında yeni körpünün təməli qoyulacaq - Səfir

02.03.2021

2 MART MÜZƏFFƏR KOMANDAN NURU PAŞANIN HAQQ DÜNYASINA QOVUŞDUĞU GÜNDÜR

01.03.2021

Valentina Matviyenko: Rusiya Ermənistanın Dağlıq Qarabağla bağlı üçtərəfli Bəyanata əməl etməsinə ümid edir

01.03.2021

Zakir Həsənov Belarusun səfiri ilə hərbi əməkdaşlığın inkişaf perspektivlərini müzakirə edib

01.03.2021

Fransanın sabiq prezidenti Nikola Sarkozi üç il həbs cəzasına məhkum olunub