Qadın - kişi bərabərliyi ilə bağlı cəmiyyətdə diskorsların təşkilinin vacibliyi 

17:15 / 06.07.2021

Günümüzün ən vacib məsələlərindən biri qadın-kişi bərabərliyi probleminə yönəlmiş diskorsların təşkilidir. Bu diskorsların hazırda yerli, milli və hətta beynəlxalq səviyyələrdə çoxsaylı sosial məkanlarda daim inkişaf etdiyini görə bilərik və hər bir müasir düşüncəli fərd buna öz töhfəsini verməyə çalışmalıdır. Unutmamalıyıq ki, diskors öz fikrini qəbul etdirməyə yönəlmiş müzakirə forması deyil. O, ilk növbədə müzakirədə iştirak edən hər kəsin problemin həllinə töhfə vermək arzusudur.

Gender bərabərliyi sadəcə insan cəmiyyətinin xoşbəxtliyinə və rifahına can atan ayrı-ayrı insanların xeyirxah arzusu deyil, o, insan reallığının vacib cəhətidir.

Fiziki dünyada kişilər və qadınlar fərqlidirlər və bu onların fiziologiyası və bundan irəli gələrək dünyanı necə qavramaları ilə bağlıdır. Lakin İnsanın ruhani mahiyyəti onun ruhudur və ruhun cinsi, irqi, milləti və ya digər fiziki və sosial fərqləri yoxdur. Hər bir ruh İlahi keyfiyyətləri (sevmək, xeyirxahlıq və səxavətlilik) əks etdirmək qabiliyyətinə sahibdir və insanları birləşdirən də budur. Buradan belə çıxır ki, kişi və qadın bərabərliyi ruhani həqiqət şəklində mövcuddur, yəni Allahın təyin etdiyi budur və indi bu həqiqətin fiziki dünyada təzahür etməsinə ehtiyac var.

Dar kontekstdə bu problem, yəni qadın-kişi münasibətlərində bərabər hüquqların olmaması, məhs qadınların vəziyyətinə mənfi təsir edib. Nəticədə insan cəmiyyətində min illər ərzində davam etmiş qadınlara qarşı ayrı-seçkiliklər yaranmiş və onlar cəmiyyətdə kişilərlə müqayisədə ikinci dərəcəli mövqe əldə etmişlər. Bu məsələdə kişilərin oynadığı mənfi rolu görməmək mümkün deyil. Əbdül-Bəha yazır:

“Öz üstünlüklәrini sübut etmәyә çalışan kişilәr ona da istinad edirlәr ki, qadınlar kişilәr kimi böyük xarüqәlәr yaratmayiblər. Zәif vә әsassız dәlildir, belә ki, tarixi faktlara ziddir. Әgәr həmin kişilәrin tarixdәn mәlumatı bir az çox olsaydı, onda bilәrdilәr ki, keçmiş zamanlarda mühüm işlәr görmüş qadınlar olmuş və onların fәaliyyәti bir çox cәhәtdәn böyük hadisәlәri hazırlamışdır, indiki dövrdә dә özlәrini ciddi işlәrә hәsr edәn çoxlu qadınlar vardır”

Hər bir halda qadın-kişi bərabərsizliyi ailə mühitində ortaya çıxır. Keşmişdə də belə olub, indi də belədir. Məsələn, bəzi ailələlərdə uşaqlardan hansının təhsilini davam etdirmək barədə seçim ortaya çıxanda, seçim oğlan övladlarına verilir, çünki mövcud təsəvvürlərə görə, gələcəkdə ailəsinin təminatçısı odur. Çoxları düşünür ki, qız övladının gələcək ailə həyatında əsas vəzifəsi evə və uşaqlara baxmaq olduğuna görə təhsilə ehtiyacı yoxdur.

“Ədalətsiz və ədalətli, qəddar və ya xeyirxah, etibarsız və ya etibarlı olma meylləri evdə, ailədə inkişaf etməyə meyllidir. Sadalanan vərdişlər hər bir sosial mühitdə özünü göstərir. Məsələn, qardaşların bacılar üzrərində hakim olmasına icazə verildiyi təqdirdə, evin divarlarında əmələ gələn bu vərdiş sinif otağına, daha sonra iş yerinə və nəhayət beynəlxalq arenaya köçürüləcəkdir. Əksinə, qızlar ailələrdə qərar qəbuletmə proseslərinə qatıldıqda, oğullar ev işlərinə təşviq olunanda, hər iki cinsin xarakterləri ahəngdar inkişaf edir” (Ümumdünya Ədalət Evinin müraciətindən, 2017).
Beləliklə, qadın-kişi münasibətlərində əsrlər boyu mövcud olmuş bərabərsizlik vəziyyəti, təkcə kişilərin qadınlar üzərində üstünlüyünün nəticəsi deyil, sadəcə qadınlara potensiallarını həyata keçirmək üçün eyni fürsətlərin verilməmisi ilə bağlıdır. Qlobal səviyyədə müşahidə olunan bərabərsizlik, cinsiyyətindən asılı olmayaraq hamının əziyyət çəkdiyi problemdir.
“Qadınların kifayət qədər irəliləməməsi və aşağı peşəkarlığı bərabər təhsil və bərabər imkanların olmaması ilə əlaqədardır. Əgər belə bir bərabərlik olsaydı, şübhəsiz ki, qadınlar istedad və bacarıqlarına görə tamamilə kişilərə bərabər olardılar. İnsanlığın xoşbəxtliyi yalnız qadınlar və kişilər birlikdə hərəkət etməyə və bərabər şəkildə inkişaf etməyə başladıqda əldə ediləcəkdir, çünki hər biri digərinin tamamlayıcısı və köməkçisidir” (The Promulgation of Universal Peace, 1982 U. S. edition, p. 182.).
Ana, uşağın dünyagörüşünün əsasını qoyan ilk müəllimi, həyat yolunda ilk bələdçisidir. Əgər ananın dünyagörüşü və davranışı qüsurludursa, uşaqda da qaçılmaz olaraq çatışmazlıqlar formalaşacaq, bu səbəbdən qadınların qüsurluluğu bütün bəşəriyyətin qeyri-kamilliyinə gətirib çıxaracaq. Əbdül-Bəha buyurur: Əgər tərbiyəçi bacarıqsızdırsa, bu səbəbdən tərbiyə alan qüsurlu olacaq. Müəllim savadsız cahildirsə, şagird dərin biliyi ilə parlaya bilərmi? Analar - insanlığın ilk tərbiyəçiləridir; əgər onlar mükəmməllikdən uzaqdırlarsa, bizə yalnız insan nəslinin gələcəyinə təəssüflənmək qalır.

Qadınların hüquqlarının məhdudlaşdırılmasının başqa bir fəsadı onlarda bəzən anormal etiraz formalarının doğurmasıdır; bu zaman mövcud vəziyyətlə barişmayan qadın, ətrafdakı kişiləri sıxışdırmağa başlayır; ailəsi varsa qızına həddindən artıq diqqət və qayğı göstərir, oğlunun tərbiyəsinə diqqət yetirmir, ya da onu ailədə ikinci dərəcəli statusda saxlayır. Bu, küskünlük və təcavüzlə dolmuş femizmin ifrat formasıdır ki, onun ilk böyük zərbəsi insan cəmiyyətinin hüceyrəsi olan ailə institutuna dəyir. İkinci böyük zərbə oğlan uşaqlarının və kişilərin ailədə və cəmiyyətdə möqeyinə dəymiş olur. Əbdül-Bəha yazır: “Bәşәriyyәt iki qanadı olan quşa bәnzәyir: qanadlardan biri – kişi, digәri – qadındır. Hәr iki qanad güclü olmasa vә eyni bir qüvvә ilә hәrәkәtә gәtirilmәsә quş sәmaya uça bilmәyәcәkdir. Zamanın ruhuna uyğun olaraq qadınlar kamillәşmәli, hәyatın bütün sahәlәrindә özlәrini göstәrmәli, kişilәrlә bәrabәrlәşmәli, onların sәviyyәsinә yüksәlmәli vә onlarla eyni hüquqlardan istifadә etmәlidirlәr”.

Qadın-kişi bərabərliyinin bərqərar olması təkcə qadınların qurtuluşu üçün deyil, həm də dünyada Sülhün irəlilədilməsi və insan Sivilizasiyasının kamilləşdirilməsindən ötrüdür. Əbdül-Bəha yazır: “Keçmişdə dünya qüvvə vasitəsilə idarə olunurdu və kişi özünün güclü və təcavüzkar, həm fiziki, həm də əqli keyfiyyətləri hesabına qadın üzərində üstünlüyə malik idi. Lakin bu müvazinət artıq pozulmaqdadır: qüvvə öz üstünlüyünü itirdiyi halda, qadında üstün olan əqlin çevikliyi, intuisiya, məhəbbət və xidmət kimi ruhani keyfiyyətlər daha çox əhəmiyyət kəsb etməyə başlamışdır. Ona görə də yeni era az dərəcə kişi erası olub, qadın ideyaları ilə daha çox doydurulmuş olacaqdır; dəqiq desək, bu sivilizasiyanın kişi və qadın əsaslarının müvazinətdə olduğu dövr olacaqdır”.

Beynəlxalq səviyyədə qadın-kişi bərabərliyi ilə bağlı diskorsların həyata keçirildiyi ən nüfuzlu məkanlardan biri Dünya Qadınlarnın Beynəlxaq Konfrasıdır. Dördüncü Dünya Qadınlar Konfransının (Pekin, 1995) Bəyannaməsinin 13-cü bəndində deyilir: Qərar qəbuletmədə və hakimiyyətdə iştirakları da daxil olmaqla, qadınların imkanlarının genişləndirilməsi və cəmiyyətin bütün sahələrində bərabərlik əsasında tam iştirakı etmələri bərabərlik, inkişaf və sülh hədəflərinə çatmaq üçün əsasdır”.

Həmin Bəyənnamənin 18-ci bəndində həmçinin deyilir: “Yerli, regional və qlobal səviyyələrdə sülhün əldə edilməsi, idarəetmədə, münaqişələrin həllində və bütün səviyyələrdə davamlı sülhün təşviqində əhəmiyyətli qüvvə olan qadınların inkişafına ayrılmaz şəkildə bağlıdır”.

Hazırda Pekin Konfransından 25 il ötür və BMT-nin müvafiq qurumları yerli və milli səviyyələrdə həm hökumətlər, həm və vətəndaş cəmiyyətinin müxtəlif qurumları ilə qadın-kişi bərabərliyini irəlilətməkdən ötrü fəal işlər görür. Pekin Konfransının İştirakçısı, tədqiqatçı-analitik, Dr. Lee Loh Ludher, yazır: “Beləliklə, 1995-ci il Pekin Konfransı bir çox qadınlar və qadın hüquqları üzərində işləyən bir çox təşkilatlar üçün başlanğıc nöqtəsi oldu, qadın hüquqlarının Qərb feminist ideyası olmadığını, dünyanın hər mədəniyyətinə xas olduğunu başa düşməyə kömək etdi”.

Anladığımız kimi, qadın hüquqlarının irəlilədilməsi təkcə qadınların deyil, kişilərin bir vəzifəsidir. Kişilər qadınlara kömək etməlidir, çünki cəmiyyətimizin rifahı və inkişafı bundan asılıdır.

“Kiçik yaşdan etibarən oğlanlar gender bərabərliyi prinsipini mənimsəməli və qadın-kişi bərabərliyinin tərəfdarı olmalıdır. Lakin bu o demək deyil ki, uşağın belə bir tərbiyəsi yalnız ailədən asılıdır, oğlan, gender bərabərliyinin dəstəklənməyəcəyi bir cəmiyyətə girir. Buna görə bütün cəmiyyət hər bir uşağın yetişdirilməsinə töhfə verməlidir, və bu o deməkdir ki, bu uşağın qarşılaşdığı hər bir insan, daxil olduğu hər bir ictimai qurum bu idealı təbliğ etməlidir. Bu da öz növbəsində bütün nəsillər səviyyəsində dəyişikliyə təsir edəcəkdir” (Carl Murrell, Representative of the Bahais of the United States to the United Nations).

Leyla Məmmədova

M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Unitersitetinin tələbəsi


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
28.07.2021

Azərbaycan MN: Ermənistan atəşkəs rejiminin tələblərinə əməl etmir

28.07.2021

Mustafa Şentopla Ceyhun Bayramov görüş keçirib

28.07.2021

Tələbə təhsil kreditini 10 ilə qaytara bilər

28.07.2021

Mustafa Şəntop: Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələri üçün çox əhəmiyyətlidir

28.07.2021

Ərazi bütövlüyümüzə qarşı atılacaq hər hansı addımlar qətiyyətlə cavablandırılacaq - XİN

28.07.2021

Kəlbəcər istiqamətində gərginlik davam edir - MN

24.07.2021

“Qənərçay” qum-çınqıl yatağı hərrac qaydasında istifadəyə verilib

24.07.2021

Hazırda Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Kəlbəcər sahəsində vəziyyət sabitdir - MN

24.07.2021

Son 24 saatda dünyada koronavirusa 573 mindən çox yoluxma qeydə alınıb

24.07.2021

Bölmələrimiz tərəfindən havaya heç bir PUA qaldırılmayıb 

23.07.2021

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

23.07.2021

“Ltv 7” kanalının direktoru və bir neçə əməkdaşı barəsində cinayət işi başlanılıb

23.07.2021

Jerom Lamber: Qarabağ müharibəsinin əsas səbəblərindən biri Minsk qrupunun diplomatik uğursuzluğudur

23.07.2021

Prezident İlham Əliyev: Bu gün Ermənistanın siyasi gündəliyini müəyyən dərəcədə biz formalaşdırırıq və bu, həqiqətdir

23.07.2021

Prezident İlham Əliyev: Müharibədən ən çox əziyyət çəkən ölkə Azərbaycandır, amma pulu Ermənistana verirlər

22.07.2021

Rezidenturaya qəbul imtahanının 1-ci mərhələsinin 2-ci cəhdində iştirak etmək üçün qeydiyyat başa çatır

22.07.2021

22 iyul Azərbaycanda Milli Mətbuat Günüdür

22.07.2021

Prezident İlham Əliyevin adından Kəlbəcərdə şəhid olmuş jurnalistlərin ailələrinə mənzil sənədləri təqdim edildi

20.07.2021

Toya dəvət edilən qonaqlar içərisində koronavirus xəstəsi aşkarlandı 

20.07.2021

Qurban bayramı ilə əlaqədar bayram namazı qılınıb

20.07.2021

“Azeri Light” neftinin bir bareli 69,33 dollara satılır

20.07.2021

Zərdabda karantin qaydalarının pozulduğu toy məclisləri aşkarlanıb

20.07.2021

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Qurban bayramı münasibətilə xalqımızı təbrik edib

20.07.2021

Ermənistan XİN-in Azərbaycanı tarix və ərazi iddialarında ittiham edən açıqlaması növbəti cəfəngiyyatdır

20.07.2021

Naxçıvan istiqamətində mövqelərimiz atəşə tutulub, hərbi qulluqçumuz yaralanıb

16.07.2021

Ermənistan Naxçıvanda Azərbaycan Ordusunun mövqelərini atəşə tutub

16.07.2021

Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsinin İdarə Heyətinə sədr təyin edilib - SƏRƏNCAM

16.07.2021

Rusiya ilə Azərbaycan arasında sığorta Memorandumu imzalanıb

16.07.2021

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanları üçün nəzərdə tutulan güzəştlər məlum olub - SİYAHI

16.07.2021

Ağdamda növbəti yeni hərbi hissənin açılışı olub

15.07.2021

Prezident İlham Əliyev Türkiyədə 15 iyul dövlət çevrilişi cəhdinin beşinci ildönümü ilə bağlı Ərdoğana məktub ünvanlayıb

15.07.2021

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar üzrə İşçi Qrupunun növbəti iclası keçirilib

15.07.2021

Səfirlik Azərbaycan vətəndaşlarını qısa zamanda Rusiya ərazisində hüquqi vəziyyətlərini tənzimləməyə çağırıb

15.07.2021

Prezident İlham Əliyevdən Ermənistana xəbərdarlıq: Sonra gec ola bilər

15.07.2021

Şükürbəyli-Cəbrayıl-Hadrut avtomobil yolunun tikintisi davam etdirilir

15.07.2021

Azərbaycan Ordusunun Şuşa ətrafındakı mövqeləri atəşə tutulub

13.07.2021

Leyla Abdullayeva: Azərbaycanın beynəlxalq sərhədləri çərçivəsindəki ərazisinə edilən hər hansı səfər Ermənistan tərəfindən şərh belə oluna bilməz

13.07.2021

İlin ikinci yarısında qlobal neft tələbatı sutkada 4,6 milyon barel artacaq

13.07.2021

Azərbaycana gələn 31 nəfərdə "Delta" ştammı aşkarlanıb

13.07.2021

Prezident İlham Əliyev-Qlobal səhiyyə böhranı fonunda “peyvənd millətçiliyi” narahatlıq doğurur

13.07.2021

COVID-19 sertifikatları artıq “myGov”da

13.07.2021

Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Baş nazirinin müavinini qəbul edib

13.07.2021

Hərbi qulluqçunun özünü öldürməsi ilə bağlı cinayət işi açıldı

13.07.2021

HEYDƏR ƏLİYEV - YENİ MİLLİ İNTİBAHIN VƏ MÜSTƏQİL DÖVLƏTÇİLİYİN ƏSASINI QOYMUŞ TARİXİ LİDER

11.07.2021

İtkin düşən daha bir hərbi qulluqçunun şəhid olduğu müəyyənləşdi - Hərbi Prokurorluq

10.07.2021

DİN narkotikə qarşı təbliğat üçün vətəndaşlara müraciət edib

10.07.2021

Ermənistan Gədəbəy istiqamətində mövqelərimizi atəşə tutub - MN

10.07.2021

Azərbaycan neftinin qiyməti 77 dollara çatır

09.07.2021

Qəbul imtahanlarında bu suallar salınmayacaq 

09.07.2021

Qubadlı və Laçın rayonlarında Dövlət Sərhəd Xidmətinin iki yeni hərbi hissəsi xidməti istifadəyə verilib