MUSTAFA  KAMAL  ATATÜRKÜN CANLI  RƏSMİNİ ÇƏKƏN  DÜNYA ŞÖHRƏTLİ AZƏRBAYCANLI  RƏSSAM  İBRAHİM SƏFİ  

22:04 / 27.04.2019

Səməd Vəkilov

Hüquqşünas

Rəngdən və işıkdan bir devdi  Səfi

Aramadı, rütbə, şan,  sənəti sevdi  Səfi

                 Prof. Enver Tali Çetin

 

Yaratdığı əsərlərlə dünya rəssamlıq sənətinin bir parçasına çevrilmiş Türkiyə və Azərbaycan xalqının ortaq dəyəri, dünya şöhrətli rəssam İbrahim Səfi kimdir?

Səfiyev Rəhman Qafar bəy oğlu(sonradan İbrahim Səfi kimi tanınmışdır) 1898-ci ildə Şərur-Dərələyəz qəzasının Cəlilkənd kəndində anadan olmuşdur. Tarixçi alim Əli Əliyevin verdiyi məlumatlara görə soy-kökü Səfəvilər nəslinə söykənir.  Rəhman Səfiyevin mənsub olduğu Səfiyevlər nəsli Azərbaycan xalqına Tağı bəy Səfiyev, Abo Fətəli bəy Düdənginski Səfiyev kimi nəhəng simalar bəxş etmişdir.   

    Qafar bəy Səfiyevin  6 övladı  o cümlədən  Bədirnisə, Şiəmən, Mina, Xırdaxanım adlı dörd qızı   Kərim və Rəhman adlı iki oğlu olmuşdur.   İbrahim Səfinin ailə məlumatlarını  dəqiqləşdirilməsinə   rəssamın    yeganə qardaşı Kərim bəy Səfiyevin nəvəsi dosent  Elşad Səfiyev işıq salır. Həmçinin Elşad Səfiyev bir neçə il bundan əvvəl  İbrahim Səfinin məzarını taparaq  Azərbaycandan ilk ziyarət edən şəxs olmuşdur.  

 
 Səfiyev Rəhman Qafar bəy oğlu Cəlilkənd orta məktəbini, İrəvan Müəllimlər Seminariyasını bititrdikdən sonra 1917-ci ildə Rusiya Ali Rəssamlıq Məktəbini qəbul olmuş Rusiyada baş verən inqilab onun təhsilini yarımçıq qoyaraq   vətənə geri  qayıtmasına səbəb olmuşdur. 1918-ci ildə Azərbaycanın bütün coğrafiyasında o cümlədən Naxçıvanda başlayan erməni-müsəlman qırğınları ilə əlaqədar   Rəhman Səfiyev   Qafqaz İslam Ordusu sıralarında Azərbaycan torpaqlarının ermənilərdən azad olunmasında iştirak etmişdir.  Sonradan Qafqaz İslam Ordusu ilə birlikdə Türkiyəyə qayıdan Rəhman Səfiyev 1919-1920-ci il tarixlərində zabit kimi Türkiyədə Qurtuluş savaşında iştirak edib. 1923-cü ildə  İstanbul İncəsənət Akademiyasından məzun olmuşdur.

 MUSTAFA KAMAL ATATÜRKÜN  NATURADAN ŞƏKİLİNİ ÇƏKƏN RƏSSAM KİMİ MƏDƏNİYYƏT TARİXİNƏ DÜŞÜR.

Yaxın dostu Türkiyənin məhşur rəssamı və kolleksiyoneri  Naci Tərzi   İbrahim Səfinin Türk dünyasının böyük lideri Qazi Mustafa Kamal Atatürkün naturadan rəsmini çəkdiyini bildirir. Lakin təəsüf ki, əsərin çəkilməsinin digər təffərüatları barədə geniş məlumatlar məlum deyil.

RƏHMAN BƏY SƏFİYEV- İBRAHİM SƏFİ OLUR.

Türkiyədə 1934-cü ildə Soyad haqqında qanun qəbul edilddikdən sonra  Rəhman Səfiyev adını dəyişmək məcburiyyətində qalır. Qəbul edilmiş qanuna əsasən “ağa”, “hacı”, “hafız”, “hoca”, “efendi”, “bey”, “beyefendi”, “hanımefendi”,”paşa”, “hazret” təxəllüslərinin qəbul edilməsi  həmçinin ov, yev və digər soyad sonluqları  qadağan edilmişdir.  Beləliklə Rəhman Səfiyev bu qanundan sonra Türkiyədə artıq İbrahim Səfi ad soyadı ilə yaşamağa başladı.  

 

İlk yaradıcılığı dönəmində Türkiyənin məşhur rəssamı Namik İsmayılın emalatxanasında  «Misafir Talebe»  olaraq çalışmışdır.  Müharibənin ağrı-acısını görmüş rəssam sonralar 1938-ci ildə çəkdiyi “Müharibənin nəticəsi” tablosunda yaşadıqlarını, gördüklərini insanların simasında əks etdirmişdir.  

1953-cü ildə 55 yaşındaykən Zaharina adlı yunan qadınla evlənib. Yaxın dostu Türkiyənin məhşur rəssamı Naci Tərzi dostu İbrahim Səfinin dul yunan qadınla evlənməsinin səbəbini rəssamın maddi durumunun yaxşı olmaması ilə əlaqələndirmişdir.  

      İbrahim Səfinin yaxın qohumu hərbi jurnalist, ictimai xadim mərhum  Leyla  Vəkilli (bu sətirlərin müəllifinə 2011-ci ildə Bakıda qonaq olarkən söyləmişdir) İbrahim əmi  dediyi məhşur rəssamın yunan Zaharina ilə evlənməsini rəssamın yaxın ətrafı və o cümlədən  atası Həsənalısultan Vəkillinin    müsbət qarşılamadığını lakin bu qərara hörmət etmək məcburiyyətində olduğunu bildirmişdir.   

      Uğursuz bir yunan qadınla evlənmək məhşur rəssama sonralar zəngin irsinin çox hissəsinin dağılmasına səbəb olmuşdur.  Dünya şöhrətli rəssamla yaşayan Zaharina Türkiyəyə bağlayan müqəddəs bir şeyin olmadığı üçün o rəssamın ölümündən sonra öz vətəni  Yunanıstana qayıtmışdır.  Zaharina   Afinaya   birinci ailəsindən olan övladlarıının yanına köçərkən  həyat yoldaşının ən dəyərli tablolarını da özü ilə aparır. Sonralar Zaharina xanım maddi ehtiyac üzündən İbrahim Səfinin ən dəyərli tablolarını satmışdır.   Bu tabloların bəziləri rəssamın yaradıcılığına böyük mənəvi dəyər verən professor, kolleksiyaçı Ənvər Tali Çətin tərəfindən bir neçə tablonun qarşılığında geri qaytarmışdır.  Digər əsərlərinin taleyi isə nəməlum qalır.

Professor Ənvər Tali Çətin

  İbrahim Səfi haqqında yazarkən professor Ənvər Tali Çətindən söz açmamaq mümkün deyil. Peşəcə həkim olan  professor Ə.Tali Çətin  uzun illər dostluq etdiyi İbrahim Səfi haqqında ayrıca   kitab nəşr elətdirmişdir. 1990-cı ildə nəşr edilən İbrahim Safi adlı kitab, 281 səhifədən ibarət olmaqla həmin ildə  Atatürk Kültür Mərkəzində açılan İbrahim Safi sərgisinin dəyərləndirən bir yazı ilə başlayır. Müəllifin “İ.Səfinin həyatı və sənəti” adlı yazı ilə davam edir. Bundan başqa kitabda Ali Rza Jadidinin “İbrahim Səfinin sənəti”   başlıqlı  yazısı və Haluk E.Atamın yazdığı “Safiden Deyişiler, Anılar” başlıqlı bir başqa sonra isə  Ə.Talinin qələmə aldığı  “İbrahim Səfinin kimliyi” adlı bölmə ilə davam edir. Feriha Büyüknalın Ə.Tali ilə “İbrahim Safi Kolleksiyonu və İbrahim Safi sərgisi” mövzusunda dialoqu da kitaba xüsusi rəng qatmışdır.  Həmçinin kitabda Sezer Tansuğ, Tekin Erer, Moşe Grosman, Selim İleri kimi sənətşünasların İbrahim səfi haqqında  fikirləri yer almaqdadır.    

  

 Dünya şöhrətli rəssam  Almaniya,  İtaliya,  Avstriya, Yunanıstan və İsveçrədə  açdığı rəsmi sərgiləri ilə dünya rəssamlıq sənətinə öz tövhələrini vermişdir. İbrahim Səfi əsərlərini müxtəlif janrlarda və fərqli mövzularda yaratmışdır. Portret, mənzərə, natürmort,  süjetli tablo və.s. Tədqiqatçılar onun əsərlərindəki rəng və bədii ifadə gücünə görə  onu   “Neo-Rembrandt” axınının həmçinin  Türkiyədə rus realizminin  nümayəndəsi hesab edilməklə impressionizm ən-ənələrinə güclü meyllər olduğu söylənilməkdədir.  

 

Məhşur rəssamın  Türkiyədə 100 fərdi rəsm sərgisi keçirilmişdir.  Sonuncu yüzüncü fərdi sərgisi 4 yanvar  1983-cü il tarixində   İstanbulda Oda Kule İş Mərkəzinin sənət salonunda   keçirildikdən sonra axşam saatlarında İbrahim Səfi  vəfat etmişdir.

    İbrahim Səfini Azərbaycan oxucusuna tanıdan onun barəsində ilk məqaləni yazan görkəmli alimlərimiz Abbas Zamanov və Mürsəl Nəcəfov olmuşdur. Bundan başqa ayrı-ayrı vaxtlarda Ramiz Abutalıbov, Əzizə Cəfərzadə, Ülkər Veysəli, Elşad Əlili, Ziyadxan Əliyev, Fizzə Quliyeva, Mais Əliyev dünya şöhrətli rəssama həsr edilən  məqalələr yazmışlar. Naxçıvan Rəssamlar Birliyinin rəhbəri Ülviyyə Həmzəyeva isə “İbrahim Səfinin yaradıcılığının özünəməxsus xüsusiyyətləri mövzusunda” diserrtasiya mövzusu işləməkdədir. Həmçinin Ü.Həmzəyeva İstanbulda İbrahim Səfinin mənzilinin aşkar etmiş və mənzilin ev muzeyinə çevrilməsi ilə bağlı təklif irəli sürmüşdür.

 

Fotolar


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
18.07.2019

Meteohəssas insanlar üçün XƏBƏR

18.07.2019

Bərdədə antisanitar şəraitdə fəaliyyət göstərən daha bir pendir sexi aşkarlanıb

18.07.2019

Təhsil Nazirliyi: Müsabiqəyə 7 minə yaxın vakant müəllim yeri çıxarılacaq

18.07.2019

Leyla Abdullayeva: Belə olduğu halda, Ermənistan rəhbərinin sülh və münaqişənin həlli ilə bağlı dediklərinə necə inanmaq olar?!

18.07.2019

SON DƏQİQƏ! Biləcəridə yük qatarının vaqonu yanır

18.07.2019

Qaldığı yeri gizlədənlər 800 manat ziyana düşəcək - XƏBƏRDARLIQ

18.07.2019

Bu qan qruplu insanlar xərçəngdən sığortalanıb

18.07.2019

Aeroportda problem yaradan 8 əşya

18.07.2019

Mourinyo “Qarabağ”ın rəqibini təbrik etdi - gözlənilməz zəng

18.07.2019

Kral terror qurbanlarının ailələrini həcc ziyarətinə dəvət edib

18.07.2019

Ərəb Dövlətləri Liqası Sudanda əldə olunmuş razılaşmanı alqışlayır

18.07.2019

Kondisioneri təcili təmizləyin- Özünüz və ailə üzvləriniz təhlükədədir

18.07.2019

Göygöl, Abşeron, Xırdalan və Zərdabda REYD keçirildi - Qanunsuz heyvan kəsiminə qarşı

18.07.2019

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan ilə Aİ arasında əməkdaşlıq qarşılıqlı maraqlarımıza uyğun olaraq bundan sonra da müvəffəqiyyətlə inkişaf edəcək

18.07.2019

DİQQƏT! Bakıda bu marşrutların hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdirilir

18.07.2019

Türkiyədə dəhşətli qəza: 15 nəfər öldü - VİDEO

18.07.2019

Sorğu: Vladimir Zelenskinin partiyası parlament seçkilərində səslərin 50 faizə yaxınını qazanacaq

18.07.2019

Ali təhsil müəssisələrinə imtahansız qəbul olmaq istəyən subbakalavrların qeydiyyatı başa çatıb

18.07.2019

DANX-dan sükan arxasında narkotik qəbul etdiyi deyilən sürücü barədə AÇIQLAMA

18.07.2019

Neymarla bağlı yeni iddia - "Yuventus"...

18.07.2019

Azərbaycanda kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların yarısı "ölü torpaq" sahələridir

18.07.2019

XİN Ursula Fon der Leyeni Aİ Komissiyasının prezidenti seçilməsi münasibətilə təbrik edib

18.07.2019

Sabah 40 dərəcə isti olacaq

18.07.2019

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş direktoru səhhəti ilə bağlı istefa verə bilər

18.07.2019

Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rəisi vəzifəsinə müvəqqəti təyinat olub

18.07.2019

Bugünkü hərracda manatın ortaçəkili məzənnəsi 1,7000 səviyyəsində formalaşıb

18.07.2019

Türkiyədə terror aktının qarşısı alındı

18.07.2019

İqtisadiyyat nazirinin müavinləri vətəndaşları qəbul edəcəklər

18.07.2019

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 28 nəfər saxlanılıb

18.07.2019

Bu gecə atəşkəsin pozulması nəticəsində “Qa­zax” sərhəd dəstəsinin əsgəri yaralanıb

18.07.2019

Azərbaycan XİN İraqda türkiyəli diplomatın öldürülməsini pisləyib

18.07.2019

4219 abonentin qaz təchizatı dayandırılacaq

18.07.2019

Azərbaycan neftinin ucuzlaşması davam edir

18.07.2019

Antalyada azərbaycanlıların olduğu avtobus aşdı - ADLAR

18.07.2019

Gəncədə 100 kq yararsız ətin satış şəbəkəsinə daxil olmasının qarşısı alınıb

18.07.2019

Sağlamlıq üçün təhlükəli olan limonadların adı açıqlandı

18.07.2019

ÇL-də birinci mərhələyə yekun vuruldu

18.07.2019

Atəşkəs pulemyot və snayperlərlə pozuldu - 25 dəfə

18.07.2019

Neft bahalaşıb

18.07.2019

Türkiyə XİN ABŞ-ın Ankaranın F-35 proqramından çıxarılması barədə qərarını qanunsuz adlandırıb

18.07.2019

Titrəmə Merkelin işinə əngəl deyil

18.07.2019

Türkiyənin F-35 proqramında iştirakının dayandırılacağı vaxt bəlli olub

18.07.2019

Ağ Ev: Ankaranın S-400 sistemlərini almaq qərarı onun F-35 proqramında iştirakını mümkünsüz edir

18.07.2019

İyulun 18-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

18.07.2019

İsveçrədə qaçqın sığınacaqlarının bir qismi bağlana bilər

18.07.2019

Azərbaycanda onkoloji xəstələri müəyyən edə bilən yeni metod hazırlanıb

18.07.2019

Diqqət! Düzgün ixtisas seçimi edən abituriyentlər tələbə adını qazanacaq - VİDEO

18.07.2019

İran XİN-in başçısı: Avropalılar təhlükəsizliyə investisiya yatırmağa hazır deyillər

18.07.2019

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı iyulun 19-da sınaq imtahanı keçiriləcək

18.07.2019

"Qarabağ"ı 2-ci mərhələyə yüksəldən qələbə - Video