Laləli yuxular - Sona Vəliyeva yazır

12:42 / 12.03.2020

Poetik silsilə
 

I günün yuxusu

Yuxularımda qız görkəmli, qırmızı libaslı lalələr məni çağırırdılar. Lalələrin çağırışı, onlarla söhbətim yaddaşımın dərinliklərindən çox xatirələri üzə çıxarırdı. Nədir, "kimdir" bu lalələr? Hər birimiz Allahın izni ilə var oluruq, zaman-zaman missiyamızı yerinə yetirib, gəldiyimiz yerə qayıdırıq. Allaha dönüşümüz müxtəlif qiyafələrdə olsa da, bu, ruhi baxımdan ona məxsusluğumuzun nəticəsidir.

Bəs altıləçəkli, qıpqırmızı, bağrıqan lalələr dillərə dastan gözəlliyi və taleyi ilə hansı missiyanın daşıyıcısıdırlar? Bir dərvişdirmi bu lalələr? Yer üzünə göndərilən, sonra qeyb olan, təzədən torpaqdan lalə qiyafəsində zühur edən mələkdirlər, bəlkə... Deyilənə görə, lalənin altı ləçəyi, dərvişlərin iman nurunun altı qatına bənzədilir ki, bu da İlahi nura qovuşmağın bir göstəricisidir. Anladım ki, lalə eşqin özüdür,  sevgidə əriməyi, yanmağı tale seçən, onu yer üzündəkilərə öyrədən aşiqin gül halıdır. "Lalə", "Allah", "Hilal" kəlmələrində hərflərin cəmi, məna qohumluğu və sözlər arasında əlaqələrin sirri nələr söyləmir bizə... Hər şey, əslində, Tanrının eşqini ifadə etmirmi?

Lalə hər halda Tanrının gözəl əsəri kimi çoxsaylı yozumlara yol açır. Külli-kainat, eləcə də, insan Tanrının əsəridir. Hər şeydə Allah mövcuddur. Bəs biz hər yerdə onu görə bilirikmi? Bütün külli-kainat "Allah-Allah" - deyir, eşidən varmı? Allaha aşiq olanların isə yerlə heç bir işləri olmaz, onlar ərşdən sallanan bir nur kəndirindən yapışaraq İlahi cəzbə təslim olub daima göylərə can atarlar. Dünyəvilikdən uzaq, həmişə yüksəliş üçün dua və eşq nəğmələri oxuyarlar.

Lalənin hərfi mənasında "hilal" ilə yaxın məna daşıması da, görünür, aşiqin səmadakı hilalın parıltısına can atması ilə bağlıdır. Yer göyün, göy yerin əksidir, bəlkə də, güzgüsüdür... Bir-birimizə bu yerlərdə nə vaxt rast gəlmişik, bu gün nədən bir-birimiz üçün darıxmışıq, doğmalığımızın tarixi haçandan başlayır? Əks halda, bu lalələr niyə məni özlərinə həmdəm seçsinlər?

Min il əvvəl öz evimmiş, bəlkə də,

Bu lalənin boylandığı talalar.

Məni sevən mərd igidmiş, bəlkə də

Tala üstə heykəlləşən qayalar.

 

Nə qədər lalələr bitirib torpaq,

Nə qədər sonalar udub bu torpaq,

Biz kimi çağırıb cavabın soraq,

Yuxumda çağıran lalə sirrini...

 

Xatirələr düymələnsin, bəzənsin,

Yurd həsrətin ümidə bük, göyərsin.

Qəlbimdəki əks-sədammı bu səsin? -

Gec yetişsəm, de, lalələr küsməsin.

Nakam şəhidlərin köz-köz dərdidi,

Dərən gül adına əl, qol, göz dərdi

Səbrimə üsyandı, Allah, "döz" dərdi

Haraya çağırır lalələr məni?

II günün yuxusu

Aşiqlər məkanında lalənin ləçəklərinin üzü göyə dayanması, bir dərvişin, eşq yolçusunun dua etməsinə bənzəyir. Sanki eşq yolçusu dua edir. Aşiq əllərini göyə açıb dua edərkən, içində şam kimi yanıb əriyə bilirsə, yox olub ruhən var olmağı bacarırsa, əsl məqsədə çatmış sayılır, eynən lalə kimi. Köksündə isə son yanğının qapqara köz yeri qalır, - laləsayaq... Haqq aşiqi yanmayınca həsrətində olduğuna qovuşa bilməz, - lalətəki...

İndi lalənin bağrı bildinizmi niyə qaradır? Həsrətinin qığılcımı düşdüyü yeri köz-köz yandırıb. Kənardan baxanda gözəlliyi ilə göz qamaşdıran lalənin qara bağrı görünmür. Əsl aşiq də belədir: Çəkdiklərini kimsəyə bildirməz, içi çölünə uyğun gəlməz. Eşq yolunda yanar, yanar ruhu qovrula-qovrula yandıqdan sonra arzusuna çatar - Tanrısına qovuşar...

Torpağın yara yaddaşı,

Kimdi itib yar-yoldaşı,

Bağrı yanıq, gözü yaşlı

Lalələr çağırır məni...

 

İçim, çölüm, qapım, bacam,

Görrəm lalə ləçəyidi.

Pəri laləm, bu nə sirdir?

Adım kimin gərəyidi?

 

Kimdi məni nişan verən?

Səs içimdən, səs qeybdən,

Sübhə qədər yetişməsən,

Gözü yolda qalanım kim?

 

Hanı dəli-dolu könlüm?

Hanı gülə gərək könlüm?

İçim, çölüm lalə yükü,

Köz-köz alışdırar məni...

 

Bu səs yuxu, bu səs gerçək,

Qəm Şuşadan Göyçəyədək.

Torpaq kimi içim göynək,

Lalə dağı var könlümün...

III günün yuxusu

3-cü günkü yuxumdan anladım ki, lalələr Tanrının "Ol" kəlməsindən yaranan gözəlliklərin ilklərindəndir. Lalə aşiqin özüdür. Həzrəti Mövlanə bir vaxtlar "ey könül, canına üflənən nəfəslə yan, qovrul! Amma lalə kimi ol ki, halından sadəcə "yar" xəbərdar olsun" - deyə könlünü eşq atəşində odlanmağa hazırlayırdı. Köksünə ayrılıqlardan qara xal düşən lalələr mənimlə dost kimi danışırdılar... Səsləri su səsinə bənzəyirdi. Fürsət var ikən bəzi suallarıma cavab axtardım...

Yarı lalə, yarı adam,

məni doğmatək çağıran,

sizdən sorum, ya Tanrıdan,

Eşqin sirri nə rəngdədir?

 

Torpağın köksündən doğan,

Eşqdir ulduztək parlayan,

bağrı qaralar bağlayan,

qəmin sirri nə rəngdədir?

 

Bəlkə, min ildi tanışıq,

bir az sevinc, qəm qarışıq

tanış səsdən doğmalaşdıq,

mehr, ülfət nə rəngdədir?

 

Sətir-sətir yazım lalə,

qışım lalə, yazım lalə,

anam, bacım, qızım lalə,

ömür, tale nə rəngdədir?

 

Ay bu gözlüyün yiyəsi

Yiyəsiz əşyalar

kədərli xatirələr yaradır...

 

Gözlüyüm gözümün baş tacı

ömrüm gözlüyün möhtacı...

Bir gün mən olmayanda

oğlum, qızım kimi

gözlüyüm də çaşıb qalacaq,

mənsizlik gözlüyümün

gözlərindəki bir cüt boşluğu

xatırladacaq.

Yoxluğuma inanmayacaq:

"Ehh, o qədər evdə unudub məni,

görərsiz  qayıdacaq

bir də mənsiz ötüşməz ki", -

deyəcək...

həsrətlə qapıya boylanacaq,

gedişimə inanmayacaq.

üzümü görməyəndə,

səsimi eşitməyəndə.

Evin sükutundan xəbər alacaq:

"mənim gözlərimi görməmisiz?",

cavab almayanda,

şüşə dilində,

şüşə səsiylə

hönkürüb ağlayacaq.

Bir vaxt göz üstə qoyulan,

indi gözdən düşəcək.

Evdə yeri olmayacaq,

gərəksiz görünəcək,

hər an məni xatırlatdığından

doğmalar ondan uzaqlaşmaq istəyəcək.

Sonra,

sonra kiməsə bağışlanacaq.

Yoxluğuma inanınca

gözlüyümün

şüşə üzünü bumbuz tər basacaq.

Yeni sahibinə yovuşmayacaq,

alışmayacaq.

Bir vaxt işıq saçan qəlbi,

gözü

yeri,

göyü görməyəcək:

"adam-adama bənzər,

gözlər-gözlərə bənzəməz"

deyəcək, dözməyəcək.

Mənə doğmalaşdığı kimi

başqasına yad olacaq.

Ümidlə, həsrətlə yollara baxacaq.

Min-min göz içindən

gözlərimi axtaracaq.

tapmayanda şüşə bağrı çatlayacaq.

Beləcə hamıdan çox

xiffətimi çəkəcək.

Ömür sirdaşım,

gözlərimin əkizi,

işıq üzüm, vəfalı gözlüyüm.

 

Cazibə qanunu

Əsrlərdi elm,

Yerin cazibə qanunu

öyrədir bizə...

Sən demə,              

ürəyin,

qəlbin cazibə qanunu,

Sevgi qisməti,

tale payıymış.

Tanrıdan gələn ərməğanmış.

Gözün həsrət cazibəsi

eşq dastanı yaratmış...

Anaların məhəbbəti

Tanrı haqqı,

cazibə möcüzəsiymiş,

Sirri çözülməzmiş...

Tərk etdiyimiz ata evimiz

pir, ocaq,

uzaqlaşdıqca içimizdə yurd salacaq.

Ruhumuz yuxularımıza qoşulacaq,

cazibə qanunuyla bizi-bizdən alacaq,

doğulduğumuz evə qaytaracaq,

yadlaşmağa qoymayacaq.

Ölüm ömrün cazibə qanunu...

dəlicəsinə sevəcək bizi.

Hay-harayla uzaqlara aparacaq...

Yorğun cismimizi ana torpaq

köksünə çəkəcək,

oxşayacaq.

Ruhumuz öz Vətəninə,

Tanrıya dönəcək,  - özünə qayıdacaq,

haqq nuruyla,

ən güclü cazibə qanunuyla...

 

Dəli külək

Dayan, dayan dəli külək,

ağacdan ayrılan kövrək,

ürkək yarpaqları hər tərəfə

qovma belə!

Dayan, dayan,

dəli külək...

Anasından, vətənindən,

elindən, obasından

ayırma,

körpə, tifil

yarpaqları...

"Tale yazısıdır" - deyib,

payız ayrılığına

yarpaq "qırğınına",

qürbətdə

ölümünə qıyma

bu yarpaqların.

Arxasınca

qopardığın şüvənini, harayını

eşitdinmi ağac ananın.

Qaçqın, köçkün taleyini,

yad ağac qapısında

urvatsız ölməyi,

doğmalarsız,

elsiz,

günsüz

dəfn olmağı qıyma bu yarpaqlara,

Dəli külək.

Onsuz da, dərdimiz çoxdur,

dayan bir az,

toxta görək!

 

Kölgəm

Günəş,

İşıq

Tanrının Yer üzünə düşən

əksi, yaraşığı.

Kölgəm işığın əksi,

işığın təzadı,

və ya Tanrının görünməyən tərəfi,

yozulmayan adı...

Kölgəm özümdə xof yaradır.

Kölgəm işığın,

ağ fərəhin

uda-uda böyüyər.

Mən kiməm,

və ya kimdi kölgəm?

Yaxud da içimdəki lal "mən"in

mənimlə yaşayan,

böyüyən,

hər şeyi bölüşən

hərəkət əkizi...

Bəzən  kölgəmin də görünən kölgəsi -

heyrətin özü...

Mən işığa qovuşan gün kölgəm

Yer üzündən çəkiləcək.

Bütün xatirələri

işıq bağlamasına yığıb

yola çıxacaq.

Heç kimə görünmədən

sehrini, sirrini qoruyacaq,

və qəfil qeyb olacaq.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
31.03.2020

Həmsədrlər Dağlıq Qarabağda keçirilən “seçkilər”in nəticələrini tanımır - BƏYANAT

31.03.2020

Bakı Metropolitenində qatarların hərəkəti dayandırıldığından...

31.03.2020

Prezident İlham Əliyev: Təcili olmayan layihələr təxirə salına bilər

31.03.2020

Prezident: Əgər insanlar özlərini məsuliyyətli apararlarsa biz bu xəstəliyin geniş yayılmasının qarşısını ala bilərik

31.03.2020

Operativ Qərargah vətəndaşlara müraciət etdi

31.03.2020

Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlər artır

31.03.2020

Millət vəkilinin məqaləsi ərəb dünyasında yayılıb

31.03.2020

DİN əhaliyə növbəti xəbərdarlıq etdi

31.03.2020

XİN: Ermənistan tərəfindən Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində qurulan qanunsuz rejim təcavüz, etnik təmizləmə və irqi ayrıseçkiliyin nəticəsidir

31.03.2020

ÜST koronavirus infeksiyasından müdafiə üçün tövsiyələr hazırlayıb

31.03.2020

Azərbaycanda neft istehsalı 2020-ci ilin planına uyğun davam edəcək

31.03.2020

Avropa İttifaqı Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində keçirilən qondarma “seçkilər” ilə bağlı bəyanat yayıb

31.03.2020

Hulusi Kılıç: Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü Dağlıq Qarabağda qondarma “seçkilər” keçirmək siyasi əxlaqsızlığın son həddidir

31.03.2020

31 mart soyqırımı ermənilərin azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə siyasətinin ən qanlı səhifəsidir

31.03.2020

Elçin Əhmədov: 31 mart soyqırımı XX əsrdə azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə və kütləvi soyqırımı cinayətlərinin tərkib hissəsidir

31.03.2020

Ordu sıralarından tərxis aprelin 20-dən 25-dək həyata keçiriləcək

30.03.2020

Milli Məclisin iclasları internet vasitəsilə keçiriləcək

30.03.2020

Şagird və abituriyentlərin nəzərinə

30.03.2020

Xüsusi karantin rejimi dövründə işləməyən obyektlərin adları məlum oldu

30.03.2020

Ukraynanın 5 deputatı koronavirusa yoluxub

30.03.2020

Vüqar Həşimovun qardaşı Avropa Şahmat Birliyində rəhbər vəzifəyə təyin olunub

30.03.2020

Bu gün Milli Məclisdə 16 məsələyə baxılacaq

29.03.2020

Koronavirusdan ölən şəxslərin dəfni necə həyata keçirilməlidir? - TƏBİB

29.03.2020

Bibiheybət yolunda hərəkət müvəqqəti məhdudlaşdırılır

29.03.2020

Azəriqaz “ASAN Kommunal”da işə başladı

29.03.2020

Umayra Tağıyeva: Bu gün avtomobillərin sayının azalması nəticəsində paytaxtda havanın keyfiyyəti nəzərəçarpacaq dərəcədə təmizlənib

29.03.2020

Bakı küçələrində səbəbsiz olaraq şəxsi avtomobillərindən istifadə edənlər cərimələnəcəklər

29.03.2020

"Azəriqaz" 65 yaşdan yuxarı abonentlərə yardım edəcək

29.03.2020

Bakıda avtobus gözləmə yerlərində oturacaqlardan istifadəyə qadağa qoydu 

29.03.2020

İspaniyada koronavirusa yoluxanların sayı 70 mini keçib

29.03.2020

Bu gündən ölkə ərazisində xüsusi karantin rejimi gücləndirilir

28.03.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Həkimlərin hər an qəbul etdikləri qərarlar, peşəkar bilik və bacarıqları, fədakarlıq və şəfqəti bizim əsas silahımız və ümidimizdir

28.03.2020

Prezident İlham Əliyevin çıxışı - TAM MƏTN

28.03.2020

Azərbaycanda daha 17 nəfərdə koronavirus infeksiyasına yoluxma qeydə alındı, 1 nəfər vəfat etdi - Operativ Qərargah

28.03.2020

Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitlərin məbləği məlum oldu

28.03.2020

"BakuBus"larda məsafənin gözlənilməsi qaydaları tətbiq edilib

28.03.2020

Deputatların koronavirusa görə testlərinin nəticələri açıqlandı

28.03.2020

Türkiyədə bütün xarici aviareyslər dayandırılır

28.03.2020

ABŞ-da koronavirusa yoluxma hallarının sayı 100 mini keçib

28.03.2020

İran koronavirusla mübarizəyə 23,8 milyard dollar ayıracaq

27.03.2020

Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi gücləndirilib

27.03.2020

Dünyanın yeni kabusu - KORONAVİRUS

27.03.2020

“Azəriqaz” daş karxanalarının sahiblərinə: Təhlükəli qəza şəraiti yaratmayın! (FOTO)

27.03.2020

Mədəniyyət Nazirliyi Xalq artistinin dəfni ilə bağlı vətəndaşlara müraciət etdi

27.03.2020

Koronavirusa görə Bakıya giriş qadağasını pozan şəxs saxlanılıb

27.03.2020

BNA-dan xəbərdarlıq: Qaydalara əməl olunmasa müntəzəm marşrut xətlərinin fəaliyyəti dayandırıla bilər

27.03.2020

Məşhurlar xalqa çağırış etdi - Evdə qalaraq həm özünüzü, həm də insanları təhlükədən qoruyun

27.03.2020

Astarada karantin rejimini pozanlara xəbərdarlıq edildi

27.03.2020

Azərbaycanda hərbi xidmətə çağırış müddəti mayın 31-ə qədər uzadılır

26.03.2020

Doğum haqqında təkrar şəhadətnamələrlə bağlı yeni QƏRAR