Osmanlı türkcəsi-alman-fransız atalar sözləri lüğəti

09:15 / 08.11.2018

Nazim Nəsrəddinov

Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Vyana.1865-ci il.

Neçə bir neçə  ildir ki, bu kitabın cazibəsindəyəm.

 Bu cazibədar kitab 1865-ci ildə Şərqə böyük marağı olan Vyanada (Wien) nəşr edilib. Yəqin ki, babalarımızın masaüstü kitabı olub.

Əsərin dili adından göründüyü kimi Osmanlı türkcəsindədir.

Kitabın Roma rəqəmləri ilə ayrıca səhifələnən vərəqlərində türk dilində müqəddimə verimişdir.

 
Kitabda diqqətimi özünə cəlb edən  buradakı ata sözləri oldu.180 səhifəlik kitabın 156 səhifəsi atalar sözləridir.

Əslində bu kitabın bu hissəsi üçdilli atalar sözləri  lüğətidir.

Kitabın oxucuya baxan tərəfinin  birinci sütununda  atalar sözü  türk dilində  ərəb əlifbası ilə  yazılmşdır.Onun sağındakı sütunda türkdilli atalar sözləriü latın qrafikasıilə verilmişdir. Sağdakı vərəqin birinci sütununda atalar sözlərinin  alman, onun sağında isə fransız dilinə tərcüməsi verilmişdir.Beləliklə, bir qoşa səhifədə  yerləşdirilən atalar sözlərinin üçdilli lüğəti oxuculara təqdim olunmuşdur.

Kitabın 20 səhifəsində ikidilli təcümə lüğəti yerləşdirilmişdir.

Kitabdakı  atalar sözlərinin çoxunu  XIX əsrin 70-ci və 90-cı illərində dünyaya gələn babam Rəsuldan,nənəm Güləndamdan  dəfələrlə eşitmişəm.

 Yeri gəlmişkən onu da  deyim ki, mən həmişə XIX əsrin görkəmli  Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin şagirdi olan babam Rəsul kişi ilə fəxr etdiyimi   söyləyirəm.  Rəsul babam mənə sözün altını da öyrədirdi,üstünü də.

Mənim nüktələrimin, eləcə də bəzi söz oyunlarımın çoxunun müəllifi, yol göstərəni  babam Rəsul kişidir.

Dili öyrətmək üçün insanlara doğru yol göstərmək lazımdır. Səhv danışanın səhvini ona   anlatmaq gərəkdir.Lakin bu iş səbrlə,təmkinlə görülməlidir.

Öyrətmə prosesində  lağ, məsxərə yolverilməz hərəkətdir.

Ata və babalarımız sözü  bizlərə elə deyib ki, nə şiş yanıb,nə də kabab.

Ata və babalarımız insanlara  doğru söz  söyləməyin vacibliyini başa sala biliblər.

Ata  və babalarımızın sözlərinə söz calamaq olmur.

Ata və baba sözlərimiz  calaqsız,bəzəksiz-düzəksiz  sözlərimizdir.

           ***

Kitabdan bir neçə deyimləri  oxuculara təqdim edirəm.

Avropanı dolaşan ata sözləri-Zurubi-emsali-osmaniyeler
                                         WIen-1865

 

Ədəbli ədəbsizdən ədəb öyrənər.

Adam iqrarından, heyvan yollarından.

Adam yanılmaq ilə mərifətli olur.

Ər olan ətməyin taşdan çıxarar.

Dilini zəbt edən başını qurtarar.

Dəli odur ki, bir düşdüyü çuxura bir daha düşər.

Dəli odur ki,kəndi söylər, kəndi eşidər.

Dəli dəlini sevər, danişmənd (ağıllı-N.N. )   danişməndi sevər.

Döymə qapıyı,  döyərlər qapını.

Dəyirman dönər, amma suyu nərədən.

Dənizdə balıq nəzər olmaz.

Dikəndən (tikandan-N.N.)  gül bitər,  güldən dikan.

Dil adamı bican edər.

Dil qılıncdan çox öldürər.

Dil- kəmigi yoxdur, amma  kəmigi  qırar.

Dəlinin  yürəgi ağzındadır, ağıllının dili yürəgindədir.

Dost min isə azdır, düşmən bir isə çoxdur.

Dosta çox varan aşki surət görər.

Dostluya toqun keç, füqəraya saqın keç.

Dişinin ağrıdığı yerə dil toxunur.

Ruzigara tökülən yüzünə tökülür.

Zəhmətsiz bal yeyilməz.

Rahat istəyən adam saqır, kor, dilsiz olmalı.

Zaman ilə  və saman ilə müşmişələr irişürlər.

Zəman səman (var-dövlət-N.N.) satar.

Zəmana uymaq gərək.

Zənginə mal verən  dənizə  su gətirər.

Sərt sirkə kəndi qabına zərər edər.

Sərçədən qorhan darı əkməz.

Sərşədə ötmək (oxumaq,cəh-cəh vurmaq-N.N.)  yox, nərəsi çox.

Tez gedən tez yorulur.

Quru yananda yaş da yanır.

El ayıbın söyləyən sənin ayıbını da söylər.



Strategiya.az

Xəbərlər
25.03.2019

LUKOIL "Şahdəniz- 2" layihəsi üçün kreditdən niyə imtina etdi?

25.03.2019

Daha iki şəhərin adını dəyişmək istəyirlər

25.03.2019

Gələn aydan bu şəxslərə Prezident təqaüdü təyin olunacaq

25.03.2019

Deputat: Erməni əsgərlərin cəzalandırılaraq Dağlıq Qarabağa göndərilməsi bir çox mətləblərdən xəbər verir

25.03.2019

“Danışılmış oyun” qalmaqalı: Azərbaycan klubunun qovduğu altı futbolçu ilə bağlı məlumat

25.03.2019

Boccia üzrə milli komandamız Xorvatiyada açıq regional çempionatda çıxış edəcək

25.03.2019

Ötən gün axtarışda olan 14 nəfər saxlanılıb

25.03.2019

Bədii gimnastımız beynəlxalq turnirdə 2 bürünc medal qazandı

25.03.2019

Bu gün Sumqayıtın bir hissəsində işıq olmayacaq

25.03.2019

Sabah hava əsasən yağmursuz olacaq

25.03.2019

Rusiyalı ekspert: Paşinyan və komandası Ermənistan iqtisadiyyatını tamamilə çıxılmaz vəziyyətə salacaq

25.03.2019

Dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz

25.03.2019

Venesuelalıları hakimiyyəti ələ keçirməyə hazırlaşmağa çağırırlar

25.03.2019

"Həyəcan təbili hələ Azərbaycanla oyunda çalınmışdı" - Modriç

25.03.2019

Erkən ölümün qarşısını almağın yolları

25.03.2019

Qəzzadan atılan raket İsraildə yanğına səbəb olub - 6 nəfər yaralanıb

25.03.2019

İtaliyanın “Kazalesi” mafiya şəbəkəsinin 4 üzvü həbs olunub

25.03.2019

Azərbaycandan Həcc ziyarətinə getmək istəyənlərin sayı artır

25.03.2019

Ərdoğan Qolan təpələri məsələsini BMT Baş Assambleyasının müzakirəsinə çıxarır

25.03.2019

NATO-nun baş katibi Tbilisiyə gəlib

25.03.2019

Yeni Zelandiyada terror aktlarını xüsusi kral komissiyası araşdıracaq

25.03.2019

Almaniya və Belçikadan qələbə, Xorvatiya uduzdu

25.03.2019

Saxta balın fəsadları

25.03.2019

Nəsimi rayonunda yanğın baş verib

25.03.2019

Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub

25.03.2019

Tramp Türkmənistanın Azərbaycan vasitəsilə Qərbə qaz ixrac etmək imkanından yararlanacağına ümid edir

25.03.2019

İsrail XİN Trampın Qolan yüksəkliləri haqqında imzalayacağı sənədin tarixini elan edib

25.03.2019

Gömrükdən "Marlboro" və kürü keçirmək istədi

25.03.2019

Təbii, yoxsa süni materialdan hazırlanan yorğan-döşək? - VİDEO

25.03.2019

Əliyar Ağayevdən 5 sarı vərəqə - Polşadan 2 cavabsız qol

25.03.2019

XX əsrin 90-cı illərində ABŞ-in Cənubi Qafqaz münaqişələrində maraqlarının hüquqi əsasları

25.03.2019

NATO-nun baş katibi Gürcüstana səfər edib

25.03.2019

İstanbulda “Cümhur ittifaqı”nın izdihamlı mitinqi keçirilib

25.03.2019

Dubayda “dünyanın ən yaxşı müəlliminə” 1 milyon dollar təqdim edilib

25.03.2019

ABŞ-ın Yaponiyadakı hərbi bazasında partlayış baş verib

25.03.2019

"Avro-2020"-nin talismanı təqdim olunub

24.03.2019

Gömrük nəzarətindən gizlədilən Siqaret, mobil telefon aksesuarları və kürü aşkarlanıb

24.03.2019

Sabah hava buludlu olacaq, arabir yağış yağacaq

24.03.2019

Müdafiə naziri Zakir Həsənov ABŞ-a səfər edəcək

24.03.2019

Füzuli rayonunda qatarla minik avtomobili toqquşub, ölən var

24.03.2019

Şirin içkilərin təhlükəsi aşkarlandı

24.03.2019

Prezident İlham Əliyev yunanıstanlı həmkarını təbrik edib

24.03.2019

Daha bir ölkə paytaxtın adını dəyişir

24.03.2019

Cənubi Qafqaz ölkələrində su ehtiyatlarının inteqrasiyalı idarə edilməsi problemləri

24.03.2019

Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının yaranmasının 100 illiyinə həsr olunmuş videoçarx hazırlanıb -VİDEO

24.03.2019

Bakıda güclü külək olacaq - XƏBƏRDARLIQ

24.03.2019

Yaşayış məntəqəsinə silahlı hücum - 110 çoban öldürülüb

24.03.2019

Atəşkəs 23 dəfə pozulub

24.03.2019

Qəbələdə yaşayış evində partlayış: 4 nəfər xəsarət alıb

24.03.2019

Ankarada birinci Türk Dünyası Qurultayı təşkil olunub