Osmanlı türkcəsi-alman-fransız atalar sözləri lüğəti

09:15 / 08.11.2018

Nazim Nəsrəddinov

Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Vyana.1865-ci il.

Neçə bir neçə  ildir ki, bu kitabın cazibəsindəyəm.

 Bu cazibədar kitab 1865-ci ildə Şərqə böyük marağı olan Vyanada (Wien) nəşr edilib. Yəqin ki, babalarımızın masaüstü kitabı olub.

Əsərin dili adından göründüyü kimi Osmanlı türkcəsindədir.

Kitabın Roma rəqəmləri ilə ayrıca səhifələnən vərəqlərində türk dilində müqəddimə verimişdir.

 
Kitabda diqqətimi özünə cəlb edən  buradakı ata sözləri oldu.180 səhifəlik kitabın 156 səhifəsi atalar sözləridir.

Əslində bu kitabın bu hissəsi üçdilli atalar sözləri  lüğətidir.

Kitabın oxucuya baxan tərəfinin  birinci sütununda  atalar sözü  türk dilində  ərəb əlifbası ilə  yazılmşdır.Onun sağındakı sütunda türkdilli atalar sözləriü latın qrafikasıilə verilmişdir. Sağdakı vərəqin birinci sütununda atalar sözlərinin  alman, onun sağında isə fransız dilinə tərcüməsi verilmişdir.Beləliklə, bir qoşa səhifədə  yerləşdirilən atalar sözlərinin üçdilli lüğəti oxuculara təqdim olunmuşdur.

Kitabın 20 səhifəsində ikidilli təcümə lüğəti yerləşdirilmişdir.

Kitabdakı  atalar sözlərinin çoxunu  XIX əsrin 70-ci və 90-cı illərində dünyaya gələn babam Rəsuldan,nənəm Güləndamdan  dəfələrlə eşitmişəm.

 Yeri gəlmişkən onu da  deyim ki, mən həmişə XIX əsrin görkəmli  Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin şagirdi olan babam Rəsul kişi ilə fəxr etdiyimi   söyləyirəm.  Rəsul babam mənə sözün altını da öyrədirdi,üstünü də.

Mənim nüktələrimin, eləcə də bəzi söz oyunlarımın çoxunun müəllifi, yol göstərəni  babam Rəsul kişidir.

Dili öyrətmək üçün insanlara doğru yol göstərmək lazımdır. Səhv danışanın səhvini ona   anlatmaq gərəkdir.Lakin bu iş səbrlə,təmkinlə görülməlidir.

Öyrətmə prosesində  lağ, məsxərə yolverilməz hərəkətdir.

Ata və babalarımız sözü  bizlərə elə deyib ki, nə şiş yanıb,nə də kabab.

Ata və babalarımız insanlara  doğru söz  söyləməyin vacibliyini başa sala biliblər.

Ata  və babalarımızın sözlərinə söz calamaq olmur.

Ata və baba sözlərimiz  calaqsız,bəzəksiz-düzəksiz  sözlərimizdir.

           ***

Kitabdan bir neçə deyimləri  oxuculara təqdim edirəm.

Avropanı dolaşan ata sözləri-Zurubi-emsali-osmaniyeler
                                         WIen-1865

 

Ədəbli ədəbsizdən ədəb öyrənər.

Adam iqrarından, heyvan yollarından.

Adam yanılmaq ilə mərifətli olur.

Ər olan ətməyin taşdan çıxarar.

Dilini zəbt edən başını qurtarar.

Dəli odur ki, bir düşdüyü çuxura bir daha düşər.

Dəli odur ki,kəndi söylər, kəndi eşidər.

Dəli dəlini sevər, danişmənd (ağıllı-N.N. )   danişməndi sevər.

Döymə qapıyı,  döyərlər qapını.

Dəyirman dönər, amma suyu nərədən.

Dənizdə balıq nəzər olmaz.

Dikəndən (tikandan-N.N.)  gül bitər,  güldən dikan.

Dil adamı bican edər.

Dil qılıncdan çox öldürər.

Dil- kəmigi yoxdur, amma  kəmigi  qırar.

Dəlinin  yürəgi ağzındadır, ağıllının dili yürəgindədir.

Dost min isə azdır, düşmən bir isə çoxdur.

Dosta çox varan aşki surət görər.

Dostluya toqun keç, füqəraya saqın keç.

Dişinin ağrıdığı yerə dil toxunur.

Ruzigara tökülən yüzünə tökülür.

Zəhmətsiz bal yeyilməz.

Rahat istəyən adam saqır, kor, dilsiz olmalı.

Zaman ilə  və saman ilə müşmişələr irişürlər.

Zəman səman (var-dövlət-N.N.) satar.

Zəmana uymaq gərək.

Zənginə mal verən  dənizə  su gətirər.

Sərt sirkə kəndi qabına zərər edər.

Sərçədən qorhan darı əkməz.

Sərşədə ötmək (oxumaq,cəh-cəh vurmaq-N.N.)  yox, nərəsi çox.

Tez gedən tez yorulur.

Quru yananda yaş da yanır.

El ayıbın söyləyən sənin ayıbını da söylər.



Strategiya.az

Xəbərlər
17.07.2019

Alimlərdən İNANILMAZ ARAŞDIRMA - Beyini gücləndirən qida tapıldı

17.07.2019

"Qarabağ"ın oyununa nə qədər bilet satılıb?

17.07.2019

Marşall adalarında radiasiyanın səviyyəsi Çernobıl və Fukusimadan yüksəkdir

17.07.2019

Yay aylarında bu qidalara xüsusi diqqət edin

17.07.2019

DİN Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalı zamanı QADAĞALARI açıqladı

17.07.2019

Külli miqdarda dələduzluq edən şəxsə 8 il cəza verildi

17.07.2019

"Avroviziya"nın növbəti yeri Rotterdam və ya Maastrixt ola bilər

17.07.2019

Beynəlxalq maliyyə institutu manatda istiqraz buraxır - İLK DƏFƏ

17.07.2019

Heydər Əliyev Fondu ürək qüsurlu uşaqların əməliyyatına dəstək oldu

17.07.2019

Gürcüstandan Azərbaycana qanunsuz yolla siqaret və spirtli içki keçirilməsinin qarşısı alınıb

17.07.2019

Azərbaycanda mübahisələrin məhkəməyə qədər həlli ilə bağlı XİDMƏT HAQLARI müəyyən edildi

17.07.2019

"Meyvəli"də kütləvi zəhərlənmə olub

17.07.2019

API: ABŞ-ın neft ehtiyatları yenidən azalıb

17.07.2019

SOCAR istiqrazları üzrə növbəti ödəniş həyata keçirilib

17.07.2019

Azərbaycan, Rusiya, İran və Türkiyənin rabitə nazirləri Tehranda görüşəcək

17.07.2019

Sabah 39 dərəcə isti olacaq

17.07.2019

Gələn həftə yol polisi gücləndirilmiş iş rejmində çalışacaq

17.07.2019

Hərbi liseylərə qəbul imtahanının nəticələri açıqlanıb

17.07.2019

İxtisas seçimi edəcək abituriyentlərin nəzərinə! - Seçim zamanı nələrə diqqət yetirməli?

17.07.2019

Müharibə şəraitində mediamız

17.07.2019

Bakıda bu məktəbləri söküb yenidən tikiləcəklər 

17.07.2019

Azərbaycanda heyvan xəstəliklərinə nəzarətin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı yeni layihəyə başlanılır

17.07.2019

Rusiya Gürcüstana uçuş qadağasının ləğvini nəzərdən keçirəcək

17.07.2019

Qoruqların ərazilərini idarə etmək üçün yeni sistem yaradılacaq

17.07.2019

Bakıda qanunsuz heyvan kəsiminin qarşısının alınması məqsədilə reydlər keçirilib

17.07.2019

Xəzərin sahilboyu torpaqlarının 76 qanunsuz zəbti halı ilə bağlı DİN-ə müraciət olunub

17.07.2019

Şəkidəki bədbəxt hadisədə xəsarət alanların son durumu - Səhiyyə Nazirliyi

17.07.2019

ÇL-də birinci mərhələyə yekun vurulur

17.07.2019

Hərbi birlikdə təlim-metodiki toplantı keçirilib

17.07.2019

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

17.07.2019

Şəmkirdə yol qəzasında ölən və xəsarət alanların adları məlum oldu

17.07.2019

İbtidai sinif müəllimi olmaq istəyən daha 3280 namizəd imtahan verir

17.07.2019

Aİ Komissiyasında ilk qadın prezident

17.07.2019

Tramp S-400 məsələsinə görə Obamanı günahlandırdı

17.07.2019

Neft yenidən ucuzlaşıb

17.07.2019

“MeqaFon” Dağlıq Qarabağla bağlı yanlış informasiyaya görə daxili təhqiqat aparır

17.07.2019

Avroliqada üç vəsiqənin sahibi müəyyənləşdi

17.07.2019

Tramp Türkiyənin “S-400”ləri haqqında: Biz çətin vəziyyətdə qalmışıq

17.07.2019

Təmas xəttində nisbi sakitlik müşahidə olunub

17.07.2019

İyulun 17-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

17.07.2019

Çimərliklərdə 5 xarici vətəndaş xilas olunub

17.07.2019

Teymur Rəcəbov Riçard Rapportla heç-heçə edib

17.07.2019

Azərbaycanda qoruqlarla bağlı YENİ QAYDALAR təsdiqlənib

17.07.2019

“Google” casusluq iddialarına cavab verdi

17.07.2019

Almaniyadan ən çox Türkiyə silah alır

17.07.2019

Demə, bütün xəstəliklərin səbəbi BU İMİŞ - Çin tibbinin İNANILMAZ SİRRİ

16.07.2019

Maliyyə Nazirliyinin istiqrazlarının yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçirilib

16.07.2019

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Heydər Əliyev adına Akademiyasında növbəti məzun buraxılışına həsr olunan tədbir keçirilib

16.07.2019

“Partizani”nin baş məşqçisi: Bakıya turist kimi gəlməmişik

16.07.2019

Türkiyənin aldığı S-400 NATO üçün təhdid deyil - Nazir