Osmanlı türkcəsi-alman-fransız atalar sözləri lüğəti

09:15 / 08.11.2018

Nazim Nəsrəddinov

Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

Vyana.1865-ci il.

Neçə bir neçə  ildir ki, bu kitabın cazibəsindəyəm.

 Bu cazibədar kitab 1865-ci ildə Şərqə böyük marağı olan Vyanada (Wien) nəşr edilib. Yəqin ki, babalarımızın masaüstü kitabı olub.

Əsərin dili adından göründüyü kimi Osmanlı türkcəsindədir.

Kitabın Roma rəqəmləri ilə ayrıca səhifələnən vərəqlərində türk dilində müqəddimə verimişdir.

 
Kitabda diqqətimi özünə cəlb edən  buradakı ata sözləri oldu.180 səhifəlik kitabın 156 səhifəsi atalar sözləridir.

Əslində bu kitabın bu hissəsi üçdilli atalar sözləri  lüğətidir.

Kitabın oxucuya baxan tərəfinin  birinci sütununda  atalar sözü  türk dilində  ərəb əlifbası ilə  yazılmşdır.Onun sağındakı sütunda türkdilli atalar sözləriü latın qrafikasıilə verilmişdir. Sağdakı vərəqin birinci sütununda atalar sözlərinin  alman, onun sağında isə fransız dilinə tərcüməsi verilmişdir.Beləliklə, bir qoşa səhifədə  yerləşdirilən atalar sözlərinin üçdilli lüğəti oxuculara təqdim olunmuşdur.

Kitabın 20 səhifəsində ikidilli təcümə lüğəti yerləşdirilmişdir.

Kitabdakı  atalar sözlərinin çoxunu  XIX əsrin 70-ci və 90-cı illərində dünyaya gələn babam Rəsuldan,nənəm Güləndamdan  dəfələrlə eşitmişəm.

 Yeri gəlmişkən onu da  deyim ki, mən həmişə XIX əsrin görkəmli  Azərbaycan şairi Seyid Əzim Şirvaninin şagirdi olan babam Rəsul kişi ilə fəxr etdiyimi   söyləyirəm.  Rəsul babam mənə sözün altını da öyrədirdi,üstünü də.

Mənim nüktələrimin, eləcə də bəzi söz oyunlarımın çoxunun müəllifi, yol göstərəni  babam Rəsul kişidir.

Dili öyrətmək üçün insanlara doğru yol göstərmək lazımdır. Səhv danışanın səhvini ona   anlatmaq gərəkdir.Lakin bu iş səbrlə,təmkinlə görülməlidir.

Öyrətmə prosesində  lağ, məsxərə yolverilməz hərəkətdir.

Ata və babalarımız sözü  bizlərə elə deyib ki, nə şiş yanıb,nə də kabab.

Ata və babalarımız insanlara  doğru söz  söyləməyin vacibliyini başa sala biliblər.

Ata  və babalarımızın sözlərinə söz calamaq olmur.

Ata və baba sözlərimiz  calaqsız,bəzəksiz-düzəksiz  sözlərimizdir.

           ***

Kitabdan bir neçə deyimləri  oxuculara təqdim edirəm.

Avropanı dolaşan ata sözləri-Zurubi-emsali-osmaniyeler
                                         WIen-1865

 

Ədəbli ədəbsizdən ədəb öyrənər.

Adam iqrarından, heyvan yollarından.

Adam yanılmaq ilə mərifətli olur.

Ər olan ətməyin taşdan çıxarar.

Dilini zəbt edən başını qurtarar.

Dəli odur ki, bir düşdüyü çuxura bir daha düşər.

Dəli odur ki,kəndi söylər, kəndi eşidər.

Dəli dəlini sevər, danişmənd (ağıllı-N.N. )   danişməndi sevər.

Döymə qapıyı,  döyərlər qapını.

Dəyirman dönər, amma suyu nərədən.

Dənizdə balıq nəzər olmaz.

Dikəndən (tikandan-N.N.)  gül bitər,  güldən dikan.

Dil adamı bican edər.

Dil qılıncdan çox öldürər.

Dil- kəmigi yoxdur, amma  kəmigi  qırar.

Dəlinin  yürəgi ağzındadır, ağıllının dili yürəgindədir.

Dost min isə azdır, düşmən bir isə çoxdur.

Dosta çox varan aşki surət görər.

Dostluya toqun keç, füqəraya saqın keç.

Dişinin ağrıdığı yerə dil toxunur.

Ruzigara tökülən yüzünə tökülür.

Zəhmətsiz bal yeyilməz.

Rahat istəyən adam saqır, kor, dilsiz olmalı.

Zaman ilə  və saman ilə müşmişələr irişürlər.

Zəman səman (var-dövlət-N.N.) satar.

Zəmana uymaq gərək.

Zənginə mal verən  dənizə  su gətirər.

Sərt sirkə kəndi qabına zərər edər.

Sərçədən qorhan darı əkməz.

Sərşədə ötmək (oxumaq,cəh-cəh vurmaq-N.N.)  yox, nərəsi çox.

Tez gedən tez yorulur.

Quru yananda yaş da yanır.

El ayıbın söyləyən sənin ayıbını da söylər.



Strategiya.az

Xəbərlər
20.11.2018

ABŞ daha bir ölkəni "QARA SİYAHI"sına salır

20.11.2018

Çexiyada hökumətə etimadsızlıq votumu təyin edilib

20.11.2018

İrandan qayıdan Azərbaycan vətəndaşının ayaqqabısında narkotik vasitə aşkar edilib 

20.11.2018

Putin: Dünyada vəziyyət pisləşir

20.11.2018

Bakıda bu marşrutun fəaliyyəti dayandırılır

20.11.2018

Gürcüstandan gələn Azərbaycan vətəndaşında boş giliz və güllə aşkarlanıb

20.11.2018

“İçəridə ana və oğlu “bizi qurtarın” deyirdi” - Gəncədəki dəhşətli partlayışın ŞAHİDLƏRİ - VİDEO

20.11.2018

Dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi yad olunacaq

20.11.2018

Moskvada MDB-yə üzv dövlətlərin təhlükəsizlik şuraları katiblərinin VI görüşü keçiriləcək

20.11.2018

Ötən gün yol qəzalarında 5 piyada dünyasını dəyişib

20.11.2018

Azərbaycan və Türkiyə Baş Qərargah rəislərinin görüşü keçirilib

20.11.2018

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın Jurnalistlər İttifaqının sədrini qəbul edib

20.11.2018

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi sahədə əməkdaşlığın genişlənməsində birgə hərbi təlimlər böyük önəm daşıyır

20.11.2018

Bakı metrosunda qadınlara qarşı soyğunçuluq və oğurluq - İki nəfər tutuldu

20.11.2018

Bugünkü hərracda manatın ortaçəkili məzənnəsi 1,7000 səviyyəsində formalaşıb

20.11.2018

XƏBƏRDARLIQ! 

20.11.2018

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

20.11.2018

Bakıda kanalizasiyadan heyvan başları çıxarıldı - VİDEO

20.11.2018

Bank hesabından oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb

20.11.2018

Bakıda Kənar dairəvi yolda qəza baş verib

20.11.2018

“Nə varsa, götürürdüm” - 20 yaşlı oğrunun gecə 2-dən sonrakı “məharət”i - VİDEO

20.11.2018

Yumşaq ifadələr, incə deyimlər, başqa sözlə, nüktələr...

20.11.2018

Fövqəladə hallar naziri Gəncədə qəza baş vermiş əraziyə gəlib

20.11.2018

İrandan Azərbaycana narkotik keçirilməsinin qarşısı alınıb

20.11.2018

KTMT-nin Ermənistan problemi: Azərbaycan-Belarus əməkdaşlığına rəsmi İrəvanın qısqanclığı

20.11.2018

Xızıda “KamAZ”la minik avtomobilinin toqquşması nəticəsində 2 nəfər ölüb, 2 nəfər yaralanıb

20.11.2018

Birjalarda neftin qiyməti

20.11.2018

Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı açıq müsabiqə elan edir

20.11.2018

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

20.11.2018

Gəncədə partlayışda ölən və xəsarət alan şəxslərin adları açıqlandı

20.11.2018

Axtarışda olan 35 nəfər saxlanılıb

20.11.2018

Millimiz həlledici oyuna çıxır 

20.11.2018

Zakir Həsənov Türkiyə və Gürcüstan SQ Baş Qərargah rəisləri ilə üçtərəfli görüş keçirəcək

20.11.2018

Noyabrın 20-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

20.11.2018

Atəşkəs 30 dəfə pozulub

20.11.2018

“Mehdi Hüseynzadə xalqın igid oğludur”

20.11.2018

Yasamal rayonunun oxucuları “SEHİRLİ DÜNYA”nın qonağı oldular

20.11.2018

“Dialoqa sadiqlik: Qarşısıalınma və davamlı sülh naminə əməkdaşlıq

20.11.2018

Qarakənd faciəsindən 27 il ötür

20.11.2018

Bakıda 74 yol kəsişməsində sarı tor çəkiləcək

20.11.2018

Qaradağda yük maşını ilə minik maşını toqquşub

20.11.2018

UEFA Millətlər Liqası: Altıncı turda doqquz qarşılaşma keçirilib

20.11.2018

Gəncədə yaşayış binasında partlayış baş verib

20.11.2018

Bakıda liftdə bədbəxt hadisə

20.11.2018

Bertrand Sorre: Fransa “Dağlıq Qarabağ hökumətini” tanımır

19.11.2018

Rüşvətdə təqsirləndirilən müdir: Aldığım pulu axşam məndən götürürdülər

19.11.2018

II Qareginin ofisinə hücum çəkdilər - Ermənistanda ara qarışdı - VİDEO

19.11.2018

Moskvada Nəsiminin büstünün təntənəli açılış mərasimi olub

19.11.2018

Prezident İlham Əliyevin bəyanatı

19.11.2018

Lukaşenko: "Belarus və Azərbaycan həmişə etibarlı və strateji tərəfdaş olaraq qalacaqlar."