Evdən gələn doğmalıq

16:50 / 28.01.2021

Aliyə Əsədova

Mühit ordan başlayır, evdə doğmalaşırsan

    Aşot dayının mənzili iş yeriylə-məktəblə üzbəüz binada yerləşirdi.  Orda qapıçı idi, elə həmin məktəbdə işləyən   Susanna  müəllimə ilə xüsusi salam-sağolu vardı. O da erməni idi, Azərbaycan bölməsində şagirdlərə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fənnini tədris edirdi, sinif rəhbəri idi. Susanna xanımı məktəbdən kənarda danışarkən görürdüm, dilimizdə çox zəif danışırdı.  Azərbaycan dilində fikrini izah etməyə çətinlik çəkirdi . Amma onun əslən Şuşadan olan  həyat yoldaşının bacısı isə,  eyni fənni çox rahat şəkildə tədris edə bilirdi,  mülayim idi və ondan fərqli olaraq azərbaycanlılarla kobud davranmazdı.

    1990-cı illərin əvvəlləri idi, bir gün Aşot dayının eyvanının tüstüləndiyini gördük , içəridən közərtilər də sezilirdi. Ətrafdakı balacalar kimi mən də  maraqla baxdım, elə bilmişdim ki, ev yanır yiyəsinin  də bundan  xəbəri yoxdur.  Məlum olur ki , heç demə Aşot dayı  yola düşməzdən əvvəl gecə saatlarında evini yandırıb və orda yaşamır artıq,  başqa  yerə  köçüb.  İşlədiyi məktəbin direktoru Rimma xanım da bundan mütəəssir olub, onun ordan ayrılmağını istəmirdi.  Susanna müəllimə isə  Bakıdan heç yerə getmədi, adını ,  kimliyini, milliyyətini də dəyişmədi. İş yerindən də  tərpənmədi,  öz qaydasınca erməni-budaq cümlələrlə həmin məktəbdə  Azərbaycan dilinin tədrisinə davam etdi. Susanna müəllimənin həyat yoldaşının bacısı  əslən Şuşalı olan Qismət müəllimə  ermənilərlə azərbaycanlıların bir-birinə dəydiyi  vaxtlarda  dərs saatlarında   deyilənə görə , “atan kazaklardır “ ifadəsini tez-tez işlədərdi.  Bu qadın elə bil  saysız –hesabsız   azərbaycanlı qaçqın,  köçkün ordusundan xəbərsiz idi.  Heç vaxt erməniləri mənfi tərəf kimi görməzdi.   

     Aşot dayının evinin yanması 1990-cı illərdə  olmuşdu ,  indi isə 2021- ci ildir, ermənilər heç dəyişməyib, yenə də gedərkən,  özlərinin olmayan və  bahasına satdıqları, ya da  təhvil verdikləri evlərə od vurub gedirlər. Əvvəlki kimi  indi də eyni qayda ilə tərk edirlər. Yandırırlar, bunu özlərinə təsəlli bilirlər, unudurlar ki,  belə vəziyyətlərdə  özləri özlərini yandırırlar . Neçə illər ərzində  boş qalmış kəndlər,  şəhərlər boş adamların  sayəsində  viran oldu, dağıldı.  Ermənistandan, ölkəmizdəki  yeddi rayon və Qarabağdan  axın-axın insanlar,  azərbaycanlılar köç etdi,  məcburən evindən qaçdı, qovuldular  amma heç vaxt evlərini tərk edərkən  yandırmadılar.

   Ev qaladır, evdə bir doğmalıq var.  Hər evin sakini  heç yerdə görmədiyi münasibəti,  istiliyi , doğmalığı  evlərində görür. Tərbiyə,  mədəniyyət evdən başlayır.  Evin qoxusu dəyişməz, hara getsən belə, o qoxunu xatırlayırsan,  evinlə  doğmalaşırsan.  Buna görə də , azərbaycanlılar heç zaman evlərini yandırmadılar. Sürgünə göndəriləndə, qaçqın- köçkün olanda ,  əsir düşəndə  bir də çevrilib evlərinə baxıblar, evin yoluna boylanıblar.  Fikri , ürəyi evdə qalan adamlar hara getsələr qoyub getdiklərini xatırlayıblar. Halbuki,  evləri viran qalıb dağıdılmışdı, ya da mənimsənilmişdi.  Amma ümidsiz olmadılar . Əsirlikdə işgəncədən üzülüb gedəndə belə, evinin yerini, o evdən nəyisə və  kimisə xatırlayıblar. Azərbaycanlılar bu cür böyüyüb yetişdilər,  özləri qazanıb özləri tikdilər,  qurub-yaratdılar. Amma başqasının  olanları yandıran,  talayan,  daşıyıb  aparanlar təəssüf ki hərdən  başqa  yerlərdə hörmətli oldular .  

     Qapıçı Aşot  dayı  və  Susanna müəllimə  kimi olmayanların ədalət qapısı var. Neçə əsrdir ki, yandıra-yandıra  gəlib-gedənlərin əziyyətində qalmışıq  və yenə də özümüz özümüzdə bir yol, güc tapırıq. İndiki yanğınları hamı görə bildi  -dünyanın gözü qarşısında  alovlandı . Kimlərsə gəlib gedir, bu yanğınlara,  viran qalmış yerlərə baxır, müşahidə edir, hərə bir cür görür. Bəziləri də görməzlikdən gəlir –bu da bizi yandırır.  Evlər təkrar qurulacaq,  şəhərlər yenidən salınacaq , həyat yenidən başlayacaq,   amma bu  olanlar heç vaxt unudulmayacaq.  Ev qaladır, mədəniyyət evdən başlayır, evdə doğmalaşırsan, ev üçün darıxırsan,   evə tələsirsən. Dalaşanda, küsəndə belə,  harda olsan da yenə   evini xatırlayırsan.

      Xəbərləri izləyirəm, ekrandan yanan evlər görünür , ermənilər başqasının evlərini  yandırırlar , qəsb etdikləri , mənimsədikləri özgə evlərini bu cür tərk edirlər .

    Evdə doğmalıq var, mühit evdən doğulur.  Evin havası kimi qoxusu da dəyişməz, tərbiyə  evdən  başlayır .  Hara getsən həmin havada qalırsan,  o havanı daşıyırsan . Evdənkənar ya da ki evində  bir ömür yaşayırsan... xatırlayırsan...

Mühit evdən başlayır - evin havası dəyişməz.

Evdə doğmalaşırsan ... Ev üçün darıxırsan ...

  

 

 


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
07.05.2021

Şuşaya yeni su kəmərinin tikintisinə başlanılıb

07.05.2021

Azərbaycan neftinin bir bareli 68,39 dollara satılır

07.05.2021

Keçmiş nazir müavininin cinayət işi məhkəməyə göndərildi

07.05.2021

AVRO-2020-nin kuboku Prezident İlham Əliyevə təqdim olunub 

07.05.2021

ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı son sutka ərzində 847 mindən çox artıb

07.05.2021

Xalq artisti Arif Quliyev vəfat edib

06.05.2021

Buraxılış imtahanlarının nəticələri ilə bağlı müraciətlərə baxılması üçün apellyasiya təşkil ediləcək

06.05.2021

Prezident İlham Əliyev Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə rəis təyin edib 

06.05.2021

Dövlət Vergi Xidmətininə rəis təyin olundu - SƏRƏNCAM

06.05.2021

Azərbaycanda koronavirusa ən çox yoluxma halı 30-59 yaş arasında müşahidə olunur

06.05.2021

Bayram günlərində məhdudiyyətlər olacaq? - Operativ Qərargah AÇIQLADI

06.05.2021

Təhsil naziri bu direktorları vəzfiəsindən azad edib

06.05.2021

10 noyabr Bəyanatının yerinə yetirilməsi ilə bağlı narahatlığa əsas yoxdur - Ramil Usubov

06.05.2021

Neft qiymətləri bahalaşıb

06.05.2021

Baydenlə Putin Bakıda görüşə bilər

05.05.2021

Putinlə Ərdoğan Qarabağı müzakirə edib

05.05.2021

Daha bir şəhidimizin nəşi tapılaraq ailəsinə təhvil verilib

05.05.2021

Gürcüstanın Baş naziri İrakli Qaribaşvili Azərbaycana səfərə gəlib

05.05.2021

Bakı-Xırdalan-Sumqayıt qatarı ilə sərnişin daşımaları bərpa edilir

05.05.2021

Azərbaycan neftinin bir bareli 68,56 dollara satılır

05.05.2021

Bakıda ən çox yoluxma bu rayonlarda olub

05.05.2021

Dünyada ötən sutka koronavirusa yoluxanların sayı 644 mindən çox olub

05.05.2021

Binəqədi rayonundakı yanğında 12 ağac məhv olub

05.05.2021

Mayın 5-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

05.05.2021

Fikrət Qoca vəfat edib

04.05.2021

“Azərsu”nun sədri vəzifəsindən azad edildi

04.05.2021

“Türk dünyası coğrafiyası və etnosu” üçcildliyi geniş ictimaiyyətə təqdim edilib

04.05.2021

Ombudsman beynəlxalq təşkilatlara azərbaycanlılara qarşı nifrət cinayətlərinə dair hesabat ünvanlayıb

04.05.2021

Dövlət Neft Fondunun səhm alışı artıb

04.05.2021

DTX əməkdaşları “Heydər zirvəsi”nə yürüş təşkil edib

04.05.2021

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Moskvada iftar süfrəsi açılıb

03.05.2021

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

03.05.2021

Xəzər dənizi akvatoriyasında gözlənilən hidrometeoroloji hadisə haqqında XƏBƏRDARLIQ

03.05.2021

Azərbaycan Prezidenti: Türkiyə-Azərbaycan dostluğu, qardaşlığı bu gün ən yüksək zirvədədir

03.05.2021

Bu gün Azərbaycanda Ramazan ayının ikinci Qədr gecəsidir

03.05.2021

Neft qiymətləri ucuzlaşıb

03.05.2021

Neft Fondu apreldəki valyuta hərraclarında 509,9 milyon dollar satıb

03.05.2021

Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib

03.05.2021

Hərbi Prokurorluq: itkin düşmüş daha bir hərbi qulluqçunun şəxsiyyəti müəyyənləşdirilərək meyiti aidiyyəti üzrə verilib

02.05.2021

Azərbaycanda 2125 nəfər COVID-19-dan sağalıb - STATISTIKA

02.05.2021

Dünyada ötən sutka koronavirusa 870 mindən çox yoluxma qeydə alınıb

02.05.2021

Sergey Markov: Ağdamda şahidi olduğumuz vəhşiliklərdən heyrətə gəldik

01.05.2021

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Azad Rəhimovun vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıblar

01.05.2021

Azərbaycanda koronavirusa 1213 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb

01.05.2021

Mövlud Çavuşoğlu Azad Rəhimovun vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib

01.05.2021

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Pasxa bayramı münasibətilə Azərbaycanın xristian icmasını təbrik edib (FOTO)

01.05.2021

Qırğızıstan Prezidenti mayın 1-2-ni milli matəm günü elan edib

01.05.2021

Azərbaycanda həqiqi hərbi xidmətə növbəti çağırış başa çatıb

30.04.2021

Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokurorluğunda kollegiya iclası keçirilib

30.04.2021

Ləğv edilmiş Dövlət Xidmətinin vəzifəli şəxsləri həbs edildi