Boşanmadan sonra uşaqların taleyi

11:32 / 28.02.2014

Paşa Səfərov

Vəkil, hüquqşünas-ekspert

  Nikaha xitam verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri) və məhkəmə tərəfindən həyata keçirilir

Ər-arvadın yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqları olmadıqda, nikaha onların razılığı əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanında xitam verilə bilər. Lakin yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqlarının olmasından asılı olmayaraq ər (arvad) məhkəmə qaydasında itkin düşmüş, fəaliyyət qəbiliyyəti olmayan hesab edildikdə vəya ər (arvad) cinayət törətməyə görə ən azı üç il müddətinə azadlıqdan məhrum olunduqda, ərin (arvadın) ərizəsi əsasında nikaha xitam verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanında aparılır.

Ər-arvad arasında uşaqlar barədə yaranan mübahisələrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanında nikahın pozulmasından asılı olmayaraq məhkəmə qaydasında baxılır. Həmçinin yuxarıda göstərilən hallar istisna olmaqla ər-arvadın yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqları olduqda və ya ər (arvad) nikahın pozulmasına razı olmadıqda nikah məhkəmə qaydasında pozulur.

Nikah məhkəmə qaydasında pozularkən, ər-arvad məhkəməyə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının kiminlə qalmasını müəyyən edən saziş təqdim edə bilərlər. Əgər ər-arvad arasında belə bir saziş olmadıqda, eləcə də bu saziş uşaqların və ya tərəflərdən birinin marağını pozduqda, məhkəmə boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərindən hansının yanında qaldığını müəyyən etməlidir.

Apardığımız araşdırma nəticəsində müəyyən etdik ki, məhkəmə tərəfindən nikahın pozulması ilə bağlı işlərə baxılarkən çox zaman (nikahın pozulmasına dair işlərin 85 %-i) yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların ananın yanında qalmasının şahidi oluruq. Buna əsas səbəb kimi uşağın azyaşlı olması və atanın razılığı götürülür.

Boşanmadan sonra valideynin birindən ayrı yaşayan uşaqlar bəzən müəyyən səbəblərdən (məsələn, evin olmaması və s.) başqa şəxslərlə (məsələn, baba, nənə, dayı, xala və s.) və yaxud başqa ailədə (məsələn, babanın, nənənin, dayının, xalanın ailəsində və s.) yaşamağa məcbur olur.

Hətta bu vəziyyətdə onunla birgə yaşayan şəxslərin təsiri altında (məsələn, ana öz qızına keçmiş həyat yoldaşı ilə ünsiyyət yaratmağı onun əxlaqının ləkələnməsi kimi qiymətləndirir və s.) himayəsində olan valideyn uşağın digər valideyinlə ünsiyyət qurmasına hər vəchlə mane olmağa çalışır (halbuki, valideynlər ayrı yaşadıqda uşaq onların hər biri ilə ünsiyyət hüququna malikdir). Çox zaman buna əsas kimi uşağın tərbiyyəsinin pozulması və yaxud təhsilinin aşağı düşməsi halı əsas gətirilir. Yəni uşaqdan ayrı yaşayan valideyn onun tərbiyəsinə və yaxud təhsilinə mane olması ilə günahlandırılır.

Baxmayaraq ki, ailə qanunvericiliyinə görə hər bir uşaq ailədə yaşamaq və tərbiyə almaq, öz valideynlərini tanımaq və onların qayğısından istifadə etmək, uşağın maraqlarına zidd olan hallar istisna olmaqla, onlarla birgə yaşamaq hüququna malikdir.

Təəssüflər ki, başqa şəxslərlə birgə yaşam vəziyyətdə uşağın gələcək həyatının düzgün formalaşmasında mühüm rol oynayan tərbiyyə və təhsildə müəyyən qüsurlar əmələ gətirir. Məsələn, azyaşlı uşaq onunla bir evdə yaşayan cinayət törətmiş və buna görə cəza çəkmiş dayısının tez-tez cinayətdən, cəza çəkmə müəssisəsindən apardığı danışıqların şahidi olur, lakin dayının xəbəri olmadan onun söhbətləri uşağa maraqlı olur və uşaqda hardasa bu sahəyə gizli meyllənmə mövcud olur ki, bu da gec-tez özünü biruzə verməlidir. Yaxud, uşaq onunla birlikdə yaşayan nənəsinin yaşlı və xəstə olması səbəbindən etdiyi müəyyən hərəkətlərdən iyrənir və bu hal onda müəyyən bir psixi pozuntu halları meydana gətirir.

Halbuki, Ailə Məcəlləsinin 60.3-cü maddəsinə əsasən, uşaqların tərbiyə və təhsilinə aid olan bütün məsələlər uşaqların hüquq və mənafeləri, onların rəyi nəzərə alınmaqla, valideynlərin qarşılıqlı razılığı əsasında həll olunur. Hətta valideynlər ayrı yaşasalar belə bu razılıq həyata keçirilməlidir.

Uşaqlardan ayrı yaşayan valideyn onlarla ünsiyyət hüququna, uşaqların tərbiyə və təhsili ilə bağlı məsələlərin həll edilməsində iştirak etmək hüququna malikdir.  Uşaqlarla yaşayan valideyn uşağın fiziki, psixi sağlamlığına, onun əxlaqi inkişafına zərər yetirməyən digər valideynlə uşağın ünsiyyətinə mane olmamalıdır.

Həmçinin uşaqdan ayrı yaşayan valideyn öz uşağı haqqında tərbiyə və müalicə, sosial müdafiə və digər müvafiq müəssisələrdən məlumat almaq huququna malikdir (Ailə Məcəlləsinin 61.5-ci maddəsi).

Hüquqlarının və qanuni mənafelərinin müdafiəsi hüququna malik olan uşağın hüquqlarının və qanuni mənafelərinin müdafiəsi valideynlər (onları əvəz edən şəxslər), Ailə Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuş hallarda isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (yerli icra hakimiyyətlərinin qəyyumluq və himayə orqanları) və məhkəmə tərəfindən həyata keçirilir.

Uşağın hüquqları və qanuni mənafeləri pozulduqda, o cümlədən valideynləri (onlardan biri) uşağın təhsili, tərbiyəsi üzrə vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya valideynlik hüquqlarından sui-istifadə etdikdə, uşaq öz hüquqlarını qorumaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına (yerli icra hakimiyyətlərinin qəyyumluq və himayə orqanları), 14 yaşına çatdıqda isə məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir.

Boşanmadan sonra uşaqların hüquqlarının və qanuni mənafelərinin müdafiəsinin təmin edilməsi ilk növbədə onunla birgə yaşayan valideynin üzərinə düşür. Heç bir halda valideynlik hüququ uşaqların mənafeyinə zidd həyata keçirilə bilməz.

Valideynlik hüquqlarını həyata keçirərkən valideynlər uşaqların mənəvi inkişafına, fiziki və psixi sağlamlığına xələl yetirməməli, onların tərbiyəsində onların istismarına, təhqir edilməsinə, mənəviyyatının alçaldılmasına, qəddarlığa, kobudluğa, biganəliyə yol verməməlidir. Valideynlik hüquqlarını həyata keçirərkən uşaqların hüquq və mənafelərinə ziyan vuran valideynlər qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

Eyni zamanda belə hallarda digər uşaqdan ayrı yaşayan valideyn məhkəmənin qərarına və ya qanuna əsaslanmadan uşağı yanında saxlayan hər hansı şəxsdən onu geri qaytarmağı tələb etmək, həmçinin, öz valideynlik vəzifələrini yerinə yetirmədiyinə görə valideynlik hüquqlarından məhrum etmə tələbi ilə bağlı məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir.

 


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
26.03.2019

Şimal-Qərb bölgəsinə qar yağıb

26.03.2019

FHN: Yanğının söndürülməsində iştirak edən mülki geyimli şəxslər səhər növbədən çıxan əməkdaşlardır

26.03.2019

Yeni çəkilən yol çökdü - VİDEO

26.03.2019

Nizami rayonundakı ticarət mərkəzində baş vermiş yanğın söndürülüb

26.03.2019

Narkotiklə tutulan şəxslərin oğurluq etdikləri də aşkarlanıb

26.03.2019

MDB Sərhəd Qoşunları komandanları Daşkənddə bir araya gələcəklər

26.03.2019

Anadolu agentliyi bələdiyyə seçkilərinə aid xəbərləri 2500 KİV ilə paylaşacaq

26.03.2019

Yanğın sahəsi 2 hektardan artıqdır - Son xəbər

26.03.2019

Prezident Bakı metropoliteninin yenidən qurulan “Bakmil” stansiyasında yaradılan şəraitlə tanış olub

26.03.2019

Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı Azərbaycana dəstək verəcək

26.03.2019

Çin Colan təpələrinin statusunun dəyişdirilməsinə etiraz edir

26.03.2019

Zabratda avtomobil piyadanı vurub

26.03.2019

Bayramdan sonra ilk iş gününün havası

26.03.2019

Ticarət mərkəzində güclü yanğın dönərxanadan başlayıb - TƏFƏRRÜAT 

26.03.2019

Nazirlik: Ticarət mərkəzində gizli yanğın və tüstülənmə mənbələrini aşkar etmək üçün söküntü işləri aparılır

26.03.2019

Nur-Sultan şəhərində ağır yol qəzası baş verib

26.03.2019

Səhiyyə Nazirliyi: Ticarət mərkəzindəki yanğınla bağlı iki sahibkarın səhhəti pisləşib

26.03.2019

Türkiyədə qayığın batması nəticəsində dörd nəfər ölüb

26.03.2019

Yoşihide Suqa: Hökumət yeni dövrün adını təklif edən şəxsin kimliyini açıqlamayacaq

26.03.2019

Yanğında FHN əməkdaşı xəsarət aldı

26.03.2019

Gömrükdə siqaret və spirtli içkilər aşkar olunub

26.03.2019

FHN: Ticarət mərkəzindəki yanğının yayılmasının qarşısı alınıb, 3 helikopter cəlb olunub

26.03.2019

Mourinyodan Zidana məsləhət

26.03.2019

Qara Qarayev prospekti istiqamətində avtobuslar marşrut xətti üzrə hərəkət edir

26.03.2019

M.Ə.Sabirin yubiley günlərində gördüyüm Şamaxılı ziyalı-Fəxrəddin Orxan müəllim

26.03.2019

Şəki sakinlərindən narkotik vasitə götürülüb 

26.03.2019

İsrail Qəzzanı bombaladı

26.03.2019

Aqolli rəsmən ABŞ klubunda - "Oynamaq üçün səbirsizlənirəm"

26.03.2019

Əli Həsənovun əsərləri Buxarestdə rumın dilində nəşr edilib

26.03.2019

Fövqəladə hallar naziri yanğın baş verən əraziyə gəlib

26.03.2019

"Diqlas" ticarət mərkəzində baş verən yanğının söndürülməsi işləri davam etdirilir

26.03.2019

"Diqlas" ticarət mərkəzində baş vermiş yanğınla əlaqədar olaraq...

26.03.2019

Göyərtəsində bomba olması barədə məlumat daxil olan təyyarə aeroporta enib

26.03.2019

Cəbhədən son xəbər

26.03.2019

Bakıda ticarət mərkəzində güclü yanğın baş verib - VİDEO

26.03.2019

İşlədikləri kafeni taladılar

26.03.2019

WBC türkiyəli boksçunun şikayətinə müsbət cavab verib

26.03.2019

Balakəndə 3 otaqlı ev yanıb

26.03.2019

Yeraltı təkanlar səbəbindən təhsil müəssisələrinin işi iki günlük dayandırılıb

26.03.2019

Şiraz şəhərində sel və daşqınlar nəticəsində 68 nəfər ölüb - Video

26.03.2019

ABŞ dövlət katibi Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik edib

26.03.2019

İtmiş uşağı yol polisləri tapdı

26.03.2019

Bərdə stadionuna sığınan iki qız uşağı və tənha ana - FOTO

26.03.2019

Sumqayıtın "başsız" məktəbləri - ARAŞDIRMA

26.03.2019

Türkiyə öz meydanında Moldova millisini böyük hesabla məğlub edib

26.03.2019

Nikola Yurçeviç: Bu gün futbolçulardan razı qaldım

26.03.2019

ƏDL-in Baş katibi: ABŞ Prezidentinin Colan təpələri ilə bağlı bəyanatı etibarsızdır

25.03.2019

Tramp İsrailin Qolan yüksəklikləri üzərində suverenliyini tanıyıb

25.03.2019

İranda baş verən təbii fəlakət Şiraz şəhərinə böyük ziyan vurub

25.03.2019

Muxtar respublikanın paytaxtına və bölgələrinə qar yağıb