Kreditlə alınmış avtomaşının banka qaytarılması sizi borcdan azad edə bilər

12:15 / 25.11.2016

Paşa Səfərov

Vəkil, hüquqşünas-ekspert

Son zamanlar dünyada yaranmış iqtisadi böhran, təbii ki, insanların maddi vəziyyətlərinin çətinləşməsinə öz təsirini göstərməkdədir. Bu təsir bir sıra sahələrdə olduğu kimi bank-vətəndaş münasibətlərində də öz sözünü deməkdədir. Araşdırmalar göstərir ki, son illər ərzində bank-vətəndaş münasibətlərində olduqca sürətli bir mübahisə artımının şahidi oluruq. Burda mübahisənin mövcudluğunun başlıca səbəbi vətəndaşın maddi imkanlarının zəifləməsi və bunun nəticəsində banka olan borcunu ödəyə bilmək qabiliyyətində olmamasından ibarətdir. Bu cür mübahisələr zamanı çox zaman vətəndaşlar tərəfindən götürülmüş kreditlə alınmış avtomaşınlar xüsusi diqqət cəlb edir ki, bu avtomaşınların mübahisədən sonra taleyinin necə olması, onların yaranmış borcla bağlı hansısa bir hüquqi əhəmiyyətə malik olub-olmaması barədə çoxları xəbərsizidr. Bu mövzulara aydınlıq gətirmək üçün Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvi, vəkil Paşa Səfərova müraciət etdik.

Vəkil Paşa Səfərov bildirdi ki, adətən bankla vətəndaş arasında müvafiq olaraq kredit müqaviləsi bağlanır və bunun əsasında vətəndaşa müəyyən məbləğdə kredit verilir. Vətəndaş kredit götürdüyü pulla çox zaman avtomaşın alır və həmin avtomaşını götürdüyü kredit təminatı kimi girova (ipotekaya) qoyur və bu barədə tərəflər arasında müvafiq olaraq girov (ipoteka) müqaviləsi bağlanılır. Sonradan vətəndaş krediti ödəməkdə çətinlik çəkdiyi zaman əksər hallarda kreditin təminatı kimi girova (ipotekaya) qoyulmuş avtomaşını banka qaytarır, yaxud bank həmin avtomaşını vətəndaşdan alır (əksər hallarda bu alınma məcburi qaydada həyata keçirilir).

Adətən belə olan hallarda, kreditin təminatı kimi girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşın bank tərəfindən götürüldükdən (qəbul edildikdən) sonra bank vətəndaşa qarşı borcun, ona hesablanmış faizin (bəzən dəbbə pulunun da) tutulması, tutmanın girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşına yönəldilməsi ilə bağlı iddia ərizəsi ilə müvafiq məhkəməyə müraciət edir.

Halbuki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən 18 noyabr 2008-ci il tarixdə təsdiq edilmiş “Banklarda kreditlərin verilməsi qaydalarına” əsasən, bankdaxili qaydalarda ən azı aşağıdakı tənzimləmə tədbirləri əks olunmalıdır:

borcalan tərəfindən əlavə maliyyə vəsaitlərinin cəlb edilməsinə, əlavə təminatın verilməsinin təmin olunmasına yönəldilmiş tədbirlər;

borcalanın maliyyə imkanlarını və ödəmə qabiliyyətini gücləndirmək yollarının tapılması istiqamətində borcalanla birgə tədbirlərin görülməsi (məsləhətçi xidmətlərinin cəlb edilməsi, əməliyyat xərclərinin azaldılması və/və ya gəlirlərin artırılması, aktivlərin satılması proqramının hazırlanması, müəssisənin yenidən təşkili, borcun restrukturizasiyası proqramının hazırlanması, kreditin şərtlərinin dəyişdirilməsi və s.);

kredit üzrə borcalanın öhdəliklərinin başqa fiziki və ya hüquqi şəxsə ötürülməsi; borcun qaytarılması üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada kredit təminatına tələbin yönəldilməsi.

Göründüyü kimi vətəndaş borc öhdəliyini gecikdirdiyi halda, bank onun ödəmə qabiliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində onunla birgə tədbirlər görməli, bu mümkün olmadığı halda borcun qaytarılması üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada kreditin təminatına tələb yönəldilməlidir. Lakin bank tərəfindən bu hərəkətlərin hansısa birinin edilməməsi və birbaşa məhkəməyə müraciət hüququndan istifadə edilməsi yaranmış mübahisənin həllində düzgün addım hesab oluna bilməz.

Məhkəmə isə çox hallarda bankın iddia tələbini təmin edərək, vətəndaşdan borcun, ona hesablanmış faizin (bəzən dəbbə pulunun da) tutulması, tutmanın girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşına yönəldilməsi ilə bağlı müvafiq qərar qəbul edir.

Həmin qərarın icrası zamanı, demək olar ki, əksər hallarda borcun girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşına yönəldilməsindən sonra, avtomaşının satışından əldə olunan vəsait borcu tam şəkildə ödəmir və belə olan halda borcun yerdə qalan hissəsi “İcra haqqında” Qanunun müvafiq normalarına uyğun olaraq vətəndaşdan tələb olunur.

Vəkil daha sonra bildirdi ki, “əgər borclu olan şəxs borcunun bir hissəsini müvafiq qaydada ödəyibsə və sonradan müəyyən səbəblərə görə (məsələn, maddi vəziyyətinin pisləşməsi və s.) borcu ödəyə bilməmişsə və bankdan götürdüyü kreditlə müvafiq olaraq aldığı və kreditin təminatı kimi girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşını banka qaytarmaq niyyətində olduğunu bildirmişsə və bank buna etiraz etməmiş və verilmiş avtomaşını qəbul etmişsə (bu barədə təhvil-təslim aktı tərtib olunmalı, əgər bu akt yoxdursa o zaman vətəndaş bu hadisənin mövcudluğunu sübuta yetirməlidir), bu artıq borclunun kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərinə xitam verilmiş hesab olunması üçün əsasdır (belə ki, tərəflərin etdikləri hərəkət artıq vətəndaşın qalan borcunun avtomaşınla əvəzşlədirilməsi anlamına gəlir, yəni vətəndaş bank qarşısında girov qoyulmuş (ipoteka ilə yüklü edilmiş) avtomobili banka təhvil verilməklə, bank qarşısıda olan öhdəliyini lazımınca icra etmişdir). Buna baxmayaraq bank tərəfindən borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət edilməsi zamanı işə baxan məhkəmə vətəndaşın banka qarşı irəli sürüləcək tələbi ilə Mülki Məcəllənin müvafiq olaraq, 445.5, 458-ci maddələrinə əsaslandırılmış şəkildə istinad etməklə bankın borcla bağlı vətəndaşa qarşı irəli sürülmüş iddia tələbini rədd etməklə yanaşı müvafiq kredit və girov (ipoteka) müqavilələri üzrə borclunun öhdəliklərinə xitam verilmiş hesab olunması barədə qətnamə qəbul edə bilər. Təcrübəyə nəzər yetirsək görərik ki, artıq belə mübahisələrlə bağlı bir neçə mülki iş üzrə sözügedən məhkəmə qətnamələri mövcuddur və həmin qərarlar yuxarı nstansiya məhkəmələri tərəfindən dəyişdirilmədən saxlanılmışdır”.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
08.04.2020

Azərbaycanda koronavirusla bağlı XƏBƏRDARLIQ: Say artsa, biz bununla bacara bilməyəcəyik

08.04.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

08.04.2020

Xaçmazda ağacları kəsən şəxs cəzalanıb

08.04.2020

Bakıda saxta arayışlar satan şəxslər tutulub

08.04.2020

Koronavirusdan zərər çəkən sahibkarlara maliyyə dəstəyinin göstərilməsi mexanizmləri açıqlandı

08.04.2020

Azərbaycanda onlayn sosial etibarnamənin tətbiqinə başlanıldı

08.04.2020

Azərbaycan koronavirusla mübarizədə liderlər sırasındadır!

08.04.2020

Neftin qiyməti bahalaşıb

08.04.2020

Bakı polisi vətəndaşlara növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi

08.04.2020

Koronavirusla bağlı SON STATİSTİKA

08.04.2020

Pandemiyadan zərərçəkən sahələrlə bağlı paketlər reallaşdırılır

08.04.2020

icaze.e-gov.az portalında işsizliyin qeydiyyatı nəzərdə tutulmayıb

08.04.2020

Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 81 mini ötüb

07.04.2020

Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 725-ə çatıb

07.04.2020

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

07.04.2020

Pensiya və sosial ödənişlərin veriləcəyi VAXT açıqlandı

07.04.2020

Azərbaycanda daha 76 nəfər koronavirusa yoluxdu, 1 nəfər öldü - Operativ Qərargah

07.04.2020

Bərdədə karantin rejimini pozan 5 nəfər həbs edilib, 189 nəfərə xəbərdarlıq olunub

07.04.2020

Baş infeksionist xüsusi karantin rejiminin müddəti barədə danışıb

07.04.2020

Dünya Səhiyyə Təşkilatı: dünyada altı milyona yaxın tibb bacısı çatışmır

07.04.2020

Mərkəzi Bank: Bugünkü hərracda tələb 67,2 milyon dollar olub

07.04.2020

Karantin rejimini pozan daha 1499 sürücü cərimələnib

07.04.2020

Azərbaycan neftinin bir barreli 23,48 dollara satılır

07.04.2020

Donald Tramp: OPEC-in ABŞ-dan neft hasilatını azaltmaqla bağlı tələbi olmayıb

07.04.2020

“Nacional” qəzeti : Ermənilər Qarabağa gəlmədirlər

07.04.2020

Bu kateqoriyadan olan vətəndaşlar işsiz şəxs kimi qeydiyyata alınmaq üçün müraciət etməməlidirlər

07.04.2020

Mart ayında ABŞ-da 700 mindən çox iş yeri bağlanıb

07.04.2020

Facebook istifadəçilərin hərəkəti barədə məlumat toplayacaq

06.04.2020

Türkiyədə koronovirusdan ölənlərin sayı 649 nəfərə çatıb

06.04.2020

Saxta yolla karantin rejimini pozanlar barəsində ölçü götürüləcək - Operativ Qərargah

06.04.2020

Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

06.04.2020

Milli Televiziya və Radio Şurasına yeni sədr seçilib

06.04.2020

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqına müraciət edib

06.04.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında tibbi maska istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak ediblər

06.04.2020

Berlin: məhdudlaşdırıcı tədbirləri yumşaltmaq hələ tezdir

06.04.2020

Covid-19-lu dünya – Sona Vəliyevanın yeni şeirləri

06.04.2020

Mərkəzi Bank depozit hərracının nəticələrini açıqlayıb

06.04.2020

Dağlıq Qarabağda erməni hərbçisi yaralanıb

06.04.2020

Karantin rejimini pozan 6 nəfər həbs edilib

06.04.2020

Naxçıvanda 18 nəfərdə koronavirus aşkarlandı

06.04.2020

Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 833 nəfərə çatıb

06.04.2020

Zaqatalada kriminal avtoritet həbs edilib

06.04.2020

ABŞ-da koronavirus qurbanlarının sayı 9 mini ötüb

06.04.2020

Yaponiyada vəziyyət böhran həddinə çatıb

06.04.2020

Tovuzda mağazaya oğurluğa girən 28 yaşlı gənc qətlə yetirildi

06.04.2020

Neftin qiyməti ucuzlaşıb

06.04.2020

Xüsusi karantin qaydalarını pozan 1369 sürücü məsuliyyətə cəlb edildi

05.04.2020

Ombudsmanın koronavirusun yayılması ilə əlaqədar miqrantların hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə həyata keçirdiyi fəaliyyətə dair məlumat

05.04.2020

Azərbaycanda koronavirusdan iki nəfər vəfat edib - Operativ Qərargah

05.04.2020

İndiyədək 8103 qısa nömrəsinə 223 min telefon nömrəsindən 456 min SMS göndərilib