Kreditlə alınmış avtomaşının banka qaytarılması sizi borcdan azad edə bilər

12:15 / 25.11.2016

Paşa Səfərov

Vəkil, hüquqşünas-ekspert

Son zamanlar dünyada yaranmış iqtisadi böhran, təbii ki, insanların maddi vəziyyətlərinin çətinləşməsinə öz təsirini göstərməkdədir. Bu təsir bir sıra sahələrdə olduğu kimi bank-vətəndaş münasibətlərində də öz sözünü deməkdədir. Araşdırmalar göstərir ki, son illər ərzində bank-vətəndaş münasibətlərində olduqca sürətli bir mübahisə artımının şahidi oluruq. Burda mübahisənin mövcudluğunun başlıca səbəbi vətəndaşın maddi imkanlarının zəifləməsi və bunun nəticəsində banka olan borcunu ödəyə bilmək qabiliyyətində olmamasından ibarətdir. Bu cür mübahisələr zamanı çox zaman vətəndaşlar tərəfindən götürülmüş kreditlə alınmış avtomaşınlar xüsusi diqqət cəlb edir ki, bu avtomaşınların mübahisədən sonra taleyinin necə olması, onların yaranmış borcla bağlı hansısa bir hüquqi əhəmiyyətə malik olub-olmaması barədə çoxları xəbərsizidr. Bu mövzulara aydınlıq gətirmək üçün Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvi, vəkil Paşa Səfərova müraciət etdik.

Vəkil Paşa Səfərov bildirdi ki, adətən bankla vətəndaş arasında müvafiq olaraq kredit müqaviləsi bağlanır və bunun əsasında vətəndaşa müəyyən məbləğdə kredit verilir. Vətəndaş kredit götürdüyü pulla çox zaman avtomaşın alır və həmin avtomaşını götürdüyü kredit təminatı kimi girova (ipotekaya) qoyur və bu barədə tərəflər arasında müvafiq olaraq girov (ipoteka) müqaviləsi bağlanılır. Sonradan vətəndaş krediti ödəməkdə çətinlik çəkdiyi zaman əksər hallarda kreditin təminatı kimi girova (ipotekaya) qoyulmuş avtomaşını banka qaytarır, yaxud bank həmin avtomaşını vətəndaşdan alır (əksər hallarda bu alınma məcburi qaydada həyata keçirilir).

Adətən belə olan hallarda, kreditin təminatı kimi girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşın bank tərəfindən götürüldükdən (qəbul edildikdən) sonra bank vətəndaşa qarşı borcun, ona hesablanmış faizin (bəzən dəbbə pulunun da) tutulması, tutmanın girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşına yönəldilməsi ilə bağlı iddia ərizəsi ilə müvafiq məhkəməyə müraciət edir.

Halbuki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən 18 noyabr 2008-ci il tarixdə təsdiq edilmiş “Banklarda kreditlərin verilməsi qaydalarına” əsasən, bankdaxili qaydalarda ən azı aşağıdakı tənzimləmə tədbirləri əks olunmalıdır:

borcalan tərəfindən əlavə maliyyə vəsaitlərinin cəlb edilməsinə, əlavə təminatın verilməsinin təmin olunmasına yönəldilmiş tədbirlər;

borcalanın maliyyə imkanlarını və ödəmə qabiliyyətini gücləndirmək yollarının tapılması istiqamətində borcalanla birgə tədbirlərin görülməsi (məsləhətçi xidmətlərinin cəlb edilməsi, əməliyyat xərclərinin azaldılması və/və ya gəlirlərin artırılması, aktivlərin satılması proqramının hazırlanması, müəssisənin yenidən təşkili, borcun restrukturizasiyası proqramının hazırlanması, kreditin şərtlərinin dəyişdirilməsi və s.);

kredit üzrə borcalanın öhdəliklərinin başqa fiziki və ya hüquqi şəxsə ötürülməsi; borcun qaytarılması üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada kredit təminatına tələbin yönəldilməsi.

Göründüyü kimi vətəndaş borc öhdəliyini gecikdirdiyi halda, bank onun ödəmə qabiliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində onunla birgə tədbirlər görməli, bu mümkün olmadığı halda borcun qaytarılması üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada kreditin təminatına tələb yönəldilməlidir. Lakin bank tərəfindən bu hərəkətlərin hansısa birinin edilməməsi və birbaşa məhkəməyə müraciət hüququndan istifadə edilməsi yaranmış mübahisənin həllində düzgün addım hesab oluna bilməz.

Məhkəmə isə çox hallarda bankın iddia tələbini təmin edərək, vətəndaşdan borcun, ona hesablanmış faizin (bəzən dəbbə pulunun da) tutulması, tutmanın girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşına yönəldilməsi ilə bağlı müvafiq qərar qəbul edir.

Həmin qərarın icrası zamanı, demək olar ki, əksər hallarda borcun girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşına yönəldilməsindən sonra, avtomaşının satışından əldə olunan vəsait borcu tam şəkildə ödəmir və belə olan halda borcun yerdə qalan hissəsi “İcra haqqında” Qanunun müvafiq normalarına uyğun olaraq vətəndaşdan tələb olunur.

Vəkil daha sonra bildirdi ki, “əgər borclu olan şəxs borcunun bir hissəsini müvafiq qaydada ödəyibsə və sonradan müəyyən səbəblərə görə (məsələn, maddi vəziyyətinin pisləşməsi və s.) borcu ödəyə bilməmişsə və bankdan götürdüyü kreditlə müvafiq olaraq aldığı və kreditin təminatı kimi girov (ipoteka) qoyulmuş avtomaşını banka qaytarmaq niyyətində olduğunu bildirmişsə və bank buna etiraz etməmiş və verilmiş avtomaşını qəbul etmişsə (bu barədə təhvil-təslim aktı tərtib olunmalı, əgər bu akt yoxdursa o zaman vətəndaş bu hadisənin mövcudluğunu sübuta yetirməlidir), bu artıq borclunun kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərinə xitam verilmiş hesab olunması üçün əsasdır (belə ki, tərəflərin etdikləri hərəkət artıq vətəndaşın qalan borcunun avtomaşınla əvəzşlədirilməsi anlamına gəlir, yəni vətəndaş bank qarşısında girov qoyulmuş (ipoteka ilə yüklü edilmiş) avtomobili banka təhvil verilməklə, bank qarşısıda olan öhdəliyini lazımınca icra etmişdir). Buna baxmayaraq bank tərəfindən borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət edilməsi zamanı işə baxan məhkəmə vətəndaşın banka qarşı irəli sürüləcək tələbi ilə Mülki Məcəllənin müvafiq olaraq, 445.5, 458-ci maddələrinə əsaslandırılmış şəkildə istinad etməklə bankın borcla bağlı vətəndaşa qarşı irəli sürülmüş iddia tələbini rədd etməklə yanaşı müvafiq kredit və girov (ipoteka) müqavilələri üzrə borclunun öhdəliklərinə xitam verilmiş hesab olunması barədə qətnamə qəbul edə bilər. Təcrübəyə nəzər yetirsək görərik ki, artıq belə mübahisələrlə bağlı bir neçə mülki iş üzrə sözügedən məhkəmə qətnamələri mövcuddur və həmin qərarlar yuxarı nstansiya məhkəmələri tərəfindən dəyişdirilmədən saxlanılmışdır”.


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
19.09.2019

Tramp: Bir zənglə istənilən ölkəyə girə bilərik

19.09.2019

Səhiyyə Nazirliyi İsmayıllıda baş verən zəhərlənmə ilə bağlı: Yardım göstərilir

19.09.2019

Sərhəddə tutulan şəxs narkotiklə dolu çantanı çəpərin əks tərəfinə atdı

19.09.2019

Bakının Baş planının hazırlanması üzrə qurumlararası İşçi Qrupun növbəti iclası keçirilib

19.09.2019

Hacı Əliyev barədə hakimlər son qərarını açıqladılar - RƏSMİ

19.09.2019

Əfqanıstanda aviazərbələr nəticəsində ən azı 30 dinc insan həlak olub

19.09.2019

Yasamalda ağac kəsənlər barəsində məlumatlar şəhər prokurorluğuna göndərilib

19.09.2019

Sabah 34 dərəcə isti olacaq

19.09.2019

Nazir: TANAP-la indiyədək 2,5 milyard kubmetrdən çox təbii qaz göndərilib

19.09.2019

İmişlidə özlərini çaya atmaq istəyən qadın və oğlu xilas edilib

19.09.2019

Millimizin mövqeyi açıqlandı - yeni reytinq

19.09.2019

ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı neft obyektlərinə hücumda İranı ittiham edir, sübut isə yoxdur

19.09.2019

Yediyimiz dönərlər: Leş yığanlar əti 50 qəpiyə alırlar – VİDEO

19.09.2019

Ermənistanda istefaya göndəriləcək nazirlərin adları açıqlandı

19.09.2019

Nazir müavini: Azərbaycan Xəzəryanı ölkələrin hər biri ilə siyasi və iqtisadi sahədə sıx əməkdaşlıq edir

19.09.2019

“Azeri Light”ın bir barreli 67,33 dollara satılır

19.09.2019

Xaçmazda dəyərindən ucuz təklif olunan qızıllar oğurluq imiş

19.09.2019

Hava meteohəssas insanlarda narahatlıq yarada bilər

19.09.2019

Zakir Həsənov müşavirə keçirdi, təlimləri izlədi

19.09.2019

"Əsrin müqaviləsi"- Azərbaycanı qlobal dünya iqtisadiyyatının tərkib hissəsinə çevirən layihə

19.09.2019

İran prezidenti BMT Baş Assambleyasında iştirak etməyə bilər - Vizası yoxdur

19.09.2019

Azərbaycana aksiz markasız alkoqollu içkilər gətirən şəxs ifşa olunub

19.09.2019

Əhməd Cavadın həyatı film oldu - VİDEO

19.09.2019

“İTBAŞI” romanının 2-ci hissəsi çapdan çıxdı

19.09.2019

Bu rayonlarda direktor yerləri boşdur

19.09.2019

Ukrayna bütün təmas xətti boyunca qoşunlarını geri çəkir

19.09.2019

"Qarabağ" "Sevilya"ya qarşı 

19.09.2019

Atəşkəs snayperlərlə pozuldu - 19 dəfə

19.09.2019

Azərbaycanda “Qida təhlükəsizliyi haqqında” qanun qəbul olunacaq

19.09.2019

Bakıda iki küçədə hərəkət məhdudlaşdırılacaq

19.09.2019

Sentyabrın 19-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

19.09.2019

Neft yenidən bahalaşıb

19.09.2019

Xətai rayonu ərazisində kompleks tədbirlər həyata keçirilir

19.09.2019

UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinin birinici turu yekunlaşıb

19.09.2019

Bu ölkənin əhalisi son iki ildə 3 milyon nəfər azalıb

19.09.2019

Lənkəranda "Mercedes" "07" ilə toqquşdu, sürücü öldü

19.09.2019

Kürdəmirdə mağazadan 3 min manatlıq oğurluq edən şəxs saxlanılıb

19.09.2019

UEFA Çempionlar Liqasının birinci turunun ən yaxşı qolunun müəllifi kim olacaq?

19.09.2019

Xəzər dənizində zəlzələ olub

18.09.2019

 Mindən çox abonentin qaz təminatı dayandırılıb

18.09.2019

Prezidentin köməkçisi Əli Həsənov Türkiyənin ingilisdilli TRT WORLD kanalına müsahibə verib - Video

18.09.2019

Bakıda Üzeyir Hacıbəyli XI Beynəlxalq Musiqi Festivalının təntənəli açılış mərasimi olub

18.09.2019

Bakıda kirayə qalan 32 yaşlı qadın küçədə ürəyindən bıçaqlandı

18.09.2019

Elmar Məmmədyarov: Minsk Qrupunun üzvü kimi İtaliyanın Qarabağ münaqişəsini diqqətdə saxlaması vacibdir

18.09.2019

Polis inspektorunu təhqir edən sürücü həbs olunub

18.09.2019

"Deputatların əməkhaqqı artdı, amma pensiyada o artım olmadı. Bu məsələ həll ediləcək”

18.09.2019

Gələn ildən sosial müdafiə məqsədlərinə ayrılan vəsaitin həcminin 10 faiz artırılması ehtimal edilir

18.09.2019

Müvəkkil Hüquq Mərkəzi maarifləndirilmə tədbirlərini yekunlaşdırıb

18.09.2019

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

18.09.2019

Dilqəm və Şahbazla bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA