Hakimin yoxluğunda qərarı kim imzalamalıdır

09:40 / 03.04.2014

Paşa Səfərov

Vəkil, hüquqşünas-ekspert

 

Ümumiyyətlə, icraatından asılı olmayaraq inzibati-iqtisadi mübahisələrə, inzibati xətalara dair, mülki və cinayət işlərinə məhkəmələrdə hakim (hakimlər) tərəfindən baxılır.

Məhkəmədə baxılan hər bir iş yekun məhkəmə qərarı ilə tamamlanır ki, bu qərar da işə baxmış hakim (hakimlər) tərəfindən qəbul edilir və imzalanır.

Lakin təcrübədə qərarı qəbul etmiş hakimi onu imzalamaq səlahiyyətində olmaması halına rast gəlinməsi istisna edilmir (məsələn, qərarı qəbul edən hakim onu hazırladıqdan sonra, lakin imzalamadan əvvəl ölür, yaxud onun xəstəliyi səbəbindən hazırlanmış qərarı imzalamaq səlahiyyəti olmur və s.).

Belə bir halın baş verməsindən sonra hazırlanmış, lakin imzalanmamış qərarın imzalanması məsələsi təəssüflər olsun ki, nə prosessual normativ hüquqi aktlarda (İPM, İXM, CPM, MPM), nə digər hüquqi aktlarda, nə də ki, məhkəmələrin tövsiyyə xarakteri daşıyan aktlarında nəzərdə tutulmamışdır.

Bəs belə bir halın baş verməsi nəticəsində yaranmış çətinliyin həlli qaydası necə həyata keçirilməlidir?

Mülki işlər və iqtisadi mübahisələrə dair işlər üzrə yekun məhkəmə aktı kimi qətnamənin işə baxan hakim tərəfindən imzaqlanması MPM-in 214.4-cü maddəsindən nəzərdə tutulmuşdur.

Sözügedən normaya əsasən, qətnaməni qəbul etdikdən və imzaladıqdan sonra hakim məhkəmə iclas zalına qayıdır, qətnaməni elan edir. Qətnamənin məzmununu, ondan şikayət etmə qaydası və müddətini izah edir.

Lakin mürəkkəb işlər üzrə qəbul edilmiş qətnamənin həcminin  böyüklüyü səbəbindən hakim ancaq qətnamənin nəticə hissəsini elan edə bilər. Bu zaman qətnamənin elan edilmiş nəticə hissəsi yazılı formada tərtib edilməli, hakim və ya hakimlər tərəfindən imzalanmalı və işə əlavə edilməlidir. Qətnamənin nəticə hissəsi elan edildikdən sonra sədrlik edən işdə iştirak edən şəxslərə və nümayəndələrə qətnamənin tam mətni ilə tanış olmanın vaxtını bildirməlidir.

Bundan sonra hakim tərəfindən qətnamənin tam mətni hazırlanır və imzalanır. Lakin yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi qətnamənin hazırlanmasından sonra onun hakim tərəfindən imzalanmasının qeyri-mümkünlüyü halının mövcudluğu  istisna deyil.

Ölkədaxili qanunvericilikdən fərqli olaraq bəzi xarici ölkələrin qanunvericiliyində belə bir vəziyyətin baş verməsi halında ediləcək hərəkət tənzimlənmişdir. Məsələn, Türkiyə Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində  bu hal belə müəyyən edilmişdir.

“Qət edilən nəticə yoxlanıldıqdan sonra əsaslı qərarı imzalamadan hakim ölərsə və ya hər hansı bir səbəblə imza edə bilməz hala düşərsə, yeni hakim, yoxlanılan nəticəyə uyğun olaraq hazırlanan əsaslı qərarı şəxsən yazaraq imzalayır. Kollegiyal tərkibli məhkəmələr də belə bir vəziyyətin həyata keçməsi halında, nəticə digər hakimlər tərəfindən imzalanır və sədrlik edən və ya ən təcrübəli hakim tərəfindən, nəticənin altına digər hakimin imza etməməsinin səbəbi yazılaraq imza olunur.”.

Hesab edirik ki, kollegiyal tərkibdə işə baxan hakimlərdən birinin qərarı imzalaya bilməməsi halında məhkəmə qətnaməsini kollegial tərkibə sədrlik edən və yaxud daha təcrübəli hakim tərəfindən səbəbi göstərilməklə imzalanması halı daha məqsədəmüvafiqdir.

Lakin işə təkbaşına baxan hakim tərəfindən belə bir halın mövcudluğuna nisbətdə onun imzalanması məsələsi bir qədər çətinlik yaradır. Məsələn, belə bir halın baş verməsi zamanı məhkəmə qətnaməsini məhkəmə sədri, yaxud məhkəmənin digər hakimi, məhkəmənin tək hakimdən ibarət olması vəziyyətində onun digər məhkəmənin hakimi və ya sədri tərəfindən imzalanması halını doğru hesab edə bilərik. Lakin MPM-in 387.2.5-ci maddəsində qətnamənin onda göstərilən hakim tərəfindən imzalanmaması apellyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilməsi birbaşa göstərilmişdir.

Əgər qətnamədə yeni hakim tərəfindən baxılması və imzalanması nəzərdə tutulduğu halda o zaman MPM-in 387.2.6-cı maddəsinin tələbi baxımından qətnamə işə baxan hakim tərəfindən qəbul edilməmiş, kimi hesab olunaraq apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən ləğv olunacaqdır.

Ümumiyyətlə məhkəmə qətnaməsinin imzalanması məsələsi 3 yerə bölünür:

1) tam hazır olunmuş və imzalanmış qətnamə;

2) nəticə hissəsi imzalanmış və tam hissəsi imzalanmamış;

3) tam hazırlanmış, lakin imzalanmamış qətnamə.

Tam hazırlanmış və imzalanmış qətnamə araşdırma mövzusuna uyğun olmadığına görə onu tədqiq etməyə ehtiyac görmürük.

Nəticə hissəsi imzalanmış və tam hissəsi imzalanmamış qətnaməyə gəlincə hesab edirik ki, həmin qətnamə nəticəyə uyğun olaraq məhkəmənin digər hakimi, yaxud bu mümkün olmadığı təqdirdə digər eyni instansiyalı məhkəmənin hakimi tərəfindən qətnamənin sonunda səbəbi göstərilməklə imzalanmalıdır.

Təbii ki, bu MPM-in 387.2.5-ci və 387.2.6-cı maddələri ilə ziddiyyət təşkil edəcək, lakin bu ziddiyyətin həlli qaydası mülki prosessual qanunvericiliyə ediləcək əlavə və dəyişikliyinn üzərinə düşür.

Tam hazırlanmış, lakin imzalanmamış qətnaməyə gəlincə, burada hadisələr bir qədər mübahisəli şəkildə tədqiq edilməkdədir. Belə ki, hazırlanmış qətnamə MPM-in 215-ci maddəyə uyğun olaraq hazırlanır ki, həmin normaya görə, müstəsna hallarda xüsusilə mürəkkəb işlər üzrə qətnamə qəbul edildikdə, hakim qətnaməni və yaxud onu nəticə hissəsini məhkəmə baxışı qurtardıqdan sonra 3 gündən gec olmayaraq elan edə bilər. Bu halda hakimin hazırlanmış qətnamənin imzalaya bilməməsi onun məhkəmə iclasının başa çatmaması və işə yeni hakimin cəlb olunması ilə iş üzrə yekun məhkəmə qərarının çıxarılması ilə davam etdirilməlidir.

 


Etiket:

Strategiya.az

Xəbərlər
17.11.2019

Xaçmazda iki avtomobil toqquşub, bir nəfər ölüb

17.11.2019

Bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar seçici siyahılarının məlumat lövhələrində yerləşdirilməsi prosesi başa çatır

17.11.2019

Nüvə başlığı daşıya bilən ballistik raket sınaqdan keçirildi

17.11.2019

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarının çoxpilləli komanda-qərargah təlimi başa çatıb - VİDEO

17.11.2019

Türkiyə sanksiyalardan qorxmadı: S-400-dən imtina etməyəcək

17.11.2019

Dünya gənclər hərəkatının yadda qalan xatirə və təəssüratları         

17.11.2019

Siqaret kötüyünü yerə atanlar cərimələnəcək

17.11.2019

Yaponiya ABŞ-ın müttəfiqlərlə bağlı fikrini bəyənmədi – 8 mlrd dollar ödəməkdən imtina etdi

17.11.2019

Əli Kərimli və radikal ətrafı bəraət axtarışında

17.11.2019

Trampın tibbi müayinəsinin nəticəsi açıqlandı

17.11.2019

Azərbaycan “Tokio 2020”yə 10 lisenziya qazanıb

17.11.2019

Atəşkəs cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində 23 dəfə pozulub

17.11.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib

17.11.2019

Ölkənin çaylarında sululuq səviyyəsi dəyişdi

17.11.2019

İbtidai və orta məktəblərdə səhər və gündüz məşğələləri ləğv olunacaq

17.11.2019

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günü qeyd olunur

16.11.2019

Azərbaycan yığması "Avro-2020"də növbəti oyununu keçirdi

16.11.2019

Xədicə İsmayılova "Müsavat" rəhbərliyini istefa verməyə çağırıb

16.11.2019

Qəza nəticəsində xəsarət alan 27 yaşlı kişi başın kəsilmiş yarası...

16.11.2019

Mühacirətdə olan müsavatçı Arif Hacılının istefasını tələb etdi

16.11.2019

Türkiyə polisi Əbu Bəkr əl-Bağdadinin 25 qohumunu saxlayıb

16.11.2019

İnterpolun Milli Mərkəzi Bürosunun yeni rəisi şəxsi heyətə təqdim edilib

16.11.2019

Sumqayıtda kəskin iy-qoxunun yayıldığı ərazidə araşdırmalar aparılır

16.11.2019

"Azəriqaz” qazanxanaların təbii qaz təchizatını bərpa etdi

16.11.2019

Abşeron rayonunda ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib

16.11.2019

YAP-ın MSK-ya təyin edilmiş məşvərətçi səs hüquqlu üzvü təsdiqlənib

16.11.2019

Bazar günü yağmursuz hava şəraiti hökm sürəcək

16.11.2019

Sumqayıtda zavodda baş verən zəhərlənmə ilə bağlı RƏSMİ

16.11.2019

Gələn il Şərq Tərəfdaşlığı ölkələri arasında rominq tariflərinin azaldılmasına dair saziş imzalana bilər

16.11.2019

İsveç Mərkəzi Bankı iqlim səbəblərindən dövlət istiqrazlarını satışa çıxarıb

16.11.2019

İsrail ordusu Qəzza zolağından atılan iki raketi zərəsizləşdirib

16.11.2019

Azərbaycanda ötən gün baş verən qəzalarda 2 nəfər ölüb, 3 nəfər yaralanıb - RƏSMİ

16.11.2019

AQTA sədri qurumun iki regional bölmə rəisini vəzifədən azad etdi

16.11.2019

Konteyə mafiyasayağı təhdid

16.11.2019

Ədliyyə işçiləri Asan Xidmət mərkəzlərində vətəndaşlara keyfiyyətli xidmət göstərir

16.11.2019

2020-ci il Azərbaycan Gimnastika Federasiyası üçün beynəlxalq tədbirlərlə zəngin olacaq

16.11.2019

Neftin bahalaşması davam edir

16.11.2019

İcra hakimiyyəti başçısının 1-ci müavini vəzifəsindən azad edildi

16.11.2019

Ölkəmizin geoloji xidmətinə 25 il fasiləsiz olaraq rəhbərlik etmiş bacarıqlı təşkilatçı, unudulmaz Əkrəm Şəkinski - 90

16.11.2019

Gəncədə 25 yaşlı oğul atasını qətlə yetirdi

16.11.2019

Türkoloq Xalid Səid Xocanın (1888-1937) Kanadada yaşayan nəvəsi Əfruz Məmmədova ilə FACEBOOK dialoqu

16.11.2019

Trampa daha bir zərbə - Müşavirini 20 il müddətinə həbs gözləyir

16.11.2019

“Coker” rekord vurdu – R reytinqli ilk film oldu

16.11.2019

Rembrandtın şəklini oğurlamaq cəhdi boşa çıxdı

16.11.2019

ABŞ senatorları Türkiyəyə şərt qoydular – Cavab qısa müddətdə verilməlidir

16.11.2019

Baş nazirdən növbəti qərar – Ekspertlərə saathesabı pul ödəniləcək

16.11.2019

Dəmir yolu və hava nəqliyyatı ilə beynəlxalq sərnişindaşımanın qiyməti ucuzlaşıb

16.11.2019

Ermənistan atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub

16.11.2019

Noyabrın 18-nə dolların rəsmi məzənnəsi müəyyən olunub

16.11.2019

Donald Tramp Böyük Britaniyaya səfər edəcək